Adhikarana atha rasAyanavidhirnAmaikonapa~jcAsho~adhyAyaH , adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথতো রসাযনবিধিং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथतो रसायनविधिं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayojanam (2) · Śloka 2
দীর্ঘমাযুঃ স্মৃতিং মেধামারোগ্যং তরুণং বযঃ| প্রভা বর্ণস্বরৌদার্যং দেহেন্দ্রিযবলোদযম্| বাক্সিদ্ধিং বৃষতাং কান্তিমবাপ্নোতি রসাযনাত্| লাভোপাযো হি শস্তানাং রসাদীনাং রসাযনম্||২||
दीर्घमायुः स्मृतिं मेधामारोग्यं तरुणं वयः| प्रभा वर्णस्वरौदार्यं देहेन्द्रियबलोदयम्| वाक्सिद्धिं वृषतां कान्तिमवाप्नोति रसायनात्| लाभोपायो हि शस्तानां रसादीनां रसायनम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanAdhikAriNaH (3) · Śloka 3
পূর্বে বযসি মধ্যে বা তত্প্রযোজ্যং জিতাত্মনঃ| স্নিগ্ধস্য স্রুতরক্তস্য বিশুদ্ধস্য চ সর্বথা||৩||
पूर्वे वयसि मध्ये वा तत्प्रयोज्यं जितात्मनः| स्निग्धस्य स्रुतरक्तस्य विशुद्धस्य च सर्वथा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avishuddhasya rasAyanaM vyartham (4) · Śloka 4
অবিশুদ্ধে শরীরে হি যুক্তো রাসাযনো বিধিঃ| ন ভাতি মলসংসৃষ্টে বস্ত্রে রাগ ইবার্পিতঃ| যুক্তং সংস্কারহীনস্য সম্যগপ্যপ্রমাদিনঃ| যথৈব পৌরুষং তদ্বন্ন সিধ্যতি রসাযনম্||৪||
अविशुद्धे शरीरे हि युक्तो रासायनो विधिः| न भाति मलसंसृष्टे वस्त्रे राग इवार्पितः| युक्तं संस्कारहीनस्य सम्यगप्यप्रमादिनः| यथैव पौरुषं तद्वन्न सिध्यति रसायनम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grAmyAhArAdInAM sarvadoShaprakopatvam (5) · Śloka 5
সর্বে চ দোষা ভবন্তি গ্রাম্যাদাহারাদম্ললবণকটুকক্ষার বিরুদ্ধাসাত্ম্যরূক্ষাভিষ্যন্দিক্লিন্নগুরুপূতিপর্যুষিতনবধান্য শুষ্কশাকাঽমমাংসতিলকুলত্থদধিশুক্তকাঞ্জিকপিষ্টা ন্নবিরূঢকনিষেবিণাং দিবাস্বপ্নস্ত্রীমদ্যনিত্যানাং বিষমা তিমাত্রব্যাযামাযামসঙ্ক্ষোভিরবপুষাং ক্রোধলোভভযশো কাযাসবহুলানাং পাপকর্মণামসমঞ্জসাহারবিহারনির্হার নিরতানাম্| অতো নিমিত্তং হ্যবিশুদ্ধঃ সঞ্জাযতে রসো বিদহ্যতে রক্তং শিথিলীভবন্তি মাংসানি বিষ্যন্দতে মেদো দূষ্যন্তে দোষা বিমুচ্যন্তে সন্ধযো ন সন্ধীযন্তেঽস্থিষু মজ্জানো নাপ্যা যতে শুক্রং নৌজো ন বলং ন বীর্যম্| ততঃ স এবম্ভূতো গ্লাযতি সীদতি নিদ্রাতন্দ্রালস্য সমন্বিতঃ খিদ্যতে নির্বিদ্যতে নিরুত্সাহোঽসমর্থঃ শারীর মানসানাং বিশিষ্টানাং চেষ্টানাং ভ্রষ্টচ্ছাযো নষ্টস্মৃতিরল্প বুদ্ধিরসম্পাদ্যমানাভিলষিতার্থোঽহর্নিশমনিশমনিশং নিঃ শ্বশ্বসন্নধিষ্ঠানভূতো রোগাণাং নোপাত্তমপি সর্বমাযুর বাপ্নোতি||৫||
सर्वे च दोषा भवन्ति ग्राम्यादाहारादम्ललवणकटुकक्षार विरुद्धासात्म्यरूक्षाभिष्यन्दिक्लिन्नगुरुपूतिपर्युषितनवधान्य शुष्कशाकाऽममांसतिलकुलत्थदधिशुक्तकाञ्जिकपिष्टा न्नविरूढकनिषेविणां दिवास्वप्नस्त्रीमद्यनित्यानां विषमा तिमात्रव्यायामायामसङ्क्षोभिरवपुषां क्रोधलोभभयशो कायासबहुलानां पापकर्मणामसमञ्जसाहारविहारनिर्हार निरतानाम्| अतो निमित्तं ह्यविशुद्धः सञ्जायते रसो विदह्यते रक्तं शिथिलीभवन्ति मांसानि विष्यन्दते मेदो दूष्यन्ते दोषा विमुच्यन्ते सन्धयो न सन्धीयन्तेऽस्थिषु मज्जानो नाप्या यते शुक्रं नौजो न बलं न वीर्यम्| ततः स एवम्भूतो ग्लायति सीदति निद्रातन्द्रालस्य समन्वितः खिद्यते निर्विद्यते निरुत्साहोऽसमर्थः शारीर मानसानां विशिष्टानां चेष्टानां भ्रष्टच्छायो नष्टस्मृतिरल्प बुद्धिरसम्पाद्यमानाभिलषितार्थोऽहर्निशमनिशमनिशं निः श्वश्वसन्नधिष्ठानभूतो रोगाणां नोपात्तमपि सर्वमायुर वाप्नोति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanasevanakAle doShAn pariharet (6) · Śloka 6
তস্মাদ্ বুদ্ধিমানপাস্য যথোক্তানাহারাদিদোষান্ নির্বাহ্য চ পূর্বোপচিতান্ রসাযনং বিধিবিহিতমুপসেবেত||৬||
तस्माद् बुद्धिमानपास्य यथोक्तानाहारादिदोषान् निर्वाह्य च पूर्वोपचितान् रसायनं विधिविहितमुपसेवेत||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanadvaividhyam (7) · Śloka 7
তত্তু দ্বিবিধং কুটীপ্রাবেশিকং বাতাতপিকং চ| তত্র বীর্য প্রভাবপ্রযোগপরিহারগুরুত্বাত্ কুটীপ্রাবেশিকং মহাফল তরম্||৭||
तत्तु द्विविधं कुटीप्रावेशिकं वातातपिकं च| तत्र वीर्य प्रभावप्रयोगपरिहारगुरुत्वात् कुटीप्रावेशिकं महाफल तरम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTIprAveshikavidhiH kuTInirmANam (8) · Śloka 8
তস্য বিধিঃ ক্ষেমসুভিক্ষধার্মিকশ্রদ্দধানজননৃপবৈদ্যবিপ্রে সুলভমহৌষধিঘৃতক্ষীরপথ্যভোজনোপকরণে গ্রামে নগরে বা পূর্বোত্তরস্যাং দিশি প্রাগুদক্প্রবণে সুবিভক্তবিহারোদ্দেশে দেশে দৃঢঘনসুমৃষ্টভিত্তিমুত্সেধবিস্তারসম্পন্নাং সূক্ষ্মলোচনাং ত্রি গর্ভামৃতুসুখাং নির্বাতাং প্রবাতৈকদেশাং প্রাগ্দ্বারামুদগ্দ্বারাং বা শমীবিল্বক্ষীরিবৃক্ষপরিগৃহীতামনিষ্টেন্দ্রিযার্থবাতাতপরজো ধূমস্বেদক্লেদদংশমশকসরীসৃপব্যালবালস্ত্রীদাসান্তা বসাযিনামগম্যাং সন্নিহিতসদ্বৈদ্যপরিচারকোপকরণাং কুটীং কারযেত্||৮||
तस्य विधिः क्षेमसुभिक्षधार्मिकश्रद्दधानजननृपवैद्यविप्रे सुलभमहौषधिघृतक्षीरपथ्यभोजनोपकरणे ग्रामे नगरे वा पूर्वोत्तरस्यां दिशि प्रागुदक्प्रवणे सुविभक्तविहारोद्देशे देशे दृढघनसुमृष्टभित्तिमुत्सेधविस्तारसम्पन्नां सूक्ष्मलोचनां त्रि गर्भामृतुसुखां निर्वातां प्रवातैकदेशां प्राग्द्वारामुदग्द्वारां वा शमीबिल्वक्षीरिवृक्षपरिगृहीतामनिष्टेन्द्रियार्थवातातपरजो धूमस्वेदक्लेददंशमशकसरीसृपव्यालबालस्त्रीदासान्ता वसायिनामगम्यां सन्निहितसद्वैद्यपरिचारकोपकरणां कुटीं कारयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra praveshaH (9) · Śloka 9
তস্যাং রসাযনার্থী শরদি বসন্তে বা শুক্লপক্ষে প্রশস্তে অহনি পূজযিত্বা যথার্হং দেবগুরুবিপ্রান্ প্রণম্য ব্রহ্মদক্ষা শ্বিপ্রভৃতীন্ পরিমৃশ্য সুবর্ণঘৃতমধুসিদ্ধার্থকপ্রিযঙ্গুরো চনাঃ প্রদক্ষিণীকৃত্য গোব্রাহ্মণানুপ্রবিশেত্||৯||
तस्यां रसायनार्थी शरदि वसन्ते वा शुक्लपक्षे प्रशस्ते अहनि पूजयित्वा यथार्हं देवगुरुविप्रान् प्रणम्य ब्रह्मदक्षा श्विप्रभृतीन् परिमृश्य सुवर्णघृतमधुसिद्धार्थकप्रियङ्गुरो चनाः प्रदक्षिणीकृत्य गोब्राह्मणानुप्रविशेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAkkRutyaM niyamapAlana~jca (10) · Śloka 10
তত্র সংশোধনৈঃ শুদ্ধঃ সুখী জাতবলঃ পুনঃ| ব্রহ্মচারী ধৃতিযুতঃ শ্রদ্দধানো জিতেন্দ্রিযঃ| দানশীলদযাসত্যব্রতধর্মপরাযণঃ| দেবতানু স্মৃতৌ যুক্তো যুক্তস্বপ্নপ্রজাগরঃ| প্রিযৌষধঃ পেশলবাগারভেত রসাযনম্||১০||
तत्र संशोधनैः शुद्धः सुखी जातबलः पुनः| ब्रह्मचारी धृतियुतः श्रद्दधानो जितेन्द्रियः| दानशीलदयासत्यव्रतधर्मपरायणः| देवतानु स्मृतौ युक्तो युक्तस्वप्नप्रजागरः| प्रियौषधः पेशलवागारभेत रसायनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanArthaM yogaH (11) · Śloka 11
হরীতকীমামলকং সৈন্ধবং নাগরং বচাম্| হরিদ্রাং পিপ্পলীং বেল্লং গুডং চোষ্ণাম্বুনা পিবেত্| স্নিগ্ধস্বিন্নো নরঃ পূর্বং তেন সাধু বিরিচ্যতে||১১||
हरीतकीमामलकं सैन्धवं नागरं वचाम्| हरिद्रां पिप्पलीं वेल्लं गुडं चोष्णाम्बुना पिबेत्| स्निग्धस्विन्नो नरः पूर्वं तेन साधु विरिच्यते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tato yAvakam (12) · Śloka 12
ততঃ শুদ্ধশরীরায কৃতসংসর্জনায চ| ত্রিরাত্রং পঞ্চরাত্রং বা সপ্তাহং বা ঘৃতান্বিতম্| দদ্যাদ্যাবকমাশুদ্ধেঃ পুরাণশকৃতোঽথবা||১২||
ततः शुद्धशरीराय कृतसंसर्जनाय च| त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्ताहं वा घृतान्वितम्| दद्याद्यावकमाशुद्धेः पुराणशकृतोऽथवा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yaugikarasAyanasevanam (13) · Śloka 13
ইত্থং সংস্কৃতকোষ্ঠস্য রসাযনমুপাহরেত্| যস্য যদ্যৌগিকং পশ্যেত্সর্বমালোচ্য সাত্ম্যবিত্||১৩||
इत्थं संस्कृतकोष्ठस्य रसायनमुपाहरेत्| यस्य यद्यौगिकं पश्येत्सर्वमालोच्य सात्म्यवित्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakyAdi saMj~jAnirvacanam (14) · Śloka 14
হরণাত্ সর্বরোগাণাং যাসাবুক্তা হরীতকী| পথ্যত্বাত্ সর্বধাতূনাং পথ্যা শিবতযা শিবা| যস্মাদ্বিজযতে ব্যাধীন্ সমগ্রান্ বিজযা ততঃ| অভযং সর্বরোগেভ্যো ভবত্যাযুশ্চ শাশ্বতম্| যতঃ শীলযতামেনাং তেনেযমভযা স্মৃতা||১৪||
हरणात् सर्वरोगाणां यासावुक्ता हरीतकी| पथ्यत्वात् सर्वधातूनां पथ्या शिवतया शिवा| यस्माद्विजयते व्याधीन् समग्रान् विजया ततः| अभयं सर्वरोगेभ्यो भवत्यायुश्च शाश्वतम्| यतः शीलयतामेनां तेनेयमभया स्मृता||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIguNAH anupAnAni ca (15) · Śloka 15
নবা বৃত্তা ঘনা স্নিগ্ধা গুর্বী মজ্জতি চাপ্সু যা| সালস্য সা প্রযোক্তব্যা নবনীতসমন্বিতা| বাতে সসর্পির্লবণা পিত্তে সগুডশর্করা| কফে সপিপ্পলী ক্ষৌদ্রা সর্বদা সা প্রশস্যতে||১৫||
नवा वृत्ता घना स्निग्धा गुर्वी मज्जति चाप्सु या| सालस्य सा प्रयोक्तव्या नवनीतसमन्विता| वाते ससर्पिर्लवणा पित्ते सगुडशर्करा| कफे सपिप्पली क्षौद्रा सर्वदा सा प्रशस्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIrasAyanam (16) · Śloka 16
অথ হরীতকীনাং হিমবচ্ছৈলসম্ভবানাং কালজাতানামা পূর্ণরসবীর্যাণামনামযানাং দ্বিশস্ত্রিশো বা শকলিতা নামনস্থ্নামাঢকং চতুর্গুণেন পযসা সংস্বেদ্য মৃদুভূত মবতার্য শীতং সর্পির্মধ্বাঢকাভ্যাং সংসৃজ্য সুগুপ্তং স্থা পযেত্| ততস্ত্রিরাত্রাদূর্ধ্বমহারানুপরোধিনীং মাত্রাং প্রত্যহ মুপযোজযেত্| জীর্ণে শালিষষ্টিকং পযসা ভুঞ্জীত| প্রযো গান্তে চ তাবন্তমেব কালম্| অস্য প্রযোগাদ্বর্ষশতমজরো নির্বলীখলতিপলিতামযঃ শ্রুতিস্মৃতিসম্পন্নঃ সমিদ্ধান লশ্চ পুরুষো ভবতি| বৃহচ্ছরীরং গিরিসারসারং স্বরো ঘনৌঘস্তনিতানুকারী| ভবত্যপত্যং বিপুলং স্থিরঞ্চ সমশ্নতো যোগমিমং প্রযত্নাত্||১৬||
अथ हरीतकीनां हिमवच्छैलसम्भवानां कालजातानामा पूर्णरसवीर्याणामनामयानां द्विशस्त्रिशो वा शकलिता नामनस्थ्नामाढकं चतुर्गुणेन पयसा संस्वेद्य मृदुभूत मवतार्य शीतं सर्पिर्मध्वाढकाभ्यां संसृज्य सुगुप्तं स्था पयेत्| ततस्त्रिरात्रादूर्ध्वमहारानुपरोधिनीं मात्रां प्रत्यह मुपयोजयेत्| जीर्णे शालिषष्टिकं पयसा भुञ्जीत| प्रयो गान्ते च तावन्तमेव कालम्| अस्य प्रयोगाद्वर्षशतमजरो निर्वलीखलतिपलितामयः श्रुतिस्मृतिसम्पन्नः समिद्धान लश्च पुरुषो भवति| बृहच्छरीरं गिरिसारसारं स्वरो घनौघस्तनितानुकारी| भवत्यपत्यं विपुलं स्थिरञ्च समश्नतो योगमिमं प्रयत्नात्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmaM rasAyanam (17) · Śloka 17
পথ্যাসহস্রং ত্রিগুণধাত্রীফলসমন্বিতম্| পঞ্চানাং পঞ্চমূলানাং সার্দ্ধং পলশতদ্বযম্| জলে দশগুণে পক্ত্বা দশভাগস্থিতে রসে| আপোথ্য কৃত্বা ব্যস্থীনি বিজযামলকান্যথা| বিনীয তস্মিন্নির্যূহে যোজযেত্ কুডবাংশকম্| ত্বগেলামুস্তরজনীপিপ্পল্যগরুচন্দনম্| মণ্ডূকপর্ণীকনকশঙ্খপুষ্পীবচাপ্লবম্| যষ্ট্যাহ্বযং বিডঙ্গং চ চূর্ণিতং তুলযাধিকম্| সিতোপলার্দ্ধভারং চ পাত্রাণি ত্রীণি সর্পিষঃ| দ্বে চ তৈলাত্পচেত্সর্বং তদগ্নৌ লেহতাং গতম্| অবতীর্ণং হিমং যুঞ্জ্যাদ্বিংশৈঃ ক্ষৌদ্রশতৈস্ত্রিভিঃ| ততঃ খজেন মথিতং বিদধ্যাদ্ ঘৃতভাজনে| এতদ্রসাযনং ব্রাহ্মং সমং পূর্বেণ সর্বথা| বৈখানসা বালখিল্যাঃ প্রাশ্য প্রাপ্তা নবং বযঃ| আরোগ্যমমিতং চাযুর্বীততন্দ্রাশ্রমক্লমাঃ||১৭||
पथ्यासहस्रं त्रिगुणधात्रीफलसमन्वितम्| पञ्चानां पञ्चमूलानां सार्द्धं पलशतद्वयम्| जले दशगुणे पक्त्वा दशभागस्थिते रसे| आपोथ्य कृत्वा व्यस्थीनि विजयामलकान्यथा| विनीय तस्मिन्निर्यूहे योजयेत् कुडवांशकम्| त्वगेलामुस्तरजनीपिप्पल्यगरुचन्दनम्| मण्डूकपर्णीकनकशङ्खपुष्पीवचाप्लवम्| यष्ट्याह्वयं विडङ्गं च चूर्णितं तुलयाधिकम्| सितोपलार्द्धभारं च पात्राणि त्रीणि सर्पिषः| द्वे च तैलात्पचेत्सर्वं तदग्नौ लेहतां गतम्| अवतीर्णं हिमं युञ्ज्याद्विंशैः क्षौद्रशतैस्त्रिभिः| ततः खजेन मथितं विदध्याद् घृतभाजने| एतद्रसायनं ब्राह्मं समं पूर्वेण सर्वथा| वैखानसा बालखिल्याः प्राश्य प्राप्ता नवं वयः| आरोग्यममितं चायुर्वीततन्द्राश्रमक्लमाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhayAmalakAdi ghRutam (18) · Śloka 18
অভযামলকবিভীতকপঞ্চাত্মকপঞ্চমূলনির্যূহে| বল্লীপলাশকরসে দ্বিগুণে ক্ষীরেঽষ্টগুণে চ বিপচেত্| ঘৃতস্য কুম্ভং মধুকং মধূকং কাকোলিযুগ্মঞ্চ বলাং স্বগুপ্তাম্| সক্ষীরশুক্লামৃষভং সজীবং সুখাম্বুপস্তচ্চ পিবেদ্গুণাঢ্যম্||১৮||
अभयामलकविभीतकपञ्चात्मकपञ्चमूलनिर्यूहे| वल्लीपलाशकरसे द्विगुणे क्षीरेऽष्टगुणे च विपचेत्| घृतस्य कुम्भं मधुकं मधूकं काकोलियुग्मञ्च बलां स्वगुप्ताम्| सक्षीरशुक्लामृषभं सजीवं सुखाम्बुपस्तच्च पिबेद्गुणाढ्यम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakarasAyanam (19) · Śloka 19
আমলকসহস্রং পিষ্টস্বেদনবিধানেন ক্ষীরোষ্মণা সুস্বিন্ন মনাতপশুষ্কমনস্থি চূর্ণযেত্| তদামলকসহস্রস্বরস পরিপীতং স্থিরাজীবন্তীপুনর্নবনাগবলামণ্ডূকপর্ণীব্রহ্ম সুবর্চলাভীরুশঙ্খপুষ্পীবচাপিপ্পলীবিডঙ্গস্বগুপ্তামৃতাগ রুচন্দনমধুকমধূকপুষ্পপদ্মোত্পলনবমালিকাযুবতিযূথি কাচূর্ণাষ্টভাগসংপৃক্তং পুনর্নাগবলাপলসহস্রস্বরসপ রিপীতং ছাযোপশোষিতং দ্বিগুণিতসর্পিষা ক্ষৌদ্রেণ ক্ষুদ্রগুডা কৃতিং কৃত্বা ঘৃতভাজনস্থং ভস্মরাশেরধঃ স্থাপযেদন্তর্ভূমেঃ পক্ষমথর্ববেদবিদাকৃতরক্ষং পক্ষাত্যযে চোদ্ধৃত্য কনক রজততাম্রপ্রবালকালাযশ্চূর্ণাষ্টভাগসংযুক্তমর্দ্ধকর্ষাভি বৃদ্ধ্যা যথাগ্নি প্রাতঃ প্রাতঃ প্রযোজযেদিতি সমানং পূর্বেণ||১৯||
आमलकसहस्रं पिष्टस्वेदनविधानेन क्षीरोष्मणा सुस्विन्न मनातपशुष्कमनस्थि चूर्णयेत्| तदामलकसहस्रस्वरस परिपीतं स्थिराजीवन्तीपुनर्नवनागबलामण्डूकपर्णीब्रह्म सुवर्चलाभीरुशङ्खपुष्पीवचापिप्पलीविडङ्गस्वगुप्तामृताग रुचन्दनमधुकमधूकपुष्पपद्मोत्पलनवमालिकायुवतियूथि काचूर्णाष्टभागसंपृक्तं पुनर्नागबलापलसहस्रस्वरसप रिपीतं छायोपशोषितं द्विगुणितसर्पिषा क्षौद्रेण क्षुद्रगुडा कृतिं कृत्वा घृतभाजनस्थं भस्मराशेरधः स्थापयेदन्तर्भूमेः पक्षमथर्ववेदविदाकृतरक्षं पक्षात्यये चोद्धृत्य कनक रजतताम्रप्रवालकालायश्चूर्णाष्टभागसंयुक्तमर्द्धकर्षाभि वृद्ध्या यथाग्नि प्रातः प्रातः प्रयोजयेदिति समानं पूर्वेण||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakarasAyanamaparam (20) · Śloka 20
আমলকসহস্রমার্দ্রপলাশদ্রোণ্যাং সাপিধানাযাং বাষ্পমনু দ্বমন্ত্যামারণ্যগোমযাগ্নিভিরুপস্বেদযেত্| তানি সুস্বি ন্নশীতান্যুদ্ধৃত্য নিষ্কুলীকৃতান্যাপোথ্য পিপ্পলীবিডঙ্গ তণ্ডুলানাং পৃথগাঢকেনাধ্যর্দ্ধেন শর্করাযাঃ ষড্ভির্মধুঘৃত তৈলানাং সংযোজ্য ঘৃতকুম্ভে স্থাপযেদ্বিংশতিরাত্রং পরং চোপ যোজযেদিতি সমানং পূর্বেণ||২০||
आमलकसहस्रमार्द्रपलाशद्रोण्यां सापिधानायां वाष्पमनु द्वमन्त्यामारण्यगोमयाग्निभिरुपस्वेदयेत्| तानि सुस्वि न्नशीतान्युद्धृत्य निष्कुलीकृतान्यापोथ्य पिप्पलीविडङ्ग तण्डुलानां पृथगाढकेनाध्यर्द्धेन शर्करायाः षड्भिर्मधुघृत तैलानां संयोज्य घृतकुम्भे स्थापयेद्विंशतिरात्रं परं चोप योजयेदिति समानं पूर्वेण||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhayAmalakAdi rasAyanam (21) · Śloka 21
অভযামলকসহস্রং পিপ্পলীসহস্রযুক্তং তরুণপলাশক্ষা রোদকেনাপ্লাব্য শুচৌ ভাণ্ডে স্থাপযেত্| ততোঽনুগতক্ষার মনাতপশুষ্কমস্থিরহিতং চূর্ণযিত্বা সিতোপলাপাদেন চতুর্গুণাভ্যাং চ মধুঘৃতাভ্যাং সংযোজ্য ঘৃতভাজনে ষণ্মা সানন্তর্ভূমেঃ স্থাপযিত্বা পরতো যথাগ্নিবলমুপযুঞ্জীতেতি সমানং পূর্বেণ||২১||
अभयामलकसहस्रं पिप्पलीसहस्रयुक्तं तरुणपलाशक्षा रोदकेनाप्लाव्य शुचौ भाण्डे स्थापयेत्| ततोऽनुगतक्षार मनातपशुष्कमस्थिरहितं चूर्णयित्वा सितोपलापादेन चतुर्गुणाभ्यां च मधुघृताभ्यां संयोज्य घृतभाजने षण्मा सानन्तर्भूमेः स्थापयित्वा परतो यथाग्निबलमुपयुञ्जीतेति समानं पूर्वेण||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakacUrNarasAyanam (22) · Śloka 22
আমলকচূর্ণাঢকমেকবিংশতিরাত্রমামলকস্বরসভাবিতং মধুঘৃতাঢকাভ্যাং পিপ্পলীচূর্ণাষ্ট ভাগেন শর্করাচতুর্ভাগেন চ সংসৃষ্টং ঘৃতভাজনস্থং প্রাবৃষি ভস্মারাশৌ নিদধ্যাত্| তচ্ছরদি চোপযোজযেদিতি সমানং পূর্বেণ||২২||
आमलकचूर्णाढकमेकविंशतिरात्रमामलकस्वरसभावितं मधुघृताढकाभ्यां पिप्पलीचूर्णाष्ट भागेन शर्कराचतुर्भागेन च संसृष्टं घृतभाजनस्थं प्रावृषि भस्माराशौ निदध्यात्| तच्छरदि चोपयोजयेदिति समानं पूर्वेण||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggataNDularasAyanam (23) · Śloka 23
বিডঙ্গতণ্ডুলানামাঢকমাঢকং পিপ্পলীতণ্ডুলানামাধ্যর্দ্দং সিতোপলানাং মধুঘৃতৈলাঢকৈঃ ষড্ভিরেকীকৃতং ঘৃতভাজ নস্থং প্রাবৃষি ভস্মরাশাবিতি সমানং পূর্বেণ||২৩||
विडङ्गतण्डुलानामाढकमाढकं पिप्पलीतण्डुलानामाध्यर्द्दं सितोपलानां मधुघृतैलाढकैः षड्भिरेकीकृतं घृतभाज नस्थं प्रावृषि भस्मराशाविति समानं पूर्वेण||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anargalatriphalAprayogaH (24) · Śloka 24
অভযামলকবিভীতকানাং দ্বিশস্ত্রিশো বা সংযোজিতানাং পলাশত্বগবনদ্ধানাং মৃদাবলিপ্তানাং কুকূলস্বিন্নানাং নিরস্থিকৃতানাং পলসহস্রমুলূখলে সঙ্ক্ষুদ্য দধিমধুঘৃত তৈলপললশর্করাসম্পৃক্তং ভক্ষযেদনন্নভুগ্যথোক্তেন বি ধিনা| প্রযোগান্তে ততো দ্বিগুণং কালং যবাগূযূষক্ষীরঘৃত ষষ্টিকান্নমাহারোঽভ্যঞ্জনং সর্পিরুদ্বর্তনং যবচূর্ণমিতি সমানং পূর্বেণাভ্যধিকফলং বা||২৪||
अभयामलकविभीतकानां द्विशस्त्रिशो वा संयोजितानां पलाशत्वगवनद्धानां मृदावलिप्तानां कुकूलस्विन्नानां निरस्थिकृतानां पलसहस्रमुलूखले सङ्क्षुद्य दधिमधुघृत तैलपललशर्करासम्पृक्तं भक्षयेदनन्नभुग्यथोक्तेन वि धिना| प्रयोगान्ते ततो द्विगुणं कालं यवागूयूषक्षीरघृत षष्टिकान्नमाहारोऽभ्यञ्जनं सर्पिरुद्वर्तनं यवचूर्णमिति समानं पूर्वेणाभ्यधिकफलं वा||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cyavanaprAshaH (25) · Śloka 25
দশমূলবলামুস্তজীবকর্ষভকোত্পলম্| পর্ণিন্যৌ পিপ্পলী শৃঙ্গী মেদা তামলকী ত্রুটিঃ| জীবন্তী জোঙ্গকং দ্রাক্ষা পৌষ্করং চন্দনং শঠী| পুনর্নবা দ্বিকাকোলী কাকনাসামৃতাদ্বযম্| বিদারী বৃষমূলং চ তদৈকধ্যং পলোন্মিতম্| জলদ্রোণে পচেত্ পঞ্চধাত্রীফলশতানি চ| পাদশেষং রসং তস্মাদ্ব্যস্থীন্যামলকানি চ| গৃহীত্বা ভর্জযেত্তৈলঘৃতাদ্বাদশভিঃ পলৈঃ| মত্স্যণ্ডিকাতুলার্দ্ধেন যুক্তং তল্লেহবত্পচেত্| স্নেহার্দ্ধং মধুনঃ শীতে তুগাক্ষীর্যাশ্চতুঃপলম্| পিপ্পল্যা দ্বে পলে দদ্যাচ্চতুর্জাতং কণার্দ্ধিকম্| অতোঽবলেহযেন্মাত্রাং কুটীস্থং পথ্যভোজিনম্| ইত্যেষশ্চ্যবনপ্রাশো যং প্রাশ্য চ্যবনো মুনিঃ| জরাজর্জরিতোঽপ্যাসীন্নারীনযননন্দনঃ| কাসং শ্বাসং জ্বরং শোষং হৃদ্রোগং বাতশোণিতম্| মূত্রশুক্রাশযান্ দোষান্ বৈস্বর্যং চ ব্যপোহতি| বালবৃদ্ধক্ষতক্ষীণকৃশানামঙ্গবর্দ্ধনঃ| মেধাং স্মৃতিং কান্তিমনামযত্ব মাযুঃ প্রকর্ষং পবনাঽনুলোভ্যম্| স্ত্রীষু প্রহর্ষং বলমিন্দ্রিযাণা মগ্নেশ্চ কুর্যাদ্বিধিনোপযুক্তঃ||২৫||
दशमूलबलामुस्तजीवकर्षभकोत्पलम्| पर्णिन्यौ पिप्पली शृङ्गी मेदा तामलकी त्रुटिः| जीवन्ती जोङ्गकं द्राक्षा पौष्करं चन्दनं शठी| पुनर्नवा द्विकाकोली काकनासामृताद्वयम्| विदारी वृषमूलं च तदैकध्यं पलोन्मितम्| जलद्रोणे पचेत् पञ्चधात्रीफलशतानि च| पादशेषं रसं तस्माद्व्यस्थीन्यामलकानि च| गृहीत्वा भर्जयेत्तैलघृताद्वादशभिः पलैः| मत्स्यण्डिकातुलार्द्धेन युक्तं तल्लेहवत्पचेत्| स्नेहार्द्धं मधुनः शीते तुगाक्षीर्याश्चतुःपलम्| पिप्पल्या द्वे पले दद्याच्चतुर्जातं कणार्द्धिकम्| अतोऽवलेहयेन्मात्रां कुटीस्थं पथ्यभोजिनम्| इत्येषश्च्यवनप्राशो यं प्राश्य च्यवनो मुनिः| जराजर्जरितोऽप्यासीन्नारीनयननन्दनः| कासं श्वासं ज्वरं शोषं हृद्रोगं वातशोणितम्| मूत्रशुक्राशयान् दोषान् वैस्वर्यं च व्यपोहति| बालवृद्धक्षतक्षीणकृशानामङ्गवर्द्धनः| मेधां स्मृतिं कान्तिमनामयत्व मायुः प्रकर्षं पवनाऽनुलोभ्यम्| स्त्रीषु प्रहर्षं बलमिन्द्रियाणा मग्नेश्च कुर्याद्विधिनोपयुक्तः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAprayogAH (26) · Śloka 26
মধুকেন তবক্ষীর্যা পিপ্পল্যা সিন্ধুজন্মনা| পৃথগ্লোহৈঃ সুবর্ণেন বচযা মধুসর্পিষা| সিতযা বা সমাযুক্তা সমাযুক্তা রসাযনম্| ত্রিফলা সর্বরোগঘ্নী মেধাযুঃ স্মৃতিবুদ্ধিদা| ত্রৈফলেনাযসীং পাত্রীং কল্কেনালেপযেন্নবম্| তমহোরাত্রিকং লেপং পিবেত্ক্ষৌদ্রোদকাপ্লুতম্| প্রভূতস্নেহশমনং জীর্ণে তত্র প্রশস্যতে| জীবত্যরুগ্জ্বরস্তস্য সমাভ্যাসাত্সমাঃ শতম্| বর্ষং খাদেত্প্রাণদাং প্রাতরেকা মশ্নন্নন্নাত্ পূর্বমক্ষদ্বযং চ| সাজ্যক্ষৌদ্রং ভোজনান্তে চতুষ্কং ধাত্রীকানাং তদ্বযস্থাপনেলম্||২৬||
मधुकेन तवक्षीर्या पिप्पल्या सिन्धुजन्मना| पृथग्लोहैः सुवर्णेन वचया मधुसर्पिषा| सितया वा समायुक्ता समायुक्ता रसायनम्| त्रिफला सर्वरोगघ्नी मेधायुः स्मृतिबुद्धिदा| त्रैफलेनायसीं पात्रीं कल्केनालेपयेन्नवम्| तमहोरात्रिकं लेपं पिबेत्क्षौद्रोदकाप्लुतम्| प्रभूतस्नेहशमनं जीर्णे तत्र प्रशस्यते| जीवत्यरुग्ज्वरस्तस्य समाभ्यासात्समाः शतम्| वर्षं खादेत्प्राणदां प्रातरेका मश्नन्नन्नात् पूर्वमक्षद्वयं च| साज्यक्षौद्रं भोजनान्ते चतुष्कं धात्रीकानां तद्वयस्थापनेलम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ayorasAyanam (27) · Śloka 27
অথাযসানি চতুরঙ্গলদীর্ঘবিস্তৃতানি তিলোত্সেধানি পত্রা ণি কারযেত্| তান্যগ্নিবর্ণানি কৃত্বাঽমলকস্বরসে নির্বাপযেদেকবিংশতিকৃত্বঃ| তেষাং তাদৃশানাং পলশতমা যস্যাং স্থাল্যাং প্রক্ষিপ্যামলকস্বরসোত্তরং কৃত্বা সুপিহিতং ভস্মরাশৌ নিখনেত্| মাসি মাসি চোদ্ধৃত্যাযসেন দণ্ডেন ঘট্টযেত্| শুষ্যত্যামলকস্বরসং পূর্ববদাবপেত্| এবং তানি লোহপত্রাণি সংবত্সরাদ্ দ্রবীভবন্তি| ততশ্চোত্তরকালং কৃত্বা বমনবিরেচনং স্নিগ্ধতনুরেব কেবলং সমন্ততোঽ ঙ্গুষ্ঠপর্বমাত্রমুখেনাযসেন স্রুবেণাযস এব ভাজনে তস্মাত্ কল্কীকৃতাত্ স্রুবমেকং গৃহীত্বা মধুঘৃতাভ্যাং পৃথক্ স্রুবেণ সংযোজ্য প্রাশ্নীযাত্| জীর্ণে ক্ষীররসযূষাণামন্য তমেন সর্পির্মিশ্রং নবং ষষ্টিকৌদনমশ্নীযাত্| অনেন বিধিনা বর্ষমুপযুজ্য বর্ষমেব চান্যদপ্যুদ্বিষ্টাহারো যন্ত্রিতাত্মা কুটীং সমধিবসেত্| ততঃ সর্বোপতাপান্ জিত্বা ব্যাধিজরাম মরণশস্ত্রাগ্নিতোযবিষাণামগম্যঃ সর্বভাবেষ্বতীন্দ্রিযো বর্ষসহস্রদ্বযং জীবতি| বাজিবেগো গজপ্রাণো ভবেচ্চ স্মৃতিবুদ্ধিমান্| বাগ্মী বৃষঃ শ্রুতধরো মহাভোগো মহাধনঃ||২৭||
अथायसानि चतुरङ्गलदीर्घविस्तृतानि तिलोत्सेधानि पत्रा णि कारयेत्| तान्यग्निवर्णानि कृत्वाऽमलकस्वरसे निर्वापयेदेकविंशतिकृत्वः| तेषां तादृशानां पलशतमा यस्यां स्थाल्यां प्रक्षिप्यामलकस्वरसोत्तरं कृत्वा सुपिहितं भस्मराशौ निखनेत्| मासि मासि चोद्धृत्यायसेन दण्डेन घट्टयेत्| शुष्यत्यामलकस्वरसं पूर्ववदावपेत्| एवं तानि लोहपत्राणि संवत्सराद् द्रवीभवन्ति| ततश्चोत्तरकालं कृत्वा वमनविरेचनं स्निग्धतनुरेव केवलं समन्ततोऽ ङ्गुष्ठपर्वमात्रमुखेनायसेन स्रुवेणायस एव भाजने तस्मात् कल्कीकृतात् स्रुवमेकं गृहीत्वा मधुघृताभ्यां पृथक् स्रुवेण संयोज्य प्राश्नीयात्| जीर्णे क्षीररसयूषाणामन्य तमेन सर्पिर्मिश्रं नवं षष्टिकौदनमश्नीयात्| अनेन विधिना वर्षमुपयुज्य वर्षमेव चान्यदप्युद्विष्टाहारो यन्त्रितात्मा कुटीं समधिवसेत्| ततः सर्वोपतापान् जित्वा व्याधिजराम मरणशस्त्राग्नितोयविषाणामगम्यः सर्वभावेष्वतीन्द्रियो वर्षसहस्रद्वयं जीवति| वाजिवेगो गजप्राणो भवेच्च स्मृतिबुद्धिमान्| वाग्मी वृषः श्रुतधरो महाभोगो महाधनः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena tAmrAdiprayogAH (28) · Śloka 28
তাম্ররূপ্যসুবর্ণানামযমেব পৃথগ্বিধিঃ| দ্বিগুণং তদ্গুণোত্কর্ষং জানীযাদুত্তরোত্তরম্||২৮||
ताम्ररूप्यसुवर्णानामयमेव पृथग्विधिः| द्विगुणं तद्गुणोत्कर्षं जानीयादुत्तरोत्तरम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (29) · Śloka 29
হেমধাত্রীফলক্ষৌদ্রং গাযত্রীপরিমন্ত্রিতম্| লিহন্ননুপিবন্ ক্ষীরং দৃষ্টরিষ্টোঽপি জীবতি||২৯||
हेमधात्रीफलक्षौद्रं गायत्रीपरिमन्त्रितम्| लिहन्ननुपिबन् क्षीरं दृष्टरिष्टोऽपि जीवति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (30) · Śloka 30
সুবর্ণং পদ্মবীজানি মধুলাজাঃ প্রিযঙ্গবঃ| ক্ষীরেণ পীতং পরমমলক্ষ্মবিনিবারণম্||৩০||
सुवर्णं पद्मबीजानि मधुलाजाः प्रियङ्गवः| क्षीरेण पीतं परममलक्ष्मविनिवारणम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (31) · Śloka 31
সপদ্মবীজামলকাভযাক্ষং সর্পির্মধুভ্যাং কনকং লিহন্তঃ| দীর্ঘাযুষো মন্দজরোপতাযাঃ সরীসৃপাণাং চ ভবন্ত্যগম্যাঃ||৩১||
सपद्मबीजामलकाभयाक्षं सर्पिर्मधुभ्यां कनकं लिहन्तः| दीर्घायुषो मन्दजरोपतायाः सरीसृपाणां च भवन्त्यगम्याः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (32) · Śloka 32
মধুমাগধিকাবিডঙ্গসার ত্রিফলাহেমঘৃতং সিতাং চ খাদন্| জরসা নবলীঢদেহকান্তিঃ সমধাতুশ্চ সমাঃ শতং চ জীবেত্| হেমবিল্ববচাসর্পিরৈকধ্যমুপযোজিতম্| মেধ্যমাযুষ্যমারোগ্যকান্তিসৌভাগ্যপুষ্টিদম্||৩২||
मधुमागधिकाविडङ्गसार त्रिफलाहेमघृतं सितां च खादन्| जरसा नवलीढदेहकान्तिः समधातुश्च समाः शतं च जीवेत्| हेमबिल्ववचासर्पिरैकध्यमुपयोजितम्| मेध्यमायुष्यमारोग्यकान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (33) · Śloka 33
শতাবরীঘৃতং লীঢং সসুবর্ণং সমাক্ষিকম্| করোতি চিরজীবিত্বং রাজানং চ বশানুগম্||৩৩||
शतावरीघृतं लीढं ससुवर्णं समाक्षिकम्| करोति चिरजीवित्वं राजानं च वशानुगम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNasyAnye prayogAH (34) · Śloka 34
আযুষ্কামঃ শঙ্খপুষ্প্যা সমেতং মেধাকামঃ কাঞ্চনং সোগ্রগন্ধম্| লক্ষ্মীকামঃ পদ্মকিঞ্জল্কযুক্তং যুক্তং খাদেত্ কামকামো বিদার্যা||৩৪||
आयुष्कामः शङ्खपुष्प्या समेतं मेधाकामः काञ्चनं सोग्रगन्धम्| लक्ष्मीकामः पद्मकिञ्जल्कयुक्तं युक्तं खादेत् कामकामो विदार्या||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDUkaparNyAdi pa~jca rasAyanAni (35) · Śloka 35
মণ্ডূকপর্ণ্যাঃ স্বরসং যথাগ্নি ক্ষীরেণ যষ্টীমধুকস্য চূর্ণম্| রসং গুডূচ্যাঃ সহ মূলপুষ্প্যাঃ কল্কং প্রযুঞ্জীত চ শঙ্খপুষ্প্যাঃ| আযুঃ প্রদান্যামযনাশনানি বলাগ্নিবর্ণস্বরবর্দ্ধনানি মেধ্যানি চৈতানি রসাযনানি মেধ্যা বিশেষেণ তু শঙ্খপুষ্পী||৩৫||
मण्डूकपर्ण्याः स्वरसं यथाग्नि क्षीरेण यष्टीमधुकस्य चूर्णम्| रसं गुडूच्याः सह मूलपुष्प्याः कल्कं प्रयुञ्जीत च शङ्खपुष्प्याः| आयुः प्रदान्यामयनाशनानि बलाग्निवर्णस्वरवर्द्धनानि मेध्यानि चैतानि रसायनानि मेध्या विशेषेण तु शङ्खपुष्पी||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sha~gkhapuShpIghRutam (36) · Śloka 36
নলদং কটুরোহিণী পযস্যা মধুকং চন্দনসারিবোগ্রগন্ধাঃ| ত্রিফলাকটুকত্রযং হরিদ্রে সপটোলং লবণং চ তৈঃ সুপিষ্টৈঃ| ত্রিগুণেন রসেন শঙ্খপুষ্প্যাঃ সপযস্কং ঘৃতনল্বণং বিপক্বম্| উপযুজ্য ভবেজ্জডোঽপি বাগ্মী শৃতধারী প্রতিভানবানরোগঃ||৩৬||
नलदं कटुरोहिणी पयस्या मधुकं चन्दनसारिवोग्रगन्धाः| त्रिफलाकटुकत्रयं हरिद्रे सपटोलं लवणं च तैः सुपिष्टैः| त्रिगुणेन रसेन शङ्खपुष्प्याः सपयस्कं घृतनल्वणं विपक्वम्| उपयुज्य भवेज्जडोऽपि वाग्मी शृतधारी प्रतिभानवानरोगः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAravindaghRutam (37) · Śloka 37
পেষ্যৈর্মৃণালবিসকেসরপত্রবীজৈঃ সিদ্ধং সহেমশকলং পযসা চ সর্পিঃ| পঞ্চারবিন্দমিতি তত্প্রথিতং পৃথিব্যাং প্রভ্রষ্টপৌরুষবলপ্রতিভৈর্নিষেব্যম্||৩৭||
पेष्यैर्मृणालबिसकेसरपत्रबीजैः सिद्धं सहेमशकलं पयसा च सर्पिः| पञ्चारविन्दमिति तत्प्रथितं पृथिव्यां प्रभ्रष्टपौरुषबलप्रतिभैर्निषेव्यम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana catuShkuvalayaM sarpiH (38) · Śloka 38
যন্নালকন্দদলকেসরবদ্বিপক্বং নীলোত্পলস্য তদপি প্রথিতং পৃথিব্যাম্| সর্পিশ্চতুষ্কুবলযং সহিরণ্যপত্রং মেধ্যং গবামপি ভবেত্কিমু মানুষাণাম্||৩৮||
यन्नालकन्ददलकेसरवद्विपक्वं नीलोत्पलस्य तदपि प्रथितं पृथिव्याम्| सर्पिश्चतुष्कुवलयं सहिरण्यपत्रं मेध्यं गवामपि भवेत्किमु मानुषाणाम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhmIrasAyanam (39) · Śloka 39
ব্রাহ্মীবচাসৈন্ধবশঙ্খপুষ্পী মত্স্যাক্ষকব্রহ্মসুবর্চলৈন্ধ্রঃ| বৈদেহিকা চ ত্রিযবাঃ পৃথক্স্যু র্যবৌ সুবর্ণস্য তিলো বিষস্য| সর্পিষশ্চ পলমেকত এতদ্যোজযেত্ পরিণতে চ ঘৃতাঢ্যম্| ভোজনং সমধুবত্সরমেবং শীলযন্নধিকধীস্মৃতিমেধাঃ| অতিক্রান্তজরাব্যাধিতন্দ্রাঽঽলস্যশ্রমক্লমঃ| জীবত্যব্দশতং পূর্ণং শ্রীতেজঃ কান্তিদীপ্তিমান্| বিশেষতঃ কুষ্ঠকিলাসগুল্ম বিষজ্বরোন্মাদগরোদরাণী| অথর্বমন্ত্রাদিকৃতাশ্চ কৃত্যাঃ শাম্যন্ত্যনেনাতিবলাশ্চ বাতাঃ||৩৯||
ब्राह्मीवचासैन्धवशङ्खपुष्पी मत्स्याक्षकब्रह्मसुवर्चलैन्ध्रः| वैदेहिका च त्रियवाः पृथक्स्यु र्यवौ सुवर्णस्य तिलो विषस्य| सर्पिषश्च पलमेकत एतद्योजयेत् परिणते च घृताढ्यम्| भोजनं समधुवत्सरमेवं शीलयन्नधिकधीस्मृतिमेधाः| अतिक्रान्तजराव्याधितन्द्राऽऽलस्यश्रमक्लमः| जीवत्यब्दशतं पूर्णं श्रीतेजः कान्तिदीप्तिमान्| विशेषतः कुष्ठकिलासगुल्म विषज्वरोन्मादगरोदराणी| अथर्वमन्त्रादिकृताश्च कृत्याः शाम्यन्त्यनेनातिबलाश्च वाताः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAgabalArasAyanam (40) · Śloka 40
যথোক্তগুণাযাং ভূমৌ জাতামবালামজীর্ণাং শীর্ণপুরাণ পর্ণামসঞ্জাতান্যপর্ণাং তপে তপস্যে বা মাসে যথোক্তেন বিধিনা পুষ্যযুক্তে চন্দ্রমসি সুমুর্হূর্ত্তে নাগবলাং সমূলা মুদ্ধরেত্| তস্য মূলানাং ত্বক্পিণ্ডমাম্রমাত্রমক্ষমাত্রং বা শ্লক্ষ্ণপিষ্টমবচূর্ণিতং বা পযসা পিবেন্মধুঘৃতাভ্যাং বা লিহ্যাত্| জীর্ণে ক্ষীরবৃত্তিরেব স্যাত্| ক্ষীরেণৈব বা সস র্পিষ্কং শালিষষ্টিকমশ্নীযাত্| এবং সংবত্সরপ্রযোগা দ্বর্ষশতমজর ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৪০||
यथोक्तगुणायां भूमौ जातामबालामजीर्णां शीर्णपुराण पर्णामसञ्जातान्यपर्णां तपे तपस्ये वा मासे यथोक्तेन विधिना पुष्ययुक्ते चन्द्रमसि सुमुर्हूर्त्ते नागबलां समूला मुद्धरेत्| तस्य मूलानां त्वक्पिण्डमाम्रमात्रमक्षमात्रं वा श्लक्ष्णपिष्टमवचूर्णितं वा पयसा पिबेन्मधुघृताभ्यां वा लिह्यात्| जीर्णे क्षीरवृत्तिरेव स्यात्| क्षीरेणैव वा सस र्पिष्कं शालिषष्टिकमश्नीयात्| एवं संवत्सरप्रयोगा द्वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena balAdirasAyanAni (41) · Śloka 41
বলাতিবলাচন্দনাগরুধবতিনিশখদিরকদরশাকশিংশ পাসনসুরসাপুনর্নবানন্তাশ্চ বযস্থাপনোক্ত দশৌষধযঃ সবিদারীশ্বদংষ্ট্রাশ্বগন্ধাবারাহীশতাবর্যো নাগবলযা ব্যা খ্যাতাঃ||৪১||
बलातिबलाचन्दनागरुधवतिनिशखदिरकदरशाकशिंश पासनसुरसापुनर्नवानन्ताश्च वयस्थापनोक्त दशौषधयः सविदारीश्वदंष्ट्राश्वगन्धावाराहीशतावर्यो नागबलया व्या ख्याताः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAravRukShANAM svarasagrahaNe vidhiH (42) · Śloka 42
তত্র সারবৃক্ষাণাং সর্বেষাং স্বরসার্থী কুষ্ঠচিকিত্সিতে খদিরকল্পমীক্ষেত| আর্দ্রবৃক্ষাসম্ভবে তু সারশকলানি দ্ব্যঙ্গুলত্র্যঙ্গুলানি তনূনি চতুর্গুণেঽম্ভস্যাপ্লাব্যাতপে ত্রি রাত্রং স্থাপযেত| ততস্তান্যুদ্ধৃত্যান্যানি তত্র ক্ষিপেত্| ত্রিরা ত্রাচ্চ পুনরন্যান্যেবং নবরাত্রেণ ত্রিঃপ্রক্ষেপণোদ্ভারেণ চ স্বরসঃ পরিকল্পিতো ভবতি||৪২||
तत्र सारवृक्षाणां सर्वेषां स्वरसार्थी कुष्ठचिकित्सिते खदिरकल्पमीक्षेत| आर्द्रवृक्षासम्भवे तु सारशकलानि द्व्यङ्गुलत्र्यङ्गुलानि तनूनि चतुर्गुणेऽम्भस्याप्लाव्यातपे त्रि रात्रं स्थापयेत| ततस्तान्युद्धृत्यान्यानि तत्र क्षिपेत्| त्रिरा त्राच्च पुनरन्यान्येवं नवरात्रेण त्रिःप्रक्षेपणोद्भारेण च स्वरसः परिकल्पितो भवति||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phalAdInAM svarasagrahaNe vidhiH (43) · Śloka 43
ফলানাং পুনর্বীরুদৌষধীনাঞ্চ যন্ত্রেণোলূখলেন বা সঙ্ক্ষুদ্য নিষ্পীড্য স্বরসং গৃহ্ণীযাত্||৪৩||
फलानां पुनर्वीरुदौषधीनाञ्च यन्त्रेणोलूखलेन वा सङ्क्षुद्य निष्पीड्य स्वरसं गृह्णीयात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parishuShkANAM svarasagrahaNe vidhiH (44) · Śloka 44
পরিশুষ্কাণাং তু চূর্ণীকৃতানামাঢকমুদকস্যাহোরাত্রস্থিতং বিমৃদিতপূতং স্বরসবত্ প্রযোজ্যম্| তুবরকভল্লাতকা দীনাং পুনঃ পৃথগেবোপদেশঃ||৪৪||
परिशुष्काणां तु चूर्णीकृतानामाढकमुदकस्याहोरात्रस्थितं विमृदितपूतं स्वरसवत् प्रयोज्यम्| तुवरकभल्लातका दीनां पुनः पृथगेवोपदेशः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuvarakakalpaH (tuvarakatailam) (45) · Śloka 45
বৃক্ষাস্তুবরকা নাম পশ্চিমার্ণবতীরজাঃ| বীচীতরঙ্গবিক্ষোভমারুতোদ্ভূতপল্লবাঃ| তেভ্যঃ ফলান্যাদদীত সুপক্বান্যম্বুদাগমে| মজ্জ্ঞঃ ফলেভ্যশ্চাদায শোষযিত্বাবচূর্ণ্য চ| তিলবত্পীডযেদ্দ্রোণ্যাং ক্বাথযেদ্বা কুসুম্ভবত্| তত্তৈলং সম্ভৃতং ভূযঃ পচেদাসলিলক্ষযাত্| অবতার্য করীষে চ পক্ষমাত্রং নিধাপযেত্| স্নিগ্ধস্বিন্নো হৃতমলঃ পক্ষাদুদ্ধৃত্য যত্নবান্| চতুর্থভক্তান্তরিতঃ প্রাতঃ পাণিতলং পিবেত্| মন্ত্রেণানেন পূতস্য তৈলস্য দিবসে শুভে| 'মজ্জাসার মহাবীর্য সর্বান্ ধাতূন্ বিশোধয| শঙ্খচক্রগদাপাণীস্ত্বামাজ্ঞাপযতেঽচ্যুতঃ| ' তেনাস্যোর্ধ্বমধস্তাচ্চ দোষা যান্ত্যসকৃত্ততঃ| সাযমস্নেহলবণাং যবাগূং শীতলাং পিবেত্| পঞ্চাহানি পিবেত্তৈলমিত্থং বর্জ্যানি বর্জযেত্| পক্ষং মুদ্গরসান্নাশী সর্বকুষ্ঠৈর্বিমুচ্যতে||৪৫||
वृक्षास्तुवरका नाम पश्चिमार्णवतीरजाः| वीचीतरङ्गविक्षोभमारुतोद्भूतपल्लवाः| तेभ्यः फलान्याददीत सुपक्वान्यम्बुदागमे| मज्ज्ञः फलेभ्यश्चादाय शोषयित्वावचूर्ण्य च| तिलवत्पीडयेद्द्रोण्यां क्वाथयेद्वा कुसुम्भवत्| तत्तैलं सम्भृतं भूयः पचेदासलिलक्षयात्| अवतार्य करीषे च पक्षमात्रं निधापयेत्| स्निग्धस्विन्नो हृतमलः पक्षादुद्धृत्य यत्नवान्| चतुर्थभक्तान्तरितः प्रातः पाणितलं पिबेत्| मन्त्रेणानेन पूतस्य तैलस्य दिवसे शुभे| 'मज्जासार महावीर्य सर्वान् धातून् विशोधय| शङ्खचक्रगदापाणीस्त्वामाज्ञापयतेऽच्युतः| ' तेनास्योर्ध्वमधस्ताच्च दोषा यान्त्यसकृत्ततः| सायमस्नेहलवणां यवागूं शीतलां पिबेत्| पञ्चाहानि पिबेत्तैलमित्थं वर्ज्यानि वर्जयेत्| पक्षं मुद्गरसान्नाशी सर्वकुष्ठैर्विमुच्यते||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadireNa tuvarakatailopayogaH (46) · Śloka 46
তদেব খদিরক্বাথে ত্রিগুণে সাধু সাধিতম্| নিহিতং পূর্ববত্ পক্ষং পিবেন্মাসং সুযন্ত্রিতঃ| তেনাভ্যক্তশরীরশ্চ কুর্বন্নাহারমীরিতম্| ভিন্নস্বরং রক্তনেত্রং শীর্ণাঙ্গং কৃমিভিক্ষিতম্| অনেনাশু প্রযোগেণ সাধযেত্ কুষ্ঠিনং নরম্||৪৬||
तदेव खदिरक्वाथे त्रिगुणे साधु साधितम्| निहितं पूर्ववत् पक्षं पिबेन्मासं सुयन्त्रितः| तेनाभ्यक्तशरीरश्च कुर्वन्नाहारमीरितम्| भिन्नस्वरं रक्तनेत्रं शीर्णाङ्गं कृमिभिक्षितम्| अनेनाशु प्रयोगेण साधयेत् कुष्ठिनं नरम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasyaiva sarpirmadhubhyAM prayogaH (47) · Śloka 47
সর্পির্মধুযুতং পীতং তদেব খদিরাদ্বিনা| পক্ষং মাংসরসাহারং করোতি দ্বিশতাযুষম্| তদেব নস্যে পঞ্চাশদ্দিবসানুপযোজিতম্| বলীপলিতনির্ভুক্তস্থিরস্মৃতিকচদ্বিজম্| বপুষ্যন্তং শ্রুতধরং করোতি ত্রিশতাযুষম্||৪৭||
सर्पिर्मधुयुतं पीतं तदेव खदिराद्विना| पक्षं मांसरसाहारं करोति द्विशतायुषम्| तदेव नस्ये पञ्चाशद्दिवसानुपयोजितम्| वलीपलितनिर्भुक्तस्थिरस्मृतिकचद्विजम्| वपुष्यन्तं श्रुतधरं करोति त्रिशतायुषम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuvarakamajj~jopayogaH (48) · Śloka 48
অন্তর্ধূমং তস্য মজ্জা সুদগ্ধঃ ক্ষিপ্তস্তৈলে সৈন্ধবং চাগ্নিবর্ণম্| তুল্যং হন্যাদর্মনক্তান্ধ্যকাচান্ নীলীরোগং তৈমিরং চাঞ্জনেন||৪৮||
अन्तर्धूमं तस्य मज्जा सुदग्धः क्षिप्तस्तैले सैन्धवं चाग्निवर्णम्| तुल्यं हन्यादर्मनक्तान्ध्यकाचान् नीलीरोगं तैमिरं चाञ्जनेन||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekAntarastuvarakatailaprayogaH (49) · Śloka 49
একান্তরং তৌবরকং চ তৈলং পিবেদ্ধিতাশী নিযমেন মাসম্| প্রভিন্নকোষ্ঠো গলিতাঙ্গদেশ স্ত্বচং ত্যজেত্সর্প ইবাশু জীর্ণাম্||৪৯||
एकान्तरं तौवरकं च तैलं पिबेद्धिताशी नियमेन मासम्| प्रभिन्नकोष्ठो गलिताङ्गदेश स्त्वचं त्यजेत्सर्प इवाशु जीर्णाम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuvarakaprayogAntaram (50) · Śloka 50
সাধযেত্ ষোডশগুণে সলিলে তুবরাঢকম্| অষ্টাংশশেষে বিস্রাব্য সঙ্ক্ষুদ্যোলূখলে ততঃ| শুষ্কারগ্বধবল্কপাদরজসা ব্যামিশ্রিতং কল্কিতং তস্য ক্বাথজলৈরুদুম্বরসমান্ ছাযাবিশুষ্কান্ গুডান্| কুর্যাদেকতমঞ্চ সার্দ্ধমথবা গোবারিণালোডিতং কুষ্ঠী তদ্দিবসস্থিতো নিরশনঃ সূর্যে গতেঽস্তং পিবেত্| তাবদেব চ তথৈব চ ভূযঃ পাযযেত্তমরুণোদযকালে| অপ্যজীর্ণমবিচিন্ত্যবমিং বা ভেষজং পুরুষদোষবলজ্ঞঃ| মধ্যাহ্নেদ্যাদ্ভূরি নিষ্পাবতৈলং কঙ্গূকূরং শিগ্রুকন্দোপদংশম্| দধ্নাযুক্তং স্বল্পসিন্ধূত্থচূর্ণং গব্যেনানুস্তোকতক্রাম্বুপাযী| তৈলাক্তগাত্রো দিবসান্তরং চ কঙ্গ্বিষ্টিকাচূর্ণকৃতপ্রঘর্ষঃ| স্নাযাত্ সুখাম্ভোঽভিরমদ্যমাংস স্ত্রীসঙ্গতিঃ স্যাত্ত্রিগুণং চ যোগাত্| উপযুজ্য যোগমখিলং প্রতিদিনমেব দ্বিকালমভিযুক্তঃ| কুষ্ঠী কুষ্ঠমপোহতি বিশীর্ণকর্ণৌষ্ঠনাসমপি||৫০||
साधयेत् षोडशगुणे सलिले तुवराढकम्| अष्टांशशेषे विस्राव्य सङ्क्षुद्योलूखले ततः| शुष्कारग्वधवल्कपादरजसा व्यामिश्रितं कल्कितं तस्य क्वाथजलैरुदुम्बरसमान् छायाविशुष्कान् गुडान्| कुर्यादेकतमञ्च सार्द्धमथवा गोवारिणालोडितं कुष्ठी तद्दिवसस्थितो निरशनः सूर्ये गतेऽस्तं पिबेत्| तावदेव च तथैव च भूयः पाययेत्तमरुणोदयकाले| अप्यजीर्णमविचिन्त्यवमिं वा भेषजं पुरुषदोषबलज्ञः| मध्याह्नेद्याद्भूरि निष्पावतैलं कङ्गूकूरं शिग्रुकन्दोपदंशम्| दध्नायुक्तं स्वल्पसिन्धूत्थचूर्णं गव्येनानुस्तोकतक्राम्बुपायी| तैलाक्तगात्रो दिवसान्तरं च कङ्ग्विष्टिकाचूर्णकृतप्रघर्षः| स्नायात् सुखाम्भोऽभिरमद्यमांस स्त्रीसङ्गतिः स्यात्त्रिगुणं च योगात्| उपयुज्य योगमखिलं प्रतिदिनमेव द्विकालमभियुक्तः| कुष्ठी कुष्ठमपोहति विशीर्णकर्णौष्ठनासमपि||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakakalpaH sahasrabhallAtakaprayogaH (51) · Śloka 51
অথ ভল্লাতকান্যনুপহতান্যনামযান্যাপূর্ণরসপ্রমাণবী র্যাণি পক্বজাম্ববপ্রকাশানি শুচৌ শুক্লে বা মাসে সংগৃহ্য যবপল্লে মাষপল্লে বা নিধাপযেত্| তানি চতুর্মাসস্থি তানি সহে সহস্যে বা মাসে প্রযোক্তুমারভেত| শীতস্নিগ্ধ মধুরোপস্কৃতশরীরঃ পূর্বং দশ ভল্লাতকান্যাপোথ্যাষ্ট গুণেনাম্ভসা সাধু সাধযেত্| তেষাং রসমষ্টভাগাবশিষ্ট মনুষ্ণং সপযস্কং সর্পির্গণ্ডূষাভ্যক্তৌষ্ঠতালুজিহ্বঃ প্রাতঃ পিবেত্| এবমেতানি দশভল্লাতকান্যেকৈকোত্কর্ষাপকর্ষে ণাত্রিংশত্প্রযোজ্যানি| বিধিনানেন সহস্রপ্রযোগস্ত্রিগুণশ্চ কালো ঘৃতক্ষীরাভ্যাং শালিষষ্টিকমশনমেবং বিশেষা দ্বিগতকুষ্ঠদুর্ন্নামকৃমিপ্রমেহমেদোদোষো বর্ষশতমজর ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৫১||
अथ भल्लातकान्यनुपहतान्यनामयान्यापूर्णरसप्रमाणवी र्याणि पक्वजाम्बवप्रकाशानि शुचौ शुक्ले वा मासे संगृह्य यवपल्ले माषपल्ले वा निधापयेत्| तानि चतुर्मासस्थि तानि सहे सहस्ये वा मासे प्रयोक्तुमारभेत| शीतस्निग्ध मधुरोपस्कृतशरीरः पूर्वं दश भल्लातकान्यापोथ्याष्ट गुणेनाम्भसा साधु साधयेत्| तेषां रसमष्टभागावशिष्ट मनुष्णं सपयस्कं सर्पिर्गण्डूषाभ्यक्तौष्ठतालुजिह्वः प्रातः पिबेत्| एवमेतानि दशभल्लातकान्येकैकोत्कर्षापकर्षे णात्रिंशत्प्रयोज्यानि| विधिनानेन सहस्रप्रयोगस्त्रिगुणश्च कालो घृतक्षीराभ्यां शालिषष्टिकमशनमेवं विशेषा द्विगतकुष्ठदुर्न्नामकृमिप्रमेहमेदोदोषो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhyantaram (52) · Śloka 52
পূর্বমেকৈকভল্লাতকক্বাথং সপযস্কং পিবেদেকৈকং চ ভল্লাতকমভিবর্দ্ধযেদ্যাবত্ পঞ্চ| ততঃ পঞ্চ পঞ্চ বর্দ্ধযে দ্যাবত্ সপ্ততিঃ| প্রাপ্য চ সপ্ততিমপকর্ষযেত্| ভূযঃ পঞ্চ পঞ্চ যাবত্ পঞ্চ| পঞ্চভ্যশ্চৈকৈকং যাবদেকম্| বিধি নানেন সহস্রং প্রযোগ ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৫২||
पूर्वमेकैकभल्लातकक्वाथं सपयस्कं पिबेदेकैकं च भल्लातकमभिवर्द्धयेद्यावत् पञ्च| ततः पञ्च पञ्च वर्द्धये द्यावत् सप्ततिः| प्राप्य च सप्ततिमपकर्षयेत्| भूयः पञ्च पञ्च यावत् पञ्च| पञ्चभ्यश्चैकैकं यावदेकम्| विधि नानेन सहस्रं प्रयोग इत्यादि समानं पूर्वेण||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvisahasrabhallAtakaprayogaH (53) · Śloka 53
সপ্ততিবচ্চ শতমুপযুঞ্জীত| তথা চ সহস্রদ্বযম্| প্রযোগ ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ দ্বিগুণস্ত্বাযুষঃ কালঃ||৫৩||
सप्ततिवच्च शतमुपयुञ्जीत| तथा च सहस्रद्वयम्| प्रयोग इत्यादि समानं पूर्वेण द्विगुणस्त्वायुषः कालः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakatailaprayogaH (54) · Śloka 54
ভল্লাতকানাং জর্জরীকৃতানাং পিষ্টস্বেদনং পূরযিত্বা ভূমা বাকণ্ঠনিখাতস্য স্নেহভবিতস্য দৃঢস্যোপরি কুম্ভ স্যারোপ্যোডুপেনাপিধায কৃষ্ণমৃদাবলিপ্তং গোমযাগ্নিনো পস্বেদযেত্| তেষাং যঃ স্বরসঃ কুম্ভং প্রপদ্যতে তমষ্টভাগ মধুসংযুক্তং দ্বিগুণিতঘৃতমদ্যাত্| ত্রিগুণশ্চ কালো ঘৃত ক্ষীরাভ্যামিত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৫৪||
भल्लातकानां जर्जरीकृतानां पिष्टस्वेदनं पूरयित्वा भूमा वाकण्ठनिखातस्य स्नेहभवितस्य दृढस्योपरि कुम्भ स्यारोप्योडुपेनापिधाय कृष्णमृदावलिप्तं गोमयाग्निनो पस्वेदयेत्| तेषां यः स्वरसः कुम्भं प्रपद्यते तमष्टभाग मधुसंयुक्तं द्विगुणितघृतमद्यात्| त्रिगुणश्च कालो घृत क्षीराभ्यामित्यादि समानं पूर्वेण||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhyatideshaH (55) · Śloka 55
অনেনৈব বিধিনা ভল্লাতকস্য রসং গৃহীত্বা কেবলমেব মাসমেকং প্রযুঞ্জীত| ত্রিগুণশ্চ কাল ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ| মাসি মাসি বর্ষশতমাযুষোঽভিবৃদ্ধিঃ| এবং দশ মাসানুপযুজ্য বর্ষসহস্রমাযুর্ভবতি||৫৫||
अनेनैव विधिना भल्लातकस्य रसं गृहीत्वा केवलमेव मासमेकं प्रयुञ्जीत| त्रिगुणश्च काल इत्यादि समानं पूर्वेण| मासि मासि वर्षशतमायुषोऽभिवृद्धिः| एवं दश मासानुपयुज्य वर्षसहस्रमायुर्भवति||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatapAkaM bhallAtakatailam (56) · Śloka 56
ভল্লাতকতৈলপাত্রং সপযস্কং মধুকাক্ষমাত্রেণ শতপাক মুপযুঞ্জীত| ত্রিগুণঞ্চ কাল ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৫৬||
भल्लातकतैलपात्रं सपयस्कं मधुकाक्षमात्रेण शतपाक मुपयुञ्जीत| त्रिगुणञ्च काल इत्यादि समानं पूर्वेण||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakatailapAkaH (57) · Śloka 57
ভল্লাতকতৈলং কৃষ্ণতিলতৈলং সর্পিরামলকরসোঽস নাদিসারকষায ইত্যেষাং দ্রোণং দ্রোণং ত্রিফলাত্রিকটুক বিডঙ্গসারচিত্রকহরিদ্রাদ্বযত্রিবৃদ্দন্তীন্দ্রযবযষ্টীমধুকবি ষাতিবিষারসাঞ্জনপ্রিযঙ্গূনাং পালিকাভাগাস্তদৈকধ্যং স্নেহ পাকবিধিনা বিপাচ্যাবতার্য পরিপূয চানুগুপ্তং নিদধ্যাত্| তত উপস্কৃতশরীরঃ প্রাতঃ প্রাতঃ পাণিশুক্তিমাত্রক্ষৌদ্রেণ প্রতিসংসৃজ্যোপযুঞ্জীত| জীর্ণে মুদ্গামলকযূষেণালবণেন সর্পিষ্মতা খদিরোদকসিদ্ধং মৃদুমোদনমশ্নীযাত্| খদি রোদকেনোদককার্যাণীত্যেবমতো দ্রোণমুপযুজ্য বিগতকু ষ্ঠদুর্নামেত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৫৭||
भल्लातकतैलं कृष्णतिलतैलं सर्पिरामलकरसोऽस नादिसारकषाय इत्येषां द्रोणं द्रोणं त्रिफलात्रिकटुक विडङ्गसारचित्रकहरिद्राद्वयत्रिवृद्दन्तीन्द्रयवयष्टीमधुकवि षातिविषारसाञ्जनप्रियङ्गूनां पालिकाभागास्तदैकध्यं स्नेह पाकविधिना विपाच्यावतार्य परिपूय चानुगुप्तं निदध्यात्| तत उपस्कृतशरीरः प्रातः प्रातः पाणिशुक्तिमात्रक्षौद्रेण प्रतिसंसृज्योपयुञ्जीत| जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन सर्पिष्मता खदिरोदकसिद्धं मृदुमोदनमश्नीयात्| खदि रोदकेनोदककार्याणीत्येवमतो द्रोणमुपयुज्य विगतकु ष्ठदुर्नामेत्यादि समानं पूर्वेण||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakaghRutaprAshaH (58) · Śloka 58
পুষ্টানি পাকেন পরিচ্যুতানি ভল্লাতকান্যাঢকসম্মিতানি| ঘৃষ্ট্বেষ্টিকাচূর্ণকণৈর্জলেন প্রক্ষাল্য সংশোষ্য চ মারুতেন| জর্জরাণি বিপচেজ্জলকুম্ভে পাদশেষঘৃতগালিতশীতম্| তদ্রসং পুনরপি শ্রপযেত ক্ষীরকুম্ভসহিতং চরণস্থে| সর্পিঃ পক্বং তেন তুল্যপ্রমাণং যুঞ্জ্যাত্ স্বেচ্ছং শর্করাযা রজোভিঃ| একীভূতং তত্খজক্ষোভণেন স্থাপ্যং ধান্যে সপ্তরাত্রং সুগুপ্তম্| তমমৃতরসপাকং যঃ প্রগে প্রাশমশ্ন ন্ননুপিবতি যথেষ্টং বাদি দুগ্ধং রসং বা| স্মৃতিমতিবলমেধাসত্ত্বসারৈরুপেতঃ কনকনিকষগৌরঃ সোঽশ্নুতে দীর্ঘমাযুঃ||৫৮||
पुष्टानि पाकेन परिच्युतानि भल्लातकान्याढकसम्मितानि| घृष्ट्वेष्टिकाचूर्णकणैर्जलेन प्रक्षाल्य संशोष्य च मारुतेन| जर्जराणि विपचेज्जलकुम्भे पादशेषघृतगालितशीतम्| तद्रसं पुनरपि श्रपयेत क्षीरकुम्भसहितं चरणस्थे| सर्पिः पक्वं तेन तुल्यप्रमाणं युञ्ज्यात् स्वेच्छं शर्कराया रजोभिः| एकीभूतं तत्खजक्षोभणेन स्थाप्यं धान्ये सप्तरात्रं सुगुप्तम्| तममृतरसपाकं यः प्रगे प्राशमश्न न्ननुपिबति यथेष्टं वादि दुग्धं रसं वा| स्मृतिमतिबलमेधासत्त्वसारैरुपेतः कनकनिकषगौरः सोऽश्नुते दीर्घमायुः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhatailam (58) · Śloka 50
দ্রোণেঽম্ভসো ব্রণকৃতাং ত্রিশতাদ্বিপক্বাত্ ক্বাথাঢকে পলসমৈস্তিলতৈলপাত্রম্| তিক্তাবিষাদ্বযবরাগিরিজন্মতার্ক্ষ্যৈঃ সিদ্ধং পরং নিখিলকুষ্ঠনিষূদনায||৫০||
द्रोणेऽम्भसो व्रणकृतां त्रिशताद्विपक्वात् क्वाथाढके पलसमैस्तिलतैलपात्रम्| तिक्ताविषाद्वयवरागिरिजन्मतार्क्ष्यैः सिद्धं परं निखिलकुष्ठनिषूदनाय||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmalakAdiBiH prayogaH (59) · Śloka 59
সহামলকশুক্তিভির্দধিসরেণ তৈলেন বা গুডেন পযসা ঘৃতেন যবসক্তুভির্বা সহ| তিলেন সহ মাক্ষিকেণ পললেন সূপেন বা বপুষ্করমরুষ্করং পরমমেধ্যমাযুষ্করম্||৫৯||
सहामलकशुक्तिभिर्दधिसरेण तैलेन वा गुडेन पयसा घृतेन यवसक्तुभिर्वा सह| तिलेन सह माक्षिकेण पललेन सूपेन वा वपुष्करमरुष्करं परममेध्यमायुष्करम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakakalpaprashaMsA (60) · Śloka 60
ভল্লাতকানি তীক্ষ্ণানি পাকীন্যগ্নিসমানি চ| ভবন্ত্যমৃতকল্পানি প্রযুক্তানি যথাবিধি| কফজো ন স রোগোঽস্তি ন বিবন্ধোঽস্তি কশ্চন| যং ন ভল্লাতকং হন্যাচ্ছীঘ্রমগ্নিবলপ্রদম্| বাতাতপবিধানেঽপি বিশেষেণ বিবর্জযেত্| কুলত্থদধিশুক্তানি তৈলাভ্যঙ্গাগ্নিসেবনম্||৬০||
भल्लातकानि तीक्ष्णानि पाकीन्यग्निसमानि च| भवन्त्यमृतकल्पानि प्रयुक्तानि यथाविधि| कफजो न स रोगोऽस्ति न विबन्धोऽस्ति कश्चन| यं न भल्लातकं हन्याच्छीघ्रमग्निबलप्रदम्| वातातपविधानेऽपि विशेषेण विवर्जयेत्| कुलत्थदधिशुक्तानि तैलाभ्यङ्गाग्निसेवनम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalIrasAyanam prathamaH prayogaH (61) · Śloka 61
পঞ্চাষ্টৌ সপ্ত দশ বা পিপ্পলীর্মধুসর্পিষা| রসাযনগুণান্বেষী সমামেকাং প্রযোজযেত্||৬১||
पञ्चाष्टौ सप्त दश वा पिप्पलीर्मधुसर्पिषा| रसायनगुणान्वेषी समामेकां प्रयोजयेत्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaprayogaH (62) · Śloka 62
তিস্রস্তিস্রস্তু পূর্বাহ্নে ভুক্ত্বাঽগ্রে ভোজনস্য চ| পিপ্পল্যঃ কিংশুকক্ষারভাবিতা ঘৃতভর্জিতাঃ| প্রযোজ্যা মধুসম্মিশ্রা রসাযনগুণৈষিণা||৬২||
तिस्रस्तिस्रस्तु पूर्वाह्ने भुक्त्वाऽग्रे भोजनस्य च| पिप्पल्यः किंशुकक्षारभाविता घृतभर्जिताः| प्रयोज्या मधुसम्मिश्रा रसायनगुणैषिणा||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasrapippalIprayogaH (63) · Śloka 63
ক্রমবৃশ্যা দশাহানি দশপৈপ্পলিকং দিনম্| বর্দ্ধযেত্ পযসা সার্দ্ধ তথৈবাপনযেত্ পুনঃ| জীর্ণৌষধশ্চ ভুঞ্জীত ষষ্টিকং ক্ষীরসর্পিষা| পিপ্পলীনাং সহস্রস্য প্রযোগোঽযং রসাযনম্| পিষ্টাস্তা বলিভিঃ পেযাঃ শৃতা মধ্যবলৈর্নরৈঃ| শীতীকৃতা হ্রস্ববলৈর্যোজ্যা দোষামযান্ প্রতি||৬৩||
क्रमवृश्या दशाहानि दशपैप्पलिकं दिनम्| वर्द्धयेत् पयसा सार्द्ध तथैवापनयेत् पुनः| जीर्णौषधश्च भुञ्जीत षष्टिकं क्षीरसर्पिषा| पिप्पलीनां सहस्रस्य प्रयोगोऽयं रसायनम्| पिष्टास्ता बलिभिः पेयाः शृता मध्यबलैर्नरैः| शीतीकृता ह्रस्वबलैर्योज्या दोषामयान् प्रति||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvisahasrapippalIprayogaH (64) · Śloka 64
তদ্বচ্চ ছাগদুগ্ধেন দ্বে সহস্রে প্রযোজযেত্||৬৪||
तद्वच्च छागदुग्धेन द्वे सहस्रे प्रयोजयेत्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalIrasAyanaphalam (65) · Śloka 65
এভিঃ প্রযোগৈঃ পিপ্পল্যঃ কাসশ্বাসগলগ্রহান্| যক্ষ্মমেহগ্রহণ্যর্শঃ পাণ্ডুত্ববিষমজ্বরান্| ঘ্নন্তি শোফং বমিং হিধ্মাং প্লীহানং বাতশোণিতম্||৬৫||
एभिः प्रयोगैः पिप्पल्यः कासश्वासगलग्रहान्| यक्ष्ममेहग्रहण्यर्शः पाण्डुत्वविषमज्वरान्| घ्नन्ति शोफं वमिं हिध्मां प्लीहानं वातशोणितम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggarasAyanam (66) · Śloka 66
বিডঙ্গচূর্ণং যষ্টীমধুকচূর্ণযুক্তং শীততোযেন সমাংশমুপ যুঞ্জীত| জীর্ণং মুদ্গযূষেণালবণেন সঘৃতমোদনমশ্নীযাত্| তেন বিশেষাদ্বিগতকৃমিদুর্নামকুষ্ঠপ্রমেহমেদোদোষো বর্ষশত মজর ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ| বিডঙ্গচুর্ণং ক্ষৌদ্রভল্লা তকক্বাথাভ্যাং মধ্বামলকরসাভ্যাং গুডূচীক্বাথেন চ| এতাংশ্চতুরো যোগান্ মাসমুপযুঞ্জীতেতি সমানং পূর্বেণ| সর্বেষু চ মাসি মাসি বর্ষশতমাযুষোঽভিবৃদ্ধিঃ||৬৬||
विडङ्गचूर्णं यष्टीमधुकचूर्णयुक्तं शीततोयेन समांशमुप युञ्जीत| जीर्णं मुद्गयूषेणालवणेन सघृतमोदनमश्नीयात्| तेन विशेषाद्विगतकृमिदुर्नामकुष्ठप्रमेहमेदोदोषो वर्षशत मजर इत्यादि समानं पूर्वेण| विडङ्गचुर्णं क्षौद्रभल्ला तकक्वाथाभ्यां मध्वामलकरसाभ्यां गुडूचीक्वाथेन च| एतांश्चतुरो योगान् मासमुपयुञ्जीतेति समानं पूर्वेण| सर्वेषु च मासि मासि वर्षशतमायुषोऽभिवृद्धिः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alambusAkalpaH (67) · Śloka 67
অলম্বসাং স্বেন রসেন ভাবিতাং পৃথগ্ঘৃতক্ষীরমধূষ্ণবারিভিঃ| পিবেত্তথা কাঞ্জিকতক্রমস্তুভি র্ভগন্দরোরুগ্রহগুল্মকাসবান্| উষ্ণা বিপাকে কটুকা কষাযমধুরা রসে| অত্যন্তদীপনী মেধ্যা বাতশ্লেষ্মহরা চ সা| বর্ষোপযোগাত্ কুরুতে নরং বর্ষশতাযুষম্| দৃঢেন্দ্রিযানলবলং নির্বলীপলিতামযম্||৬৭||
अलम्बसां स्वेन रसेन भावितां पृथग्घृतक्षीरमधूष्णवारिभिः| पिबेत्तथा काञ्जिकतक्रमस्तुभि र्भगन्दरोरुग्रहगुल्मकासवान्| उष्णा विपाके कटुका कषायमधुरा रसे| अत्यन्तदीपनी मेध्या वातश्लेष्महरा च सा| वर्षोपयोगात् कुरुते नरं वर्षशतायुषम्| दृढेन्द्रियानलबलं निर्वलीपलितामयम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana somarAjIkalpaH prathamaH prayogaH (68) · Śloka 68
শ্বেতাবল্গুজফলান্যাতপশুষ্কাণি চূর্ণযিত্বা তত্তুল্যগুডেন সঙ্ক্ষুদ্য ঘৃতকুম্ভে ধান্যরাশৌ সপ্তরাত্রং নিদধ্যাত্| ততোঽ নুদিতে ভাস্বতি যথাবলং মাত্রাং সুখোদকানুপানামুপযোজ যেত্| জীর্ণে সুখাম্বুপরিষিক্তাঃ শালিষষ্টিকৌদনং সশ র্করেণ পযসাঽশ্নীযাত্| তস্য মাসপ্রযোগাদ্বিশেষেণ বিগ তকুষ্ঠো গ্রহণধারণবান্ বর্ষশতমজর ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ| প্রযোগশ্চোর্ধ্বং দ্বিগুণং পরিহারঃ||৬৮||
श्वेतावल्गुजफलान्यातपशुष्काणि चूर्णयित्वा तत्तुल्यगुडेन सङ्क्षुद्य घृतकुम्भे धान्यराशौ सप्तरात्रं निदध्यात्| ततोऽ नुदिते भास्वति यथाबलं मात्रां सुखोदकानुपानामुपयोज येत्| जीर्णे सुखाम्बुपरिषिक्ताः शालिषष्टिकौदनं सश र्करेण पयसाऽश्नीयात्| तस्य मासप्रयोगाद्विशेषेण विग तकुष्ठो ग्रहणधारणवान् वर्षशतमजर इत्यादि समानं पूर्वेण| प्रयोगश्चोर्ध्वं द्विगुणं परिहारः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaH prayogaH (69) · Śloka 69
বাকুচিকা কর্ষচূর্ণং সুখাম্বুনা পিবেত্| পীত্বা চাতপে নির্বাতোষ্ণে বা গর্ভগৃহে তিষ্ঠেদপরাহ্ণে তদ্বদেব স্নানমশনং চ| যূষরসাভ্যাং বা| তস্য ত্রিসপ্তরাত্রপ্রযোগাদ্বিগতকুষ্ঠ ইত্যাদি সমানং পূর্বেণ| ত্বগ্রোমকেশদশনান্ নখাংশ্চ মুক্ত্বা পুনর্নবান্ লভতে| স্বরবর্ণবলোত্সাহং নবং বযো নষ্টপলিতং চ||৬৯||
वाकुचिका कर्षचूर्णं सुखाम्बुना पिबेत्| पीत्वा चातपे निर्वातोष्णे वा गर्भगृहे तिष्ठेदपराह्णे तद्वदेव स्नानमशनं च| यूषरसाभ्यां वा| तस्य त्रिसप्तरात्रप्रयोगाद्विगतकुष्ठ इत्यादि समानं पूर्वेण| त्वग्रोमकेशदशनान् नखांश्च मुक्त्वा पुनर्नवान् लभते| स्वरवर्णबलोत्साहं नवं वयो नष्टपलितं च||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyaH prayogaH (70) · Śloka 70
পলানি দশ বাকুচ্যা দশৈব চ ফলত্রযাত্| সপ্ত ক্রিমিঘ্নাদযসস্ত্রীণি দ্বে গিরিসম্ভবাত্| পুরুপুষ্করমূলাভ্যামাহরেত পলং পলম্| সূক্ষ্মৈলার্দ্ধপলং ব্যোষঘনকেসরকুঙ্কুমম্| লোধ্রত্বক্পত্রযষ্ট্যাহ্বচিত্রকং কার্ষিকং পৃথক্| শতং ভল্লাতকানাং চ সর্বং খণ্ডসমাংশকম্| চূর্ণযেদথ তন্মাত্রাং ভক্ষযেত্ পালিকীং পরাম্| যথেষ্টচেষ্টো লভতে বর্ষাদ্রাসাযনান্ গুণান্| সর্বরোগান্ বিজযতে ত্বগ্বিকারান্ বিশেষতঃ| অর্শোভগন্দরশ্বাসকাসপাণ্ড্বামযক্রিমীন্| গুল্মপ্লীহাশ্মরীবর্ধ্মপ্রমেহারুচিপীনসান্| মন্দানলত্বং কৃশতাং শোফগ্রন্থ্যর্বুদানপি||৭০||
पलानि दश बाकुच्या दशैव च फलत्रयात्| सप्त क्रिमिघ्नादयसस्त्रीणि द्वे गिरिसम्भवात्| पुरुपुष्करमूलाभ्यामाहरेत पलं पलम्| सूक्ष्मैलार्द्धपलं व्योषघनकेसरकुङ्कुमम्| लोध्रत्वक्पत्रयष्ट्याह्वचित्रकं कार्षिकं पृथक्| शतं भल्लातकानां च सर्वं खण्डसमांशकम्| चूर्णयेदथ तन्मात्रां भक्षयेत् पालिकीं पराम्| यथेष्टचेष्टो लभते वर्षाद्रासायनान् गुणान्| सर्वरोगान् विजयते त्वग्विकारान् विशेषतः| अर्शोभगन्दरश्वासकासपाण्ड्वामयक्रिमीन्| गुल्मप्लीहाश्मरीवर्ध्मप्रमेहारुचिपीनसान्| मन्दानलत्वं कृशतां शोफग्रन्थ्यर्बुदानपि||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthaH prayogaH (71) · Śloka 71
বাকুচিকাফলানি গোমূত্রে সপ্তরাত্রং বাসযেত্| ততো নিস্তু ষীকৃত্য ছাযাযাং বিশোষযিত্বা সুসূক্ষ্মং চ সঞ্চূর্ণ্য ত্র্যহং ত্র্যহং ক্রমশো ভাবযেত্ ত্রিফলাক্বাথেন কারবল্লীবাসা গুডূচীভৃঙ্গরাজস্বরসৈঃ পৃথক্ পৃথক্ খদিরাসনরাজবৃক্ষ পিচুমন্দক্বাথৈঃ| তস্য পীতঃ প্রতিদিনং ধাত্রীফলরসাপ্লুতঃ| কর্ষঃ সর্বামযান্ হন্তি ত্বগ্বিকারান্বিশেষতঃ||৭১||
वाकुचिकाफलानि गोमूत्रे सप्तरात्रं वासयेत्| ततो निस्तु षीकृत्य छायायां विशोषयित्वा सुसूक्ष्मं च सञ्चूर्ण्य त्र्यहं त्र्यहं क्रमशो भावयेत् त्रिफलाक्वाथेन कारवल्लीवासा गुडूचीभृङ्गराजस्वरसैः पृथक् पृथक् खदिरासनराजवृक्ष पिचुमन्दक्वाथैः| तस्य पीतः प्रतिदिनं धात्रीफलरसाप्लुतः| कर्षः सर्वामयान् हन्ति त्वग्विकारान्विशेषतः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamaH prayogaH (72) · Śloka 72
অসনখদিরযূষৈর্ভাবিতাং সোমরাজীং মধুঘৃতশিখিপথ্যালোহচূর্ণৈরুপেতাম্| শরদমবলিহানঃ পারিণামান্ বিকারাং স্ত্যজতি মিতহিতাশী তদ্বদাহারজাতান্||৭২||
असनखदिरयूषैर्भावितां सोमराजीं मधुघृतशिखिपथ्यालोहचूर्णैरुपेताम्| शरदमवलिहानः पारिणामान् विकारां स्त्यजति मितहिताशी तद्वदाहारजातान्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThaH prayogaH (73) · Śloka 73
তীব্রেণ কুষ্ঠেন পরীতমূর্তি র্যঃ সোমরাজীং নিযমেন খাদেত্| সংবত্সরং কৃষ্ণতিলদ্বিতীযাং স সোমরাজীং বপুষাঽতিশেতে||৭৩||
तीव्रेण कुष्ठेन परीतमूर्ति र्यः सोमराजीं नियमेन खादेत्| संवत्सरं कृष्णतिलद्वितीयां स सोमराजीं वपुषाऽतिशेते||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamaH prayogaH (74) · Śloka 74
যে সোমরাজ্যা বিতুষীকৃতাযা শ্চূর্ণৈরুপেতাত্ পযসঃ সুজাতাত্| উদ্ধৃত্য সারং মধুনা লিহন্তি তক্রং তদেবানু পিবন্তি চান্তে| তে কুষ্ঠিনঃ পক্ষ্মদরিদ্রনেত্রা বিশীর্ণকর্ণাঙ্গলিনাসিকা বা| বিহায বৈরূপ্যমপাস্য রূপং পুনঃ প্ররূঢা ইব ভান্তি বৃক্ষাঃ||৭৪||
ये सोमराज्या वितुषीकृताया श्चूर्णैरुपेतात् पयसः सुजातात्| उद्धृत्य सारं मधुना लिहन्ति तक्रं तदेवानु पिबन्ति चान्ते| ते कुष्ठिनः पक्ष्मदरिद्रनेत्रा विशीर्णकर्णाङ्गलिनासिका वा| विहाय वैरूप्यमपास्य रूपं पुनः प्ररूढा इव भान्ति वृक्षाः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTamaH prayogaH (75) · Śloka 75
খদিরাম্ভসা পিবেদ্বা রবিসেবী তাং তযা যবাগূং বা| গাযত্রীজলসিদ্ধাং কুষ্ঠী তত্তোযকার্যকরঃ||৭৫||
खदिराम्भसा पिबेद्वा रविसेवी तां तया यवागूं वा| गायत्रीजलसिद्धां कुष्ठी तत्तोयकार्यकरः||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navamaH prayogaH (76) · Śloka 76
গজলিণ্ডক্ষারযুতা তত্ক্ষারপাযিনো বিলেপি ভুজঃ| শ্বিত্রাণি সোমরাজী প্রসহ্য হন্যাত প্রলেপাচ্চ||৭৬||
गजलिण्डक्षारयुता तत्क्षारपायिनो विलेपि भुजः| श्वित्राणि सोमराजी प्रसह्य हन्यात प्रलेपाच्च||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamaH prayogaH (77) · Śloka 77
গোমূত্রে সপ্তরাত্রং শশিশকলফলং বাসিতং লোডযিত্বা কুর্যাচ্ছাযাবিশুষ্কং পৃথগিতি চ ফলং প্রপুন্নাটঞ্চ শুষ্কম্| অংশস্তাভ্যাং তথাংশঃ ক্রিমিরিপুদহনস্ফোটকৃদ্ভযঃ সচূর্ণৌ গোমূত্রেণোপযুক্তঃ প্রমিতহিতভুজঃ শ্বিত্রমাশ্বেব হন্তি||৭৭||
गोमूत्रे सप्तरात्रं शशिशकलफलं वासितं लोडयित्वा कुर्याच्छायाविशुष्कं पृथगिति च फलं प्रपुन्नाटञ्च शुष्कम्| अंशस्ताभ्यां तथांशः क्रिमिरिपुदहनस्फोटकृद्भयः सचूर्णौ गोमूत्रेणोपयुक्तः प्रमितहितभुजः श्वित्रमाश्वेव हन्ति||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmaryAM prayogaH (78) · Śloka 78
ইক্ষুরগোক্ষুরসিংহী ব্যাঘ্রীপঞ্চাঙ্গুলাম্বুনা পীতা| উপলমঘনং ঘনং বা রসাশিনাং হন্তি বাকুচিকা||৭৮||
इक्षुरगोक्षुरसिंही व्याघ्रीपञ्चाङ्गुलाम्बुना पीता| उपलमघनं घनं वा रसाशिनां हन्ति बाकुचिका||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gulme prayogaH (79) · Śloka 79
উষ্ণোদকেন পিষ্টা পীতা চ ঘৃতান্বিতা জযেদ্গুল্মম্| লঘুপঞ্চমূলসিদ্ধাং পেযামুপযোজযেজ্জীর্ণে||৭৯||
उष्णोदकेन पिष्टा पीता च घृतान्विता जयेद्गुल्मम्| लघुपञ्चमूलसिद्धां पेयामुपयोजयेज्जीर्णे||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshobhagandarameheShu prayogaH (80) · Śloka 80
কট্বঙ্গকুটজযূষৈরর্শাসি ভগন্দরঞ্চ নাশযতি| মেহান্ মদ্যৈর্নিগদৈর্নিষেবিতা বাকুচী প্রবলান্||৮০||
कट्वङ्गकुटजयूषैरर्शासि भगन्दरञ्च नाशयति| मेहान् मद्यैर्निगदैर्निषेविता बाकुची प्रबलान्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apatantrakAyAmayoH prayogaH (81) · Śloka 81
বিষ্কিররসেন পীতা দশমূলরসেন বা গুডূচ্যা বা| অপতন্ত্রকং নিহন্যাদাযামং বা রসান্নভুজঃ||৮১||
विष्किररसेन पीता दशमूलरसेन वा गुडूच्या वा| अपतन्त्रकं निहन्यादायामं वा रसान्नभुजः||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udarashophapANDurogeShu prayogaH (82) · Śloka 82
জঠরেষু পিবেন্মূত্রৈর্জলোদরে ত্রৈবৃতেন যূষেণ| শোফে পাণ্ডুব্যাধাববল্গুজং সীধ্বরিষ্টাভ্যাম্||৮২||
जठरेषु पिबेन्मूत्रैर्जलोदरे त्रैवृतेन यूषेण| शोफे पाण्डुव्याधाववल्गुजं सीध्वरिष्टाभ्याम्||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vardhmAdiShu prayogaH (83) · Śloka 83
ইক্ষুকাদিক্বাথৈর্বর্ধ্মনি মূত্রেণ বা গবাং শস্তঃ| ধারোষ্ণেন তু পযসা যুক্তঃ শোফজ্বরৌ হন্তি| উষ্ণাম্বুনা প্রযোজ্যো লূতাকীটাখুসর্পদষ্টেষু| কৃমিহরচতুরঙ্গুলযোঃ ক্বাথঃ কোষ্ণৈঃ ক্রিমিণকোষ্ঠেষু||৮৩||
इक्षुकादिक्वाथैर्वर्ध्मनि मूत्रेण वा गवां शस्तः| धारोष्णेन तु पयसा युक्तः शोफज्वरौ हन्ति| उष्णाम्बुना प्रयोज्यो लूताकीटाखुसर्पदष्टेषु| कृमिहरचतुरङ्गुलयोः क्वाथः कोष्णैः क्रिमिणकोष्ठेषु||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putradaH prayogaH (84) · Śloka 84
লেখামিন্দো সঘৃতাং সুখাম্বুনা পুত্রিণী ভবতি পীত্বা| পুষ্পোদযেঽশ্বগন্ধা শৃতেন পযসা চ ভুঞ্জানা||৮৪||
लेखामिन्दो सघृतां सुखाम्बुना पुत्रिणी भवति पीत्वा| पुष्पोदयेऽश्वगन्धा शृतेन पयसा च भुञ्जाना||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putradaprayogaprashaMsA (85) · Śloka 85
বন্ধ্যাপি সপ্তাহমিমং প্রযোগং করোতি যা হর্ষবতী সুগন্ধিঃ| প্রিযংবদা সদ্ব্রতশৌচযুক্তা সূতে সুতান্ সা নিযমাত্ গুণঢ্যান্||৮৫||
वन्ध्यापि सप्ताहमिमं प्रयोगं करोति या हर्षवती सुगन्धिः| प्रियंवदा सद्व्रतशौचयुक्ता सूते सुतान् सा नियमात् गुणढ्यान्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM prayogaH (86) · Śloka 86
স্নিগ্ধৈরুষ্ণৈর্মধুরৈর্হরতি গদান্ বাতজান্ যুতা পৈত্তান্| তিক্তকমধুরকষাযৈঃ কফজাস্ত্রিফলারসমধুভ্যাঞ্চ||৮৬||
स्निग्धैरुष्णैर्मधुरैर्हरति गदान् वातजान् युता पैत्तान्| तिक्तकमधुरकषायैः कफजास्त्रिफलारसमधुभ्याञ्च||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana somarAjIkalpaprashaMsA (87) · Śloka 87
ইতি শমনী ধন্যেযং বিষগরভূতোপসর্গপাপ্মঘ্নী| গেহে স্থিতাপি রেখা চান্দ্রমসী কিমুত কোষ্ঠস্থা| মনুষ্যমপ্যাগতমৃত্যুশাসনং প্রণষ্টবুদ্ধীন্দ্রিযমল্পচেতসম্| অবল্গুজো মোক্ষযতে মহাভযা চ্ছ্রিযঞ্চ মেধাঞ্চ দদাতি পুষ্কলাম্||৮৭||
इति शमनी धन्येयं विषगरभूतोपसर्गपाप्मघ्नी| गेहे स्थितापि रेखा चान्द्रमसी किमुत कोष्ठस्था| मनुष्यमप्यागतमृत्युशासनं प्रणष्टबुद्धीन्द्रियमल्पचेतसम्| अवल्गुजो मोक्षयते महाभया च्छ्रियञ्च मेधाञ्च ददाति पुष्कलाम्||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAkalpaH haimavatIvacAkalpaH (88) · Śloka 88
হৈমবত্যা বচাযাঃ পিণ্ডমামলকমাত্রং পযসাঽঽলোড্য পিবেজ্জীর্ণে পযস্সর্পিরোদন ইত্যাহারঃ| এবং সপ্তরাত্রেণ মেধাবী ভবতি| সপ্তভিঃ সপ্তরাত্রৈঃ শ্রুতধরো বর্ষশতমজর ইত্যাদি সমানং পুর্বেণ||৮৮||
हैमवत्या वचायाः पिण्डमामलकमात्रं पयसाऽऽलोड्य पिबेज्जीर्णे पयस्सर्पिरोदन इत्याहारः| एवं सप्तरात्रेण मेधावी भवति| सप्तभिः सप्तरात्रैः श्रुतधरो वर्षशतमजर इत्यादि समानं पुर्वेण||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNavacAkalpaH (89) · Śloka 89
ইতরস্যা অপি বচাযা দ্বিপলক্বাথং পিবেত্| জীর্ণে পযঃ সর্পিরিত্যাদি সমানং পূর্বেণ| তচ্চূর্ণং বা ক্ষৌদ্রসর্পির্ভ্যাং যথাবলমবলিহ্যাত্| জীর্ণে পযঃসর্পিরিত্যাদি সমানং পূর্বেণ||৮৯||
इतरस्या अपि वचाया द्विपलक्वाथं पिबेत्| जीर्णे पयः सर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण| तच्चूर्णं वा क्षौद्रसर्पिर्भ्यां यथाबलमवलिह्यात्| जीर्णे पयःसर्पिरित्यादि समानं पूर्वेण||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAshatapAkaghRutam (90) · Śloka 90
বচা কল্কশতপাকং ঘৃতদ্রোণমুপযুজ্য বিশেষাত্ গ্রহোন্মা দাপস্মারগলগণ্ডমালাশ্লীপদস্বরভেদবিমুক্তঃ সর্বার্থেষু সিদ্ধিমান্ বর্ষশতাযুর্ভবতি||৯০||
वचा कल्कशतपाकं घृतद्रोणमुपयुज्य विशेषात् ग्रहोन्मा दापस्मारगलगण्डमालाश्लीपदस्वरभेदविमुक्तः सर्वार्थेषु सिद्धिमान् वर्षशतायुर्भवति||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunakalpaH tatrAdhikAritvam (91) · Śloka 91
শীতবাতহিমদগ্ধতনূনাং স্তব্ধভগ্নকুটিলব্যথিতাস্থ্নাম্| ভেষজস্য পবনোপহতানাং বক্ষ্যতে বিধিরতো লশুনস্য||৯১||
शीतवातहिमदग्धतनूनां स्तब्धभग्नकुटिलव्यथितास्थ्नाम्| भेषजस्य पवनोपहतानां वक्ष्यते विधिरतो लशुनस्य||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prashastAprashastatve hetunirdeshaH (92) · Śloka 92
রাহোরমৃতচৌর্যেণ লূনাদ্যে পতিতা গলাত্| অমৃতস্য কণা ভূমৌ তে রসোনত্বমাগতাঃ| দ্বিজা নাশ্নন্তি তমতো দৈত্যদেহসমুদ্ভবম্| সাক্ষাদমৃতসম্ভূতের্গ্রামণীঃ স রসাযনম্||৯২||
राहोरमृतचौर्येण लूनाद्ये पतिता गलात्| अमृतस्य कणा भूमौ ते रसोनत्वमागताः| द्विजा नाश्नन्ति तमतो दैत्यदेहसमुद्भवम्| साक्षादमृतसम्भूतेर्ग्रामणीः स रसायनम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM sevanakAlaH (93) · Śloka 93
শীলযেল্লশুনং শীতে বসন্তে চ কফোল্বণঃ| ঘনোদযেঽপি বাতার্ত্তঃ সদা বা গ্রীষ্মলীলযা| রক্তপিত্তভবা রোগা জাযন্তে রক্তপিত্তিনঃ||৯৩||
शीलयेल्लशुनं शीते वसन्ते च कफोल्बणः| घनोदयेऽपि वातार्त्तः सदा वा ग्रीष्मलीलया| रक्तपित्तभवा रोगा जायन्ते रक्तपित्तिनः||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogakAlamaryAdA (94) · Śloka 94
মাসঃ পরোঽস্য রসকল্কনিষেবণায স্বচ্ছন্দমপ্যুপদিশন্তি বিমর্দকৈস্তু| ষণ্মাসমন্যবিধিনা ন তু শস্তমাহুঃ পক্ষপ্রযোগমপি হীনতরং রসোনে||৯৪||
मासः परोऽस्य रसकल्कनिषेवणाय स्वच्छन्दमप्युपदिशन्ति विमर्दकैस्तु| षण्मासमन्यविधिना न तु शस्तमाहुः पक्षप्रयोगमपि हीनतरं रसोने||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayogastaduttarakRutya~jca (96) · Śloka 95
স্নিগ্ধশুদ্ধতনুঃ শীতমধুরোপস্কৃতাশযঃ| তদুত্তংসাবতংসাভ্যাং চর্চিতানুচরাজিরঃ| তস্য কন্দান্বসন্তান্তে হিমবচ্ছকদেশজান্| অপনীতত্বচো রাত্রৌ নিমযেন্মদিরাভিঃ| তত্কল্কস্বরসং প্রাতঃ শুচিতান্তবপীডিতম্| মদিরাযাঃ সুরূঢাযাস্ত্রিভাগেন সমন্বিতম্| মদ্যস্যান্যস্য তক্রস্য মস্তুনঃ কাঞ্জিকস্য বা| তত্কাল এব বা যুক্ত যুক্তযালোচ্য মাত্রযা| তৈলসর্পির্বসামজ্জক্ষীরমাংসরসৈঃ পৃথক্| ক্বাথেন বা যথাব্যাধি রসং কেবলমেব বা| পিবেদ্ গণ্ডূষমাত্রং প্রাক্কণ্ঠনাডীবিশুদ্ধযে| প্রততং স্বেদনং চানু বেদনাযাং প্রশস্যতে| শীতাম্বুসেকঃ সহসা বমিমূর্চ্ছাযযোর্মুখে| শেষং পিবেত্ ক্লমাপাযে স্থিরতাং গত ওজসি| বিদাহপরিহারায পরং শীতানুলেপনঃ| ধারযেত্সাম্বুকণিকা মুক্তাকর্পূরমালিকাঃ| সহিমসলিলগর্ভাশ্চন্দ্রশুভ্রামৃণালীঃ কুবলযদলমালাহারযষ্টীশ্চ লোলাঃ স্তনতটবিনিবিষ্টাশ্চারুগাত্র্যো দধানা স্তনুসরসবিলিপ্তা গাঢমেনং স্বজেরন্| নলিনীদলতালবৃন্তবাতৈঃ প্রগলদ্বারিলবৈর্জলার্দ্রযা চ| দযিতাকরপল্লবৈশ্চ শীতৈ র্লশুনস্বেদকৃতং ক্লমং হরেযুঃ|৯৫|
स्निग्धशुद्धतनुः शीतमधुरोपस्कृताशयः| तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः| तस्य कन्दान्वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान्| अपनीतत्वचो रात्रौ निमयेन्मदिराभिः| तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम्| मदिरायाः सुरूढायास्त्रिभागेन समन्वितम्| मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा| तत्काल एव वा युक्त युक्तयालोच्य मात्रया| तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमांसरसैः पृथक्| क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलमेव वा| पिबेद् गण्डूषमात्रं प्राक्कण्ठनाडीविशुद्धये| प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते| शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्च्छाययोर्मुखे| शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि| विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः| धारयेत्साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः| सहिमसलिलगर्भाश्चन्द्रशुभ्रामृणालीः कुवलयदलमालाहारयष्टीश्च लोलाः स्तनतटविनिविष्टाश्चारुगात्र्यो दधाना स्तनुसरसविलिप्ता गाढमेनं स्वजेरन्| नलिनीदलतालवृन्तवातैः प्रगलद्वारिलवैर्जलार्द्रया च| दयिताकरपल्लवैश्च शीतै र्लशुनस्वेदकृतं क्लमं हरेयुः|९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayogastaduttarakRutya~jca (96) · Śloka 95
স্নিগ্ধশুদ্ধতনুঃ শীতমধুরোপস্কৃতাশযঃ| তদুত্তংসাবতংসাভ্যাং চর্চিতানুচরাজিরঃ| তস্য কন্দান্বসন্তান্তে হিমবচ্ছকদেশজান্| অপনীতত্বচো রাত্রৌ নিমযেন্মদিরাভিঃ| তত্কল্কস্বরসং প্রাতঃ শুচিতান্তবপীডিতম্| মদিরাযাঃ সুরূঢাযাস্ত্রিভাগেন সমন্বিতম্| মদ্যস্যান্যস্য তক্রস্য মস্তুনঃ কাঞ্জিকস্য বা| তত্কাল এব বা যুক্ত যুক্তযালোচ্য মাত্রযা| তৈলসর্পির্বসামজ্জক্ষীরমাংসরসৈঃ পৃথক্| ক্বাথেন বা যথাব্যাধি রসং কেবলমেব বা| পিবেদ্ গণ্ডূষমাত্রং প্রাক্কণ্ঠনাডীবিশুদ্ধযে| প্রততং স্বেদনং চানু বেদনাযাং প্রশস্যতে| শীতাম্বুসেকঃ সহসা বমিমূর্চ্ছাযযোর্মুখে| শেষং পিবেত্ ক্লমাপাযে স্থিরতাং গত ওজসি| বিদাহপরিহারায পরং শীতানুলেপনঃ| ধারযেত্সাম্বুকণিকা মুক্তাকর্পূরমালিকাঃ| সহিমসলিলগর্ভাশ্চন্দ্রশুভ্রামৃণালীঃ কুবলযদলমালাহারযষ্টীশ্চ লোলাঃ স্তনতটবিনিবিষ্টাশ্চারুগাত্র্যো দধানা স্তনুসরসবিলিপ্তা গাঢমেনং স্বজেরন্| নলিনীদলতালবৃন্তবাতৈঃ প্রগলদ্বারিলবৈর্জলার্দ্রযা চ| দযিতাকরপল্লবৈশ্চ শীতৈ র্লশুনস্বেদকৃতং ক্লমং হরেযুঃ||৯৫||
स्निग्धशुद्धतनुः शीतमधुरोपस्कृताशयः| तदुत्तंसावतंसाभ्यां चर्चितानुचराजिरः| तस्य कन्दान्वसन्तान्ते हिमवच्छकदेशजान्| अपनीतत्वचो रात्रौ निमयेन्मदिराभिः| तत्कल्कस्वरसं प्रातः शुचितान्तवपीडितम्| मदिरायाः सुरूढायास्त्रिभागेन समन्वितम्| मद्यस्यान्यस्य तक्रस्य मस्तुनः काञ्जिकस्य वा| तत्काल एव वा युक्त युक्तयालोच्य मात्रया| तैलसर्पिर्वसामज्जक्षीरमांसरसैः पृथक्| क्वाथेन वा यथाव्याधि रसं केवलमेव वा| पिबेद् गण्डूषमात्रं प्राक्कण्ठनाडीविशुद्धये| प्रततं स्वेदनं चानु वेदनायां प्रशस्यते| शीताम्बुसेकः सहसा वमिमूर्च्छाययोर्मुखे| शेषं पिबेत् क्लमापाये स्थिरतां गत ओजसि| विदाहपरिहाराय परं शीतानुलेपनः| धारयेत्साम्बुकणिका मुक्ताकर्पूरमालिकाः| सहिमसलिलगर्भाश्चन्द्रशुभ्रामृणालीः कुवलयदलमालाहारयष्टीश्च लोलाः स्तनतटविनिविष्टाश्चारुगात्र्यो दधाना स्तनुसरसविलिप्ता गाढमेनं स्वजेरन्| नलिनीदलतालवृन्तवातैः प्रगलद्वारिलवैर्जलार्द्रया च| दयिताकरपल्लवैश्च शीतै र्लशुनस्वेदकृतं क्लमं हरेयुः||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayogastaduttarakRutya~jca (98) · Śloka 98
রসোঽগ্নিকল্পো মৃদুনৌজসা হি সংযুজ্যমানঃ সহসৈব তস্য| দাহাতিসারারতিচিত্তনাশান্ কুর্যাদতস্তং ত্বরিতো ন যুঞ্জ্যাত্||৯৮||
रसोऽग्निकल्पो मृदुनौजसा हि संयुज्यमानः सहसैव तस्य| दाहातिसारारतिचित्तनाशान् कुर्यादतस्तं त्वरितो न युञ्ज्यात्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNe bhojanam (99) · Śloka 99
জীর্ণশাল্যোদনং জীর্ণে শঙ্খকুন্দেন্দুপাণ্ডুরম্| ভুঞ্জীত যূষৈঃ পযসা রসৈর্বা ধন্বচারিণাম্| দীপ্তাগ্নির্মণ্ডকান্ খাদেত্ সর্পির্মণ্ডোপসেচনান্| অখণ্ডমণ্ডলেন্দ্বাভানিণ্ডরীখণ্ডমণ্ডিতান্| রাজিকাশুক্তসম্পর্কবিনিবর্তিতগৌরবৈঃ| পিষ্টকাচূর্ণধবলৈর্বধ্রৈঃ সৌকরকৈর্যুতান্||৯৯||
जीर्णशाल्योदनं जीर्णे शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरम्| भुञ्जीत यूषैः पयसा रसैर्वा धन्वचारिणाम्| दीप्ताग्निर्मण्डकान् खादेत् सर्पिर्मण्डोपसेचनान्| अखण्डमण्डलेन्द्वाभानिण्डरीखण्डमण्डितान्| राजिकाशुक्तसम्पर्कविनिवर्तितगौरवैः| पिष्टकाचूर्णधवलैर्वध्रैः सौकरकैर्युतान्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNe pAnam (100) · Śloka 100
মদ্যমেকং পিবেত্তত্তু তৃট্প্রবন্ধে জলান্বিতম্| গন্ধমত্তক্বণদলিপ্রিযাবক্ত্রেন্দুবোধিতম্| অমদ্যপো যস্তু ফলামবুতক্র মবন্তিসোমং চ সুগন্ধি শীতম্| সৌবীরকং জাঙ্গলজং রসং বা তুষোদকং বা পরিসিক্থিকাং বা||১০০||
मद्यमेकं पिबेत्तत्तु तृट्प्रबन्धे जलान्वितम्| गन्धमत्तक्वणदलिप्रियावक्त्रेन्दुबोधितम्| अमद्यपो यस्तु फलामबुतक्र मवन्तिसोमं च सुगन्धि शीतम्| सौवीरकं जाङ्गलजं रसं वा तुषोदकं वा परिसिक्थिकां वा||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayogAntarANi prathama prayogaH (101) · Śloka 101
তত্কল্কং বা সমঘৃতং ঘৃতপাত্রে খজাহতম্| স্থিতং দশাহাদশ্নীযাত্তদ্বদ্বা বসযা সমম্||১০১||
तत्कल्कं वा समघृतं घृतपात्रे खजाहतम्| स्थितं दशाहादश्नीयात्तद्वद्वा वसया समम्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaprayogaH (102) · Śloka 102
সদ্যঃ পিষ্টং সর্পিষা সংযুতং বা নির্যাসেন স্বেন যুক্তং চ কামম্| যুঞ্জীতৈনং পূর্বকৈরেব পানৈঃ কোষ্ণাম্ভোভির্বৈষকল্পোঽতীবীর্যঃ||১০২||
सद्यः पिष्टं सर्पिषा संयुतं वा निर्यासेन स्वेन युक्तं च कामम्| युञ्जीतैनं पूर्वकैरेव पानैः कोष्णाम्भोभिर्वैषकल्पोऽतीवीर्यः||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyaprayogaH (103) · Śloka 103
রসোনকল্কঃ সদৃশাঽজসর্পিঃ ষণ্মাসমুর্ব্যামুষিতো নিহন্তি| অভ্যঙ্গপানাঞ্জননস্যযুক্তো মনোবিকারান্ বিষমজ্বরং চ||১০৩||
रसोनकल्कः सदृशाऽजसर्पिः षण्मासमुर्व्यामुषितो निहन्ति| अभ्यङ्गपानाञ्जननस्ययुक्तो मनोविकारान् विषमज्वरं च||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthaH prayogaH (104) · Śloka 104
সমতৈলং সশুক্তং বা যবারাশৌ সমা স্থিতম্| বাতরোগান্ জযেত্ খাদন্ ঘৃতমাংসোত্তরাশনঃ||১০৪||
समतैलं सशुक्तं वा यवाराशौ समा स्थितम्| वातरोगान् जयेत् खादन् घृतमांसोत्तराशनः||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamaH prayogaH (105) · Śloka 105
তৈলসর্পির্গুডসিতাঃ পৃথক্কুর্যাত্তুলোন্মিতাঃ| দ্বে তুলে লশুনাচ্ছুদ্ধাত্ত্র্যূষণাত্ কুডবত্রযম্| পলং ত্বচশ্চ তচ্ছালক্ষ্ণং নিহিতং ঘৃতভাজনে| দ্বে সমে যবমধ্যস্থং পূর্বস্মাদধিকং গুণৈঃ||১০৫||
तैलसर्पिर्गुडसिताः पृथक्कुर्यात्तुलोन्मिताः| द्वे तुले लशुनाच्छुद्धात्त्र्यूषणात् कुडवत्रयम्| पलं त्वचश्च तच्छालक्ष्णं निहितं घृतभाजने| द्वे समे यवमध्यस्थं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThaH prayogaH (106) · Śloka 106
ক্ষুণ্ণাং ক্ষিপেত্ কন্দতুলাং তক্রস্য পলবিংশতৌ| গতে চ সপ্তরাত্রে তু তুলার্দ্ধমসিতাত্তিলাত্| ধৌতক্ষুণ্ণাত্পৃথক্ক্ষৌদ্রঘৃতশুণ্ডী চতুষ্পলম্| অজাজীচব্যধান্যাগ্নিদ্বিকৃষ্ণাগ্রন্থিদীপ্যকান্| পলোন্মিতাংশ্চতুর্জাতাত্ পলমেকং সুচূর্ণিতম্| পৃথক্পলাষ্টকং তৈলাদ্ধৃতাত্ক্ষুণ্ণাচ্চ সর্ষপাত্| পটূনি পঞ্চ ক্ষারৌ দ্বৌ দদ্যাত্তত্রাক্ষমানতঃ| একাদশাহং তদ্ধান্যে স্থিতমশ্নন্ প্রগে প্রগে| গুণান্ রাসাযনান্সর্বান্স প্রাপ্নোতি নিরামযঃ||১০৬||
क्षुण्णां क्षिपेत् कन्दतुलां तक्रस्य पलविंशतौ| गते च सप्तरात्रे तु तुलार्द्धमसितात्तिलात्| धौतक्षुण्णात्पृथक्क्षौद्रघृतशुण्डी चतुष्पलम्| अजाजीचव्यधान्याग्निद्विकृष्णाग्रन्थिदीप्यकान्| पलोन्मितांश्चतुर्जातात् पलमेकं सुचूर्णितम्| पृथक्पलाष्टकं तैलाद्धृतात्क्षुण्णाच्च सर्षपात्| पटूनि पञ्च क्षारौ द्वौ दद्यात्तत्राक्षमानतः| एकादशाहं तद्धान्ये स्थितमश्नन् प्रगे प्रगे| गुणान् रासायनान्सर्वान्स प्राप्नोति निरामयः||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamaH prayogaH (107) · Śloka 107
দ্বিপঞ্চমূলনিষ্ক্বাথে নল্বণে লশুনাঢকম্| পিষ্টং পর্যুষিতং বর্ষং হন্তি বাতকফামযান্||১০৭||
द्विपञ्चमूलनिष्क्वाथे नल्वणे लशुनाढकम्| पिष्टं पर्युषितं वर्षं हन्ति वातकफामयान्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTamaH prayogaH (108) · Śloka 108
তত্কন্দকল্কস্বরসে ঘৃততৈলং পৃথক্পচেত্| শীলযেচ্চ যথাসাত্ম্যং দারুণানিলপীডিতঃ||১০৮||
तत्कन्दकल्कस्वरसे घृततैलं पृथक्पचेत्| शीलयेच्च यथासात्म्यं दारुणानिलपीडितः||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navamaH prayogaH (109) · Śloka 109
নবনীতসমাংশং বা খাদেত্তত্কল্কমর্দিতী||১০৯||
नवनीतसमांशं वा खादेत्तत्कल्कमर्दिती||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamaH prayogaH (110) · Śloka 110
বিকঞ্চুকপ্রাজ্যরসোনগর্ভান্ সশূল্যমাংসান্ বিবিধোপদংশান্| নিমর্দকান্ বা ঘৃতশুক্তযুক্তান্ প্রকামমদ্যাল্লঘুতুচ্ছমশ্নন্| কুস্তুম্বরী জীরকভৃষ্টমুদ্গ- সৌবর্চলশ্লক্ষ্ণরজোঽবকীর্ণৈঃ| রসোনকন্দাঙ্কুরপত্রচিত্রৈঃ সব্যঞ্জনৈর্নৈকরসানুযাতৈঃ| তত্কন্দসিদ্ধান্ ক্রমশো যূষক্ষীররসান্ পিবেত্| কফপিত্তানিলাশঙ্কী যথাস্বৌষধসংস্কৃতান্||১১০||
विकञ्चुकप्राज्यरसोनगर्भान् सशूल्यमांसान् विविधोपदंशान्| निमर्दकान् वा घृतशुक्तयुक्तान् प्रकाममद्याल्लघुतुच्छमश्नन्| कुस्तुम्बरी जीरकभृष्टमुद्ग- सौवर्चलश्लक्ष्णरजोऽवकीर्णैः| रसोनकन्दाङ्कुरपत्रचित्रैः सव्यञ्जनैर्नैकरसानुयातैः| तत्कन्दसिद्धान् क्रमशो यूषक्षीररसान् पिबेत्| कफपित्तानिलाशङ्की यथास्वौषधसंस्कृतान्||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunasya vividhAmayaghnatvam (111) · Śloka 111
কৃশোঽশ্বগন্ধোদ্ভবচূর্ণকীর্ণ সন্নস্বরো যষ্টিমধূপধানম্| তৈলেন গুল্মী খদিরেণ কুষ্ঠী খাদেত্ কৃমিঘ্নৈঃ কৃমিমান্ রসোনম্| মাংসাদমাংসৈর্যক্ষ্মাণমর্শাংসি কুটজত্বচা| হন্তি সঃ শ্রেষ্ঠযা মেহকাসশ্বাসবিলম্বিকঃ| অন্নস্বরূপবিজ্ঞানাত্ স্বরূপমুপলভ্য চ| যথাযথং প্রযোগোঽস্য কার্যস্তং তং গদং প্রতি||১১১||
कृशोऽश्वगन्धोद्भवचूर्णकीर्ण सन्नस्वरो यष्टिमधूपधानम्| तैलेन गुल्मी खदिरेण कुष्ठी खादेत् कृमिघ्नैः कृमिमान् रसोनम्| मांसादमांसैर्यक्ष्माणमर्शांसि कुटजत्वचा| हन्ति सः श्रेष्ठया मेहकासश्वासविलम्बिकः| अन्नस्वरूपविज्ञानात् स्वरूपमुपलभ्य च| यथायथं प्रयोगोऽस्य कार्यस्तं तं गदं प्रति||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunasurA (112) · Śloka 112
লশুনস্বরসাত্ প্রস্থান্ দ্বাত্রিংশত্তিলতৈলতঃ| দ্বাবপেত মলাত্কিণ্বাদষ্টৌ পিষ্টাচ্চ ষড্যবাত্| মেষশৃঙ্গীভবাত্ ক্বাথাদ্দ্রোণং পূতাচ্চ শীতলাত্| স্নেহপাত্রে তদৈকধ্যং নিদধ্যাচ্চ শুচৌ দৃঢে| ক্রমাত্তত্র পুনর্দদ্যাত্ পিষ্টং প্রস্থচতুষ্টযম্| পক্ষাত্পরমিযং পেযা সুরা বাতবিকারিভিঃ||১১২||
लशुनस्वरसात् प्रस्थान् द्वात्रिंशत्तिलतैलतः| द्वावपेत मलात्किण्वादष्टौ पिष्टाच्च षड्यवात्| मेषशृङ्गीभवात् क्वाथाद्द्रोणं पूताच्च शीतलात्| स्नेहपात्रे तदैकध्यं निदध्याच्च शुचौ दृढे| क्रमात्तत्र पुनर्दद्यात् पिष्टं प्रस्थचतुष्टयम्| पक्षात्परमियं पेया सुरा वातविकारिभिः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sevanArthaM prAshastyApAdanaprakAraH (113) · Śloka 113
ত্রিরাত্রমুষিতং ধেনুং লশুনং খাদযেত্ততঃ| ক্ষীরদধ্যাজ্যমথিতং ব্রাহ্মণাস্যাপি শস্যতে||১১৩||
त्रिरात्रमुषितं धेनुं लशुनं खादयेत्ततः| क्षीरदध्याज्यमथितं ब्राह्मणास्यापि शस्यते||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunasya visheShAdhikAraH (114) · Śloka 114
পিত্তরক্তবিনির্মুক্তসমস্তাবরণাবৃতে| শুদ্ধে বা বিদ্যতে বাযৌ ন দ্রব্যং লশুনাত্পরম্||১১৪||
पित्तरक्तविनिर्मुक्तसमस्तावरणावृते| शुद्धे वा विद्यते वायौ न द्रव्यं लशुनात्परम्||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAsavasya visheShAdhikAraH (115) · Śloka 115
সুখাত্মনাং বিশেষেণ প্রযোজ্যো লশুনাসবঃ| নারদেনোদ্ধবস্যৈষ বাতমগ্নস্য কল্পিতঃ||১১৫||
सुखात्मनां विशेषेण प्रयोज्यो लशुनासवः| नारदेनोद्धवस्यैष वातमग्नस्य कल्पितः||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayoge apathyam (116) · Śloka 116
আমাম্বুপানেক্ষুবিকারমত্স্য যানাধ্ববাতাতপভাষ্যচিন্তঃ| স্বপ্নং দিবা জাগরণং নিশাসু পিষ্টং ব্যবাযং দধি চাত্র নেচ্ছেত্||১১৬||
आमाम्बुपानेक्षुविकारमत्स्य यानाध्ववातातपभाष्यचिन्तः| स्वप्नं दिवा जागरणं निशासु पिष्टं व्यवायं दधि चात्र नेच्छेत्||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunasya snehasahitopayukttA (117) · Śloka 117
স্নেহকল্পবিধানেন স্নেহযুক্তং প্রযোজযেত্| লশুনণ্ স্নেহসংযোগাদ্গরীযান্ জাযতে হি সঃ||১১৭||
स्नेहकल्पविधानेन स्नेहयुक्तं प्रयोजयेत्| लशुनण् स्नेहसंयोगाद्गरीयान् जायते हि सः||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAnte mRuduvirecanam (118) · Śloka 118
পিত্তকোপভযাদন্তে যুঞ্যান্মৃদুবিরেচনম্| রসাযনগুণানেবং পরিপূর্ণান্ সমশ্নুতে||১১৮||
पित्तकोपभयादन्ते युञ्यान्मृदुविरेचनम्| रसायनगुणानेवं परिपूर्णान् समश्नुते||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogavyApadi hetavaH (119) · Śloka 119
প্রিযাম্বুগুডদগ্ধস্য মাংসমদ্যাম্লবিদ্বিষঃ| অতিতিক্ষোরজীর্ণং চ রসোনো ব্যাপদে ধ্রুবম্||১১৯||
प्रियाम्बुगुडदग्धस्य मांसमद्याम्लविद्विषः| अतितिक्षोरजीर्णं च रसोनो व्यापदे ध्रुवम्||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaprayogasya varjanIyatvam (120) · Śloka 120
পাণ্ডূদরোরঃক্ষতশোফতৃষ্ণা পানাত্যযচ্ছর্দিবিষব্রণেষু| পৈত্তে বিকারেঽক্ষিগদেঽতিসারে ক্ষামে শরীরে চ স বর্জনীযঃ||১২০||
पाण्डूदरोरःक्षतशोफतृष्णा पानात्ययच्छर्दिविषव्रणेषु| पैत्ते विकारेऽक्षिगदेऽतिसारे क्षामे शरीरे च स वर्जनीयः||१२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunakalpaprashaMsA (121) · Śloka 121
শীলিত এষ করোতি দুরাপং বহ্নিশরীরবলং সমমেব| বাঙ্গতিরূপগুণাঢ্যসুতেপ্সো স্ত্রীপুরুষস্য চ বীজবিশুদ্ধিম্| অমৃতকণসমুত্থং যো রসোনং রসোনং বিধিযুতমিতি খাদেচ্ছীতকালে সদৈব| স নযতি শতজীবী স্ত্রীসহাযো জরান্তং কনকরুচিরবর্ণো নীরুজস্তুষ্টিজুষ্টঃ||১২১||
शीलित एष करोति दुरापं वह्निशरीरबलं सममेव| वाङ्गतिरूपगुणाढ्यसुतेप्सो स्त्रीपुरुषस्य च बीजविशुद्धिम्| अमृतकणसमुत्थं यो रसोनं रसोनं विधियुतमिति खादेच्छीतकाले सदैव| स नयति शतजीवी स्त्रीसहायो जरान्तं कनकरुचिरवर्णो नीरुजस्तुष्टिजुष्टः||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDukalpaH kalpaprashaMsA (122) · Śloka 122
রসোনান্তরং বাযোঃ পলাণ্ডুঃ পরমৌষধম্| সাক্ষাদিব স্থিতং যত্র শকাধিপতিজীবিতম্| যস্যোপযোগেন শকাঙ্গনানাং লাবণ্যসারাদিবিনির্মিতানাম্| কপোলকান্ত্যা বিজিতঃ শশঙ্কো রসাতলং গচ্ছতি নির্বিদেব||১২২||
रसोनान्तरं वायोः पलाण्डुः परमौषधम्| साक्षादिव स्थितं यत्र शकाधिपतिजीवितम्| यस्योपयोगेन शकाङ्गनानां लावण्यसारादिविनिर्मितानाम्| कपोलकान्त्या विजितः शशङ्को रसातलं गच्छति निर्विदेव||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDukalpaguNAH (123) · Śloka 123
স্নিগ্ধাঙ্গত্বং গৌরতা কান্তিমত্তা বহ্নের্দীপ্তির্বর্ষ্মপুষ্টির্বৃষত্বম্| সম্প্রাপ্য্ন্তে যন্ত্রণোদ্বেগমুক্তৈ র্যস্যাভ্যাসাদ্ধারি দীর্ঘং সুখং চ||১২৩||
स्निग्धाङ्गत्वं गौरता कान्तिमत्ता वह्नेर्दीप्तिर्वर्ष्मपुष्टिर्वृषत्वम्| सम्प्राप्य्न्ते यन्त्रणोद्वेगमुक्तै र्यस्याभ्यासाद्धारि दीर्घं सुखं च||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AhAre dIrghakAlamupayogaphalam (124) · Śloka 124
অপ্যাহারে শীলিতো দীর্ঘরাত্রং বল্যশ্চক্ষুষ্যস্তর্পণঃ স্থৈর্যকারী| তৈস্তৈর্যোগৈর্যোজিতোঽযং পলাণ্ডু স্তাংস্তানাতঙ্কান্ মেহিনামুচ্ছিনত্তি||১২৪||
अप्याहारे शीलितो दीर्घरात्रं बल्यश्चक्षुष्यस्तर्पणः स्थैर्यकारी| तैस्तैर्योगैर्योजितोऽयं पलाण्डु स्तांस्तानातङ्कान् मेहिनामुच्छिनत्ति||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDurasaprayogaH (125) · Śloka 125
রসং রসোনবত্তস্য পীত্বাশ্নীযাত্তথৈব চ| স বীজপূরস্বরসমদিরামধুসীধুপঃ||১২৫||
रसं रसोनवत्तस्य पीत्वाश्नीयात्तथैव च| स बीजपूरस्वरसमदिरामधुसीधुपः||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhojane prayogavidhiH (126) · Śloka 126
মরকতমণিনীলং নালমত্স্যাতিবাল পরিণতশশিগৌরং যচ্চ বীজং সুপিষ্টম্| সসুরসসুমুখাভ্যাং প্রজ্যমাংসং সশুক্তং মৃদুধবলসুবৃত্তৈর্মণ্ডকৈরাত্তমূর্তিম্| বহুশঃ শোভিতং শুভ্রৈঃ শশাঙ্কশকলোপমৈঃ| ঘারিকেণ্ডরিকাবল্লৈঃ ক্ষীরোদাবযবৈরিব| যবমুদ্গমাষগোধূমবহুবিধবিকারবিকল্পিতান্ ভক্ষ্যান্| কাম্বলিকারাগষাডবসট্টকখলকান্ সফলসারান্| পটুসুরভিমধুরগন্ধান্ ধবলাক্ষকধবলবহুলরসান্| খর্জূরদাডিমসিতাদ্রাক্ষাপানানুপোঽভ্যস্যেত্||১২৬||
मरकतमणिनीलं नालमत्स्यातिबाल परिणतशशिगौरं यच्च बीजं सुपिष्टम्| ससुरससुमुखाभ्यां प्रज्यमांसं सशुक्तं मृदुधवलसुवृत्तैर्मण्डकैरात्तमूर्तिम्| बहुशः शोभितं शुभ्रैः शशाङ्कशकलोपमैः| घारिकेण्डरिकावल्लैः क्षीरोदावयवैरिव| यवमुद्गमाषगोधूमबहुविधविकारविकल्पितान् भक्ष्यान्| काम्बलिकारागषाडवसट्टकखलकान् सफलसारान्| पटुसुरभिमधुरगन्धान् धवलाक्षकधवलबहुलरसान्| खर्जूरदाडिमसिताद्राक्षापानानुपोऽभ्यस्येत्||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasapAne guNAH (127) · Śloka 127
লভতে বলবর্ণৌজো বীর্যস্বরসৌমনস্যতেজাংসি| ক্ষীণশকৃদ্রুধিরোঽপি চ রসোনবত্তদ্রসং পীত্বা||১২৭||
लभते बलवर्णौजो वीर्यस्वरसौमनस्यतेजांसि| क्षीणशकृद्रुधिरोऽपि च रसोनवत्तद्रसं पीत्वा||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukkuTIkalpaH prAgutpattirlakShaNaM guNAshca (128) · Śloka 128
সুরাসুরৈঃ ক্ষীরসমুদ্রমন্থে গতাস্তটান্ যেঽমৃতবিপ্রুষঃ পুরা| বভূব তেভ্যঃ কিল কুক্কুটী যযা ব্রজন্তি দেবত্বমিবাদ্যমানুষাঃ| কুক্কুটাণ্ডনিভৈঃ কন্দৈঃ কিঞ্চিত্কটুপিচ্ছিলৈঃ| স্নিগ্ধৈর্মরকতচ্ছাযৈঃ দ্ধর্জূরসদৃশৈচ্ছদৈঃ| নিখিলরোগহরাপি বিশেষতো জযতি দারুণমপ্যনিলমযম্| গুদজগুল্মতমো বিষনাশিনী জনযতি স্থিরতাং বপুষঃ পরাম্||১২৮||
सुरासुरैः क्षीरसमुद्रमन्थे गतास्तटान् येऽमृतविप्रुषः पुरा| बभूव तेभ्यः किल कुक्कुटी यया व्रजन्ति देवत्वमिवाद्यमानुषाः| कुक्कुटाण्डनिभैः कन्दैः किञ्चित्कटुपिच्छिलैः| स्निग्धैर्मरकतच्छायैः द्धर्जूरसदृशैच्छदैः| निखिलरोगहरापि विशेषतो जयति दारुणमप्यनिलमयम्| गुदजगुल्मतमो विषनाशिनी जनयति स्थिरतां वपुषः पराम्||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamaH prayogaH (129) · Śloka 129
কুটীং প্রবিশ্য তত্কন্দান্ ভক্ষযেদ্ ঘৃতভর্জিতান্| পযোঽনুপানং ধারোষ্ণং তত্রেষ্টমসনাম্বু বা| তন্মাত্রবৃত্তিস্তু ভবেদ্দশাহং বিংশত্যহং স্বাদুভুগপ্রমাদী জত্রূর্ধ্বকোষ্ঠত্রিকসন্ধিবাত পাণ্ড্বামাযার্শস্তিমিরাণি জিত্বা| বলীপলিতনির্মুক্তঃ স্থিরেকেশদ্বিজশ্রুতিঃ| মেধামতিস্মৃতিযুতো জীবেদ্বর্ষশতদ্বযম্||১২৯||
कुटीं प्रविश्य तत्कन्दान् भक्षयेद् घृतभर्जितान्| पयोऽनुपानं धारोष्णं तत्रेष्टमसनाम्बु वा| तन्मात्रवृत्तिस्तु भवेद्दशाहं विंशत्यहं स्वादुभुगप्रमादी जत्रूर्ध्वकोष्ठत्रिकसन्धिवात पाण्ड्वामायार्शस्तिमिराणि जित्वा| वलीपलितनिर्मुक्तः स्थिरेकेशद्विजश्रुतिः| मेधामतिस्मृतियुतो जीवेद्वर्षशतद्वयम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vardhamAnakukkuTIprayogaH (130) · Śloka 130
আপূর্যমাণচন্দ্রপ্রতিপদমারভ্য বর্দ্ধযেত্কন্দম্| একৈকং ঘৃতভৃষ্টং প্রাগ্ভক্তং পথ্যভুক্খাদেত্ ভুঞ্জীতাল্পতরং দিনার্দিতমৃষিঃ পক্ষক্ষযে ভক্ষযন্| ক্ষীরং বীজকবারিতক্রমথবা পীত্বা স্থিতিং কল্পযেত্| মাসং প্রাশ্য তথা নখদ্বিজকচৈঃ শীর্ণোত্থিতৈঃ কান্তিমান্| জীবত্যব্দশতত্রযং ধৃতিমতিস্মৃত্যাদিভির্ভূষিতঃ||১৩০||
आपूर्यमाणचन्द्रप्रतिपदमारभ्य वर्द्धयेत्कन्दम्| एकैकं घृतभृष्टं प्राग्भक्तं पथ्यभुक्खादेत् भुञ्जीताल्पतरं दिनार्दितमृषिः पक्षक्षये भक्षयन्| क्षीरं बीजकवारितक्रमथवा पीत्वा स्थितिं कल्पयेत्| मासं प्राश्य तथा नखद्विजकचैः शीर्णोत्थितैः कान्तिमान्| जीवत्यब्दशतत्रयं धृतिमतिस्मृत्यादिभिर्भूषितः||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kandacUrNaprayogaH (131) · Śloka 131
ক্ষীরেণ কন্দচূর্ণং পিবন্যবাগূঞ্চ পরিণতে মাসম্| লবণস্নেহবিহীনাং দৃঢদৃগ্জীবেচ্ছরদ্ দ্বিশতম্| তিমিরং ক্ষৌদ্রঘৃতাভ্যাং পথ্যভুজস্তদ্রজো জযেন্মাসাত্| কন্দত্রযং চ ভৃষ্টং ঘৃতেঽশ্নতো ভক্ষিতং বাতান্| তত্কন্দসূক্ষ্মরজসা ত্রিভাগগোধূমচূর্ণমিশ্রেণ| পযসা পক্ত্বা খাদেত্ ঘৃতপূরানান্ত্রবৃদ্ধিহরান্| ত্রীন্ কন্দকাংশ্চ নিশি ভক্ষযতাজ্যভৃষ্টান্ ধাত্রীফলাম্বুসসিতং ছগলীপযো বা| পেযং দৃগামযজযায বিষেবিতব্যা কামঞ্চ রোগশমমাত্র ফলার্থিভিঃ সা||১৩১||
क्षीरेण कन्दचूर्णं पिबन्यवागूञ्च परिणते मासम्| लवणस्नेहविहीनां दृढदृग्जीवेच्छरद् द्विशतम्| तिमिरं क्षौद्रघृताभ्यां पथ्यभुजस्तद्रजो जयेन्मासात्| कन्दत्रयं च भृष्टं घृतेऽश्नतो भक्षितं वातान्| तत्कन्दसूक्ष्मरजसा त्रिभागगोधूमचूर्णमिश्रेण| पयसा पक्त्वा खादेत् घृतपूरानान्त्रवृद्धिहरान्| त्रीन् कन्दकांश्च निशि भक्षयताज्यभृष्टान् धात्रीफलाम्बुससितं छगलीपयो वा| पेयं दृगामयजयाय विषेवितव्या कामञ्च रोगशममात्र फलार्थिभिः सा||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ka~jcukIkalpaH lakShaNam (132) · Śloka 132
ক্ষীন্বিতামূলকতুল্যকন্দা সপ্তাষ্টপত্রাসিতরক্তকাণ্ডা| বিভর্ত্তি যা পল্লবমব্দশব্দান্ সা কঞ্চুকী শ্বেতপুর্বরেণ্যা||১৩২||
क्षीन्वितामूलकतुल्यकन्दा सप्ताष्टपत्रासितरक्तकाण्डा| बिभर्त्ति या पल्लवमब्दशब्दान् सा कञ्चुकी श्वेतपुर्वरेण्या||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTIpraveshaprayogaH (133) · Śloka 133
আষাঢে কার্ত্তিকে বাঽতং তত্কন্দং শীতলে স্থিতম্| অঙ্গুষ্ঠপর্বদ্বযসম্পিষ্টং ক্ষীরপলাষ্টকে| কুটীপ্রবেশস্তং পীত্বা ক্ষীরমেব পিবেদনু| ক্ষীরমেব চ জীর্ণোঽপি পেযাং বা স্নেহভর্জিতান্| কিঞ্চিদুষ্ণামলবণাং স্পৃশেদুষ্ণাম্বুনো হিমম্| একেন সপ্তরাত্রেণ কুষ্ঠান্যেবং নিযচ্ছতি| সর্বব্যাধীন্ দ্বিতীযেন তৃতীযেন তু সর্পবত্| ত্যক্ত্বা ত্বচং ততো জীর্ণাং কেশদন্তনখানপি| ধীমেধারূপবান্ জীবেত্ পঞ্চবর্ষশতানি চ||১৩৩||
आषाढे कार्त्तिके वाऽतं तत्कन्दं शीतले स्थितम्| अङ्गुष्ठपर्वद्वयसम्पिष्टं क्षीरपलाष्टके| कुटीप्रवेशस्तं पीत्वा क्षीरमेव पिबेदनु| क्षीरमेव च जीर्णोऽपि पेयां वा स्नेहभर्जितान्| किञ्चिदुष्णामलवणां स्पृशेदुष्णाम्बुनो हिमम्| एकेन सप्तरात्रेण कुष्ठान्येवं नियच्छति| सर्वव्याधीन् द्वितीयेन तृतीयेन तु सर्पवत्| त्यक्त्वा त्वचं ततो जीर्णां केशदन्तनखानपि| धीमेधारूपवान् जीवेत् पञ्चवर्षशतानि च||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAntarANi prathamaH prayogaH (134) · Śloka 134
কঞ্চুকীকন্দচূর্ণং বা স্বেন ক্ষীরেণ ভাবিতম্| গোক্ষীরকুডবে ন্যস্তং কর্ষং খণ্ডপলান্বিতম্| পীতং সর্বামযান্ হন্তি নখকেশস্থিতানপি||১৩৪||
कञ्चुकीकन्दचूर्णं वा स्वेन क्षीरेण भावितम्| गोक्षीरकुडवे न्यस्तं कर्षं खण्डपलान्वितम्| पीतं सर्वामयान् हन्ति नखकेशस्थितानपि||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyaH prayogaH (135) · Śloka 135
পীতং তত্স্বরসং চূর্ণং তস্যা মধুঘৃতান্বিতম্| খাদন্ হিতাশী সপ্তাহং ত্বগ্দোষাংস্তিমিরঞ্জযেত্||১৩৫||
पीतं तत्स्वरसं चूर्णं तस्या मधुघृतान्वितम्| खादन् हिताशी सप्ताहं त्वग्दोषांस्तिमिरञ्जयेत्||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptAmRutaH (136) · Śloka 136
বিডঙ্গতাপ্যত্রিফলা লোহকঞ্চুকিজং রজঃ| সপ্তরাত্রত্রযং লিহ্যান্মধুনা সংযোতেন্দ্রিযঃ| ক্ষীরেণ ভোজনং জীর্ণে শালের্লাবরসেন বা| তথাস্য কাচতিমিরে সুকৃচ্ছ্রাঃ শিরসো গদাঃ| মেধাবিনঃ প্রণশ্যন্তি গাত্রং সুপ্তং চ বুধ্যতে| এষ সপ্তামৃতশ্চূর্ণঃ সর্বব্যাধিষু পূজিতঃ||১৩৬||
विडङ्गताप्यत्रिफला लोहकञ्चुकिजं रजः| सप्तरात्रत्रयं लिह्यान्मधुना संयोतेन्द्रियः| क्षीरेण भोजनं जीर्णे शालेर्लावरसेन वा| तथास्य काचतिमिरे सुकृच्छ्राः शिरसो गदाः| मेधाविनः प्रणश्यन्ति गात्रं सुप्तं च बुध्यते| एष सप्तामृतश्चूर्णः सर्वव्याधिषु पूजितः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthaH prayogaH (137) · Śloka 137
পলং চূর্ণস্য কঞ্চুক্যাঃ ক্ষীরপ্রস্থে সমাবপেত্| স্নেহং দধ্নস্ততো লিহ্যাজ্জিতাত্মা সসিতা মধু| শালেরন্নং পযঃ পানং মাসমেবম্ প্রযোজযেত্| চতুর্গুণঃ পরীহারঃ ষোডশাব্দসমদ্যুতিঃ| শতনি পঞ্চবর্ষাণাং জীবেদ্দেব ইবোর্জিতঃ||১৩৭||
पलं चूर्णस्य कञ्चुक्याः क्षीरप्रस्थे समावपेत्| स्नेहं दध्नस्ततो लिह्याज्जितात्मा ससिता मधु| शालेरन्नं पयः पानं मासमेवम् प्रयोजयेत्| चतुर्गुणः परीहारः षोडशाब्दसमद्युतिः| शतनि पञ्चवर्षाणां जीवेद्देव इवोर्जितः||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana martyAmRutaM ghRutam (138) · Śloka 138
পচেত্পলানি দ্রোণেঽপাং কঞ্চুক্যাঃ পঞ্চবিংশতিঃ| অষ্টাংশশিষ্টে তু ঘৃতাত্ প্রস্থং ক্ষীরসমং পচেত্| শঙ্খপুষ্পীবচাকুষ্ঠত্রিবৃতামরদারুভিঃ| বরাযষ্টীসিতাদ্রাক্ষামহিষাক্ষৈঃ পলাংশিকৈঃ| যুক্তৈঃ কমলকিঞ্জল্কত্রিপলেন হিমেঽত্র চ| ক্ষৌদ্রাচ্চ্তুষ্পলং দদ্যাদেতন্মর্ত্যামৃতাহ্বযম্| চক্ষুষ্যং বৃংহণং মেধ্যং বর্ণ্যং বর্ষশতপ্রদম্||১৩৮||
पचेत्पलानि द्रोणेऽपां कञ्चुक्याः पञ्चविंशतिः| अष्टांशशिष्टे तु घृतात् प्रस्थं क्षीरसमं पचेत्| शङ्खपुष्पीवचाकुष्ठत्रिवृतामरदारुभिः| वरायष्टीसिताद्राक्षामहिषाक्षैः पलांशिकैः| युक्तैः कमलकिञ्जल्कत्रिपलेन हिमेऽत्र च| क्षौद्राच्च्तुष्पलं दद्यादेतन्मर्त्यामृताह्वयम्| चक्षुष्यं बृंहणं मेध्यं वर्ण्यं वर्षशतप्रदम्||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana somAmRutaM ghRutam (139) · Śloka 139
পচেত্পলানি কঞ্চুক্যাস্ত্রীণি লোহাত্সুচূর্ণিতাত্| পলাশবীজাচ্চত্বারি দশ দ্বে চ ফলত্রযাত্| অষ্টাদশ শতাবর্যা বীজকস্যৈকবীংশতিঃ| জীবন্ত্যাঃ ষোডশৈকধ্যং পৌর্ণমাস্যাং বিপাচযেত্| বহেযাং পাদশেশে চ পৃথগর্দ্ধাঢকেন চ| পচেত্ কাঞ্জিকমস্তুভ্যাং ঘৃতপ্রস্থং পিচূন্মিতৈঃ| শতাহ্বারুষ্করবচাকুষ্ঠৈলাবিড্~হিঙ্গুভিঃ| সৌবর্চলান্বিতৈঃ পদ্মকেসরাচ্চ ত্রিভিঃ পলৈঃ| পঞ্চভিঃ পদ্মবীজানাং পদ্মদ্বাদশকেন চ| এতত্ সোমামৃতং পীত্বা যত্সোমোঽদ্যাপি রাজতে| ইদমুপযুজ্য সর্পিরতিবীর্যমুদারগুণং ভবতি সুবাক্সুধীঃ সুদৃঢসুবলঃ সুভগঃ| গ্রহমরকোপসর্গবিষভীতিভিরধৃষ্যবপু র্বিজিতজরাজ্বরো নযতি বর্ষশতদ্বিতযম্||১৩৯||
पचेत्पलानि कञ्चुक्यास्त्रीणि लोहात्सुचूर्णितात्| पलाशबीजाच्चत्वारि दश द्वे च फलत्रयात्| अष्टादश शतावर्या बीजकस्यैकवींशतिः| जीवन्त्याः षोडशैकध्यं पौर्णमास्यां विपाचयेत्| वहेयां पादशेशे च पृथगर्द्धाढकेन च| पचेत् काञ्जिकमस्तुभ्यां घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| शताह्वारुष्करवचाकुष्ठैलाविड्~हिङ्गुभिः| सौवर्चलान्वितैः पद्मकेसराच्च त्रिभिः पलैः| पञ्चभिः पद्मबीजानां पद्मद्वादशकेन च| एतत् सोमामृतं पीत्वा यत्सोमोऽद्यापि राजते| इदमुपयुज्य सर्पिरतिवीर्यमुदारगुणं भवति सुवाक्सुधीः सुदृढसुबलः सुभगः| ग्रहमरकोपसर्गविषभीतिभिरधृष्यवपु र्विजितजराज्वरो नयति वर्षशतद्वितयम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggulukalpaH prAgutpattiH (140) · Śloka 140
দানবেন্দ্রবিজিতান্ পুরা সুরান্ ভ্রষ্টকান্তিধৃতিধৈর্যতেজসঃ| বীক্ষ্য বিষ্ণুরমৃতং কিলাসৃজত্ গুগ্গুলুং বলবপুর্জযপ্রদম্| অদ্যাপ্যতঃ সুরগণাঃ কিল ধূপমুখ্যান্ হিত্বা বরাগরুতুরুষ্কহিমেন্দুদর্পান্| নির্দহ্যমানবপুষোঽপি শিখাং পিবন্তো গন্ধেন যস্য মুদিতা দধতি প্রসাদম্||১৪০||
दानवेन्द्रविजितान् पुरा सुरान् भ्रष्टकान्तिधृतिधैर्यतेजसः| वीक्ष्य विष्णुरमृतं किलासृजत् गुग्गुलुं बलवपुर्जयप्रदम्| अद्याप्यतः सुरगणाः किल धूपमुख्यान् हित्वा वरागरुतुरुष्कहिमेन्दुदर्पान्| निर्दह्यमानवपुषोऽपि शिखां पिबन्तो गन्धेन यस्य मुदिता दधति प्रसादम्||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gugguluguNA (141) · Śloka 141
স যোগবাহী সশিবঃ সসার্বঃ সর্বর্তুসেব্যঃ সুখশীলনীযঃ| হন্তা জরাপাপ্মমলামযানাং কর্ত্তাঽগ্নিমেধাস্মৃতিপাটবানাম্||১৪১||
स योगवाही सशिवः ससार्वः सर्वर्तुसेव्यः सुखशीलनीयः| हन्ता जरापाप्ममलामयानां कर्त्ताऽग्निमेधास्मृतिपाटवानाम्||१४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThatAlakShaNam (142) · Śloka 142
গন্ধোত্কটঃ সদাহে স্নিগ্ধদ্রবপিচ্ছিলো বিগতশল্যঃ| মহিষাক্ষঃ পুষ্পরাগস্ফটিকাসিতনীরদচ্ছাযঃ| যঃ পদ্মরাগরাগো যঃ কনকচ্ছেদপাটলো যো ব| জযতীন্দ্রনীলমমলং ভগ্নোঽপ্যতিকান্তিমত্বেন||১৪২||
गन्धोत्कटः सदाहे स्निग्धद्रवपिच्छिलो विगतशल्यः| महिषाक्षः पुष्परागस्फटिकासितनीरदच्छायः| यः पद्मरागरागो यः कनकच्छेदपाटलो यो व| जयतीन्द्रनीलममलं भग्नोऽप्यतिकान्तिमत्वेन||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThA mAtrA (143) · Śloka 143
শ্রেষ্ঠঃ প্রযোগোঽস্য তুলা পলাত্রৈবাধিকং পিবেত্||১৪৩||
श्रेष्ठः प्रयोगोऽस्य तुला पलात्रैवाधिकं पिबेत्||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnakAle prayojyo mantraH (144) · Śloka 144
আত্রেযমুনিগীতশ্চ মন্ত্রোঽযং কর্মসিদ্ধিকৃত্| ভগবান্ পুণ্ডরীকাক্ষো দেবাশ্চ সপুরন্দরাঃ| আজ্ঞাপযন্তি সম্যক্ত্বাং প্রভাবং চাদিশন্তি তে| জরামরণদুঃখেভ্যো যথা তেভ্যুত্থিতঃ সুরাঃ| উপযোক্তুস্তথৈবাস্য ভব ত্বং হি মহাবল||১৪৪||
आत्रेयमुनिगीतश्च मन्त्रोऽयं कर्मसिद्धिकृत्| भगवान् पुण्डरीकाक्षो देवाश्च सपुरन्दराः| आज्ञापयन्ति सम्यक्त्वां प्रभावं चादिशन्ति ते| जरामरणदुःखेभ्यो यथा तेभ्युत्थितः सुराः| उपयोक्तुस्तथैवास्य भव त्वं हि महाबल||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphAmayeShu prayogaH (145) · Śloka 145
পঞ্চমূলস্য মহতঃ ক্বাথেন হিতভোজিনা| গুগ্গুলুঃ শীলিতো হন্তি সর্বান্ বাতকফামযান্| লঘীযসোঽপি তদ্বচ্চ সুখোষ্ণেন জলেন বা| মস্তুধান্যাম্লমদ্যৈর্বা বচাদেঃ সলিলেন বা||১৪৫||
पञ्चमूलस्य महतः क्वाथेन हितभोजिना| गुग्गुलुः शीलितो हन्ति सर्वान् वातकफामयान्| लघीयसोऽपि तद्वच्च सुखोष्णेन जलेन वा| मस्तुधान्याम्लमद्यैर्वा वचादेः सलिलेन वा||१४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAdhiryAdiShu prayogaH (146) · Śloka 146
বরণাদেস্তু বাধির্যদন্তকর্ণশিরোরুজঃ| স্বরভেদোদরশ্বাসবর্ধ্মান্তর্গুল্মবিদ্রধীন্||১৪৬||
वरणादेस्तु बाधिर्यदन्तकर्णशिरोरुजः| स्वरभेदोदरश्वासवर्ध्मान्तर्गुल्मविद्रधीन्||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittAsrarogeShu prayogaH (147) · Śloka 147
বাতপিত্তাস্ররোগেষু বৃংহণার্থিনি চেষ্যতে| ক্বাথেন বাজিগন্ধাযা জীবনীযগণস্য বা||১৪৭||
वातपित्तास्ररोगेषु बृंहणार्थिनि चेष्यते| क्वाथेन वाजिगन्धाया जीवनीयगणस्य वा||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapitte prayogaH (148) · Śloka 148
ক্বাথেনোত্পলমৃদ্বীকা রক্তচন্দনজন্মনা| বাতপিত্তং নিহন্ত্যেশ পদ্মকাদিগণস্য বা||১৪৮||
क्वाथेनोत्पलमृद्वीका रक्तचन्दनजन्मना| वातपित्तं निहन्त्येश पद्मकादिगणस्य वा||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAte prayogaH (149) · Śloka 149
চব্যকুষ্ঠবিডঙ্গনাং যবান্যা নাগরস্য বা| প্রসারিণ্যাশ্চ তোযেন গুগ্গুলুঃ কফবাতজিত্||১৪৯||
चव्यकुष्ठविडङ्गनां यवान्या नागरस्य वा| प्रसारिण्याश्च तोयेन गुग्गुलुः कफवातजित्||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphavAtamedodoShe prayogaH (150) · Śloka 150
ত্র্যূষণাগ্নিঘনবেল্লবরাভি র্ভক্ষযন্ সমঘৃতং মহিষাক্ষম্| আশু হন্তি কফমারুতমেদো দোষজান্ বলবতোঽপি বিকারান্||১৫০||
त्र्यूषणाग्निघनवेल्लवराभि र्भक्षयन् समघृतं महिषाक्षम्| आशु हन्ति कफमारुतमेदो दोषजान् बलवतोऽपि विकारान्||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittarogeShu prayogaH (151) · Śloka 151
পটোলনিম্বত্রিপুলাগুডূচী গাযত্রিরাত্রিদ্বযবীজকানাম্| ক্বাথৈঃ পৃথক্পথ্যপরস্য হন্তি মাসেন ঘোরান্ কফপিত্তরোগন্| বিশেষাচ্ছোফবীসর্পদুষ্টব্রণভগন্দরান্| শুক্রার্ত্তবমনোদোষপ্রমেহশ্বিত্রপাণ্ডুতাঃ||১৫১||
पटोलनिम्बत्रिपुलागुडूची गायत्रिरात्रिद्वयबीजकानाम्| क्वाथैः पृथक्पथ्यपरस्य हन्ति मासेन घोरान् कफपित्तरोगन्| विशेषाच्छोफवीसर्पदुष्टव्रणभगन्दरान्| शुक्रार्त्तवमनोदोषप्रमेहश्वित्रपाण्डुताः||१५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galarogAdiShu prayogaH (152) · Śloka 152
পটোলারিষ্টনির্যূহপিষ্টস্তুল্যরসাঞ্জনঃ| গলরোগাপচীব্যঙ্গগ্রন্থিস্থৌল্যকৃমিপ্রণুত্||১৫২||
पटोलारिष्टनिर्यूहपिष्टस्तुल्यरसाञ्जनः| गलरोगापचीव्यङ्गग्रन्थिस्थौल्यकृमिप्रणुत्||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashoNite prayogaH (153) · Śloka 153
শিলাজতুসমঃ পীতঃ পযসা বাতশোণিতম্| নিবর্তযত্যতিবলং ক্ষীরমাংসঘৃতাশিনঃ||১৫৩||
शिलाजतुसमः पीतः पयसा वातशोणितम्| निवर्तयत्यतिबलं क्षीरमांसघृताशिनः||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittakapheShu prayogaH (154) · Śloka 154
রসেন পযসা মূত্রৈর্বাতপিত্তকফাপহঃ||১৫৪||
रसेन पयसा मूत्रैर्वातपित्तकफापहः||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medhAdikRutyaprayogaH (155) · Śloka 155
ব্রাহ্মীমণ্ডূকশঙ্খানাং পৃথঙ্মেধাদিকৃদ্রসৈঃ||১৫৫||
ब्राह्मीमण्डूकशङ्खानां पृथङ्मेधादिकृद्रसैः||१५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAmayaghnaprayogaH (156) · Śloka 156
মাগধিকাগ্নিকলিঙ্গবিডঙ্গৈ র্বিল্বঘৃতৈঃ সবরাপলষট্কৈঃ| গুগ্গুলুনা সদৃশেন সমেতৈঃ ক্ষৌদ্রযুতৈঃ সকলামযনাশঃ||১৫৬||
मागधिकाग्निकलिङ्गविडङ्गै र्बिल्वघृतैः सवरापलषट्कैः| गुग्गुलुना सदृशेन समेतैः क्षौद्रयुतैः सकलामयनाशः||१५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (157) · Śloka 157
পিবেত্ পলশতং যোঽস্য বিধিনা নিযতো যতিঃ| নাকালমৃত্যোর্ন ব্যাধের্ন তস্য জরসো ভযম্| কল্পযেদৌষধৈঃ স্বৈ-স্বৈর্ব্যাধিষু ব্যাধিনাশনৈঃ| শিলাজতুবিধানঞ্চ গুগ্গুলোঃ সর্বমিষ্যতে||১৫৭||
पिबेत् पलशतं योऽस्य विधिना नियतो यतिः| नाकालमृत्योर्न व्याधेर्न तस्य जरसो भयम्| कल्पयेदौषधैः स्वै-स्वैर्व्याधिषु व्याधिनाशनैः| शिलाजतुविधानञ्च गुग्गुलोः सर्वमिष्यते||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atimAtraprayogadoShAH (148) · Śloka 148
গুণনিধিরপি কুর্যাত্ সোঽতিমাত্রোপযুক্ত স্তিমিরবদনশোষক্লীবতাকার্শ্যমোহান্| শমলশিথিলভাবং দেহরৌক্ষ্যং চ তস্মাদ্ রজনিচরনিষেবী স্যান্ন রোগেষ্বমীষু||১৪৮||
गुणनिधिरपि कुर्यात् सोऽतिमात्रोपयुक्त स्तिमिरवदनशोषक्लीबताकार्श्यमोहान्| शमलशिथिलभावं देहरौक्ष्यं च तस्माद् रजनिचरनिषेवी स्यान्न रोगेष्वमीषु||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shilAjatukalpaH paricayaH guNAshca (159) · Śloka 159
গ্রীষ্মেঽর্কতপ্তা গিরযো জতুতুল্যং বমন্তি যত্| হেমাদিষড্ধাতুরসং প্রোচ্যতে তচ্ছিলাজতু| সর্বদোষপ্রশমনং সর্বরোগবিনাশনম্| শিলাভ্যো যস্য যজ্জাতং ধাতোস্তত্তদ্গুণং বদেত্||১৫৯||
ग्रीष्मेऽर्कतप्ता गिरयो जतुतुल्यं वमन्ति यत्| हेमादिषड्धातुरसं प्रोच्यते तच्छिलाजतु| सर्वदोषप्रशमनं सर्वरोगविनाशनम्| शिलाभ्यो यस्य यज्जातं धातोस्तत्तद्गुणं वदेत्||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThashilAjatulakShaNam (160) · Śloka 160
সর্বং চ তিক্তকটুকং নাত্যুষ্ণং কটুপাকতঃ| ছেদনং চ বিশেষেণ লৌহং তত্র প্রশস্যতে| গোমূত্রগন্ধি কৃষ্ণং গুগ্গুল্বাভং বিশর্করং মৃত্স্নম্| স্নিগ্ধমনম্লকষাযং মৃদু গুরু চ শিলাজতু শ্রেষ্ঠম্||১৬০||
सर्वं च तिक्तकटुकं नात्युष्णं कटुपाकतः| छेदनं च विशेषेण लौहं तत्र प्रशस्यते| गोमूत्रगन्धि कृष्णं गुग्गुल्वाभं विशर्करं मृत्स्नम्| स्निग्धमनम्लकषायं मृदु गुरु च शिलाजतु श्रेष्ठम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAraM bhAvanam (161) · Śloka 161
রাস্নাদশমূলবলাপুনর্নবৈরণ্ডশুণ্ঠিমধুকানাম্| ক্বাথেন ভাবিতং তদ্বিশেষতো বাতরোগঘ্নম্| দ্রাক্ষাভীরুপটোলত্রাযন্তিগুডূচিজীবনীযানাম্| নির্যূহেণ সুভিন্নং শস্তং পিত্তমযে সুতরাম্| ক্রিমিজিদ্বচাফলত্রযকরঞ্জঘনমুখ্যপঞ্চমূলানাম্| সহপঞ্চকোলকানাং ক্বাথেন কফামযে ভাব্যম্| লঘুপঞ্চমূলশুণ্ঠীদ্রাক্ষাকাশ্মর্যবাজিগন্ধানাম্| সগুডূচিশরবলানাং রসেন পিত্তানিলগদেষু| ঘনকুষ্ঠবচাত্রিফলাসুরদারুবিডঙ্গপঞ্চকোলানাম্| রজনীমরিচাতিবিষাযুক্তানাং বাতকফজেষু| পাঠাপটোলনিম্বত্রিফলাঘনকুটজসপ্তপর্ণানম্| ত্রাযন্ত্যমৃতাতিবিষাসহিতানাং পিত্তকফজেষু||১৬১||
रास्नादशमूलबलापुनर्नवैरण्डशुण्ठिमधुकानाम्| क्वाथेन भावितं तद्विशेषतो वातरोगघ्नम्| द्राक्षाभीरुपटोलत्रायन्तिगुडूचिजीवनीयानाम्| निर्यूहेण सुभिन्नं शस्तं पित्तमये सुतराम्| क्रिमिजिद्वचाफलत्रयकरञ्जघनमुख्यपञ्चमूलानाम्| सहपञ्चकोलकानां क्वाथेन कफामये भाव्यम्| लघुपञ्चमूलशुण्ठीद्राक्षाकाश्मर्यवाजिगन्धानाम्| सगुडूचिशरबलानां रसेन पित्तानिलगदेषु| घनकुष्ठवचात्रिफलासुरदारुविडङ्गपञ्चकोलानाम्| रजनीमरिचातिविषायुक्तानां वातकफजेषु| पाठापटोलनिम्बत्रिफलाघनकुटजसप्तपर्णानम्| त्रायन्त्यमृतातिविषासहितानां पित्तकफजेषु||१६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nicaye bhAvanAvyavasthA (162) · Śloka 162
নিচযেঽপি দোষবলতো যোগানেতান্ বিকল্প্য যুঞ্জীত| বিবিধগণসংগ্রহোক্তৈস্তৈস্তৈশ্চ গণৈর্গিরেস্সারম্| ব্যাধিব্যাধিতসাত্ম্যং সমনুসরন্ ভাবযেদযঃপাত্রে| প্রাক্কেবলজলধৌতং শুষ্কং ক্বাথৈস্ততো ভাব্যম্||১৬২||
निचयेऽपि दोषबलतो योगानेतान् विकल्प्य युञ्जीत| विविधगणसंग्रहोक्तैस्तैस्तैश्च गणैर्गिरेस्सारम्| व्याधिव्याधितसात्म्यं समनुसरन् भावयेदयःपात्रे| प्राक्केवलजलधौतं शुष्कं क्वाथैस्ततो भाव्यम्||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhAvanAvidhAnam (163) · Śloka 163
সমগিরিজমষ্টগুণিতে নিষ্ক্বাথ্যং ভাবনৌষধং তোযে| তন্নির্যূহেঽষ্টাংশে পূতোষ্ণে প্রক্ষিপেত্ গিরিজম্| তত্সমরসতাং যাতং সংশুষ্কং প্রক্ষিপেদ্রসে ভূযঃ| স্বৈস্স্বৈরেবং ক্বাথৈর্ভাব্যং বারান্ ভবেত্ সপ্ত||১৬৩||
समगिरिजमष्टगुणिते निष्क्वाथ्यं भावनौषधं तोये| तन्निर्यूहेऽष्टांशे पूतोष्णे प्रक्षिपेत् गिरिजम्| तत्समरसतां यातं संशुष्कं प्रक्षिपेद्रसे भूयः| स्वैस्स्वैरेवं क्वाथैर्भाव्यं वारान् भवेत् सप्त||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upayogakramaH (164) · Śloka 164
অথ স্নিগ্ধস্য শুদ্ধস্য ঘৃতং তিক্তকসাধিতম্| ত্র্যহং যুঞ্জীত গিরিজমেকৈকেন তথা ত্র্যহম্| ফলত্রযস্য যূষেণ পটোল্যা মধুকস্য চ| যোগযোগ্যং ততস্তস্য কালাপেক্ষং প্রযোজযেত্| শিলাজমেব দেহস্য ভবত্যত্যুপকারকম্| গুণান্ সমগ্রান্ কুরুতে সহসা ব্যাপদশ্চ ন||১৬৪||
अथ स्निग्धस्य शुद्धस्य घृतं तिक्तकसाधितम्| त्र्यहं युञ्जीत गिरिजमेकैकेन तथा त्र्यहम्| फलत्रयस्य यूषेण पटोल्या मधुकस्य च| योगयोग्यं ततस्तस्य कालापेक्षं प्रयोजयेत्| शिलाजमेव देहस्य भवत्यत्युपकारकम्| गुणान् समग्रान् कुरुते सहसा व्यापदश्च न||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAbhedAH (165) · Śloka 165
একত্রিসপ্তসপ্তাহং কর্শমর্দ্ধপলং পলম্| হীনমধ্যোত্তমো যোগঃ শিলাজস্য ক্রমান্মতঃ||১৬৫||
एकत्रिसप्तसप्ताहं कर्शमर्द्धपलं पलम्| हीनमध्योत्तमो योगः शिलाजस्य क्रमान्मतः||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrAdibhiH prayogaH (166) · Śloka 166
সংস্কৃতং সংস্কৃতে দেহে প্রযুক্তং গিরিজাহ্বযম্| যুক্তং ব্যস্তৈঃ সমস্তৈর্বা তাম্রাযোরূপ্যহেমভিঃ| ক্ষীরেণালোডিতং কুর্যাচ্ছীঘ্রং রাসাযনং ফলম্| হন্যাদ্রোগানশেষাংশ্চ জীর্ণে হিতমিতাশিনঃ||১৬৬||
संस्कृतं संस्कृते देहे प्रयुक्तं गिरिजाह्वयम्| युक्तं व्यस्तैः समस्तैर्वा ताम्रायोरूप्यहेमभिः| क्षीरेणालोडितं कुर्याच्छीघ्रं रासायनं फलम्| हन्याद्रोगानशेषांश्च जीर्णे हितमिताशिनः||१६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parihAryANi (167) · Śloka 167
ব্যাযামাতপমারুতচেতঃসন্তাপগুরুবিদাহ্যাদি| উপযোগাদপি পরতো দ্বিগুণং পরিবর্জযেত্কালম্| কুলত্থান্ কাকমাচীঞ্চ কপোতাংশ্চ সদা ত্যজেত্| পিবেন্মাহেন্দ্রমুদকং কৌপং প্রাস্রবণাম্বু বা||১৬৭||
व्यायामातपमारुतचेतःसन्तापगुरुविदाह्यादि| उपयोगादपि परतो द्विगुणं परिवर्जयेत्कालम्| कुलत्थान् काकमाचीञ्च कपोतांश्च सदा त्यजेत्| पिबेन्माहेन्द्रमुदकं कौपं प्रास्रवणाम्बु वा||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogabhedAnusAramanupAnabhedAH (168) · Śloka 168
জ্বরী জ্বরঘ্নাম্বুদপর্পটাদি ক্বাথেন রক্তী মধুযষ্টিকাযাঃ| শোষী রসৈঃ ক্রব্যভুগামিষোত্থৈ র্মাযূরমাংসৈঃ পযসা চ কার্শ্যে| মধ্বম্বুনা মেদসি সম্প্রবৃদ্ধে ক্ষীরেণ পর্যাকুলবুদ্ধিসত্ত্বঃ| পাণ্ড্বামযার্ত্তাবুদরে সশোফে পিবেচ্ছিলাজং মহিষীজলেন| অশ্ম বীরতরাদ্যেন কুষ্ঠং খদিরবারিণা| বিষং বিষঘ্নৈরগদৈর্হন্ত্যেবং তদ্যথামযম্| শৈলজত্রিকটুক্ষৌদ্রং ক্ষৌদ্রধাতূন্ নিষেবতে| ক্ষীরৌদনাশী যো জীর্ণে যক্ষ্মণা ন স বাধ্যতে| সুভাবিতাত্মারগণৈস্তুলাং পীত্বা শিলোদ্ভবাত্| সারাম্বুনৈব ভুঞ্জানঃ শালিং জাঙ্গলজৈ রসৈঃ| ব্যপোহ্য মধুমেহাখ্যমন্তকং রোগসঙ্করম্| বপুর্বর্ণবলোপেতঃ শতং জীবত্যনামযঃ||১৬৮||
ज्वरी ज्वरघ्नाम्बुदपर्पटादि क्वाथेन रक्ती मधुयष्टिकायाः| शोषी रसैः क्रव्यभुगामिषोत्थै र्मायूरमांसैः पयसा च कार्श्ये| मध्वम्बुना मेदसि सम्प्रवृद्धे क्षीरेण पर्याकुलबुद्धिसत्त्वः| पाण्ड्वामयार्त्तावुदरे सशोफे पिबेच्छिलाजं महिषीजलेन| अश्म वीरतराद्येन कुष्ठं खदिरवारिणा| विषं विषघ्नैरगदैर्हन्त्येवं तद्यथामयम्| शैलजत्रिकटुक्षौद्रं क्षौद्रधातून् निषेवते| क्षीरौदनाशी यो जीर्णे यक्ष्मणा न स बाध्यते| सुभावितात्मारगणैस्तुलां पीत्वा शिलोद्भवात्| साराम्बुनैव भुञ्जानः शालिं जाङ्गलजै रसैः| व्यपोह्य मधुमेहाख्यमन्तकं रोगसङ्करम्| वपुर्वर्णबलोपेतः शतं जीवत्यनामयः||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shivAgulikA (169) · Śloka 169
শিলাহ্বাত্ ষোডশপলং ত্রিস্ত্রিরেকত্র ভাবযেত্| বরাযা দশমূলস্য গুডূচ্যাঃ কর্কশস্য চ| বলাযা মধুযষ্ট্যাশ্চ রসে গব্যে চ বারিণি| ক্ষীরে সকৃত্ক্রমেণৈবং সপ্তকৃত্বস্তথা পুনঃ| কাকোলিযুগ্মঘনপুষ্করবহ্নিরাস্না- মেদাযুগর্দ্ধিচবিকাগজপিপ্পলীনাম্| পাঠাদ্বিজীবকনিকুম্ভবিদারিযুগ্ম- বীরা বরী মধুফলাংশুমতীদ্বযানাম্| পালিকানামব্দ্রোণে সিদ্ধানাং পাদশেষিতে ক্বাথে| ভাবিতমিত্থং গিরিজং দ্বিপলৈশ্চূর্ণীকৃতৈর্যুঞ্জ্যাত্| কর্কটশৃঙ্গীধাত্রীব্যোষৈস্তালী সপন্নকুডবেন| চূর্ণপলেন বিদার্যাস্ত্বক্ক্ষীর্যাঃ কর্ষযুগ্মেন| দ্বিপলেন চতুর্জাতাত্তৈলঘৃতক্ষৌদ্রশর্করাভিশ্চ| দ্বিপলাদিদ্বিগুণাভিঃ কার্যা গুলিকাস্ততোঽক্ষসমাঃ| তাঃ শুষ্কা নবকুম্ভে জাতীপুষ্পাধিবাসিতে স্থাপ্যাঃ| তাসামেকাং খাদেত্ প্রতিদিনমনুপানমত্রেষ্টম্| ক্ষীররসদাডিমাম্ভো মার্দ্বীকসুরাসবান্যতমম্| জীর্ণেঽন্নং লঘু ভোজ্যং যূষপযঃপিশিতনির্যূহৈঃ| সপ্তাহমাত্রমেবম্ সর্বান্নীনঃ ক্রমাদ্ভবেত্ পরতঃ| ভক্তস্যান্তে প্রাগ্বা গুলিকা ন বিরুদ্ধ্যতে সৈষা| নিরপাযা ভূরিফলা পরিহারসুখোপযোজিতা জযতি| প্রবলমপি বাতশোণিতমূরুস্তম্ভং জ্বরং দীর্ঘম্| ভগমূত্রশুক্রদোষপ্লীহযকৃদ্রক্তপাণ্ডুহৃদ্রোগান্| বর্ধ্মবমিগুল্মপীনসহিধ্মাকাসারুচিশ্বাসান্| বিদ্রধিমুদরং কুষ্ঠং শ্বিত্রং জাড্যং ক্ষযং মদং মূর্চ্ছাম্| উন্মাদমপস্মারং মুখনেত্রশিরোগদাংস্তাংস্তান্| আনাহমতীসারং হলীমকং কামলাগ্রহণিরোগান্| গ্রন্থ্যর্বুদান্ সপিটকান্ ভগন্দরং গণ্ডমালাং চ| অতিকার্শ্যমতিস্থৌল্যং স্বেদমথশ্লীপদং গুদে কীলান্| দংষ্ট্রাবিষং সমূলং গরপ্রযোগান্ সুঘোরাংশ্চ| অভিচারমরাতিকৃতং দুঃস্বপ্নং ভৌতিকীং তথা বাধাম্| পাপ্মাঽলক্ষ্মীং চেযং গুলিকা শমযেচ্ছিবা নাম্না| বৃষ্যাঽঽযুষ্যা ধন্যা কান্তিযশঃশ্রীবিবোধিনী মেধ্যা| কুরুতে নৃপবল্লভতাং জযং বিবাদে চ বক্ত্রস্থা| জিতখলতিবলীপলিতা জীবযতি সুখং শতদ্বযং শরদাম্| বর্ষদ্বযপ্রযোগাদ্বর্ষশতচতুষ্টযং জীবেত্||১৬৯||
शिलाह्वात् षोडशपलं त्रिस्त्रिरेकत्र भावयेत्| वराया दशमूलस्य गुडूच्याः कर्कशस्य च| बलाया मधुयष्ट्याश्च रसे गव्ये च वारिणि| क्षीरे सकृत्क्रमेणैवं सप्तकृत्वस्तथा पुनः| काकोलियुग्मघनपुष्करवह्निरास्ना- मेदायुगर्द्धिचविकागजपिप्पलीनाम्| पाठाद्विजीवकनिकुम्भविदारियुग्म- वीरा वरी मधुफलांशुमतीद्वयानाम्| पालिकानामब्द्रोणे सिद्धानां पादशेषिते क्वाथे| भावितमित्थं गिरिजं द्विपलैश्चूर्णीकृतैर्युञ्ज्यात्| कर्कटशृङ्गीधात्रीव्योषैस्ताली सपन्नकुडवेन| चूर्णपलेन विदार्यास्त्वक्क्षीर्याः कर्षयुग्मेन| द्विपलेन चतुर्जातात्तैलघृतक्षौद्रशर्कराभिश्च| द्विपलादिद्विगुणाभिः कार्या गुलिकास्ततोऽक्षसमाः| ताः शुष्का नवकुम्भे जातीपुष्पाधिवासिते स्थाप्याः| तासामेकां खादेत् प्रतिदिनमनुपानमत्रेष्टम्| क्षीररसदाडिमाम्भो मार्द्वीकसुरासवान्यतमम्| जीर्णेऽन्नं लघु भोज्यं यूषपयःपिशितनिर्यूहैः| सप्ताहमात्रमेवम् सर्वान्नीनः क्रमाद्भवेत् परतः| भक्तस्यान्ते प्राग्वा गुलिका न विरुद्ध्यते सैषा| निरपाया भूरिफला परिहारसुखोपयोजिता जयति| प्रबलमपि वातशोणितमूरुस्तम्भं ज्वरं दीर्घम्| भगमूत्रशुक्रदोषप्लीहयकृद्रक्तपाण्डुहृद्रोगान्| वर्ध्मवमिगुल्मपीनसहिध्माकासारुचिश्वासान्| विद्रधिमुदरं कुष्ठं श्वित्रं जाड्यं क्षयं मदं मूर्च्छाम्| उन्मादमपस्मारं मुखनेत्रशिरोगदांस्तांस्तान्| आनाहमतीसारं हलीमकं कामलाग्रहणिरोगान्| ग्रन्थ्यर्बुदान् सपिटकान् भगन्दरं गण्डमालां च| अतिकार्श्यमतिस्थौल्यं स्वेदमथश्लीपदं गुदे कीलान्| दंष्ट्राविषं समूलं गरप्रयोगान् सुघोरांश्च| अभिचारमरातिकृतं दुःस्वप्नं भौतिकीं तथा बाधाम्| पाप्माऽलक्ष्मीं चेयं गुलिका शमयेच्छिवा नाम्ना| वृष्याऽऽयुष्या धन्या कान्तियशःश्रीविबोधिनी मेध्या| कुरुते नृपवल्लभतां जयं विवादे च वक्त्रस्था| जितखलतिवलीपलिता जीवयति सुखं शतद्वयं शरदाम्| वर्षद्वयप्रयोगाद्वर्षशतचतुष्टयं जीवेत्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shilAjatukalpopasaMhAraH (170) · Śloka 170
ন সোঽস্তি রোগো ভুবি সাধ্যরূপো ঽজত্বশমজং যং ন জযেত্ প্রসহ্য| তত্কালযোগৈর্বিধিবত্ প্রযুক্তং স্বস্থস্য চোর্জাং বিপুলাং দধাতি| অমরমন্দিরমন্দরসম্ভবাত্ শতপলং গিরিজাদুপোজয| যদি জরামযদুঃখবিবর্জিতাং সুচিরমিচ্ছসি জীবিতসন্ততিম্| দশগুণমুপযুঙ্ক্তে যঃ শতং শৈলজাতাত্ লঘুহিতমিতভোজী বর্জযন্ বর্জনীযান্| সততসমনুষক্তান্ বর্জিতান্ বৈদ্যবৃন্দৈ র্বিধমতি সগদৌঘান্ নেক্ষতে চাযুষোঽন্তম্| সমুদ্বভূবামৃতমন্থনোত্থঃ স্বেদঃ শিলাভ্যোঽমৃতবান্ গিরেঃ প্রাক্| যো মন্দরস্যাত্মভুবাহিতায ন্যস্তঃ স শৈলেষু শিলাজরূপ্||১৭০||
न सोऽस्ति रोगो भुवि साध्यरूपो ऽजत्वशमजं यं न जयेत् प्रसह्य| तत्कालयोगैर्विधिवत् प्रयुक्तं स्वस्थस्य चोर्जां विपुलां दधाति| अमरमन्दिरमन्दरसम्भवात् शतपलं गिरिजादुपोजय| यदि जरामयदुःखविवर्जितां सुचिरमिच्छसि जीवितसन्ततिम्| दशगुणमुपयुङ्क्ते यः शतं शैलजातात् लघुहितमितभोजी वर्जयन् वर्जनीयान्| सततसमनुषक्तान् वर्जितान् वैद्यवृन्दै र्विधमति सगदौघान् नेक्षते चायुषोऽन्तम्| समुद्बभूवामृतमन्थनोत्थः स्वेदः शिलाभ्योऽमृतवान् गिरेः प्राक्| यो मन्दरस्यात्मभुवाहिताय न्यस्तः स शैलेषु शिलाजरूप्||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha tApyakalpaH (171) · Śloka 171
সুবর্ণশৈলপ্রভবো বিষ্ণুনা কাঞ্চনো রসঃ| তাপীকিরাতচীনেষু যবনেষু চ নির্মিতঃ| তাপ্যাং সূর্যাংশুসন্তপ্তো মাধবে মাসি দৃশ্যতে| মধুরঃ কাঞ্চনাভাসঃ সাম্লো রজতসন্নিভঃ| কিঞ্চিত্কষায উভযঃ শীতঃ পাকে কটুর্লঘুঃ| শিলানির্যাসবচ্চাত্র কুলত্থাদীন্ পরিত্যজেত্||১৭১||
सुवर्णशैलप्रभवो विष्णुना काञ्चनो रसः| तापीकिरातचीनेषु यवनेषु च निर्मितः| ताप्यां सूर्यांशुसन्तप्तो माधवे मासि दृश्यते| मधुरः काञ्चनाभासः साम्लो रजतसन्निभः| किञ्चित्कषाय उभयः शीतः पाके कटुर्लघुः| शिलानिर्यासवच्चात्र कुलत्थादीन् परित्यजेत्||१७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpattiH, svarUpaM guNAshca (172) · Śloka 172
ন তন্নিষেবী জরসাভিভূযতে ন পন্নগৈর্নাপি গরৈর্ন বৃশ্চিকৈঃ| ন পাণ্ডুমেহজ্বরশোফযক্ষ্মভি- র্ন কণ্ঠনেত্রশ্রবণত্বগামযৈঃ||১৭২||
न तन्निषेवी जरसाभिभूयते न पन्नगैर्नापि गरैर्न वृश्चिकैः| न पाण्डुमेहज्वरशोफयक्ष्मभि- र्न कण्ठनेत्रश्रवणत्वगामयैः||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAnupAnairupayogaH (173) · Śloka 173
সোদশ্বিত্ক্কো মাক্ষিকধাতুঃ সঘৃতো বা- সক্ষৌদ্রো বা ক্ষৌদ্রঘৃতাভ্যাং সহিতো বা| সাম্ভস্কো বা তৈলযুতো বা বিনিহন্তা ত্বগ্দোষাণাং সর্ববিষাণাং স গরাণাম্||১৭৩||
सोदश्वित्क्को माक्षिकधातुः सघृतो वा- सक्षौद्रो वा क्षौद्रघृताभ्यां सहितो वा| साम्भस्को वा तैलयुतो वा विनिहन्ता त्वग्दोषाणां सर्वविषाणां स गराणाम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDau akShAdibhiH prayogaH (174) · Śloka 174
অক্ষদ্রাক্ষাযোমলমুস্তামলকানাং সব্যোষাণাং পর্বতনির্যাসযুতানাম্| দত্বা তুল্যং মাক্ষিকধাতুং মধুমিশ্রং লিহ্যাত্পাণ্ডুব্যাধ্যভিভূতঃ শিবমিচ্ছন্||১৭৪||
अक्षद्राक्षायोमलमुस्तामलकानां सव्योषाणां पर्वतनिर्यासयुतानाम्| दत्वा तुल्यं माक्षिकधातुं मधुमिश्रं लिह्यात्पाण्डुव्याध्यभिभूतः शिवमिच्छन्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDvAdau piNDI (175) · Śloka 175
অংশঃ শুণ্ঠ্যা লোহমলাংশো বদরাংশঃ পিপ্পল্যংশো মাক্ষিকধাতুর্দ্ধিগুণাংশঃ| ক্ষৌদ্রং কামং কৃষ্ণতিলানামপি চাংশঃ শ্রেষ্ঠা পিণ্ডী পাণ্ডুবিকারশ্বযথুঘ্নী||১৭৫||
अंशः शुण्ठ्या लोहमलांशो बदरांशः पिप्पल्यंशो माक्षिकधातुर्द्धिगुणांशः| क्षौद्रं कामं कृष्णतिलानामपि चांशः श्रेष्ठा पिण्डी पाण्डुविकारश्वयथुघ्नी||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoShaghnaH prayogaH (176) · Śloka 176
সাযশ্চূর্ণং মাক্ষিকধাতুং মধুমিশ্রং ব্যোষোপেতং পর্বতনির্যাসমমেতম্| ক্ষীরাহারো যোঽবলিহানঃ প্রযতাত্মা মৃত্যুদ্বারং শোষমপোহত্যচিরেণ||১৭৬||
सायश्चूर्णं माक्षिकधातुं मधुमिश्रं व्योषोपेतं पर्वतनिर्यासममेतम्| क्षीराहारो योऽवलिहानः प्रयतात्मा मृत्युद्वारं शोषमपोहत्यचिरेण||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrogAdiShUpayogaH (177) · Śloka 177
লোহং সর্পির্মাক্ষিকধাতুর্মধুমাত্রা ধাত্রীচূর্ণং কেসরমম্বুপ্রভাবানাম্| যোগং কুর্যাদেষ সিতাভাগবিমিশ্র শ্চক্ষুর্ঘ্রাণশ্রোত্ররসজ্ঞানবিবোধম্||১৭৭||
लोहं सर्पिर्माक्षिकधातुर्मधुमात्रा धात्रीचूर्णं केसरमम्बुप्रभावानाम्| योगं कुर्यादेष सिताभागविमिश्र श्चक्षुर्घ्राणश्रोत्ररसज्ञानविबोधम्||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vArddhakye prayogaH (178) · Śloka 178
কৃত্বৈকস্থং মাক্ষিকধাতুং ত্রিফলাং চ ভ্রাষ্ট্রে পক্ত্বা যে সহনিষ্কং বিলিহন্তি| পথ্যাদাস্তান্ বার্দ্ধকদোষা ন ভজন্তে মাতুর্দোষাস্তন্যনিবৃত্তানিব বালান্||১৭৮||
कृत्वैकस्थं माक्षिकधातुं त्रिफलां च भ्राष्ट्रे पक्त्वा ये सहनिष्कं विलिहन्ति| पथ्यादास्तान् वार्द्धकदोषा न भजन्ते मातुर्दोषास्तन्यनिवृत्तानिव बालान्||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jarAnAshano yogaH (179) · Śloka 179
সমশ্নতো মাক্ষিকধাতুচূর্ণং সর্পির্মধুভ্যাং ত্রিফলা রজশ্চ| শনৈঃ শনৈর্যাতি জরাবিনাশং প্রত্যন্তবাসাদিব লোকযাত্রা||১৭৯||
समश्नतो माक्षिकधातुचूर्णं सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफला रजश्च| शनैः शनैर्याति जराविनाशं प्रत्यन्तवासादिव लोकयात्रा||१७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuddhadArakakalpaH paricayo guNAshca (180) · Śloka 180
ত্রিকোণকাণ্ডা সুবহুপ্রতানা ফলেষু পীতা কুসুমেষু রক্তা| পত্রৈঃ সদুগ্ধৈর্মৃদুরোমবদ্ধি স্তম্বূলতুল্যৈর্ঘনকন্দমূলা| পবনবিবস্বদংশুবনিতাদিষু কামচরা বিবিধমনঃ শরীরগদবৃন্দনিবৃত্তিকরী| ভুবি পরমৌষধির্মহিষবল্লরীতি প্রথিতা ক্বচিদপি বৃদ্ধদারক ইযন্ত্বপি বেল্লরিকা||১৮০||
त्रिकोणकाण्डा सुबहुप्रताना फलेषु पीता कुसुमेषु रक्ता| पत्रैः सदुग्धैर्मृदुरोमवद्धि स्तम्बूलतुल्यैर्घनकन्दमूला| पवनविवस्वदंशुवनितादिषु कामचरा विविधमनः शरीरगदवृन्दनिवृत्तिकरी| भुवि परमौषधिर्महिषवल्लरीति प्रथिता क्वचिदपि वृद्धदारक इयन्त्वपि वेल्लरिका||१८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogaH (181) · Śloka 181
বসন্তে সংগৃহীতানাং শোষিতানামনাতপে| বৃদ্ধাদারকমূলানাং তুলাং সঞ্চূর্ণ্য সর্পিষা| আপ্লাব্য ঘৃতপাত্রস্থাং ধান্যে পক্ষমুপেক্ষিতাম্| লিহ্যাদনুপিবেত্ক্ষীরং জীর্ণে ক্ষীরঘৃতাশনঃ| তত্প্রযোগাজ্জরাজীর্ণে বৃদ্ধো দারকতামিযাত্| ভগ্নাস্থির্গদ্গদঃ পঙ্গুঃ কৃশো হ্রস্বোঽন্যরূপতাম্| নিরস্তাশেষদোষোত্থনখভেদাদ্যুপদ্রবঃ| অপস্মারগ্রহোন্মাদপাপ্মালক্ষ্মীবিবর্জিতঃ| দীপ্তাগ্নির্বলবান্ বাগ্মী জীবেদ্বর্ষশতানি ষট্||১৮১||
वसन्ते संगृहीतानां शोषितानामनातपे| वृद्धादारकमूलानां तुलां सञ्चूर्ण्य सर्पिषा| आप्लाव्य घृतपात्रस्थां धान्ये पक्षमुपेक्षिताम्| लिह्यादनुपिबेत्क्षीरं जीर्णे क्षीरघृताशनः| तत्प्रयोगाज्जराजीर्णे वृद्धो दारकतामियात्| भग्नास्थिर्गद्गदः पङ्गुः कृशो ह्रस्वोऽन्यरूपताम्| निरस्ताशेषदोषोत्थनखभेदाद्युपद्रवः| अपस्मारग्रहोन्मादपाप्मालक्ष्मीविवर्जितः| दीप्ताग्निर्बलवान् वाग्मी जीवेद्वर्षशतानि षट्||१८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhAyA prayogaH (182) · Śloka 182
চূর্ণিতৈরশ্বগন্ধাযাঃ সংযুতং ত্রিংশতা পলৈঃ| তত্তুল্যং দারকং প্রাশ্য পযসা সর্পিষাঽথবা| জীর্ণে পূর্ববদশ্নীযাদ্যো জীবেত্স সমাঃ শতম্| বাজিবেগো গজপ্রাণঃ সুরূপো ভাস্করদ্যুতিঃ||১৮২||
चूर्णितैरश्वगन्धायाः संयुतं त्रिंशता पलैः| तत्तुल्यं दारकं प्राश्य पयसा सर्पिषाऽथवा| जीर्णे पूर्ववदश्नीयाद्यो जीवेत्स समाः शतम्| वाजिवेगो गजप्राणः सुरूपो भास्करद्युतिः||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varIgokShurakAbhyAM prayogau (183) · Śloka 183
অশ্বগন্ধেন সংযোজ্যৌ বরীগোক্ষুরকৌ পৃথক্||১৮৩||
अश्वगन्धेन संयोज्यौ वरीगोक्षुरकौ पृथक्||१८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaryaH prayogaH (184) · Śloka 184
যো লিহ্যাত্ সর্পিষা চূর্ণং বৃদ্ধদারকমূলজম্| সপ্তাহং যূষভক্তাশী স্যাত্স কিন্নরতুল্যবাক্||১৮৪||
यो लिह्यात् सर्पिषा चूर्णं वृद्धदारकमूलजम्| सप्ताहं यूषभक्ताशी स्यात्स किन्नरतुल्यवाक्||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAyuHkarAH prayogAH (185) · Śloka 185
স্বরসেন শতাবর্যাঃ সপ্তাহং ভবিতঞ্চ তত্| লিহানঃ পূর্ববন্মাসং শতং জীবেন্মহামতিঃ| লিহ্যাদ্বা মধুসর্পির্ভ্যাং ধাত্রীস্বরসভাবিতম্| ক্ষীরেণ বা পিবন্মাসং শতং জীবেদরুক্সুধীঃ| বৃদ্ধদারকমূলানাং রসং ক্ষীরেণ যঃ পিবেত্| তত্কল্কসিদ্ধং সর্পির্বা স জীবেন্নীরুজঃ শতম্||১৮৫||
स्वरसेन शतावर्याः सप्ताहं भवितञ्च तत्| लिहानः पूर्ववन्मासं शतं जीवेन्महामतिः| लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां धात्रीस्वरसभावितम्| क्षीरेण वा पिवन्मासं शतं जीवेदरुक्सुधीः| वृद्धदारकमूलानां रसं क्षीरेण यः पिबेत्| तत्कल्कसिद्धं सर्पिर्वा स जीवेन्नीरुजः शतम्||१८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThAdighnaH prayogaH (186) · Śloka 186
পীতং বেল্লরিকামূলং গোমূত্রেণ সহোষিতম্| কুষ্ঠগুল্মোদরগরশ্লীপদার্শোঽপচীর্জযেত্||১৮৬||
पीतं वेल्लरिकामूलं गोमूत्रेण सहोषितम्| कुष्ठगुल्मोदरगरश्लीपदार्शोऽपचीर्जयेत्||१८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlIpadAdighno yogaH (187) · Śloka 187
পিপ্পলী ত্রিফলা দার্বী মহৌষধপুনর্নবাঃ| পৃথগ্দশপলাঃ সর্বৈস্তুল্যাংশো বৃদ্ধদারকঃ| ধান্যাম্লপীতস্তচ্চুর্ণো জীর্ণে স্বচ্ছন্দভোজনঃ| শ্লীপদামমরুদ্বর্ধ্মগুল্মোদরগরান্ হরেত্||১৮৭||
पिप्पली त्रिफला दार्वी महौषधपुनर्नवाः| पृथग्दशपलाः सर्वैस्तुल्यांशो वृद्धदारकः| धान्याम्लपीतस्तच्चुर्णो जीर्णे स्वच्छन्दभोजनः| श्लीपदाममरुद्वर्ध्मगुल्मोदरगरान् हरेत्||१८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAntaram (188) · Śloka 188
শৌণ্ডী বিশ্ববরাদ্বীপিবেল্লমুস্তাঃ সমাংশকাঃ| তুল্যবেল্লরিকামূলাঃ সাজ্যক্ষৌদ্রাস্তথা গুণাঃ||১৮৮||
शौण्डी विश्ववराद्वीपिवेल्लमुस्ताः समांशकाः| तुल्यवेल्लरिकामूलाः साज्यक्षौद्रास्तथा गुणाः||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcashatavarShAyuHkaro yogaH (189) · Śloka 189
তত্ফলাত্ স্বরসং কর্ষং লিহংস্তুল্যাজ্যমাক্ষিকম্| গব্যং পিবেদনু পযো মাহিষং বা যথেষ্টভুক্| পঞ্চাহেন জযেত্কাসান্ সপ্তাহেন ত্বগামযান্| মহাকুষ্ঠানি মাসেন ভবেন্মাসদ্বযেন তু| পঞ্চবর্ষশতাযুষ্কো ধীমেধাবলরূপবান্||১৮৯||
तत्फलात् स्वरसं कर्षं लिहंस्तुल्याज्यमाक्षिकम्| गव्यं पिबेदनु पयो माहिषं वा यथेष्टभुक्| पञ्चाहेन जयेत्कासान् सप्ताहेन त्वगामयान्| महाकुष्ठानि मासेन भवेन्मासद्वयेन तु| पञ्चवर्षशतायुष्को धीमेधाबलरूपवान्||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahasrAyuHkaro yogaH (190) · Śloka 190
বেল্লরীফলমূলানাং পিপ্পল্যাশ্চ সমং রজঃ| বেল্লরীফলমূলোত্থস্বরসেনৈব ভাবযেত্| অমৃতাযা রসেনাঽনু ততঃ শুষ্কং ঘৃতাপ্লুতম্| নিখনেদ্ ঘৃতকুম্ভস্থং করীষে বহুসঞ্চযে| মাসাদুদ্ধৃত্য তং লেহং যো বর্ষমুপযোজযেত্| সহস্রাযুঃ স জরসা সহসা নাভিভূযতে||১৯০||
वेल्लरीफलमूलानां पिप्पल्याश्च समं रजः| वेल्लरीफलमूलोत्थस्वरसेनैव भावयेत्| अमृताया रसेनाऽनु ततः शुष्कं घृताप्लुतम्| निखनेद् घृतकुम्भस्थं करीषे बहुसञ्चये| मासादुद्धृत्य तं लेहं यो वर्षमुपयोजयेत्| सहस्रायुः स जरसा सहसा नाभिभूयते||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThasya rasAyanaprayogaH (191) · Śloka 191
কুষ্ঠচূর্ণতুলাং ক্ষৌদ্রঘৃতস্য দ্বিতুলান্বিতাম্| ধান্যরাশৌ দিনশতং নিহিতামুপযোজযেত্| সুগন্ধিকাযো দৃক্শ্রোত্রস্বরবর্ণেষ্বতীন্দ্রিযঃ| গতব্যাধিজরো জীবেত্ সপ্তবর্ষশতানি না||১৯১||
कुष्ठचूर्णतुलां क्षौद्रघृतस्य द्वितुलान्विताम्| धान्यराशौ दिनशतं निहितामुपयोजयेत्| सुगन्धिकायो दृक्श्रोत्रस्वरवर्णेष्वतीन्द्रियः| गतव्याधिजरो जीवेत् सप्तवर्षशतानि ना||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTIprAveshikasyopasaMhAraH (192) · Śloka 192
কুটীপ্রবেশঃ ক্ষণিনাং পরিচ্ছদবতাং হিতঃ| অতোঽন্যথা তু যে তেষাং সৌর্যমারুতিকো বিধিঃ||১৯২||
कुटीप्रवेशः क्षणिनां परिच्छदवतां हितः| अतोऽन्यथा तु ये तेषां सौर्यमारुतिको विधिः||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAtapikAH yogAH (193) · Śloka 193
বাততপসহা যোগা বক্ষ্যন্তেঽতো বিশেষতঃ| সুখোপচারা ভ্রংশেঽপি যে ন দেহস্য বাধকাঃ||১৯৩||
वाततपसहा योगा वक्ष्यन्तेऽतो विशेषतः| सुखोपचारा भ्रंशेऽपि ये न देहस्य बाधकाः||१९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH yogAH (194) · Śloka 194
শীতোদকং পযঃ ক্ষৌদ্রং ঘৃতমেকৈকশো দ্বিশঃ| ত্রিশঃ সমস্তমথবা প্রাক্পীতং স্থাপেদ্বযঃ||১৯৪||
शीतोदकं पयः क्षौद्रं घृतमेकैकशो द्विशः| त्रिशः समस्तमथवा प्राक्पीतं स्थापेद्वयः||१९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (195) · Śloka 195
হরীতকীমাগধিকাক্ষধাত্রী শ্চূর্ণীকৃতা লোহরজোবিমিশ্রাঃ| সর্পির্মধুভ্যামদতঃ শরীরং কালাগ্রদূতী ন জরা দুনোতি||১৯৫||
हरीतकीमागधिकाक्षधात्री श्चूर्णीकृता लोहरजोविमिश्राः| सर्पिर्मधुभ्यामदतः शरीरं कालाग्रदूती न जरा दुनोति||१९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (196) · Śloka 196
হরীতকীমাগধিকাবিডঙ্গ শশাঙ্কলেখামলকচ্ছাবীনাম্| সিতোপলাতৈলঘৃতান্বিতানাং রোগা ন লেঢারমভিদ্রবন্তি||১৯৬||
हरीतकीमागधिकाविडङ्ग शशाङ्कलेखामलकच्छावीनाम्| सितोपलातैलघृतान्वितानां रोगा न लेढारमभिद्रवन्ति||१९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (197) · Śloka 197
ত্রিফলামসনোদকেন পিষ্টাং রজনীং পর্যুষিতামযঃ কপালে| মধুনা মধুরাং লিহন্ হিনস্তি স্থবিমানং জরসং গদাংশ্চ সর্বান্||১৯৭||
त्रिफलामसनोदकेन पिष्टां रजनीं पर्युषितामयः कपाले| मधुना मधुरां लिहन् हिनस्ति स्थविमानं जरसं गदांश्च सर्वान्||१९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (198) · Śloka 198
খদিরাসনযূষভাবিতাযা- স্ত্রিফলাযা ঘৃতমাক্ষিকপ্লুতাযাঃ| নিযমেন নরা নিষেবিতারো যদি জীবন্ত্যজরাঃ কিমত্র চিত্রম্||১৯৮||
खदिरासनयूषभाविताया- स्त्रिफलाया घृतमाक्षिकप्लुतायाः| नियमेन नरा निषेवितारो यदि जीवन्त्यजराः किमत्र चित्रम्||१९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (199) · Śloka 199
অসনস্বরসেন ভাবিতানা মভযানাং সবিডঙ্গতণ্ডুলানাম্| মধুলোহরজোঘৃতাপ্লুতানাং ন হি লেঢারমভিদ্রবন্তি রোগাঃ||১৯৯||
असनस्वरसेन भाविताना मभयानां सविडङ्गतण्डुलानाम्| मधुलोहरजोघृताप्लुतानां न हि लेढारमभिद्रवन्ति रोगाः||१९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (200) · Śloka 200
বীজকস্য রসমঙ্গুলিহার্যং শর্করামধুঘৃতং ত্রিফলাং চ| শীলযত্সু পুরুষেষু জরত্তা স্বাগতাপি বিনিবর্ত্তত এব||২০০||
बीजकस्य रसमङ्गुलिहार्यं शर्करामधुघृतं त्रिफलां च| शीलयत्सु पुरुषेषु जरत्ता स्वागतापि विनिवर्त्तत एव||२००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (201) · Śloka 201
দর্বীপ্রলেপস্ত্রিফলাকষাযঃ সিতোপলাতৈলমধুপ্রগাঢঃ| সপ্পিলীনাগরলোহরেণু স্তনোঃ সপত্নিং জরসং নিহন্তি||২০১||
दर्वीप्रलेपस्त्रिफलाकषायः सितोपलातैलमधुप्रगाढः| सप्पिलीनागरलोहरेणु स्तनोः सपत्निं जरसं निहन्ति||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (202) · Śloka 202
ফলত্রযত্র্যূষণচূর্ণযুক্তাং দ্রাক্ষাং সসর্পির্মধুশর্করাং চ| ক্ষীরানুপানং পুরুষা লিহন্তো জীবন্তি নির্দ্ধূতজরাবিকারাঃ||২০২||
फलत्रयत्र्यूषणचूर्णयुक्तां द्राक्षां ससर्पिर्मधुशर्करां च| क्षीरानुपानं पुरुषा लिहन्तो जीवन्ति निर्द्धूतजराविकाराः||२०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (203) · Śloka 203
হরীতকীং সর্পিষি সম্প্রপ্তায সমশ্নতস্তত্ পিবতো ঘৃতং চ| ভবেচ্চিরস্থাযি বলং শরীরে সকৃত্কৃতং সাধু যথা কৃতজ্ঞে||২০৩||
हरीतकीं सर्पिषि सम्प्रप्ताय समश्नतस्तत् पिबतो घृतं च| भवेच्चिरस्थायि बलं शरीरे सकृत्कृतं साधु यथा कृतज्ञे||२०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (204) · Śloka 204
আরাচ্চিতানাং কলশং পুরাণং ধত্রীফলানাং মধুনশ্চ পূর্ণম্| সংবত্সরার্দ্ধং নিহিতং যবেষু নিষেবমাণো জরসং নিহন্তি||২০৪||
आराच्चितानां कलशं पुराणं धत्रीफलानां मधुनश्च पूर्णम्| संवत्सरार्द्धं निहितं यवेषु निषेवमाणो जरसं निहन्ति||२०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (205) · Śloka 205
ধাত্রীকৃমিঘ্নাসনসারচূর্ণ সতৈলসর্পির্মধুলোহরেণু| নিষেবমাণস্য ভবেন্নরস্য তারুণ্যলাবণ্যমপি প্রণষ্টম্||২০৫||
धात्रीकृमिघ्नासनसारचूर्ण सतैलसर्पिर्मधुलोहरेणु| निषेवमाणस्य भवेन्नरस्य तारुण्यलावण्यमपि प्रणष्टम्||२०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhA yogAH (206) · Śloka 206
নবামলকশুক্তযো মধু ঘৃতং রজশ্চাযসং চতুষ্টযমযোঘটস্থমিতি চূর্ণিতং বত্সরম্| ক্রমেণ লিহতঃ পযোঽনুপিবতশ্চ পথ্যাশিন শ্চিরং ভবতি জীবিতং ক্ষযমুপৈতি পৃথ্বী জরা||২০৬||
नवामलकशुक्तयो मधु घृतं रजश्चायसं चतुष्टयमयोघटस्थमिति चूर्णितं वत्सरम्| क्रमेण लिहतः पयोऽनुपिबतश्च पथ्याशिन श्चिरं भवति जीवितं क्षयमुपैति पृथ्वी जरा||२०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvadaMShTrAdicUrNam (207) · Śloka 207
চূর্ণ শ্বদংষ্ট্রামলকামৃতানাং লিহন্ সসর্পির্মধুভাগযুক্তম্| বৃষস্থিরঃশান্তবিকারদুঃখঃ সমাঃ শতং জীবতি কৃষণকেশঃ||২০৭||
चूर्ण श्वदंष्ट्रामलकामृतानां लिहन् ससर्पिर्मधुभागयुक्तम्| वृषस्थिरःशान्तविकारदुःखः समाः शतं जीवति कृषणकेशः||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggaprayogAH (208) · Śloka 208
বিডঙ্গসারং মধুকং চ পিষ্টং ভলাতকক্বাথমধুপ্রগাঢম্| অর্শাসি জন্তূংশ্চ জযত্যুদীর্ণান্ বহ্নিং চ সন্ধুক্ষযতি ক্ষণেন| বিডঙ্গভল্লাতকচিত্রকাণাং গুডোত্তরাণামভযান্বিতানাম্| তৈলেন চূর্ণানি নিষেবমাণান্ শরীরিণো নোপতপন্তি রোগাঃ| বিডঙ্গভল্লাতকনাগরাণি যেঽশ্নন্তি সর্পির্মধুসংযুতানি| জরানদীং রোগতরঙ্গিণীং তে লাবণ্যযুক্তাঃ পুরুষাস্তরন্তি| বিডঙ্গকল্কং স্বরসেন ধাত্র্যাঃ ক্ষৌদ্রেণ যুক্তং চ পিবেন্নরো যঃ| দ্রাক্ষারসক্ষৌদ্রপরিপ্লুতং বা বিজিত্য রোগান্ স ভবেচ্ছতাযুঃ||২০৮||
विडङ्गसारं मधुकं च पिष्टं भलातकक्वाथमधुप्रगाढम्| अर्शासि जन्तूंश्च जयत्युदीर्णान् वह्निं च सन्धुक्षयति क्षणेन| विडङ्गभल्लातकचित्रकाणां गुडोत्तराणामभयान्वितानाम्| तैलेन चूर्णानि निषेवमाणान् शरीरिणो नोपतपन्ति रोगाः| विडङ्गभल्लातकनागराणि येऽश्नन्ति सर्पिर्मधुसंयुतानि| जरानदीं रोगतरङ्गिणीं ते लावण्ययुक्ताः पुरुषास्तरन्ति| विडङ्गकल्कं स्वरसेन धात्र्याः क्षौद्रेण युक्तं च पिबेन्नरो यः| द्राक्षारसक्षौद्रपरिप्लुतं वा विजित्य रोगान् स भवेच्छतायुः||२०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalItaNDulaprayogaH (209) · Śloka 209
চূর্ণং সমং মাগধিকাকণানাং বিডঙ্গচুর্ণেন সচিত্রকেণ| নিষেবমাণো মধুরৈলমিশ্রং বযঃপরীণামজলে ন মজ্জেত্||২০৯||
चूर्णं समं मागधिकाकणानां विडङ्गचुर्णेन सचित्रकेण| निषेवमाणो मधुरैलमिश्रं वयःपरीणामजले न मज्जेत्||२०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paunarnavakalpaH mUrvAdayashca (210) · Śloka 210
পুনর্নবস্যার্দ্ধপলং পলং বা পিষ্টং পিবেদ্যঃ পযসার্দ্ধমাসম্| মাসদ্বযং তত্ত্রিগুণং সমাং বা জীর্ণোঽপি ভূযঃ সপুনর্নবঃ স্যাত্| মূর্বাবৃহত্যংশুমতীবলানা মুশীরপাঠাসনশারিবাণাম্| কালানুসার্যাগরুচন্দনানাং বদন্তি পৌনর্নবমেব কল্পম্||২১০||
पुनर्नवस्यार्द्धपलं पलं वा पिष्टं पिबेद्यः पयसार्द्धमासम्| मासद्वयं तत्त्रिगुणं समां वा जीर्णोऽपि भूयः सपुनर्नवः स्यात्| मूर्वाबृहत्यंशुमतीबलाना मुशीरपाठासनशारिवाणाम्| कालानुसार्यागरुचन्दनानां वदन्ति पौनर्नवमेव कल्पम्||२१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAvarIghRutam (211) · Śloka 211
শতাবরীকল্ককষাযসিদ্ধং যে সর্পিরশ্নন্তি সিতাদ্বিতীযম্| তান্ জীতিতাধ্বানমভিপ্রপন্নান্ ন বিপ্রলুম্পন্তি বিকারচোরাঃ||২১১||
शतावरीकल्ककषायसिद्धं ये सर्पिरश्नन्ति सिताद्वितीयम्| तान् जीतिताध्वानमभिप्रपन्नान् न विप्रलुम्पन्ति विकारचोराः||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhAprayogaH (212) · Śloka 212
পীত্বাশ্বগন্ধা পযসার্দ্ধমাসং ঘৃতেন তৈলেন সুখাম্বুনা বা| কৃশস্য পুষ্টিং বপুষো বিধত্তে বালস্য সস্যস্য যথা সুবৃষ্টিঃ||২১২||
पीत्वाश्वगन्धा पयसार्द्धमासं घृतेन तैलेन सुखाम्बुना वा| कृशस्य पुष्टिं वपुषो विधत्ते बालस्य सस्यस्य यथा सुबृष्टिः||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNatilaprayogaH (213) · Śloka 213
দিনে দিনে কৃষ্ণতিলপ্রকুঞ্চং সমশ্নতঃ শীতজলানুপানম্| পোষঃ শরীরস্য ভবত্যনল্পো দৃঢীভবন্ত্যামরণাচ্চ দন্তাঃ||২১৩||
दिने दिने कृष्णतिलप्रकुञ्चं समश्नतः शीतजलानुपानम्| पोषः शरीरस्य भवत्यनल्पो दृढीभवन्त्यामरणाच्च दन्ताः||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shilAjatukShaudrAdiprayogaH (214) · Śloka 214
শিলাজতুক্ষৌদ্রবিডঙ্গসর্পি র্লোহাভযাপারদতাপ্যভক্ষঃ| আপূর্যতে দুর্বলদেহধাতু স্ত্রিপঞ্চরাত্রেণ যথা শশাঙ্কঃ||২১৪||
शिलाजतुक्षौद्रविडङ्गसर्पि र्लोहाभयापारदताप्यभक्षः| आपूर्यते दुर्बलदेहधातु स्त्रिपञ्चरात्रेण यथा शशाङ्कः||२१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shilAjatunaH prayogAntaram (215) · Śloka 215
মধু মধুরসা লাজা ভার্ঙ্গী মধূকশতাবরী| কমলকুসুমত্বক্ক্ষীরীভিঃ সমং জতু পার্বতম্| প্রচুরহবিষা লেহং লীঢ্বা সমৃদ্ধসিতোপলম্| শিথিলজরসো মন্দাতঙ্কা ভবন্তি চিরাযুষঃ||২১৫||
मधु मधुरसा लाजा भार्ङ्गी मधूकशतावरी| कमलकुसुमत्वक्क्षीरीभिः समं जतु पार्वतम्| प्रचुरहविषा लेहं लीढ्वा समृद्धसितोपलम्| शिथिलजरसो मन्दातङ्का भवन्ति चिरायुषः||२१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nArasiMhaghRutam (216) · Śloka 216
গাযত্রীশিখিশিংশপাসনশিবা বেল্লাক্ষকারুষ্করান্ পিষ্ট্বাষ্টৌ দশষড্গুণেম্ভসি ধৃতান্ খণ্ডৈঃ সহাযোমযৈঃ| পাত্রে লোহকৃতে ত্র্যহং রবিকরৈরালোডযন্ পাচযে দগ্নৌ চানুমৃদৌ সলোহশকলং পাদস্থিতং তত্পচেত্| পূতস্যাংশঃ ক্ষীরতোংঽশস্তথাংশৌ ভার্ঙ্গান্নির্যাসাত্ পিবর্যাস্ত্রযোংঽশাঃ| অংশাশ্চত্বারস্তত্র হৈযঙগবীনা দেকীকৃত্যৈতত্সাধযেত্ কৃষ্ণলৌহে| বিমলযা সিতযা মধুনাথবা যুক্তমযুক্তমিদং যদি বা ঘৃতম্| স্বরুচিভোজনপানবিচেষ্টিতো ভবতি না পলশঃ পরিশীলযন্| শ্রীমান্ নির্ধূতপাপ্মা বনমহিষবলো বাজিবেগঃ স্থিরাঙ্গো কেশৈর্ভৃঙ্গাঙ্গনীলৈর্মধুসুরভিমুখো নৈকযোষিন্নিষেবী| বাঙ্মেধাধীসমৃদ্ধঃ সুপটু হৃতবহো মাসমাত্রোপযোগা দ্ধত্তেঽসৌ নারসিংহ বপুরনলশিখাতপ্তচামীকরাভম্||২১৬||
गायत्रीशिखिशिंशपासनशिवा वेल्लाक्षकारुष्करान् पिष्ट्वाष्टौ दशषड्गुणेम्भसि धृतान् खण्डैः सहायोमयैः| पात्रे लोहकृते त्र्यहं रविकरैरालोडयन् पाचये दग्नौ चानुमृदौ सलोहशकलं पादस्थितं तत्पचेत्| पूतस्यांशः क्षीरतोंऽशस्तथांशौ भार्ङ्गान्निर्यासात् पिवर्यास्त्रयोंऽशाः| अंशाश्चत्वारस्तत्र हैयङगवीना देकीकृत्यैतत्साधयेत् कृष्णलौहे| विमलया सितया मधुनाथवा युक्तमयुक्तमिदं यदि वा घृतम्| स्वरुचिभोजनपानविचेष्टितो भवति ना पलशः परिशीलयन्| श्रीमान् निर्धूतपाप्मा वनमहिषबलो वाजिवेगः स्थिराङ्गो केशैर्भृङ्गाङ्गनीलैर्मधुसुरभिमुखो नैकयोषिन्निषेवी| वाङ्मेधाधीसमृद्धः सुपटु हृतवहो मासमात्रोपयोगा द्धत्तेऽसौ नारसिंह वपुरनलशिखातप्तचामीकराभम्||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nArasiMhaghRutaprashaMsA (217) · Śloka 217
হবিরিদমতিপ্রভাবং স্বমিব বপুর্নির্মিতং নৃসিংহেন| নশ্যন্তি যতো ভীতা ব্যাধ্যাধিজরাসুরা দূরাত্| ভৃঙ্গপ্রবালানমুনৈব ভৃষ্টান্ ঘৃতেন যঃ খাদতি যন্ত্রিতাত্মা| বিশুদ্ধকোষ্ঠোঽসনসারসিদ্ধদুগ্ধানুপস্তত্কৃতভোজনার্থঃ| মাসোপযোগাত্ সসুখী জীবত্যব্দশতত্রযম্| গৃহ্ণাতি সকৃদপ্যুক্তমবিলুপ্তস্মৃতীন্দ্রিযঃ||২১৭||
हविरिदमतिप्रभावं स्वमिव वपुर्निर्मितं नृसिंहेन| नश्यन्ति यतो भीता व्याध्याधिजरासुरा दूरात्| भृङ्गप्रवालानमुनैव भृष्टान् घृतेन यः खादति यन्त्रितात्मा| विशुद्धकोष्ठोऽसनसारसिद्धदुग्धानुपस्तत्कृतभोजनार्थः| मासोपयोगात् ससुखी जीवत्यब्दशतत्रयम्| गृह्णाति सकृदप्युक्तमविलुप्तस्मृतीन्द्रियः||२१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena tailavidhAnam (218) · Śloka 218
অনেনৈব চ কল্পেন যস্তৈলমুপযোজযেত্| তানেবাঽঽপ্নোতি স গুণান্ কৃষ্ণকেশশ্চ জাযতে||২১৮||
अनेनैव च कल्पेन यस्तैलमुपयोजयेत्| तानेवाऽऽप्नोति स गुणान् कृष्णकेशश्च जायते||२१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAshmarIphalaprayogaH (219) · Śloka 219
কাশ্মর্যাণাং তুলাং মাসং স্থিতাং মধুঘৃতোক্ষিতাম্| উপযুজ্য পযোঽন্নাশী চিরং জীবতি কান্তিমান্||২১৯||
काश्मर्याणां तुलां मासं स्थितां मधुघृतोक्षिताम्| उपयुज्य पयोऽन्नाशी चिरं जीवति कान्तिमान्||२१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktarasAyanopasaMhAraH (220) · Śloka 220
উক্তানি শক্যানি ফলান্বিতানি যুগানুরূপাণি রসাযনানি| মহানুশংসান্যপি চাপরাণি প্রাপ্ত্যাদিকষ্টানি ন কীর্তিতানি| অমানুষাণামতিবিস্মযানাং সত্কর্মণাং যদ্যপি তনি হেতুঃ| সমূলকাষং তু কষন্তি দেহং ভ্রংশাদ্বিধেস্তেন বিবর্জিতানি||২২০||
उक्तानि शक्यानि फलान्वितानि युगानुरूपाणि रसायनानि| महानुशंसान्यपि चापराणि प्राप्त्यादिकष्टानि न कीर्तितानि| अमानुषाणामतिविस्मयानां सत्कर्मणां यद्यपि तनि हेतुः| समूलकाषं तु कषन्ति देहं भ्रंशाद्विधेस्तेन विवर्जितानि||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanAnyavashyaM niShevaNIyAni (221) · Śloka 221
যুগস্বভাবাদ্যদি চৌষধীনাং ক্রিযাসু শক্তিঃ পরিকল্পযতেঽল্পা| আযুর্বলাদিষবপি সা তথেতি যত্নান্নিষেব্যাণি রসাযনানি| ন চৌষধীনামপি সর্বথৈব প্রভাবহানিঃ পরিকল্পনীয়া| ফলং প্রযাত্যূর্ধ্বমধস্ত্রিবৃত্তু প্রত্যক্ষতঃ কস্য ন সিদ্ধমেতত্||২২১||
युगस्वभावाद्यदि चौषधीनां क्रियासु शक्तिः परिकल्पयतेऽल्पा| आयुर्बलादिषवपि सा तथेति यत्नान्निषेव्याणि रसायनानि| न चौषधीनामपि सर्वथैव प्रभावहानिः परिकल्पनीय़ा| फलं प्रयात्यूर्ध्वमधस्त्रिवृत्तु प्रत्यक्षतः कस्य न सिद्धमेतत्||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanAnAM samyagvidhAnaM kAryam (222) · Śloka 222
অদেশকালোপহিতান্যসাত্ম্যা ন্যত্যুষ্ণতীক্ষ্ণানি যথৌষধানি| নাশং নযন্তে সহসৈব দেহং সম্যক্প্রযুক্তানি তথৈব বৃদ্ধিম্| জিত্বা তস্মাদিন্দ্রিযাদীন্ সুদুষ্টান্ কালোপেতঃ শ্রদ্দধানো যথাবত্| আযুঃপ্রজ্ঞাতেজসাং যদ্বিবৃধ্যৈ বীর্যোপেতং শীলযেদৌষধং তত্||২২২||
अदेशकालोपहितान्यसात्म्या न्यत्युष्णतीक्ष्णानि यथौषधानि| नाशं नयन्ते सहसैव देहं सम्यक्प्रयुक्तानि तथैव वृद्धिम्| जित्वा तस्मादिन्द्रियादीन् सुदुष्टान् कालोपेतः श्रद्दधानो यथावत्| आयुःप्रज्ञातेजसां यद्विवृध्यै वीर्योपेतं शीलयेदौषधं तत्||२२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanayoge niyamaparatvam (223) · Śloka 223
উত্সাহবীরৈরপি সর্বকালং নরৈরগম্যানি তপোদরিদ্রৈঃ| মহার্ণবানামিব দুস্তরাণাং পারাণ্যপারাণি রসাযনানাম্| রসাযনানামুপযোগসম্পদা কৃতপ্রসাদৈর্মলদোষধাতুভিঃ| স্থিরং শরীরং ক্রিযতে শরীরিণাং কুলং যথা সত্পুরুষৈরধিষ্ঠিতম্| দান্তেন্দ্রিযেণ শাস্ত্রার্থং যথাবদনুতিষ্ঠতা| কিযদ্বা দীর্ঘদর্শিত্বং নেন্দ্রত্বমপি দুর্ল্লভম্||২২৩||
उत्साहवीरैरपि सर्वकालं नरैरगम्यानि तपोदरिद्रैः| महार्णवानामिव दुस्तराणां पाराण्यपाराणि रसायनानाम्| रसायनानामुपयोगसम्पदा कृतप्रसादैर्मलदोषधातुभिः| स्थिरं शरीरं क्रियते शरीरिणां कुलं यथा सत्पुरुषैरधिष्ठितम्| दान्तेन्द्रियेण शास्त्रार्थं यथावदनुतिष्ठता| कियद्वा दीर्घदर्शित्वं नेन्द्रत्वमपि दुर्ल्लभम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayoge vyAdhipratikAraH (224) · Śloka 224
রসাযনবিধিভ্রংশাজ্জাযেরন্ ব্যাধযো যদি| যথাস্বমৌষধং তেষাং কার্যং মুক্ত্বা রসাযনম্||২২৪||
रसायनविधिभ्रंशाज्जायेरन् व्याधयो यदि| यथास्वमौषधं तेषां कार्यं मुक्त्वा रसायनम्||२२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnimUlameva lAbhaH (225) · Śloka 225
অধ্যাক্রান্তা যেঽম্লপটুক্ষারকটূষ্ণৈ র্দ্রব্যৈস্তীক্ষ্ণৈঃ সন্নিহিতা তেষু জরত্তা| সন্ধুক্ষ্যোঽগ্নিস্তৈরুপজাতে চ বিবর্জ্যা যোগাস্তেঽগ্নৌ ধাতুসমৃদ্ধেঃ স হি মূলম্| আযুর্যোগাঃ সাধ্বপি যুক্ত মৃদুবহ্নৌ নৈরর্থক্যং যান্তি কৃতঘ্নেঽপ্যুপকারাঃ| দীপ্তে বহ্নৌ তে তু গণৌঘৈরপি তুচ্ছা বিস্তীর্যন্তে পাত্রনিসৃষ্টা ইব ভোগাঃ||২২৫||
अध्याक्रान्ता येऽम्लपटुक्षारकटूष्णै र्द्रव्यैस्तीक्ष्णैः सन्निहिता तेषु जरत्ता| सन्धुक्ष्योऽग्निस्तैरुपजाते च विवर्ज्या योगास्तेऽग्नौ धातुसमृद्धेः स हि मूलम्| आयुर्योगाः साध्वपि युक्त मृदुवह्नौ नैरर्थक्यं यान्ति कृतघ्नेऽप्युपकाराः| दीप्ते वह्नौ ते तु गणौघैरपि तुच्छा विस्तीर्यन्ते पात्रनिसृष्टा इव भोगाः||२२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AcArarasAyanam (226) · Śloka 226
সত্যবাদিনমক্রোধমধ্যাত্মপ্রবণেন্দ্রিযম্| শান্তং সদ্দৃত্তনিরতং বিদ্যান্নিত্যরসাযনম্| গুণৈরেভিঃ সমুদিতঃ সেবতে যো রসাযনম্| ত নির্বৃতাত্মা দীর্ঘাযুঃ পরত্রেহ চ মোদতে| শাস্ত্রানুসারিণী চর্যা চিত্তজ্ঞাঃ পার্শ্ববর্ত্তিনঃ| বুদ্ধিরস্খলিতার্থেষু পরিপূর্ণং রসাযনম্||২২৬||
सत्यवादिनमक्रोधमध्यात्मप्रवणेन्द्रियम्| शान्तं सद्दृत्तनिरतं विद्यान्नित्यरसायनम्| गुणैरेभिः समुदितः सेवते यो रसायनम्| त निर्वृतात्मा दीर्घायुः परत्रेह च मोदते| शास्त्रानुसारिणी चर्या चित्तज्ञाः पार्श्ववर्त्तिनः| बुद्धिरस्खलितार्थेषु परिपूर्णं रसायनम्||२२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana goShThe rasAyanasiddhiH (227-49) · Śloka 49
গবামৃজুত্বেন কৃতানুকারৈ রনযবাগাশযদেহচেষ্টৈঃ| স্থিরেন্দ্রিযাযুর্জ্বলনৈঃ সুশীলৈঃ সুবৃদ্ধগোপৈঃ সমধিষ্থিতেষু| প্রাজ্যাজ্যদুগ্ধৌষধিপাদপেষু হ্যুম্ভারবৈর্বল্গিতবত্সকেষু| কঠপ্রবেশেন বিনাপি সিদ্ধিং ব্রজন্তি গোষ্ঠেষু রসাযনানি||২২৭|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে রসাযন বিধিনীমৈকোনপঞ্চাশোঽধ্যাযঃ||৪৯||
गवामृजुत्वेन कृतानुकारै रनयवागाशयदेहचेष्टैः| स्थिरेन्द्रियायुर्ज्वलनैः सुशीलैः सुवृद्धगोपैः समधिष्थितेषु| प्राज्याज्यदुग्धौषधिपादपेषु ह्युम्भारवैर्वल्गितवत्सकेषु| कठप्रवेशेन विनापि सिद्धिं ब्रजन्ति गोष्ठेषु रसायनानि||२२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे रसायन विधिनीमैकोनपञ्चाशोऽध्यायः||४९||
🔊 Audio coming soon