Adhikarana atha kITaviShapratiShedho nAma tricatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ কীটবিষপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হস্ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः कीटविषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति हस् स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITasvarUpam (2) · Śloka 2
সর্পাণামেব বিণ্মূত্রশুক্রাণ্ডশবকোথজাঃ| দোষৈর্ব্যস্তৈঃ সমস্তৈশ্চ যুক্তাঃ কীটাশ্চতুর্বিধাঃ||২||
सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः| दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyAH kITAH (3) · Śloka 3
কুম্ভীনসস্তুণ্ডিকেরী শৃঙ্গী শতকুলীরকঃ| উচ্চিটিঙোঽগ্নিনামা চ চিচ্চিটাঙ্গো মযূরকঃ| অহিজোরভ্রকাবর্ত্তশারিকামুখবৈদলাঃ| শরাবকুর্দ্দৌ পরুষশ্চিত্রশীর্ষো হি জারকঃ| অষ্টাদশেতি বাযব্যা: কীটা বাতপ্রকোপনাঃ||৩||
कुम्भीनसस्तुण्डिकेरी शृङ्गी शतकुलीरकः| उच्चिटिङोऽग्निनामा च चिच्चिटाङ्गो मयूरकः| अहिजोरभ्रकावर्त्तशारिकामुखवैदलाः| शरावकुर्द्दौ परुषश्चित्रशीर्षो हि जारकः| अष्टादशेति वायव्या: कीटा वातप्रकोपनाः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyAH kITAH (4) · Śloka 4
আগ্নেযাঃ কীটাঃ কৌণ্ডিন্যকঃ কণভকো বরটীপত্রবৃশ্চিকঃ| বিনাসিকা ব্রাহ্মণিকা বিন্দুলো ভ্রমরস্তথা| বাহ্যকী পিচ্চিটঃ কুম্ভীবর্চঃ কীটোঽরিমেদকঃ| দুন্দুভিঃ পদ্মকীটশ্চ মকরঃ শতপাদকঃ| পঞ্চালঃ পাকমত্স্যশ্চ সূক্ষ্মতুণ্ডোঽথ গর্দভিঃ| ক্লীতঃ কৃমিশরারী চ যশ্চাপ্যুত্ক্লেশকঃ স্মৃতঃ| চতুর্বিংশতিরাগ্নেযাঃ কীটাঃ পিত্তবিকারদাঃ||৪||
आग्नेयाः कीटाः कौण्डिन्यकः कणभको वरटीपत्रवृश्चिकः| विनासिका ब्राह्मणिका विन्दुलो भ्रमरस्तथा| बाह्यकी पिच्चिटः कुम्भीवर्चः कीटोऽरिमेदकः| दुन्दुभिः पद्मकीटश्च मकरः शतपादकः| पञ्चालः पाकमत्स्यश्च सूक्ष्मतुण्डोऽथ गर्दभिः| क्लीतः कृमिशरारी च यश्चाप्युत्क्लेशकः स्मृतः| चतुर्विंशतिराग्नेयाः कीटाः पित्तविकारदाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAH kITAH (5) · Śloka 5
বিশ্বম্ভরঃ পঞ্চশুষ্কঃ পঞ্চকৃষ্ণোঽথ কোকিলঃ| স্থৈর্যকঃ প্রচলাকশ্চ বটভঃ কিটিভো জটী| সূচীমুখঃ কৃষ্ণগোধা দর্ভঃ কাষাযবাসিকঃ| ত্রযোদশৈতে নির্দ্দিষ্টাঃ সৌম্যাঃ শ্লেষ্মপ্রকোপনাঃ||৫||
विश्वम्भरः पञ्चशुष्कः पञ्चकृष्णोऽथ कोकिलः| स्थैर्यकः प्रचलाकश्च वटभः किटिभो जटी| सूचीमुखः कृष्णगोधा दर्भः काषायवासिकः| त्रयोदशैते निर्द्दिष्टाः सौम्याः श्लेष्मप्रकोपनाः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~gkIrNAH kITAH (6) · Śloka 6
তুঙ্গনাসশ্চিপিলকস্তালকো বাহকস্তথা| কোষ্ঠাগারী কৃমিকরো যশ্চ মণ্ডলপুচ্ছকঃ| তুণ্ডনাভঃ সর্ষপকো মদ্গুলিঃ শম্বুকস্তথা| অগ্নিকীটশ্চ সঙ্কীর্ণা দ্বাদশ প্রাণনাশনাঃ||৬||
तुङ्गनासश्चिपिलकस्तालको वाहकस्तथा| कोष्ठागारी कृमिकरो यश्च मण्डलपुच्छकः| तुण्डनाभः सर्षपको मद्गुलिः शम्बुकस्तथा| अग्निकीटश्च सङ्कीर्णा द्वादश प्राणनाशनाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAnusAraM daMshalakShaNam (7) · Śloka 7
দষ্টস্য কীটৈর্বাযব্যৈর্দ্দংশস্তোদরুজোল্বণঃ| আগ্নেযৈরল্পসংস্রাবো দাহরাগবিসর্পবান্| পক্বপীলুফলপ্রখ্যঃ খর্জূরসদৃশোঽথ বা| কফাদিকৈর্মন্দরুজঃ পক্বোদুম্বরসন্নিভঃ| স্রাবাঢ্যঃ সর্বলিঙ্গস্তু দংশঃ স্যাত্সান্নিপাতিকৈঃ||৭||
दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्द्दंशस्तोदरुजोल्बणः| आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्| पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथ वा| कफादिकैर्मन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः| स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु दंशः स्यात्सान्निपातिकैः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITaviShavegAH (8) · Śloka 8
বেগাশ্চ সর্পবচ্ছোফো বর্দ্ধিষ্ণুর্বিস্ররক্ততা| শিরোঽক্ষিগৌরবং মূর্চ্ছা ভ্রমঃ শ্বাসোঽতিবেদনা||৮||
वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्द्धिष्णुर्विस्ररक्तता| शिरोऽक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITadaMshe sAmAnyali~ggam (9) · Śloka 9
সর্বেষাং কর্ণিকা শোফো জ্বরঃ কণ্ডূররোচকঃ||৯||
सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikAdInAM daMshanopAyAH (10) · Śloka 10
বাতিকঃ পক্ষবাতেন স্পর্শদ্দশতি পৈত্তিকঃ| মুখেন শ্লৈষ্মিকঃ কীটঃ সর্বথা সান্নিপাতিকঃ||১০||
वातिकः पक्षवातेन स्पर्शद्दशति पैत्तिकः| मुखेन श्लैष्मिकः कीटः सर्वथा सान्निपातिकः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNabhadaShTe lakShaNam (11) · Śloka 11
দষ্টস্য কণভৈঃ শোফো বিসর্পো বমথুর্জ্বরঃ| দংশশ্চ কর্ণিকাকারঃ শ্যাবরক্তো বিশীর্যতে||১১||
दष्टस्य कणभैः शोफो विसर्पो वमथुर्ज्वरः| दंशश्च कर्णिकाकारः श्यावरक्तो विशीर्यते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trikaNTakAdidaMshalakShaNAni (12) · Śloka 12
ত্রিকণ্টকৈস্তু দষ্টস্য নানাবর্ণোঽথবা সিতঃ| দংশো ভবেচ্ছ্বযথুমান্ মোহো ভেদশ্চ বর্চসঃ| কৃকলাসেঽর্দ্ধচন্দ্রাভঃ স্রাববান্ ভৃশলোহিতঃ| দংশো রক্তৈশ্চিতঃ স্ফোটৈঃ সশূলৈর্দম্ভবোদ্ভবঃ| একদংষ্ট্রার্পিতঃ পীতঃ কণ্ডূমান্ দার্দুরঃ সরুক্| দংশো দষ্টঃ সতৃণ্নিদ্রো মূর্চ্ছাবান্ হরিতং বমেত্| মাত্স্যো দংশঃ সরুগ্দাহঃ প্রাগেবোক্তো জলৌকসাম্| বিশ্বভরকৃতো দংশঃ শোফকণ্ডূরুজান্বিতঃ| কফোদ্বমমতীসারং কুরুতে কোঠজন্ম চ| পীতঃ শতপদীদংশঃ স্বেদরুগ্রাগশোফবান্| অতসীপুষ্পবর্ণো বা পিটকাবন্ভ্রমপ্রদঃ| গৃহগোধিকযা স্বেদতোদশ্বযথুদাহবান্| ক্লেদী চ দংশো দষ্টস্য হৃত্পীডাগ্রন্থিসম্ভবঃ| কণ্ডূমান্ মশকৈরীষচ্ছ্বযথুর্মন্দবেদনঃ| অসাধ্যকীটসদৃশমসাধ্যমশকক্ষতম্| প্রাযেণ মক্ষিকা নেত্রে দশন্তি শ্বযথূল্বণঃ| তদ্দংশো দাহকণ্ডূমাংস্তাসাং তু স্থালিকাং ত্যজেত্| তদ্দষ্টে পিটকা শ্যাবা স্রাবিণী ভূর্যুপদ্রবা| রুগ্বান্ পিপীলিকাদংশো বহ্নিনেব চ দহ্যতে||১২||
त्रिकण्टकैस्तु दष्टस्य नानावर्णोऽथवा सितः| दंशो भवेच्छ्वयथुमान् मोहो भेदश्च वर्चसः| कृकलासेऽर्द्धचन्द्राभः स्राववान् भृशलोहितः| दंशो रक्तैश्चितः स्फोटैः सशूलैर्दम्भवोद्भवः| एकदंष्ट्रार्पितः पीतः कण्डूमान् दार्दुरः सरुक्| दंशो दष्टः सतृण्निद्रो मूर्च्छावान् हरितं वमेत्| मात्स्यो दंशः सरुग्दाहः प्रागेवोक्तो जलौकसाम्| विश्वभरकृतो दंशः शोफकण्डूरुजान्वितः| कफोद्वममतीसारं कुरुते कोठजन्म च| पीतः शतपदीदंशः स्वेदरुग्रागशोफवान्| अतसीपुष्पवर्णो वा पिटकावन्भ्रमप्रदः| गृहगोधिकया स्वेदतोदश्वयथुदाहवान्| क्लेदी च दंशो दष्टस्य हृत्पीडाग्रन्थिसम्भवः| कण्डूमान् मशकैरीषच्छ्वयथुर्मन्दवेदनः| असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्| प्रायेण मक्षिका नेत्रे दशन्ति श्वयथूल्बणः| तद्दंशो दाहकण्डूमांस्तासां तु स्थालिकां त्यजेत्| तद्दष्टे पिटका श्यावा स्राविणी भूर्युपद्रवा| रुग्वान् पिपीलिकादंशो वह्निनेव च दह्यते||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avamUtritalakShaNam (13) · Śloka 13
জলবিন্দুনিভৈঃ স্ফোটৈর্দাহকণ্ডূরুজান্বিতৈঃ| যদ্গাত্রমাচিতং সোষ্ম তদ্বিদ্যাদবমূত্রিতম্||১৩||
जलबिन्दुनिभैः स्फोटैर्दाहकण्डूरुजान्वितैः| यद्गात्रमाचितं सोष्म तद्विद्यादवमूत्रितम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikaviShaM bhedAH lakShaNAni ca (14) · Śloka 14
বৃশ্চিকস্য বিষং তীক্ষ্ণমাদৌ দহতি বহ্নিবত্| ঊর্ধ্বমারোহতি ক্ষিপ্রং দংশে পশ্চাত্তু তিষ্ঠতি| দংশঃ সদ্যোতিরুক্ শ্যাবস্তুদ্যতে স্ফুটতীব চ| তে গবাদিশকৃত্ কোথাদ্দিগ্ধদষ্টাদিকোপতঃ| সর্পকোথাচ্চ সম্ভূতাঃ মন্দমধ্যমহাবিষাঃ| মন্দাঃ পীতাঃ সিতাঃ শ্যাবা রূক্ষাঃ কর্বুরমেচকাঃ| রোমশা বহুপর্বাণো লোহতাঃ পাণ্ডুরোদরাঃ| ধূম্রোদরাস্ত্রিপর্বাণো মধ্যাস্তু কপিলারুণাঃ| পিশঙ্গাঃ শবলাশ্চিত্রাঃ শোণিতাভা মহাবিষাঃ| অগ্ন্যাভা দ্ব্যেকপর্বাণো রক্তাসিতসিতোদরাঃ| তৈর্দষ্টঃ শূনরসনঃ স্তব্ধগাত্রো রুজার্দিতঃ| খৈর্বমন্ শোণিতং কৃষ্ণমিন্দ্রিযার্থানসংবিদন্| স্বিদ্যন্ মূর্চ্ছন্ বিশুষ্কাস্যো বিহ্বলো বেদনাতুরঃ| বিশীর্যমাণমাংসশ্চ প্রাযশো বিজহাত্যসূন্| উচ্চিটিঙ্গস্তু বক্ত্রেণ দশত্যভ্যধিকব্যথঃ| সাধ্যতো বৃশ্চিকাত্স্তম্ভং শেফসো হৃষ্টরোমতাম্| করোতি সেকমঙ্গানাং দংশঃ শীতাম্বুনেব চ| উষ্ট্রবর্ণতযা প্রোক্তঃ স এব হ্যুষ্ট্রধূমকঃ| রাত্রিকো রাত্রিচারাচ্চ.............................||১৪||
वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्| ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति| दंशः सद्योतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च| ते गवादिशकृत् कोथाद्दिग्धदष्टादिकोपतः| सर्पकोथाच्च सम्भूताः मन्दमध्यमहाविषाः| मन्दाः पीताः सिताः श्यावा रूक्षाः कर्बुरमेचकाः| रोमशा बहुपर्वाणो लोहताः पाण्डुरोदराः| धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः| पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा महाविषाः| अग्न्याभा द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः| तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो रुजार्दितः| खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्| स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः| विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्| उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः| साध्यतो वृश्चिकात्स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्| करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च| उष्ट्रवर्णतया प्रोक्तः स एव ह्युष्ट्रधूमकः| रात्रिको रात्रिचाराच्च.............................||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNabhAdInAM bhedanirdeshaH (15) · Śloka 15
............................পৃথক্ তু কণভাদিষু| বিকারসাধনাভেদাত্ ভেদাঃ সন্তোঽপি নোদিতাঃ||১৫||
............................पृथक् तु कणभादिषु| विकारसाधनाभेदात् भेदाः सन्तोऽपि नोदिताः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITeShu vAtAdibhedAH (16) · Śloka 16
বাতপিত্তোত্তরাঃ কীটাঃ শ্লৈষ্মিকাঃ কণভোন্দুরাঃ| প্রাযো বাতোল্বণবিষা বৃশ্চিকাঃ সোষ্ট্রধূমকাঃ||১৬||
वातपित्तोत्तराः कीटाः श्लैष्मिकाः कणभोन्दुराः| प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAsUtram (17) · Śloka 17
যত্র যস্যৈব দোষস্য লিঙ্গাধিক্যং প্রতর্কযেত্| তত্র তস্যৌষধৈঃ কুর্যাদ্বিপরীতগুণৈঃ ক্রিযাম্||১৭||
यत्र यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्| तत्र तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikakITaviShalakShaNam (18) · Śloka 18
হৃত্পীডোর্ধ্বানিলঃ স্তম্ভঃ সিরাযামোঽস্থিপর্বরুক্| ঘূর্ণনোদ্বেষ্টনং গাত্রশ্যাবতা বাতিকে বিষে||১৮||
हृत्पीडोर्ध्वानिलः स्तम्भः सिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikakITaviShalakShaNam (19) · Śloka 19
সংজ্ঞানাশোষ্ণনিঃশ্বাসৌ হৃদ্দাহঃ কটুকাস্যতা| মাংসাবদরণং শোফো রক্তপিত্তং চ পৈত্তিকে||১৯||
संज्ञानाशोष्णनिःश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| मांसावदरणं शोफो रक्तपित्तं च पैत्तिके||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikakITaviShalakShaNam (20) · Śloka 20
ছর্দ্যরোচকহৃল্লাসপ্রসেকোত্ক্লেশপীনসৈঃ| সশৈত্যমুখমাধুর্যৈর্বিদ্যাচ্ছ্লেষ্মাধিকে বিষম্||২০||
छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिके विषम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikakITaviShe cikitsA (21) · Śloka 21
পিণ্যাকেন ব্রণালেপস্তৈলাভ্যঙ্গশ্চ বাতিকে| স্বেদো নাডীপুলাকাদ্যৈর্বৃংহণশ্চ বিধির্হিতঃ||২১||
पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikakITaviShe cikitsA (22) · Śloka 22
পৈত্তিকং স্তম্ভযেত্সেকৈঃ প্রদেহৈশ্চাতিশীতলৈঃ||২২||
पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikakITaviShe cikitsA (23) · Śloka 23
লেখনচ্ছেদনস্বেদবমনৈঃ শ্লৈষ্মিকং জযেত্||২৩||
लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kITabhedena doShAnusAraprayogAH (24) · Śloka 24
কীটানাং ত্রিপ্রকারাণাং ত্রৈবিধ্যেন ক্রিযা হিতা||২৪||
कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedAdau sAmAnyaniyamaH (25) · Śloka 25
স্বেদালেপনসেকাংস্তু কোষ্ণান্ প্রাযোবচারযেত্| অন্যত্র মুর্চ্ছিতাদ্দংশপাকতঃ কোথতোঽপি বা||২৫||
स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोवचारयेत्| अन्यत्र मुर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽपि वा||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAshyapoktaM daMshadhUpanam (26) · Śloka 26
নৃকেশাঃ সর্ষপাঃ পীতা গুডো জীর্ণশ্চ ধূপনম্| বিষদংশস্য সর্বস্য কাশ্যপঃ পরমব্রবীত্||২৬||
नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्| विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena viShaghnavidhinirdeshaH (27) · Śloka 27
বিষঘ্নং চ বিধিং সর্ব কুর্যাত্ সংশোধনানি চ||২৭||
विषघ्नं च विधिं सर्व कुर्यात् संशोधनानि च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ugrakITAdiShu visheShaH (28) · Śloka 28
সাধযেত্ সর্পবদ্দষ্টান্ বিষোগ্রৈঃ কীটবৃশ্চিকৈঃ||২৮||
साधयेत् सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taNDulIyakAdiyogaH (29) · Śloka 29
তণ্ডুলীযকতুল্যাংশাং ত্রিবৃতাং সর্পিষা পিবন্| যাতি কীটবিষৈঃ কম্পং ন কৈলাস ইবানিলৈঃ||২৯||
तण्डुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबन्| याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvau lepayogau (30) · Śloka 30
ক্ষীরিবৃক্ষত্বগালেপঃ শুদ্ধে কীটবিষাপহঃ| মুক্তালেপো বরঃ শোফতোদদাহজ্বরপ্রণুত্||৩০||
क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः| मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashA~ggo agadaH (31) · Śloka 31
বচাহিঙ্গুবিডঙ্গানি সৈন্ধবং গজপিপ্পলী| পাঠা প্রতিবিষা ব্যোষং কাশ্যপেন বিনির্মিতম্| দশাঙ্গমগদং পীত্বা সর্বকীটবিষং জযেত্||৩১||
वचाहिङ्गुविडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली| पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्| दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsnehAdiyogaH (32) · Śloka 32
ঐকধ্যং কীটবিষজিন্মহাস্নেহং পযো মধু||৩২||
ऐकध्यं कीटविषजिन्महास्नेहं पयो मधु||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH (33) · Śloka 33
শিখিকুক্কুটজৈঃ পিচ্ছঃ সতৈললবণোত্তমৈঃ| ধূপো হন্তি কৃতঃ শীঘ্রং কীটবৃশ্চিকজং বিষম্||৩৩||
शिखिकुक्कुटजैः पिच्छः सतैललवणोत्तमैः| धूपो हन्ति कृतः शीघ्रं कीटवृश्चिकजं विषम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNabhamatsyayorviSha cikitsA (34) · Śloka 34
বিষে কণভজে কুর্যাদুন্দুরোক্তমুপক্রমম্| শিরীষবীজং মণ্ডূকে লেপঃ স্নুক্ক্ষীরকল্কিতম্| মধুত্রিকটুকং শ্বেতপিণ্ডামূলং চ মত্স্যজে||৩৪||
विषे कणभजे कुर्यादुन्दुरोक्तमुपक्रमम्| शिरीषबीजं मण्डूके लेपः स्नुक्क्षीरकल्कितम्| मधुत्रिकटुकं श्वेतपिण्डामूलं च मत्स्यजे||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdi agadaH (35) · Śloka 35
বচাং বংশত্বচং পাঠাং নতং সুরসমঞ্জরীম্| দ্বে বলে নাকুলীং কুষ্ঠং শিরীষং রজনীদ্বযম্| গুহামতিগুহাং শ্বেতামজগন্ধাং শিলাজতু| কত্তৃণং কটভীক্ষারং গৃহধূমং মনশ্শিলাম্| রোহীতকং চ পিত্তেন কল্কযেত্স বরোঽগদঃ| বিশ্বম্ভরাদিষ্বালেপনাবনাঞ্জনপানতঃ||৩৫||
वचां वंशत्वचं पाठां नतं सुरसमञ्जरीम्| द्वे बले नाकुलीं कुष्ठं शिरीषं रजनीद्वयम्| गुहामतिगुहां श्वेतामजगन्धां शिलाजतु| कत्तृणं कटभीक्षारं गृहधूमं मनश्शिलाम्| रोहीतकं च पित्तेन कल्कयेत्स वरोऽगदः| विश्वम्भरादिष्वालेपनावनाञ्जनपानतः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatapadIviShe agadaH (36) · Śloka 36
স্বর্জিকাজশকৃত্ক্ষারঃ সুরসঃ সাক্ষিপীডকঃ| মদিরামণ্ডসংযুক্তো হিতঃ শতপদীবিষে||৩৬||
स्वर्जिकाजशकृत्क्षारः सुरसः साक्षिपीडकः| मदिरामण्डसंयुक्तो हितः शतपदीविषे||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gRuhagodhikAviShe agadaH (37) · Śloka 37
কপিত্থমক্ষিপীডোঽর্কবীজং ত্রিকটুকান্বিতম্| করঞ্জো দ্বে হরিদ্রে চ গৃহগোধীবিষাপহঃ||৩৭||
कपित्थमक्षिपीडोऽर्कबीजं त्रिकटुकान्वितम्| करञ्जो द्वे हरिद्रे च गृहगोधीविषापहः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviShe agadaH (38) · Śloka 38
কাকাণ্ডযুক্তঃ সর্বেষাং বিষাণাং তণ্ডুলীযকঃ| প্রশস্তো বর্হিণোঽণ্ডেন তদ্বদ্বাযসপীলুকঃ||৩৮||
काकाण्डयुक्तः सर्वेषां विषाणां तण्डुलीयकः| प्रशस्तो बर्हिणोऽण्डेन तद्वद्वायसपीलुकः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana makShikAviShe agadaH (39) · Śloka 39
তগরং নাগরং নাগকেসরং মরিচনি চ| প্রযুক্তং পানলেপাভ্যাং মক্ষিকাবিষনাশনম্||৩৯||
तगरं नागरं नागकेसरं मरिचनि च| प्रयुक्तं पानलेपाभ्यां मक्षिकाविषनाशनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varaTIviShe agadaH (40) · Śloka 40
সিতাসিতে চ লবণে মরিচং চ সনাগরম্| ফণিজ্জকরসোপেতং বরটীনাং বিষাপহম্||৪০||
सितासिते च लवणे मरिचं च सनागरम्| फणिज्जकरसोपेतं वरटीनां विषापहम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikaviShacikitsA sadyaH kartavyam (41) · Śloka 41
সদ্যো বৃশ্চিকজং দংশং চক্রতৈলেন সেচযেত্| বিদারিগন্ধাসিদ্ধেন কবোষ্ণেনেতরেণ বা| লবণোত্তমযুক্তেন সর্পিষা বা পুনঃ পুনঃ| সিঞ্চেত্কোষ্ণারনালেন সক্ষীরলবণেন বা| উপনাহো ঘৃতে ভৃষ্টঃ কল্কোজাজ্যাঃ সসৈন্ধবঃ||৪১||
सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्| विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा| लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः| सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा| उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोजाज्याः ससैन्धवः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedAdi upacArAH daMshasthale (42) · Śloka 42
আদংশং স্বেদিতং চূর্ণৈঃ প্রচ্ছায প্রতিসারযেত্| রজনীসৈন্ধবব্যোষশিরীষফলপুষ্পজৈঃ||৪২||
आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्| रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepanam (43) · Śloka 43
মাতুলুঙ্গাম্লগোমূত্রপিষ্টং চ সুরসাগ্রজম্| লেপঃ সুখোষ্ণশ্চ হিতঃ পিণ্যাকো গোমযোঽপি বা||৪৩||
मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्| लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnam (44) · Śloka 44
পানে সর্পির্মধুযুত&ল্ত্; ক্ষীরং বা ভূরিশর্করম্| গুডোদকং ব সুহিমং চাতুর্জাতকবাসিতম্||৪৪||
पाने सर्पिर्मधुयुत&ल्त्; क्षीरं वा भूरिशर्करम्| गुडोदकं व सुहिमं चातुर्जातकवासितम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUlaghno lepaH (45) · Śloka 45
পলাশবীজং শূলঘ্নো লেপোঽর্কক্ষীরভাবিতম্||৪৫||
पलाशबीजं शूलघ्नो लेपोऽर्कक्षीरभावितम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadAH (46) · Śloka 46
পারাবতশকৃত্পথ্যা তগরং বিশ্বভেষজম্| বীজপূররসোন্মিশ্রং বরোঽযং বৃশ্চিকাগদঃ| মনোহ্বা সৈন্ধবং হিঙ্গু মালতীপল্লবানি চ| গোশকৃদ্রসপিষ্টেযং গুলিকা বৃশ্চিকার্দ্দিতে| লশুনো মরিচং হিঙ্গু সুরসং বিশ্বভেষজম্| অর্কক্ষীরেণ গুলিকা বৃশ্চিকার্দিতশঙ্করী||৪৬||
पारावतशकृत्पथ्या तगरं विश्वभेषजम्| बीजपूररसोन्मिश्रं वरोऽयं वृश्चिकागदः| मनोह्वा सैन्धवं हिङ्गु मालतीपल्लवानि च| गोशकृद्रसपिष्टेयं गुलिका वृश्चिकार्द्दिते| लशुनो मरिचं हिङ्गु सुरसं विश्वभेषजम्| अर्कक्षीरेण गुलिका वृश्चिकार्दितशङ्करी||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTradaMShTrAlepayogaH (47) · Śloka 47
সশৈবলোষ্ট্রদংষ্ট্রা চ হন্তি বৃশ্চিকজং বিষম্||৪৭||
सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepA~jjanArthe gulikA (49) · Śloka 48
হিঙ্গুনা হরিতালেন মাতুলুঙ্গরসেন চ| লেপাঞ্জনাভ্যাং গুলিকা পরমং বৃশ্চিকাপহা||৪৮||
हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च| लेपाञ्जनाभ्यां गुलिका परमं वृश्चिकापहा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kara~jjAdidaMshalepanam (49) · Śloka 49
করঞ্জার্জুনশেলূনাং কটভ্যাঃ কুটজস্য চ| শিরীষস্য চ পুষ্পাণি মস্তুনা দংশলেপনম্||৪৯||
करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च| शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdilepaH (50) · Śloka 50
পিপ্পলীং মরিচং যষ্টিং শ্ব্বেতাং সুরসমঞ্জরীম্| সহদেবামপামার্গং তণ্ডুলীযং চ কল্কযেত্| কুতলক্ষারতোযেন লেপোঽলিবিষনাশনঃ||৫০||
पिप्पलीं मरिचं यष्टिं श्व्वेतां सुरसमञ्जरीम्| सहदेवामपामार्गं तण्डुलीयं च कल्कयेत्| कुतलक्षारतोयेन लेपोऽलिविषनाशनः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mohAdiShu lepayogaH (51) · Śloka 51
যো মুহ্যতি প্রশ্বসিতি প্রলপত্যুগ্রবেদনঃ| তস্য পথ্যানিশাকৃষ্ণামঞ্জিষ্ঠাতিবিষোষণম্| সালাবুবৃন্তং বার্তাকরসপিষ্টং প্রলেপনম্||৫১||
यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः| तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्| सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshe kaNDUvAdau lepaH (52) · Śloka 52
আদংশে যস্য কণ্ডূঃ স্যাত্কোথঃ কোঠ দারুণম্| তস্য লেপস্ত্রিকটুকং যবক্ষারোঽক্ষিপীডকঃ| পারাবতশকৃত্কান্তাস্বর্জিকাগ্নিহরেণবঃ| রসেন মাতুলুঙ্গস্য ক্ষারেণার্কস্য বা দ্রুতাঃ||৫২||
आदंशे यस्य कण्डूः स्यात्कोथः कोठ दारुणम्| तस्य लेपस्त्रिकटुकं यवक्षारोऽक्षिपीडकः| पारावतशकृत्कान्तास्वर्जिकाग्निहरेणवः| रसेन मातुलुङ्गस्य क्षारेणार्कस्य वा द्रुताः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudayapIDAdau visheShaH (53) · Śloka 53
হৃদযং পীড্যতে যস্য মূর্চ্ছা চিমিচিমাযনম্| দন্তৌষ্ঠদংশো রোম্ণাং চ হর্ষস্তস্য নিবর্ত্ততে| বেগো বিষস্য পঞ্চাহান্নৈব বা ক্রিযযা বিনা| তত্র কুর্বীত দংশস্য লেপনং মস্তুকল্কিতৈঃ| শ্বেতপাটল্যতিবিষাহরিদ্রাহরিণীনতৈঃ| বিল্বমূলযবক্ষারসূক্ষ্মমাগধিকাযুতৈঃ||৫৩||
हृदयं पीड्यते यस्य मूर्च्छा चिमिचिमायनम्| दन्तौष्ठदंशो रोम्णां च हर्षस्तस्य निवर्त्तते| वेगो विषस्य पञ्चाहान्नैव वा क्रियया विना| तत्र कुर्वीत दंशस्य लेपनं मस्तुकल्कितैः| श्वेतपाटल्यतिविषाहरिद्राहरिणीनतैः| बिल्वमूलयवक्षारसूक्ष्ममागधिकायुतैः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkarttanAdau visheShaH (54) · Śloka 54
উত্কৃত্য ইবাদংশঃ শূনঃ ক্লিন্নো হতচ্ছবিঃ| জম্বূফলনিভং রক্তং কূজন্ বমতি চেষ্টতে| ইন্দ্রিযার্থং ন জানাতি প্রস্বিদ্যতি চ যো মুহুঃ| স্বর্জিকাকুষ্ঠতগরনাকুলীপীলুপিপ্পলীঃ| বৃহতীং চাচ্ছ্বসুরযা তস্য পিষ্ট্বা বিলেপনম্||৫৪||
उत्कृत्य इवादंशः शूनः क्लिन्नो हतच्छविः| जम्बूफलनिभं रक्तं कूजन् वमति चेष्टते| इन्द्रियार्थं न जानाति प्रस्विद्यति च यो मुहुः| स्वर्जिकाकुष्ठतगरनाकुलीपीलुपिप्पलीः| बृहतीं चाच्छ्वसुरया तस्य पिष्ट्वा विलेपनम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ugrAliviShe kramaH (55) · Śloka 55
সর্বত্র চোগ্রালিবিষে পাযযেন্মধুসর্পিষী| বিধ্যেত্ সিরাং বিদধ্যাচ্চ বমনাঞ্জননাবনম্| উষ্ণস্নিগ্ধাম্লমধুরং ভোজনং চানিলাপহম্||৫৫||
सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेन्मधुसर्पिषी| विध्येत् सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्| उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgarAdi agadaH (56) · Śloka 56
নাগরং গৃহকপোতপুরীষং বীজপূরকরসো হরিতালম্| সৈন্ধবঞ্চ বিনিহন্ত্যগদোঽযং লেপতোঽলিকুলজং বিষমাশু||৫৬||
नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्| सैन्धवञ्च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRushcikaviShaM paramauShadham (57) · Śloka 57
অন্তে বৃশ্চিকদষ্টানাং সমুদীর্ণে ভৃশং বিষে| বিষেণালেপযেদ্দংশং স্থাবরেণ যথোচিতম্||৫৭||
अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृशं विषे| विषेणालेपयेद्दंशं स्थावरेण यथोचितम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ucciTi~gge visheShaH (58) · Śloka 58
ক্রিযেযমুচ্চিটিঙ্গেঽপি প্রতিলোমং চ পাংসুভিঃ| উদ্বর্তনং সুখাম্লোষ্ণৈস্তথা প্রচ্ছাদনং ঘনৈঃ||৫৮||
क्रियेयमुच्चिटिङ्गेऽपि प्रतिलोमं च पांसुभिः| उद्वर्तनं सुखाम्लोष्णैस्तथा प्रच्छादनं घनैः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTajaphalAdiyogaH pAnAdau (59) · Śloka 59
কুটজস্য ফলং কুষ্ঠং মালতী ফলিনী নতম্| তিক্তেক্ষ্বাকুশ্চ পিষ্টানি পানপ্রধমনাদিভিঃ| বৃশ্চিকোন্দুরুলূতানাং সর্পাণাং চ বিষাপহম্| সমানমমৃতেনেদং গরশেষং চ নাশযেত্||৫৯||
कुटजस्य फलं कुष्ठं मालती फलिनी नतम्| तिक्तेक्ष्वाकुश्च पिष्टानि पानप्रधमनादिभिः| वृश्चिकोन्दुरुलूतानां सर्पाणां च विषापहम्| समानममृतेनेदं गरशेषं च नाशयेत्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arkakShIrabhAvito~agadaH (60-43) · Śloka 43
অর্কস্য দুগ্ধেন শিরীষবীজং ত্রির্ভাবিতং পিপ্পলিচূর্ণমিশ্রম্| এষোঽগদো হন্তি বিষাণি কীট ভুজঙ্গলূতোন্দুরুবৃশ্চিকানাম্||৬০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে কীটবিষ প্রতিষেধো নাম ত্রিচত্বারিংশোঽধ্যাযঃ||৪৩||
अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलिचूर्णमिश्रम्| एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीट भुजङ्गलूतोन्दुरुवृश्चिकानाम्||६०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कीटविष प्रतिषेधो नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः||४३||
🔊 Audio coming soon