Adhikarana atha mukharogapratiShedho nAma ShaDviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತ ಮುಖರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथात मुखरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khaNDauShThacikitsA (2) · Śloka 2
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಖಣ್ಡೌಷ್ಠಸ್ಯೌಷ್ಠಾನ್ತೌ ವಿಲಿಖ್ಯ ಸುಶ್ಲಿಷ್ಟೌ ಕ್ಷೌಮಸೂತ್ರೇಣ ಸೀವ್ಯೇತ್| ಶತಧೌತಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಾಂ ಚಾಸ್ಮೈ ಕವಲಿಕಾಂ ವ್ರಣಸ್ಯೋಪರಿ ದದ್ಯಾತ್| ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಂ ಚ ವ್ರಣಂ ವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ಸಾಧಯೇತ್||೨||
स्निग्धस्विन्नस्य खण्डौष्ठस्यौष्ठान्तौ विलिख्य सुश्लिष्टौ क्षौमसूत्रेण सीव्येत्| शतधौतघृताभ्यक्तां चास्मै कवलिकां व्रणस्योपरि दद्यात्| प्रक्लिन्नं च व्रणं व्रणचिकित्सया साधयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khaNDauShThacikitsA (3) · Śloka 3
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಲೋಧ್ರಮಧುಕಪಟೋಲೋತ್ಪಲಕಾಕಮಾಚೀಶ್ರಾವಣೀಸಾರಿವಾಭಿಸ್ತೈಲಂ ವಿಪಕ್ವಮಭ್ಯಞ್ಜನಾಚ್ಛೋಧನರೋಪಣಮ್| ತಥಾ ವಾತಹರಮಧುರೌಷಧಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್||೩||
ज्योतिष्मतीलोध्रमधुकपटोलोत्पलकाकमाचीश्रावणीसारिवाभिस्तैलं विपक्वमभ्यञ्जनाच्छोधनरोपणम्| तथा वातहरमधुरौषधसिद्धं तैलं नस्यम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtauShThakopacikitsA (4) · Śloka 4
ವಾತಜ ಓಷ್ಠಕೋಪೇ ದೇವದಾರುಗುಗ್ಗುಲುಸರ್ಜರಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಸಿದ್ಧೇನ ಮಹಾಸ್ನೇಹೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಃ| ತೇನೈವ ಸಮಧುಕಚೂರ್ಣೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ತಸಭ್ಯಕ್ತೇನ ಪಿಚುನಾ ಪ್ರಚ್ಛದನಮ್| ಏರಣ್ಡಪಲ್ಲವೈಃ ಕ್ಷೀರಕ್ವಥಿತೈರ್ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ| ಖಣ್ಡೌಷ್ಠೋಕ್ತಂ ನಾವನಂ ಶಿರೋಽಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ||೪||
वातज ओष्ठकोपे देवदारुगुग्गुलुसर्जरसमधूच्छिष्टसिद्धेन महास्नेहेनाभ्यङ्गः| तेनैव समधुकचूर्णेन प्रतिसारणम्| तसभ्यक्तेन पिचुना प्रच्छदनम्| एरण्डपल्लवैः क्षीरक्वथितैर्नाडीस्वेदः| खण्डौष्ठोक्तं नावनं शिरोऽभ्यङ्गश्च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittauShThakopacikitsA chatauShThe ca (5) · Śloka 5
ಪಿತ್ತೋತ್ಥೇಽಭಿಘಾತಜೇ ಚ ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಿಸ್ರಾವಣಮ್| ಪತ್ತಙ್ಗಯಷ್ಟೀಚ್ಛಿನ್ನರುಹಾವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿರಭ್ಯಙ್ಗಃ| ಮಧುಮಧೂಕಲೋಧ್ರಸರ್ಜರಸೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧಿವಚ್ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಾ||೫||
पित्तोत्थेऽभिघातजे च जलौकोभिर्विस्रावणम्| पत्तङ्गयष्टीच्छिन्नरुहाविपक्वं सर्पिरभ्यङ्गः| मधुमधूकलोध्रसर्जरसैः प्रतिसारणम्| पित्तविद्रधिवच्च चिकित्सा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktauShThakopacikitsA (6) · Śloka 6
ರಕ್ತಜೇಽಪ್ಯಚಿರೋತ್ಥಿತೇ ಪೈತ್ತಿಕವತ್ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾತ್|೬|
रक्तजेऽप्यचिरोत्थिते पैत्तिकवत् प्रतिकुर्यात्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphauShThakopacikitsA (6) · Śloka 6
ಕಫಜೇ ಜಲೌಕೋಭಿಃ ಶಾಕಾದಿಪತ್ರೈರ್ವಾ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ವ್ಯೋಷಪಾಠಾಯವಕ್ಷಾರಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕ್ಷಾರೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕುಷ್ಠತಗರದನ್ತೀಶ್ಯಾಮಾಬಿಡಹರಿತಾಲವಿಡಙ್ಗೈರ್ವಾ| ಸ್ವೇದನಸ್ಯ ಧೂಮಕವಲಾಂಶ್ಚ ಕಫಘ್ನಾನವಚಾರಯೇತ್||೬||
कफजे जलौकोभिः शाकादिपत्रैर्वा रक्तं विस्राव्य व्योषपाठायवक्षारस्वर्जिकाक्षारैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| कुष्ठतगरदन्तीश्यामाबिडहरितालविडङ्गैर्वा| स्वेदनस्य धूमकवलांश्च कफघ्नानवचारयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medoShThakopacikitsA (7) · Śloka 7
ಮೇದೋಜೇ ದನ್ತಚ್ಛದಂ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ವೃದ್ಧಿಪತ್ರೇಣ ವಿಪಾಟ್ಯ ಶುದ್ಧಮೇದಸಮಗ್ನಿಮುಪಚರೇತ್| ಕಫಜೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಜಲಾರ್ಬುದೋಕ್ತಂ ರೋಪಣಮ್||೭||
मेदोजे दन्तच्छदं स्वेदयित्वा वृद्धिपत्रेण विपाट्य शुद्धमेदसमग्निमुपचरेत्| कफजोक्तैश्च प्रतिसारणम्| जलार्बुदोक्तं रोपणम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalArbudacikitsA (8) · Śloka 8
ಜಲಾರ್ಬುದಂ ಭಿತ್ವಾ ವಿಶೋಧ್ಯ ತ್ರಿಕಟುಕಟುಕಾತೇಜೋವತೀಯವಕ್ಷಾರಸ್ವರ್ಜಿಕಾಸೈನ್ಧವಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಅವಗಾಢಮತಿವೃದ್ಧಂ ವಾ ಕ್ಷಾರೇಣಾಗ್ನಿನಾ ವಾ ದಹೇದ್ಧರಿದ್ರಾಲೋಧ್ರಮಧುಕಮಾಲತೀಹರೇಣುತಗರೈರ್ವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ರೋಪಣಮ್||೮||
जलार्बुदं भित्वा विशोध्य त्रिकटुकटुकातेजोवतीयवक्षारस्वर्जिकासैन्धवकासीसचूर्णैः सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| अवगाढमतिवृद्धं वा क्षारेणाग्निना वा दहेद्धरिद्रालोध्रमधुकमालतीहरेणुतगरैर्विपक्वं तैलं रोपणम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gaNDAlajIcikitsA (9) · Śloka 9
ಗಣ್ಡಾಲಜೀಮಪಕ್ವಾಂ ಶೋಫವದ್ವಿದಗ್ಧಾಮುಪನಾಹ್ಯ ಪಕ್ವಾಂ ವಿದಾರ್ಯ ವ್ರಣವತ್ ಸಾಧಯೇತ್||೯||
गण्डालजीमपक्वां शोफवद्विदग्धामुपनाह्य पक्वां विदार्य व्रणवत् साधयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItadantacikitsA (10) · Śloka 10
ಶೀತದನ್ತಸ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನ ಪಾಲೀಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಪಿಚುತೈಲೇನ ದಹೇತ್| ಪ್ರತಿಸಾರಯೇಚ್ಚ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಜಮ್ಬ್ವಸ್ಥಿದಾಡಿಮತ್ವಕ್ತ್ರಿಫಲಾರಸಾಞ್ಜನಸೈನ್ಧವಶುಣ್ಠೀಮುಸ್ತಚೂರ್ಣೈಃ ಸಮಧುಘೃತೈಃ| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಕಷಾಯೋ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಅಣುತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್||೧೦||
शीतदन्तस्योष्णाम्बुस्विन्नस्य व्रीहिमुखेन पालीं लिखित्वा पिचुतैलेन दहेत्| प्रतिसारयेच्च प्रियङ्गुजम्ब्वस्थिदाडिमत्वक्त्रिफलारसाञ्जनसैन्धवशुण्ठीमुस्तचूर्णैः समधुघृतैः| क्षीरिवृक्षकषायो गण्डूषः| अणुतैलं नस्यम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaharSha - dantabhedayoshcikitsA (11) · Śloka 11
ದನ್ತಹರ್ಷೇ ಭೇದೇ ಚ ವಾತಹರಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮೇಲಾಕುಷ್ಠಪಾಟಲೀತ್ವಗ್ವಿಪಕ್ವೋ ಮಜ್ಜಾ ವಾ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ನಸ್ಯಾದಯಃ||೧೧||
दन्तहर्षे भेदे च वातहरसिद्धं तैलमेलाकुष्ठपाटलीत्वग्विपक्वो मज्जा वा गण्डूषः| स्निग्धाश्च नस्यादयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantacAlacikitsA (12) · Śloka 12
ದನ್ತಚಾಲೇ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ವಸಾಕ್ಷೌದ್ರೈಶ್ಚ ಕವಲಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವತುತ್ಥಲೋಧ್ರಪತ್ತಙ್ಗಸ್ರೋತೋಜಮುಸ್ತಾತ್ರಿಫಲಾಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ನಿಯತಂ ಚ ಸ್ನೈಹಿಕಧೂಮಪಾಯೀ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಾಹಾರೋ ವಿಸ್ರಾವಣಪರಃ ಸ್ಯಾತ್| ಚನ್ದನಪದ್ಮಕಮಧುಕವಿದಾರೀಕಶೇರುಕನೀಲೋತ್ಪಲಮೃದ್ವೀಕಾಜೀವಕರ್ಷಭಸಶರ್ಕರಾಣಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಮಾಂಸರಸಾದ್ವಿಗುಣೇನ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಏತನ್ನಸ್ಯಗಣ್ಡೂಷಪ್ರಯೋಗಾತ್ಪರಂ ದಶನನಯನಶ್ರವಣಬಲಕರಮ್||೧೨||
दन्तचाले दशमूलक्वाथेन तैलसर्पिर्वसाक्षौद्रैश्च कवलः| पिप्पलीसैन्धवतुत्थलोध्रपत्तङ्गस्रोतोजमुस्तात्रिफलाः प्रतिसारणम्| नियतं च स्नैहिकधूमपायी स्निग्धमधुराहारो विस्रावणपरः स्यात्| चन्दनपद्मकमधुकविदारीकशेरुकनीलोत्पलमृद्वीकाजीवकर्षभसशर्कराणां प्रत्येकं पलेन क्षीरेण च मांसरसाद्विगुणेन तैलप्रस्थं विपाचयेत्| एतन्नस्यगण्डूषप्रयोगात्परं दशननयनश्रवणबलकरम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhidantacikitsA (13) · Śloka 13
ಅಧಿದನ್ತಕಂ ಕ್ಷಾರೇಣಾಲಿಪ್ಯ ಜರ್ಜರಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಕೃಮಿದನ್ತಕವಿಧಿನೋತ್ಪಾಟ್ಯ ತದ್ವದೇವೋಪಚರೇತ್| ಅನವಸ್ಥಿತಶೋಣಿತಞ್ಚ ದಗ್ಧ್ವಾ ವ್ರಣವದುಪಕ್ರಮೇತ||೧೩||
अधिदन्तकं क्षारेणालिप्य जर्जरं विज्ञाय कृमिदन्तकविधिनोत्पाट्य तद्वदेवोपचरेत्| अनवस्थितशोणितञ्च दग्ध्वा व्रणवदुपक्रमेत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaSarkarAcikitsA (14) · Śloka 14
ದನ್ತಶರ್ಕರಾಂ ದನ್ತಮೂಲಾನ್ಯಪೀಡಯನ್ ದನ್ತಲೇಖನೇನ ವಿಲಿಖ್ಯ ಕ್ಷಾರತೈಲೇನಾವಸೇಚಯೇತ್| ಮೂಷಾಕೂರ್ಪಪಾಟಲೀತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಸದಾ ಚ ದನ್ತಧಾವನಾದೀನ್ ಸೇವೇತ| ದನ್ತಹರ್ಷೋಕ್ತಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೪||
दन्तशर्करां दन्तमूलान्यपीडयन् दन्तलेखनेन विलिख्य क्षारतैलेनावसेचयेत्| मूषाकूर्पपाटलीत्वक्चूर्णेन प्रतिसारणम्| सदा च दन्तधावनादीन् सेवेत| दन्तहर्षोक्तं च कुर्यात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakapAlikAcikitsA (15) · Śloka 15
ಕಪಾಲಿಕಾಯಾಮೇತದೇವ ವಿಶೇಷತಃ ಶೀಲಯೇತ್||೧೫||
कपालिकायामेतदेव विशेषतः शीलयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (16) · Śloka 16
ಕೃಮಿದನ್ತಕೇ ಸುಷಿರಂ ಗುಡೇನ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ತಪ್ತಯಾ ಕುಬ್ಜಶಲಾಕಯಾ ದಹೇತ್| ಸಪ್ತಚ್ಛದಾರ್ಕಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಪೂರಣಮ್| ಸರ್ಷಪಕರಞ್ಜತೈಲಮ್||೧೬||
कृमिदन्तके सुषिरं गुडेन मधूच्छिष्टेन सर्पिषा वा पूरयित्वा तप्तया कुब्जशलाकया दहेत्| सप्तच्छदार्कक्षीरं वा पूरणम्| सर्षपकरञ्जतैलम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (17) · Śloka 17
ಹಿಙ್ಗುವಿಡಙ್ಗಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕಟ್ಫಲಕಾಸೀಸಕುಷ್ಠಚೂರ್ಣಸ್ತಾನ್ತವಬದ್ಧೋ ದನ್ತಸ್ಯೋಪರಿ ತಿಷ್ಠನ್ ರುಜಮಪಹರತಿ| ಕುನ್ದುರುಷ್ಕಚೂರ್ಣೋ ವಾ| ಏಭಿರೇವ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ದೃಢಗೂಢಮೂಲಮಾಂಸೇ ಸರುಜೇ ವಿಸ್ರಾವಣಮ್| ಭಗ್ನಸ್ಫುಟಿತವಿವರ್ಣಸುಪ್ತಚಲಸ್ಯ ಸರುಜಸ್ಯ ಚ||೧೭||
हिङ्गुविडङ्गस्वर्जिकाकट्फलकासीसकुष्ठचूर्णस्तान्तवबद्धो दन्तस्योपरि तिष्ठन् रुजमपहरति| कुन्दुरुष्कचूर्णो वा| एभिरेव च सिद्धं तैलं गण्डूषः| दृढगूढमूलमांसे सरुजे विस्रावणम्| भग्नस्फुटितविवर्णसुप्तचलस्य सरुजस्य च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (18) · Śloka 18
ಏವಮನುಪಶಮೇ ಸನ್ದಂಶಯನ್ತ್ರೇಣ ದನ್ತಮಾಯತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಿಚಾಲ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾರ್ಶ್ವೇಭ್ಯೋ ಮೋಕ್ಷಯಿತ್ವೋದ್ಧರೇತ್| ದನ್ತನಿರ್ಘಾತನೇನೋತ್ಪೀಡ್ಯ ಮುದ್ಗರೇಣಾಶ್ಮನಾ ವಾ ನಿರ್ಘಾತಯೇತ್| ನ ತೂತ್ತರಂ ದನ್ತಮ್||೧೮||
एवमनुपशमे सन्दंशयन्त्रेण दन्तमायतं गृहीत्वा विचाल्य शस्त्रेण पार्श्वेभ्यो मोक्षयित्वोद्धरेत्| दन्तनिर्घातनेनोत्पीड्य मुद्गरेणाश्मना वा निर्घातयेत्| न तूत्तरं दन्तम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (19) · Śloka 19
ತಸ್ಯೋದ್ಧರಣಾತ್ ಛೋಣಿತಾತ್ಯಯಃ ತತಶ್ಚೋನ್ದ್ರಿಯಭ್ರಂಶೋ ವಾತವ್ಯಾಧಿರ್ವಾ||೧೯||
तस्योद्धरणात् छोणितात्ययः ततश्चोन्द्रियभ्रंशो वातव्याधिर्वा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (20) · Śloka 20
ಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತಮುಖಶ್ಚ ಸಮಧುಕಚೂರ್ಣಂ ತೈಲಂ ಮಧು ವಾ ಗಣ್ಡೂಷಂ ಧಾರಯೇತ್||೨೦||
प्रक्षालितमुखश्च समधुकचूर्णं तैलं मधु वा गण्डूषं धारयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (21) · Śloka 21
ವಿದಾರೀಮಧುಕಶ್ರೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೋರುಕಾಭಿಃ ತೈಲಂ ದಶಗುಣೇ ಪಯಸಿ ಸಿದ್ಧಂ ನಸ್ಯಮ್||೨೧||
विदारीमधुकश्रृङ्गाटककशोरुकाभिः तैलं दशगुणे पयसि सिद्धं नस्यम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRumidantacikitsA (22) · Śloka 22
ಉತ್ತರದನ್ತೋದ್ಧರಣೇಽಪ್ಯಯಮೇವ ಪ್ರತೀಕಾರಃ| ಶೀತೋಪಚಾರಶ್ಚ ಸುತರಾಮ್||೨೨||
उत्तरदन्तोद्धरणेऽप्ययमेव प्रतीकारः| शीतोपचारश्च सुतराम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItAdacikitsA (23) · Śloka 23
ಶೀತಾದೇ ಶೋಣಿತಂ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ರಸಾಞ್ಜನಮುಸ್ತತ್ರಿಫಲಾರ್ಜುನತ್ವಕ್ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಹೌಷಧಕಾಯಂ ಗಣ್ಡೂಷಂ ಧಾರಯೇತ್| ಏಭಿರೇವ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಮಧುರವರ್ಗಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್| ತೇಜೋವತೀವ್ಯೋಷಹರಿದ್ರಾದ್ವಯಕುಷ್ಠಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಲೋಧ್ರಸಮಙ್ಗಾಮುಸ್ತೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಸರ್ವದನ್ತಮಾಂಸಾಮಯೇಷು ಕಣ್ಡೂಶ್ವಯಥುವೇದನಾರಕ್ತಸ್ರುತಿಹರಮ್| ತಥಾ ವ್ಯೋಷಯವಕ್ಷಾರಮನಶ್ಶಿಲಾಸೈನ್ಧವದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಭಿಃ| ಏಭಿರೇವೌಷಧೈರ್ಗುಟಿಕಾ ಸರ್ವಮುಖರೋಗಹರಾ||೨೩||
शीतादे शोणितं विस्राव्य रसाञ्जनमुस्तत्रिफलार्जुनत्वक्प्रियङ्गुमहौषधकायं गण्डूषं धारयेत्| एभिरेव च सक्षौद्रैः प्रतिसारणम्| मधुरवर्गसिद्धं तैलं नस्यम्| तेजोवतीव्योषहरिद्राद्वयकुष्ठपाठाकटुरोहिणीलोध्रसमङ्गामुस्तैः प्रतिसारणं सर्वदन्तमांसामयेषु कण्डूश्वयथुवेदनारक्तस्रुतिहरम्| तथा व्योषयवक्षारमनश्शिलासैन्धवदार्वीत्वग्भिः| एभिरेवौषधैर्गुटिका सर्वमुखरोगहरा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakuSacikitsA (24) · Śloka 24
ಉಪಕುಶೇ ಸುಖೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಸ್ವಿನ್ನಾನ್ಯುತ್ಸನ್ನಾನಿ ದನ್ತಮಾಂಸಾನ್ಯವಲಿಖೇನ್ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಶಾಕಾದಿಪತ್ರೈರ್ವಾ| ತತಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಘೃತಮಣ್ಡಸ್ತೈಲಂ ವಾ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಮರಿಚಕುಷ್ಠಮಧುಕಪ್ರಿಯಙ್ಗುಲಾಕ್ಷಾಪತ್ತಙ್ಗಗೈರಿಕರಸಾಞ್ಜನಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವೈರ್ಮಧುಘೃತಮಣ್ಡಯುಕ್ತೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀವಿಡಙ್ಗವಿದಾರೀಮಧುಕಪಯಸ್ಯಾಸುರದಾರುವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಗಣ್ಡೂಷೋ ನಸ್ಯಞ್ಚ| ಅಧುರವರ್ಗಸಿದ್ಧಮೇವ ವಾ ಸರ್ಪಿಃ ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ರುಧಿರಾವಸೇಕಃ||೨೪||
उपकुशे सुखोष्णाम्बुस्विन्नान्युत्सन्नानि दन्तमांसान्यवलिखेन्मण्डलाग्रेण शाकादिपत्रैर्वा| ततः सुखोष्णो घृतमण्डस्तैलं वा गण्डूषः| मरिचकुष्ठमधुकप्रियङ्गुलाक्षापत्तङ्गगैरिकरसाञ्जनशुण्ठीसैन्धवैर्मधुघृतमण्डयुक्तैः प्रतिसारणम्| पृथक्पर्णीविडङ्गविदारीमधुकपयस्यासुरदारुविपक्वं तैलं गण्डूषो नस्यञ्च| अधुरवर्गसिद्धमेव वा सर्पिः पुनः पुनश्च रुधिरावसेकः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantapuppuTakacikitsA (25) · Śloka 25
ದನ್ತಪುಪ್ಪುಟಕೇ ಸ್ವಿನ್ನಛಿನ್ನಭಿನ್ನವಿಲಿಖಿತೇ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಮಧುಕಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್||೨೫||
दन्तपुप्पुटके स्विन्नछिन्नभिन्नविलिखिते स्वर्जिकामधुकशुण्ठीसैन्धवैः प्रतिसारणम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantavidradhicikitsA (26) · Śloka 26
ದನ್ತವಿದ್ರಧೌ ತಿಕ್ತಕಟುಕಷಾಯೋಷ್ಣೈಃ ಸಮೂತ್ರೈಃ ಕವಲೋ ಲೇಪಶ್ಚ| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಕುಷ್ಠಕಟುಕಾಯವಕ್ಷಾರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ತಂ ಚ ಪಾಕತೋ ರೂಕ್ಷಶೀತೈರನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ವಾರಯೇತ್| ಪಕ್ವೇ ತು ಪಾಟನಮವಗಾಢೇ ದಾಹಃ| ತ್ರಿಫಲಾಸುಮನೋರಿಷ್ಟಕ್ವಾಥೋ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಿದ್ಧಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋ ನಸ್ಯಮ್||೨೬||
दन्तविद्रधौ तिक्तकटुकषायोष्णैः समूत्रैः कवलो लेपश्च| वृश्चिकालीकुष्ठकटुकायवक्षारैः प्रतिसारणम्| तं च पाकतो रूक्षशीतैरन्तर्बहिः प्रयुक्तैर्वारयेत्| पक्वे तु पाटनमवगाढे दाहः| त्रिफलासुमनोरिष्टक्वाथो गण्डूषः| यष्टीमधुकसिद्धः सर्पिर्मण्डो नस्यम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suShiracikitsA (27) · Śloka 27
ಸುಷಿರೇ ಛಿನ್ನಲಿಖಿತೇ ಲೋಧ್ರಮುಸ್ತತ್ರಿಫಲಾಕಿಂಶುಕಪತಙ್ಗತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲಶತಪುಷ್ಪಾಕಟ್ಫಲೈರವಘರ್ಷಃ| ತೇಷಾಮೇವ ಕ್ವಾಥೇ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಕಿಂಶುಕಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ| ಗೈರಿಕೋತ್ಪಲಮಧೂಕಸಾರಿವಾಚನ್ದನಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಶರ್ಕರಾಽನನ್ತಾಲೋಧ್ರಾಗರುಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವನಮ್||೨೭||
सुषिरे छिन्नलिखिते लोध्रमुस्तत्रिफलाकिंशुकपतङ्गतार्क्ष्यशैलशतपुष्पाकट्फलैरवघर्षः| तेषामेव क्वाथे गण्डूषः| क्षीरिवृक्षकिंशुकामलकानां वा| गैरिकोत्पलमधूकसारिवाचन्दनप्रपौण्डरीकशर्कराऽनन्तालोध्रागरुसिद्धं तैलं नावनम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsacikitsA (28) · Śloka 28
ಅಧಿಮಾಂಸಕಮಚಿರೋತ್ಥಿತಂ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ವಿವೃದ್ಧನ್ತು ಬಡಿಶೇನ ಮುಚುಟ್ಯಾ ವಾ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಛಿತ್ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕವಲಸ್ತೈಲಂ ವಾ ಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್||೨೮||
अधिमांसकमचिरोत्थितं स्रावयेत्| विवृद्धन्तु बडिशेन मुचुट्या वा गृहीत्वा मण्डलाग्रेण छित्वा तीक्ष्णैः प्रतिसारयेत्| कटुतीक्ष्णैः कवलस्तैलं वा यवक्षारावचूर्णितम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidarBacikitsA (29) · Śloka 29
ವಿದರ್ಭೇ ದನ್ತಮೂಲಾನಿ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿಶೋಧ್ಯ ಕ್ಷಾರಂ ಪ್ರಯುಜ್ಯ ಘೃತಮಣ್ಡಂ ಗಣ್ಡೂಷೇ ದದ್ಯಾತ್| ಲೋಧ್ರಪತ್ತಙ್ಗಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕಚೂರ್ಣಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಕಾಕೋಲೀಯಷ್ಟೀಮಧುಶರ್ಕರಾವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ನಾವನಮ್||೨೯||
विदर्भे दन्तमूलानि शस्त्रेण विशोध्य क्षारं प्रयुज्य घृतमण्डं गण्डूषे दद्यात्| लोध्रपत्तङ्गमञ्जिष्ठामधुकचूर्णः प्रतिसारणम्| काकोलीयष्टीमधुशर्कराविपक्वं तैलं नावनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantanADIcikitsA (30-33) · Śloka 33
ದನ್ತನಾಡೀಮೇಷಯಿತ್ವಾ ಸಂವೃತಾಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿವೃತಯಿತ್ವಾ ತದಾಶ್ರಿತಂ ದನ್ತಮಶೇಷಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶಲಾಕಯಾ ದಹೇತ್| ಕುಬ್ಜಾಮವಗಾಢಾಮನೇಕಗತಿಂ ವಾ ಗುಡಮಧುಸಿಕ್ಥಾನ್ಯತಮಪೂರ್ಣಾಮ್| ತತಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಕಷಾಯೇಣ ಗಣ್ಡೂಷಂ ಧಾರಯೇತ್| ತತ್ಸಿದ್ಧೇನ ವಾ ತೈಲೇನ||೩೦|| ದನ್ತೀಖದಿರಸಾರಮದನಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕಕ್ವಾಥೇ ಲೋಧ್ರವಾಲಕೋಶೀರದೇವದಾರುಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕಲ್ಕವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಸರ್ಷಪತೈಲಂ ವಾ ನಾಡೀಶೋಧನರೋಪಣಮ್||೩೧|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಹರಿದ್ರಾದ್ವಯಮಧುಕಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಲೋಧ್ರಕಟುಕೀಶರ್ಕರಾಪದ್ಮಕಚನ್ದನಮೂರ್ವೋಪೋದಕಾವಾಸ್ತುಕತಣ್ಡುಲೀಯಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮ್ಲೀಕಾಕಪಿತ್ಥಪತ್ರೈರ್ವಾ||೩೨|| ನಸ್ಯಂ ಚ ವಿಡಙ್ಗಮಧುಕಮುಸ್ತನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಖದಿರಮಞ್ಜಿಷ್ಠೋಶೀರಸುರತರುಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮ್| ಧೂಮಾಸೃಕ್ಸ್ರಾವಣನಾವನಾನಿ ಶೀಲಯೇತ್| ನಾಡೀಸಾಧನಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೩೩||
दन्तनाडीमेषयित्वा संवृतां शस्त्रेण विवृतयित्वा तदाश्रितं दन्तमशेषमुद्धृत्य शलाकया दहेत्| कुब्जामवगाढामनेकगतिं वा गुडमधुसिक्थान्यतमपूर्णाम्| ततः क्षीरिवृक्षकषायेण गण्डूषं धारयेत्| तत्सिद्धेन वा तैलेन||३०|| दन्तीखदिरसारमदनस्वादुकण्टकक्वाथे लोध्रवालकोशीरदेवदारुमञ्जिष्ठामधुकल्कविपक्वं तैलं सर्षपतैलं वा नाडीशोधनरोपणम्||३१|| प्रपौण्डरीकहरिद्राद्वयमधुकमधूच्छिष्टलोध्रकटुकीशर्करापद्मकचन्दनमूर्वोपोदकावास्तुकतण्डुलीयकमञ्जिष्ठाम्लीकाकपित्थपत्रैर्वा||३२|| नस्यं च विडङ्गमधुकमुस्तनिर्गुण्डीखदिरमञ्जिष्ठोशीरसुरतरुसिद्धं तैलम्| धूमासृक्स्रावणनावनानि शीलयेत्| नाडीसाधनं चेक्षेत||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAkaNTakacikitsA (34) · Śloka 34
ವಾತಜೇಷು ಜಿಹ್ವಾಕಣ್ಟಕೇಷು ವಾತೌಷ್ಠಕೋಪೋಕ್ತೋ ವಿಧಿಃ| ಪಿತ್ತಜೇಷು ವಿಘೃಷ್ಟಸ್ರುತರುಧಿರೇಷು ಸ್ವಾದುಭಿರ್ದ್ರವ್ಯೈರವಘರ್ಷಣಗಣ್ಡೂಷನಾವನಾನಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ತದ್ವತ್ ಕಫಜೇಷು ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ||೩೪||
वातजेषु जिह्वाकण्टकेषु वातौष्ठकोपोक्तो विधिः| पित्तजेषु विघृष्टस्रुतरुधिरेषु स्वादुभिर्द्रव्यैरवघर्षणगण्डूषनावनानि कुर्यात्| तद्वत् कफजेषु तीक्ष्णैः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAlasacikitsA (35) · Śloka 35
ಜಿಹ್ವಾಲಸೇ ನವೋತ್ಥಿತೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಾದಯಃ| ನ ಚಾತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರಯೇತ್| ಸಿರಾಂ ತು ವಿಧ್ಯೇತ್||೩೫||
जिह्वालसे नवोत्थिते तीक्ष्णाः प्रतिसारणादयः| न चात्र शस्त्रमवचारयेत्| सिरां तु विध्येत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhijihvopajihvayoScikitsA (36) · Śloka 36
ಅಧಿಜಿಹ್ವಾಮುನ್ನಮ್ಯ ಬಡಿಶೇನ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಶ್ಚ ನಸ್ಯಾದಯಃ| ಉಪಜಿಹ್ವಾಂ ಶಾಕಪತ್ರೇಣಾಙ್ಗುಲಿಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಾ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಯವಕ್ಷಾರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೩೬||
अधिजिह्वामुन्नम्य बडिशेन गृहीत्वा मण्डलाग्रेण छिन्द्यात्| तीक्ष्णाश्च नस्यादयः| उपजिह्वां शाकपत्रेणाङ्गुलिशस्त्रेण वा विस्राव्य यवक्षारेण प्रतिसारयेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galaSuNDikAcikitsA (37) · Śloka 37
ಗಲಶುಣ್ಡಿಕಾ ಕಫಘ್ನೈರುಪಾಚರೇತ್| ವೃದ್ಧಾಯಾಂ ತೂರ್ವಾರುಬೀಜನಿಭಮಸಿರಾತತಮಗ್ರಮುಪರಿಜಿಹ್ವಯಾ ನಿವಿಷ್ಟಂ ಬಡಿಶೇನ ಮುಚುಟ್ಯಾ ವಾ ವಸ್ತ್ರವೇಷ್ಟಿತಾಭ್ಯಾಂ ವಾಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಪ್ರದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ನಾತ್ಯಗ್ರೇ ನಾತಿಮೂಲೇ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್| ಅಗ್ರಚ್ಛೇದಾದನುಪಶಮಃ ಶೋಫೋ ಲಾಲಾದಿವೃದ್ಧಿರ್ವಾ| ಅತಿಚ್ಛೇದಾಚ್ಛೋಣಿತಕ್ಷಯೇಣ ಮರಣಮ್| ಸಮ್ಯಕ್ ಚ್ಛಿನ್ನಾಯಾಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಪ್ರತಿಸಾರಣಾದಯಃ||೩೭||
गलशुण्डिका कफघ्नैरुपाचरेत्| वृद्धायां तूर्वारुबीजनिभमसिराततमग्रमुपरिजिह्वया निविष्टं बडिशेन मुचुट्या वा वस्त्रवेष्टिताभ्यां वामाङ्गुष्ठप्रदेशिनीभ्यां गृहीत्वा मण्डलाग्रेण नात्यग्रे नातिमूले छिन्द्यात्| अग्रच्छेदादनुपशमः शोफो लालादिवृद्धिर्वा| अतिच्छेदाच्छोणितक्षयेण मरणम्| सम्यक् च्छिन्नायां पूर्ववत् प्रतिसारणादयः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena tAlusa~gghAtAdInAM cikitsA (38) · Śloka 38
ತಾಲುಸಙ್ಘಾತೇ ಪುಪ್ಪುಟೇ ಕಚ್ಛಪೇ ಚ ನವೇ ವಿಧಿರಯಮ್| ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ತು ವಿಶೇಷಃ| ಅತ್ರ ಹಿ ವಿಲೇಖನಮ್||೩೮||
तालुसङ्घाते पुप्पुटे कच्छपे च नवे विधिरयम्| शस्त्रकर्मणि तु विशेषः| अत्र हि विलेखनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlupAkacikitsA (39) · Śloka 39
ತಾಲುಪಾಕೇ ತ್ವಪಕ್ವಸ್ಯ ಶ್ವಯಥೋಃ ಕಾಸೀಸರಸಾಞ್ಜನಕ್ಷೌದ್ರಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಮಧುರಕಷಾಯೈಃ ಶೀತೈರ್ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಪಕ್ವಸ್ಯ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣಾಷ್ಟಾಪದವತ್ ಭೇದನಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರವಘರ್ಷಣಮ್| ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟಜಾತೀಕರವೀರಗುಡೂಚೀವೃಷಕಟುಕಾಹರಿದ್ರಾದ್ವಯವೇತ್ರಾಗ್ರಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಕ್ವಾಥಃ ಕವಲೋ ಮಧು ತೈಲಂ ಚ||೩೯||
तालुपाके त्वपक्वस्य श्वयथोः कासीसरसाञ्जनक्षौद्रः प्रतिसारणम्| मधुरकषायैः शीतैर्गण्डूषः| पक्वस्य मण्डलाग्रेणाष्टापदवत् भेदनम्| तीक्ष्णैरवघर्षणम्| पटोलारिष्टजातीकरवीरगुडूचीवृषकटुकाहरिद्राद्वयवेत्राग्रकण्टकारिकाक्वाथः कवलो मधु तैलं च||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAluSoShacikitsA (40) · Śloka 40
ತಾಲುಶೋಷೇ ಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರುತ್ತರಭಕ್ತಿಕಂ ಸತೃಷ್ಣಃ ಪಿಬೇತ್| ಅಮ್ಲೈಶ್ಚಾಸ್ಯ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಕಮಧೂಲಿಕಾವಿಪಕ್ವಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ನಸ್ಯಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಧೂಮಃ| ತೃಷ್ಣಾಘ್ನಮನ್ನಪಾನಮ್||೪೦||
तालुशोषे मधुकपिप्पलीनागरसिद्धं सर्पिरुत्तरभक्तिकं सतृष्णः पिबेत्| अम्लैश्चास्य गण्डूषः| पयस्या मधुकमधूलिकाविपक्वं क्षीरसर्पिर्नस्यम्| स्निग्धो धूमः| तृष्णाघ्नमन्नपानम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNTharoge sAdhAraNacikitsA (41) · Śloka 41
ಕಣ್ಠರೋಗೇಷು ತು ಜ್ವರಾದ್ಯನುಪದ್ರುತೇಷು ಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನಸ್ಯಾವಘರ್ಷಣಗಣ್ಡೂಷಾದಯಃ ಸಿರಾವ್ಯಧೋ ರಸಾಞ್ಜನೇನ್ದ್ರಯವದಾರ್ವೀನಿಮ್ಬಕ್ವಾಥಂ ಪಾನಮ್| ವ್ಯೋಷಯವಕ್ಷಾರದಾರ್ವೀರಸಾಞ್ಜನತೇಜೋವತೀಪಾಠಾನಿಮ್ಬತ್ವಕ್ತ್ರಿಫಲಾಚಿತ್ರಕೈಃ ಶುಕ್ತಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈಃ ಕವಲೋ ಗುಟಿಕಾ ವಾ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ತಾಲೀಸಪತ್ರಗೃಹಧೂಮಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಲಮರಿಚಪಲಾಶಮುಷ್ಕಕಕ್ಷಾರಯವಕ್ಷಾರೈರ್ಯವಕ್ವಾಥೇನ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ ಸರ್ವಕಣ್ಠರೋಗೇಷ್ವಮೃತೋಪಮಾಃ||೪೧||
कण्ठरोगेषु तु ज्वराद्यनुपद्रुतेषु कटुतीक्ष्णैर्नस्यावघर्षणगण्डूषादयः सिराव्यधो रसाञ्जनेन्द्रयवदार्वीनिम्बक्वाथं पानम्| व्योषयवक्षारदार्वीरसाञ्जनतेजोवतीपाठानिम्बत्वक्त्रिफलाचित्रकैः शुक्तगोमूत्रक्वथितैः कवलो गुटिका वा प्रतिसारणम्| तालीसपत्रगृहधूमपञ्चकोलकैलमरिचपलाशमुष्ककक्षारयवक्षारैर्यवक्वाथेन गुटिकाः कृताः सर्वकण्ठरोगेष्वमृतोपमाः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtarohiNIcikitsA (42) · Śloka 42
ಅಥ ವಾತರೋಹಿಣೀಕಾಮಾನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಸ್ವಿನ್ನಾಮಙ್ಗುಲಿಶಸ್ತ್ರಕೇಣ ಮಧುಲವಣಗರ್ಭೇಣ ವಾ ನಖೇನ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಮಹಾಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಥೋ ಗನ್ಡುಷಃ| ಏಲಾಪುನರ್ನವಸಿಂಹೀಕಪಿತ್ಥಕಲ್ಕಪಯೋವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ಗಣ್ಡೂಷೋ ನಾವನಂ ಚ||೪೨||
अथ वातरोहिणीकामान्तर्बहिः स्विन्नामङ्गुलिशस्त्रकेण मधुलवणगर्भेण वा नखेन विस्राव्य तीक्ष्णैः प्रतिसारयेत्| महापञ्चमूलक्वथो गन्डुषः| एलापुनर्नवसिंहीकपित्थकल्कपयोविपक्वं तैलं गण्डूषो नावनं च||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittarohiNIcikitsA (43) · Śloka 43
ಪಿತ್ತಜಾಮಪ್ಯೇವಂ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಪತಙ್ಗಶರ್ಕರಾಲೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಏಷಾಮೇವ ಕಷಾಯೋ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಪರೂಷಕೋಶೀರಮಧುಕಚನ್ದನಕ್ವಾಥೋ ವಾ| ತ್ರಿಫಲಾತಿಲ್ವಕಶ್ಯಾಮಾಶ್ರೀಪರ್ಣೀತ್ವಙ್ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಭಿರ್ದಶಗುಣೇ ಪಯಸಿ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಸ್ಯಕವಲಭೋಜನೇಷು||೪೩||
पित्तजामप्येवं विस्राव्य पतङ्गशर्करालोध्रप्रियङ्गुभिः प्रतिसारयेत्| एषामेव कषायो गण्डूषः| द्राक्षापरूषकोशीरमधुकचन्दनक्वाथो वा| त्रिफलातिल्वकश्यामाश्रीपर्णीत्वङ्मधुयष्टिकाभिर्दशगुणे पयसि सिद्धं सर्पिर्नस्यकवलभोजनेषु||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajarohiNIcikitsA (44) · Śloka 44
ರಕ್ತಜಾಮಪ್ಯೇವಂ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೋಪಕ್ರಮೇತ್||೪೪||
रक्तजामप्येवं प्रत्याख्यायोपक्रमेत्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaParohiNIcikitsA (45) · Śloka 45
ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀಂ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ವಿಲಿಖ್ಯ ಕಟುಕವರ್ಗೇಣಾಗಾರಧೂಮತ್ರಿಫಲಾಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ತದ್ವಿಧಾಶ್ಚ ಗಣ್ಡೂಷಾಃ| ನಿಮ್ಬಜಾತ್ಯಪಾಮಾರ್ಗವಿಡಙ್ಗವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್||೪೫||
श्लैष्मिकीं स्वेदयित्वा विलिख्य कटुकवर्गेणागारधूमत्रिफलासैन्धवयुक्तेन प्रतिसारयेत्| तद्विधाश्च गण्डूषाः| निम्बजात्यपामार्गविडङ्गविपक्वं तैलं नस्यम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideSena SAlUkavRundatuNDikerIgilAyUnAM cikitsA (46) · Śloka 46
ಶಾಲೂಕವೃನ್ದತುಣ್ಡಿಕೇರೀಗಿಲಾಯುಷ್ವೇಷ ಏವ ವಿಧಿಃ||೪೬||
शालूकवृन्दतुण्डिकेरीगिलायुष्वेष एव विधिः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galavidradhicikitsA (47) · Śloka 47
ಗಲವಿದ್ರಧೌ ವಿಸ್ರಾವಿತಾಯಾಂ ಲೋಧ್ರವರಾರಸಾಞ್ಜನಪತಙ್ಗಗೈರಿಕರೋಚನಾಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣೈರವಘರ್ಷಣಮ್| ಏಭಿರೇವ ಕ್ವಥಿತೈರ್ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಲೋಧ್ರದಾರ್ವೀಶತಪುಷ್ಪಾನಿಮ್ಬಪತ್ರಕುಷ್ಠೈಲಾಗುಡೂಚೀಚಿತ್ರಕತಗರಮುಸ್ತಾಕ್ವಾಥಕಲ್ಕವಿಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ನಾವನಮ್||೪೭||
गलविद्रधौ विस्रावितायां लोध्रवरारसाञ्जनपतङ्गगैरिकरोचनापिप्पलीसैन्धवचूर्णैरवघर्षणम्| एभिरेव क्वथितैर्गण्डूषः| किराततिक्तलोध्रदार्वीशतपुष्पानिम्बपत्रकुष्ठैलागुडूचीचित्रकतगरमुस्ताक्वाथकल्कविपक्वं तैलं नावनम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtagalagaNDacikitsA (48) · Śloka 48
ಗಲಗಣ್ಡಮನಿಲಜಂ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್ ರೂಢವ್ರಣಞ್ಚ ತಿಲಪ್ರಿಯಾಲಲಟ್ವಾಮೂಲಕಶಣಾತಸೀಬೀಜೈರುಪನಾಹಯೇತ್| ತಿಲ್ವಕಾಗ್ನಿಮನ್ಥಪುನರ್ನವಕಾಲಾಮೃತಾಸೌ ಭಾಞ್ಜನಕಗಜಪಿಪ್ಪಲ್ಯೇಕೈಷಿಕಾರ್ಕಮೂಲಕರಘಾಟಕಪುಷ್ಪೈಃ ಸುರಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಪುನಃ ಪುನರ್ಲೇಪಯೇತ್| ನಿಮ್ಬಗುಡೂಚೀಕುಟಜಹಂಸಪಾದೀಕೃಷ್ಣಾವಲಾದ್ವಯದೇವದಾರುಸಿದ್ಧಂ ಚ ತೈಲಂ ಪಾಯಯೇತ್||೪೮||
गलगण्डमनिलजं स्वेदयित्वा विस्रावयेत् रूढव्रणञ्च तिलप्रियाललट्वामूलकशणातसीबीजैरुपनाहयेत्| तिल्वकाग्निमन्थपुनर्नवकालामृतासौ भाञ्जनकगजपिप्पल्येकैषिकार्कमूलकरघाटकपुष्पैः सुराम्लपिष्टैः पुनः पुनर्लेपयेत्| निम्बगुडूचीकुटजहंसपादीकृष्णावलाद्वयदेवदारुसिद्धं च तैलं पाययेत्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmagalagaNDacikitsA (49) · Śloka 49
ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೇಽಪ್ಯಯಮೇವ ವಿಧಿಃ ತೀಕ್ಷ್ಣತರಾಶ್ಚ ಸ್ವೇದಪ್ರಲೇಪಾದಯಃ| ವಿಶಲ್ಯಾತಿವಿಷಾವಿಷಾಣಿಕಾಶುಕನಾಸಾಜಗನ್ಧಾಗುಞ್ಜಾಫಲಕಟುಕಾಲಾಬುಭಿಃ ಪಲಾಶಕ್ಷಾರಾಮ್ಬುಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಲೇಪಃ| ವತ್ಸಕಾದಿನಾ ಪಞ್ಚಲವಣಯುಕ್ತೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪಾನಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಂಶ್ಚ ವಮನಾದೀನ ಶೀಲಯೇತ್| ಪರ್ಯಾಯತಶ್ಚ ಸ್ವೇದಂ ಶೋಣಿತಾವಸೇಚನಂ ಚ| ತಥಾನುಪಶಮೇ ಪಾಚಯಿತ್ವಾ ವ್ರಣಾವದುಭಾವಪ್ಯುಪಾಚರೇತ್| ಯವಾನ್ನಮುದ್ಗಾದಿಯೂಹಾಂಶ ವ್ಯೋಷೋತ್ಕಟಾನ್ ಪಾನಭೋಜನಯೋರ್ವಿದಧ್ಯಾತ್||೪೯||
श्लैष्मिकेऽप्ययमेव विधिः तीक्ष्णतराश्च स्वेदप्रलेपादयः| विशल्यातिविषाविषाणिकाशुकनासाजगन्धागुञ्जाफलकटुकालाबुभिः पलाशक्षाराम्बुपिष्टैः सुखोष्णो लेपः| वत्सकादिना पञ्चलवणयुक्तेन सिद्धं तैलं पानम्| तीक्ष्णांश्च वमनादीन शीलयेत्| पर्यायतश्च स्वेदं शोणितावसेचनं च| तथानुपशमे पाचयित्वा व्रणावदुभावप्युपाचरेत्| यवान्नमुद्गादियूहांश व्योषोत्कटान् पानभोजनयोर्विदध्यात्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojagalagaNDacikitsA (50) · Śloka 50
ಮೇದೋಜೇ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ ಪ್ರಲೇಪಾಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಶ್ಚಾಸನಾದಿಸಾರರಜೋ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಏವಮಪ್ಯಶಾನ್ತೌ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿದಾರ್ಯ ಮೇದೋ ವಿಶೋಧ್ಯ ಸೀವ್ಯೇತ್| ದಾಹಯೋಗ್ಯಂ ವಾ ವಸಾಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ಯತಮೇನ ಯಥಾವದ್ದಹೇತ್| ರೋಚನಾಕಾಸೀಸತುತ್ಥಕಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ತೈಲಂ ವ್ರಣಶೋಧನರೋಪಣಮ್| ಅಸನಾದಿಸಾರಗೋಪುರೀಷಭಸ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಾ||೫೦||
मेदोजे स्विन्नस्य सिरां विध्येत्| पूर्वोक्ताः प्रलेपाः प्रातः प्रातश्चासनादिसाररजो गोमूत्रेण पिबेत्| एवमप्यशान्तौ शस्त्रेण विदार्य मेदो विशोध्य सीव्येत्| दाहयोग्यं वा वसाघृतक्षौद्रान्यतमेन यथावद्दहेत्| रोचनाकासीसतुत्थकचूर्णावचूर्णितं तैलं व्रणशोधनरोपणम्| असनादिसारगोपुरीषभस्मयुक्तं वा||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (51) · Śloka 51
ಮುಖಪಾಕೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯತಸ್ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೋ ಮಧುಮಾನನ್ಯೇ ಚ| ತಿಕ್ತಕಟುಕಕಷಾಯಾ ಮುಖಧಾವನಾಃ| ಮೃದ್ವೀಕಾಪಾಠಾಜಾತೀಮಾತುಲುಙ್ಗಾರ್ಜುನಪುತ್ರಜೀವಕಪಲ್ಲವಾನಾಮನಭ್ಯವಹರತಾ ಚವರ್ಣಮ್||೫೧||
मुखपाकेषु सामान्यतस्त्रिफलाक्वाथो मधुमानन्ये च| तिक्तकटुककषाया मुखधावनाः| मृद्वीकापाठाजातीमातुलुङ्गार्जुनपुत्रजीवकपल्लवानामनभ्यवहरता चवर्णम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (52) · Śloka 52
ದಾರುಹರಿದ್ರಾರ್ಧತುಲಾಂ ವಿಂಶತಿಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಶ್ರಪಯಿತ್ವಾ ತಂ ಕ್ವಾಥಂ ಸಗೈರಿಕಮಾದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಾತ್ ಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಘೃತಭಾಜನೇ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ಏತನ್ನಿಷ್ಠೀವನಂ ಸರ್ವಮುಖಾಮಯನಾಡೀಘ್ನಮ್| ಅಯಮೇವ ಚ ಪೃಥಕ್ಕಲ್ಪೋ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಪಟೋಲಿನಿಮ್ಬಾಟರೂಷಕಜಾತೀಲೋಧ್ರಾರಿಮೇದತ್ರಿಫಲಾಜಮ್ಬೂಖದಿರತ್ವಚಾಮ್||೫೨||
दारुहरिद्रार्धतुलां विंशतिगुणेऽम्भसि श्रपयित्वा तं क्वाथं सगैरिकमादर्वीप्रलेपात् साधितं क्षौद्रयुक्तं घृतभाजने निदध्यात्| एतन्निष्ठीवनं सर्वमुखामयनाडीघ्नम्| अयमेव च पृथक्कल्पो यष्टीमधुकपटोलिनिम्बाटरूषकजातीलोध्रारिमेदत्रिफलाजम्बूखदिरत्वचाम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (53) · Śloka 53
ಯವಕ್ಷಾರಭಾಗಾಃ ಸಪ್ತ ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಾದ್ ಭಾಗದ್ವಯಂ ಮೂರ್ವಾಕಟುಕಾತಿವಿಷಾಽಽಮಲಕಾನಾಮೇಕೋ ಭಾಗಸ್ತತ್ ಸರ್ವಂ ಕುತಲಕ್ಷಾರೋದಕಪಿಷ್ಟಂ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತ್ವಾ ಖಾದೇನ್ನಿಷ್ಠೀವೇಚ್ಚ||೫೩||
यवक्षारभागाः सप्त सुवर्णगैरिकाद् भागद्वयं मूर्वाकटुकातिविषाऽऽमलकानामेको भागस्तत् सर्वं कुतलक्षारोदकपिष्टं गुटिकाः कृत्वा खादेन्निष्ठीवेच्च||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (54) · Śloka 54
ಖದಿರಸಾರತುಲಾಮರಿಮೇದತುಲಾದ್ವಯಂ ಚ ತೋಯವಹೇಽಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಯೇದವತಾರಿತಂ ಪರಿಸ್ರುತಂ ಚ ಪುನರಾಘನೀಭಾವಾತ್| ಘನೀಭೂತೇಶೀತೇ ಚ ಕಾರ್ಷಿಕಾಣಿ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೀಕೃತಾನಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚನ್ದನಪದ್ಮಕೋಶೀರವಾಲಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಧಾತಕೀಮುಸ್ತಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕತ್ರಿಫಲಾಚಾತುರ್ಜಾತಕಲಾಕ್ಷಾನಲದತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲಲೋಧ್ರದ್ವಿರಜನೀಸಮಙ್ಗಾಪಾಠಾಕಟ್ಫಲೈಲೇಯಪತ್ತಙ್ಗಾಗರುಗೈರಿಕಾಞ್ಜನಾನಿ| ಪಾಲಿಕಾಂಶ್ಚ ಜಾತೀಫಲಲವಙ್ಗಕಙ್ಕೋಲಕಬುಕಾನ್| ಕರ್ಪ್ಪೂರಾರ್ದ್ಧಕುಡವಂ ಚ| ತಾ ಗುಟಿಕಾ ವದನಸ್ಥಾಃ ಸರ್ವಾನ್ ಮುಖರೋಗಾನ್ ಜಯನ್ತಿ| ಸೌರಭಂ ಸೌಮನಸ್ಯಂ ರುಚಿಂ ಚ ಜನಯನ್ತಿ||೫೪||
खदिरसारतुलामरिमेदतुलाद्वयं च तोयवहेऽष्टभागावशेषं क्वाथयेदवतारितं परिस्रुतं च पुनराघनीभावात्| घनीभूतेशीते च कार्षिकाणि श्लक्ष्णीकृतानि प्रक्षिपेच्चन्दनपद्मकोशीरवालकमञ्जिष्ठाधातकीमुस्तप्रपौण्डरीकमधुकत्रिफलाचातुर्जातकलाक्षानलदतार्क्ष्यशैललोध्रद्विरजनीसमङ्गापाठाकट्फलैलेयपत्तङ्गागरुगैरिकाञ्जनानि| पालिकांश्च जातीफललवङ्गकङ्कोलकबुकान्| कर्प्पूरार्द्धकुडवं च| ता गुटिका वदनस्थाः सर्वान् मुखरोगान् जयन्ति| सौरभं सौमनस्यं रुचिं च जनयन्ति||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (55) · Śloka 55
ಏಷಾಮೇವ ಚ ಕಲಕಕಷಾಯೈಸ್ತೈಲಂ ಸಾಧಿತಂ ಕವಲೇ ನಿಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೫೫||
एषामेव च कलककषायैस्तैलं साधितं कवले नियुञ्ज्यात्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajamukhapAke visheShopakramaH (56) · Śloka 56
ತತ್ರ ವಾತಜೇ ಮುಖಪಾಕೇ ದಶಮೂಲಕಾಕೋಲೀರಾಸ್ನಾಮಧುಕಸಾರಿವಾಕ್ವಾಥೇನ ಕುಷ್ಠಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಗಣ್ಡೂಷಶ್ಚ| ಸ್ನೈಹಿಕೋ ಧೂಮಃ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೇಲಾಲವಣೋತ್ತಮೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೫೬||
तत्र वातजे मुखपाके दशमूलकाकोलीरास्नामधुकसारिवाक्वाथेन कुष्ठकल्केन च सिद्धं तैलं नस्यं गण्डूषश्च| स्नैहिको धूमः| पिप्पल्येलालवणोत्तमैः प्रतिसारयेत्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikamukhapAke visheShopakramaH (57) · Śloka 57
ಪೈತ್ತಿಕೇ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸದ್ರಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರೋದಕೈರ್ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಮಧುರದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಾನಂ ಕವಲೋ ನಸ್ಯಂ ಚ| ಪದ್ಮಕಸಮಙ್ಗಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರಧಾತಕೀವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋ ನಾವನಮ್| ಮದಯನ್ತಿ ಕಾಪತ್ರೈರ್ನಿಷ್ಠೀವನಂ ಚ||೫೭||
पैत्तिके क्षीरेक्षुरसद्राक्षाशर्करोदकैर्गण्डूषः| मधुरद्रव्यसिद्धं पयः पानं कवलो नस्यं च| पद्मकसमङ्गामञ्जिष्ठालोध्रधातकीविपक्वः सर्पिर्मण्डो नावनम्| मदयन्ति कापत्रैर्निष्ठीवनं च||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajamukhapAke visheShopakramaH (58) · Śloka 58
ಕಫಜೇ ಕಟುಕಕ್ಷಾರಲವಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಸ್ಥಿರಾಸು ತು ಪಿಟಕಾಸು ಪ್ರಾಕ್ಶಾಕಾದಿಪತ್ರೇಣ ಲೇಖನಮ್| ಮುಷ್ಕಕಪಲಾಶಾಮಲಕೀಕ್ಷಾರಗೋಮೂತ್ರೈರ್ಗಣ್ಡೂಷಃ| ತದ್ವಿಪಕ್ವಂ ಚ ತೈಲಮ್| ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಫಣಿಜ್ಜಕಾರ್ಜಕಸುರಸಪತ್ರೈರ್ನಿಷ್ಠೀವನಮ್| ದೇವದಾರುಪಾಠಾತಿವಿಷಾದನ್ತೀನ್ದ್ರಯವಕಟುಕಾಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಾಃ ಕ್ವಥಿತಾ ವಾ ಪೀತಾಃ ಸರ್ವಕಫಾಮಯಾನ್ ನಿಘ್ನನ್ತಿ||೫೮||
कफजे कटुकक्षारलवणैः प्रतिसारणम्| स्थिरासु तु पिटकासु प्राक्शाकादिपत्रेण लेखनम्| मुष्ककपलाशामलकीक्षारगोमूत्रैर्गण्डूषः| तद्विपक्वं च तैलम्| निर्गुण्डीफणिज्जकार्जकसुरसपत्रैर्निष्ठीवनम्| देवदारुपाठातिविषादन्तीन्द्रयवकटुकागोमूत्रेण कल्किताः क्वथिता वा पीताः सर्वकफामयान् निघ्नन्ति||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajamukhapAke visheShopakramaH (59) · Śloka 59
ರಕ್ತಜೇ ಪಿತ್ತವತ್ ಸಿದ್ಧಿಃ| ಸರ್ವಜೇ ಯಥಾದೋಷೋದಯಮ್| ರೋಚನಾಕಾಸೀಸಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿಕಾರಸಾಞ್ಜನಾನಿ ಮೋಚರಸೋ ಮಧು ಚೈಕತೋ ವಿಪಕ್ವಂ ಲೋಹಭಾಜನಸ್ಥಂ ಕಲ್ಕಂ ವಿಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಮಧುನಾ ವ್ರಣಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೫೯||
रक्तजे पित्तवत् सिद्धिः| सर्वजे यथादोषोदयम्| रोचनाकासीससौराष्ट्रिकारसाञ्जनानि मोचरसो मधु चैकतो विपक्वं लोहभाजनस्थं कल्कं विशुष्कं चूर्णीकृतं मधुना व्रणलेपं कुर्यात्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbudacikitsA (60) · Śloka 60
ಅಥ ಸರ್ವಸರಮರ್ಬುದಮಚಿರೋತ್ಥಿತಮವೃದ್ಧಂ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಛಿತ್ವಾ ಮುಷ್ಕಕಭಸ್ಮನಾ ಮಧುಮಿಶ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಶುಣ್ಠೀಚೂರ್ಣೇನ ವಾ| ಮಧು ತೈಲಂ ನಿಮ್ಬಗುಡೂಚೀಕ್ವಾಥಶ್ಚ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಯವಾನ್ನಭೋಜೀ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಕವಲಾಭ್ಯಙ್ಗನಸ್ಯಯಾಚರೇತ್||೬೦||
अथ सर्वसरमर्बुदमचिरोत्थितमवृद्धं मण्डलाग्रेण छित्वा मुष्ककभस्मना मधुमिश्रेण प्रतिसारयेत् स्वर्जिकाशुण्ठीचूर्णेन वा| मधु तैलं निम्बगुडूचीक्वाथश्च गण्डूषः| यवान्नभोजी तीक्ष्णानि कवलाभ्यङ्गनस्ययाचरेत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtimukhacikitsA (61) · Śloka 61
ಪೂತಿಮುಖಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಂ ವಾಮಯಿತ್ವಾ ಶಿರೋವಿರೇಕೈರುಪಾಚರೇತ್| ತತಃ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಹಿಙ್ಗುಗೃಹಧೂಮಮನಶ್ಶಿಲೈಲಾಶುಣ್ಠೀವಿಡಙ್ಗತೇಜೋವತೀಭಿರ್ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತ್ವ್ರಾ ಮಧುದ್ರುತಾ ಮುಖಪರಿಶೋಧನಾರ್ಥಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀಪದ್ಮಲೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಚೂರ್ಣೈಃ ಸಲಿಲಮವಚೂರ್ಣಿತಂ ಮುಖಧಾವನಮ್| ಶೀತಾದೋಪಕುಶೋಕ್ತಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ನಸ್ಯಧೂಮಕವಲಾಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್||೬೧||
पूतिमुखं स्निग्धस्विन्नं वामयित्वा शिरोविरेकैरुपाचरेत्| ततः स्वर्जिकाहिङ्गुगृहधूममनश्शिलैलाशुण्ठीविडङ्गतेजोवतीभिर्गुटिकाः कृत्व्रा मधुद्रुता मुखपरिशोधनार्थं दद्यात्| समङ्गाधातकीपद्मलोध्रप्रियङ्गुचूर्णैः सलिलमवचूर्णितं मुखधावनम्| शीतादोपकुशोक्तं च कुर्यात्| नस्यधूमकवलांश्च शीलयेत्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (62) · Śloka 62
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಮುಖದನ್ತಮೂಲಗಲಜಾಃ ಪ್ರಾಯೋ ರೋಗಾಃ ಕಫಸ್ತ್ರಭೂಯಿಷ್ಠಾಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಮಸಕೃದ್ರುಧಿರಂ ವಿಸ್ರಾವಯೇದ್ ದುಷ್ಟಮ್||೬೨||
भवति चात्र मुखदन्तमूलगलजाः प्रायो रोगाः कफस्त्रभूयिष्ठाः| तस्मात्तेषामसकृद्रुधिरं विस्रावयेद् दुष्टम्||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (63) · Śloka 63
ಕಾಯಶಿರಸೋರ್ವಿರೇಕೋ ವಮನಂ ಕವಲಗ್ರಹಾಃ ಕಟುಕತಿಕ್ತಾಃ| ಪ್ರಾಯಃ ಶಸ್ತಂ ತೇಷಾಂ ಕಫರಕ್ತಹರಂ ತಥಾ ಕರ್ಮ| ಯವತೃಣಧಾನ್ಯಂ ಭಕ್ತಂ ವಿದಲೈಃ ಕ್ಷಾರೋಷಿತೈರಪಸ್ನೇಹಾಃ| ಯೂಷಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾಶ್ಚ ಹಿತಾ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಛ್ಲೇಷ್ಮನಾಶಾಯ||೬೩||
कायशिरसोर्विरेको वमनं कवलग्रहाः कटुकतिक्ताः| प्रायः शस्तं तेषां कफरक्तहरं तथा कर्म| यवतृणधान्यं भक्तं विदलैः क्षारोषितैरपस्नेहाः| यूषा भक्ष्याश्च हिता यच्चान्यछ्लेष्मनाशाय||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (64-26) · Śloka 26
ಪ್ರಾಣಾನಿಲಪಥಸಂಸ್ಥಾಃ ಶ್ವಸಿತಮಪಿ ನಿರುನ್ಧತೇ ಪ್ರಮಾದವತಃ| ಕಣ್ಠಾಮಯಾಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮತೋ ದ್ರುತಂ ತೇಷು ಕುರ್ವೀತ||೬೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಮುಖರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷಡ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೬||
प्राणानिलपथसंस्थाः श्वसितमपि निरुन्धते प्रमादवतः| कण्ठामयाश्चिकित्सितमतो द्रुतं तेषु कुर्वीत||६४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे मुखरोगप्रतिषेधो नाम षड्विंशोऽध्यायः||२६||
🔊 Audio coming soon