Adhikarana atha sarvAkShirogavij~jAnIyo nAmAShTAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ সর্বাক্ষিরোগবিজ্ঞানীযং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः सर्वाक्षिरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtABiShyandalakShaNam (2) · Śloka 2
বাতেন নেত্রেঽভিষ্যণ্ণে নাসানাহোঽল্পশোফতা| শঙ্খাক্ষিভ্রূললাটাস্যতোদস্ফুরণভেদনম্| শুষ্কাল্পা দূষিকা শীতমল্পং চাশ্রু চলা রুজঃ| নিমিষোন্মেষণং কৃচ্ছ্রাজ্জন্তূনামিব সর্পণম্| অক্ষ্যাধ্মাতমিবাভাতি সূক্ষ্মৈশ্শল্যৈরিবাচিতম্| স্নিগ্ধোষ্ণৈশ্চোপশমনম্.......................||২||
वातेन नेत्रेऽभिष्यण्णे नासानाहोऽल्पशोफता| शङ्खाक्षिभ्रूललाटास्यतोदस्फुरणभेदनम्| शुष्काल्पा दूषिका शीतमल्पं चाश्रु चला रुजः| निमिषोन्मेषणं कृच्छ्राज्जन्तूनामिव सर्पणम्| अक्ष्याध्मातमिवाभाति सूक्ष्मैश्शल्यैरिवाचितम्| स्निग्धोष्णैश्चोपशमनम्.......................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhimanthaH (3) · Śloka 3
.....................সোঽভিষ্যন্দ উপেক্ষিতঃ| অধিমন্থো ভবেত্তত্র কর্ণযোর্নদনং ভ্রমঃ| অরণ্যেব চ মথ্যন্তে ললাটাক্ষিভ্রুবাদযঃ||৩||
.....................सोऽभिष्यन्द उपेक्षितः| अधिमन्थो भवेत्तत्र कर्णयोर्नदनं भ्रमः| अरण्येव च मथ्यन्ते ललाटाक्षिभ्रुवादयः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajahatAdhimanthaH (4) · Śloka 4
হতাধিমন্থঃ সোঽপি স্যাত্প্রমাদাত্তেন বেদনাঃ| অনেকরূপা জাযন্তে ব্রণো দৃষ্টৌ চ দৃষ্টিহা||৪||
हताधिमन्थः सोऽपि स्यात्प्रमादात्तेन वेदनाः| अनेकरूपा जायन्ते व्रणो दृष्टौ च दृष्टिहा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyatovAtaH (5) · Śloka 5
মন্যাক্ষিশঙ্খতো বাযুরন্যতো বা প্রবর্তযেত্| ব্যথাং তীব্রামপৈচ্ছিল্যরাগশোফং বিলোচনম্| সঙ্কোচযতি পর্যশ্রু সোঽন্যতো বাতসংজ্ঞিতঃ||৫||
मन्याक्षिशङ्खतो वायुरन्यतो वा प्रवर्तयेत्| व्यथां तीव्रामपैच्छिल्यरागशोफं विलोचनम्| सङ्कोचयति पर्यश्रु सोऽन्यतो वातसंज्ञितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaparyayaH (6) · Śloka 6
তদ্বজ্জিহ্যং ভবেন্নেত্রমূনং বা বাতপর্যযে||৬||
तद्वज्जिह्यं भवेन्नेत्रमूनं वा वातपर्यये||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittABiShyandaH (7) · Śloka 7
দাহো ধূমাযনং শোফঃ স্যাবতা বর্ত্মনোর্বহিঃ| অতঃক্লেদোঽশ্রু পীতোষ্ণং রাগঃ পীতাভদর্শনম্| ক্ষারোক্ষিতক্ষতাক্ষিত্বং পিত্তাভিষ্যন্দলক্ষণম্||৭||
दाहो धूमायनं शोफः स्यावता वर्त्मनोर्बहिः| अतःक्लेदोऽश्रु पीतोष्णं रागः पीताभदर्शनम्| क्षारोक्षितक्षताक्षित्वं पित्ताभिष्यन्दलक्षणम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhimanthaH (8) · Śloka 8
জ্বলদঙ্গারকীর্ণাভং যকৃত্পিণ্ডসমপ্রভম্| অধিমন্যে ভবেন্নেত্রম্.......................||৮||
ज्वलदङ्गारकीर्णाभं यकृत्पिण्डसमप्रभम्| अधिमन्ये भवेन्नेत्रम्.......................||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPABiShyandalakShaNam (9) · Śloka 9
........................স্যন্দে তু কফসম্ভবে| জাড্যং শোফো মহান্ কণ্ডূর্নিদ্রান্নানভিনন্দনম্| সান্দ্রস্নিগ্ধবহুশ্বেতপিচ্ছাবদ্ দূষিকাঽশ্রুতা||৯||
........................स्यन्दे तु कफसम्भवे| जाड्यं शोफो महान् कण्डूर्निद्रान्नानभिनन्दनम्| सान्द्रस्निग्धबहुश्वेतपिच्छावद् दूषिकाऽश्रुता||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPAdhimanthalakShaNam (10) · Śloka 10
অধিমন্থে নতং কৃষ্ণমুন্নতং শুক্লমণ্ডলম্| প্রসেকো নাসিকাধ্মানং পাংসুপূর্ণমিবেক্ষণম্||১০||
अधिमन्थे नतं कृष्णमुन्नतं शुक्लमण्डलम्| प्रसेको नासिकाध्मानं पांसुपूर्णमिवेक्षणम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktABiShyandalakShaNam (11) · Śloka 11
রক্তাশ্রুরাজীদূষীকা রক্তমণ্ডলদর্শনম্| রক্তস্যন্দেন নযনং সপিত্তস্যন্দলক্ষণম্||১১||
रक्ताश्रुराजीदूषीका रक्तमण्डलदर्शनम्| रक्तस्यन्देन नयनं सपित्तस्यन्दलक्षणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAdhimanthalakShaNam (12) · Śloka 12
মন্থেঽক্ষিতাম্রপর্যন্তমুত্পাটনসমানরুক্| রাগেণ বন্ধূকনিভং তাম্যতি স্পর্শনাক্ষমম্| অসৃঙ্নিমগ্নারিষ্টাভং কৃষ্ণমগ্ন্যাভদর্শনম্||১২||
मन्थेऽक्षिताम्रपर्यन्तमुत्पाटनसमानरुक्| रागेण बन्धूकनिभं ताम्यति स्पर्शनाक्षमम्| असृङ्निमग्नारिष्टाभं कृष्णमग्न्याभदर्शनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimanthasAmAnyalakShaNam (13) · Śloka 13
অধিমন্থা যথাস্বং চ সর্বে স্যন্দাধিকব্যথাঃ| শঙ্খদন্তকপোলেষু কপালে চাতি রুক্করাঃ||১৩||
अधिमन्था यथास्वं च सर्वे स्यन्दाधिकव्यथाः| शङ्खदन्तकपोलेषु कपाले चाति रुक्कराः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkAkShipAkaH (14) · Śloka 14
বাতপিত্তাতুরং ঘর্ষতোদভেদোপদেহবত্| রূক্ষদারুণবর্ত্মাক্ষিকৃচ্ছ্রোন্মীলনিমীলনম্| বিকূণনবিশুষ্কত্বশীতেচ্ছাশূলপাকবত্| উক্তঃ শুষ্কাক্ষিপাকোঽযম্................||১৪||
वातपित्तातुरं घर्षतोदभेदोपदेहवत्| रूक्षदारुणवर्त्माक्षिकृच्छ्रोन्मीलनिमीलनम्| विकूणनविशुष्कत्वशीतेच्छाशूलपाकवत्| उक्तः शुष्काक्षिपाकोऽयम्................||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashophapAkaH (15) · Śloka 15
..................সশোফঃ স্যাত্ত্রিভির্মলৈঃ| সরক্তস্তত্র শোফোঽতিরুদ্গাহষ্ঠীবনাদিমান্| পক্বোদুম্বরসঙ্কাশং জাযতে শুক্লমণ্ডলম্| অশ্রূষ্ণশীতবিশদপিচ্ছিলাচ্ছঘনং মুহুঃ||১৫||
..................सशोफः स्यात्त्रिभिर्मलैः| सरक्तस्तत्र शोफोऽतिरुद्गाहष्ठीवनादिमान्| पक्वोदुम्बरसङ्काशं जायते शुक्लमण्डलम्| अश्रूष्णशीतविशदपिच्छिलाच्छघनं मुहुः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpashophaH (16) · Śloka 16
অল্পশোফোঽল্পশোফস্তু পাকোঽন্যৈর্লক্ষণৈস্তথা||১৬||
अल्पशोफोऽल्पशोफस्तु पाकोऽन्यैर्लक्षणैस्तथा||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShipAkAtyayaH (17) · Śloka 17
অক্ষিপাকাত্যযে শোফঃ সংরম্ভঃ কলুষাশ্রুতা| কফোপদিগ্ধমসিতং সিতং প্রক্লেদরাগবত্| দাহো দর্শনসংরোধো বেদনাশ্চানবস্থিতা||১৭||
अक्षिपाकात्यये शोफः संरम्भः कलुषाश्रुता| कफोपदिग्धमसितं सितं प्रक्लेदरागवत्| दाहो दर्शनसंरोधो वेदनाश्चानवस्थिता||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amloShitaH (18) · Śloka 18
অন্নসারোঽম্লতাং নীতঃ পিত্তরক্তোল্বণৈর্মলৈঃ| সিরাভির্নেত্রমারূঢঃ করোতি শ্যাবলোহিতম্| সশোফদাহপাকাশ্রু ভৃশং চাবিলদর্শনম্| অম্লোষিতোঽযম্............................||১৮||
अन्नसारोऽम्लतां नीतः पित्तरक्तोल्बणैर्मलैः| सिराभिर्नेत्रमारूढः करोति श्यावलोहितम्| सशोफदाहपाकाश्रु भृशं चाविलदर्शनम्| अम्लोषितोऽयम्............................||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagAnAM sa~gkhyAsamprAptiH (19) · Śloka 19
............ইত্যুক্তাঃ গদাঃ ষোডশ সর্বগাঃ||১৯||
............इत्युक्ताः गदाः षोडश सर्वगाः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyatAnirdeshaH (20-18) · Śloka 18
হতাধিমন্থমেতেষু সাক্ষিপাকাত্যযং ত্যজেত্| বাতাদ্ভূতং পঞ্চরাত্রেণ দৃষ্টিং সপ্তাহেন শ্লেষ্মজাতোঽধিমন্থঃ| রক্তোত্পন্নো হন্তি তদ্বত্ত্রিরাত্রান্ মিথ্যাচারাত্ পৈত্তিকঃ সদ্য এব||২০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে সর্বাক্ষিরোগবিজ্ঞানীয নামাষ্টাদশোঽধ্যাযঃ||১৮||
हताधिमन्थमेतेषु साक्षिपाकात्ययं त्यजेत्| वाताद्भूतं पञ्चरात्रेण दृष्टिं सप्ताहेन श्लेष्मजातोऽधिमन्थः| रक्तोत्पन्नो हन्ति तद्वत्त्रिरात्रान् मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्वाक्षिरोगविज्ञानीय नामाष्टादशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon