Adhikarana atha li~gganAshapratiShedho nAma saptadasho~adhyAyaH - pra (1) · Śloka 1
অথাতো লিঙ্গনাশপ্রতিশেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो लिङ्गनाशप्रतिशेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana li~gganAshaparyAyAH - upadravAshca (2) · Śloka 2
লিঙ্গনাশে নীলিকা পটলমান্ধ্যমিতি পর্যাযাঃ| সঃ শ্লৈষ্মিক এব প্রাক্ সাধ্যোঽভিহিতঃ| তস্য পুনঃ ষডুপদ্রবাঃ-আবর্ত্তকী, শর্করা, রাজীমতী, ছিন্নাংশুকা, চন্দ্রকী ছত্রকী চেতি||২||
लिङ्गनाशे नीलिका पटलमान्ध्यमिति पर्यायाः| सः श्लैष्मिक एव प्राक् साध्योऽभिहितः| तस्य पुनः षडुपद्रवाः-आवर्त्तकी, शर्करा, राजीमती, छिन्नांशुका, चन्द्रकी छत्रकी चेति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravalakShaNAni (3) · Śloka 3
তত্র শ্বেতারুণাবর্ত্তবদনবস্থিতা দৃষ্টিরাবর্ত্তকী| অর্কক্ষীরলেশেনেব কূর্চিকাপিণ্ডেনেব চাচিতা শর্করা| শালিশূকাভরাজ্যাবৃতা রাজীমতী| ছিন্নবিষমদগ্ধাভা সরুক্ ছিন্নাংশুকা| কাংস্যসমচ্ছাযা চন্দ্রকসংস্থানা চন্দ্রকী| নৈকবর্ণা ছত্রনিভা ছত্রকী| তা ন বিধ্যেত্| অপি চ||৩||
तत्र श्वेतारुणावर्त्तवदनवस्थिता दृष्टिरावर्त्तकी| अर्कक्षीरलेशेनेव कूर्चिकापिण्डेनेव चाचिता शर्करा| शालिशूकाभराज्यावृता राजीमती| छिन्नविषमदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका| कांस्यसमच्छाया चन्द्रकसंस्थाना चन्द्रकी| नैकवर्णा छत्रनिभा छत्रकी| ता न विध्येत्| अपि च||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avedhyali~gganASalakShaNam (4) · Śloka 4
ন বিধ্যেদসিরার্হাণাং ন তৃট্পীনসকাসিনাম্| নাজীর্ণভীরুবমিতশিরঃ কর্ণাক্ষিশূলিনাম্| নাত্যুষ্ণশীতবাতাভ্রে নাসম্পূর্ণাং চ নীলিকাম্||৪||
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्| नाजीर्णभीरुवमितशिरः कर्णाक्षिशूलिनाम्| नात्युष्णशीतवाताभ्रे नासम्पूर्णां च नीलिकाम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asa~jjAtanIlikAlakShaNam (5) · Śloka 5
অসঞ্জাতা হী বিষমা দধিমস্ততনুশ্চ সা| শলাকযাঽবঘৃষ্টাপি পুনরূর্ধ্বং প্রপদ্যতে| করোতি বেদনাং তীব্রাং দৃষ্টিঞ্চ স্থগযেত্পুনঃ||৫||
असञ्जाता ही विषमा दधिमस्ततनुश्च सा| शलाकयाऽवघृष्टापि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते| करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिञ्च स्थगयेत्पुनः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asampUrNanIlikAyAH gatiH (6) · Śloka 6
সা চ সম্পূর্যতে শীঘ্রং শ্লেষ্মলৈর্বাতপিত্তলৈঃ| চিরাত্ সোপদ্রবা চ স্যাত্...........................||৬||
सा च सम्पूर्यते शीघ्रं श्लेष्मलैर्वातपित्तलैः| चिरात् सोपद्रवा च स्यात्...........................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyadhyanIlikAlakShaNam (7) · Śloka 7
.......................ংইষ্প্রেক্ষ্যা ত্বর্হতি ব্যধম্|৭|
.......................ंइष्प्रेक्ष्या त्वर्हति व्यधम्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana li~gganASe SastrakarmavidhAnam (7) · Śloka 7
অথ স্নিগ্ধস্য বিরিক্তস্য ঘৃতৈঃ সম্ভোজিতস্য নিশি রসেন প্রীণিতোত্তমাঙ্গস্যাভুক্তবতঃ সজ্জোপকরণস্য বিমলেঽহনি সাধকে চ কৃতস্বস্ত্যযনস্য বিহিতাদিত্যবিদেহাধিপতিপ্রণামস্য পূর্বাহ্ণে নিবাতপ্রকাশদেশস্থস্য প্রত্যাদিত্যমাস্তরণেন লব্ধমার্দবাযাং ভূমৌ প্রসাদিতচরণযুগ্মমুপবিষ্টস্য ক্ষিতিতলগতসমতলোভযপাণেঃ পৃষ্ঠতঃ সুখোপবিষ্টেন পরিচারকেণ হস্তাভ্যাং নিশ্চলমবলম্বিতশিরসঃ কিঞ্চিদুত্তানাস্যস্য স্বাং নাসামিতরচ্চেক্ষণমীক্ষমাণস্যাতুরস্য জঙ্ঘযোরুপরিষ্টান্নাত্যুচ্ছ্রিতাসননিবিষ্টো ভিষক্ দক্ষিণহস্তানুলোমমক্ষিমুখবাষ্পস্বিন্নং নিমীলিতমীষদঙ্গুষ্ঠোদরবিমৃদিততারকতযা পরিপ্লুতদোষং সব্যাঙ্গুষ্ঠপ্রদদেশিনীভ্যামুন্মীল্য দক্ষিণমধ্যমাপ্রদেশিন্যঙ্গুষ্ঠৈর্নিষ্কম্পং গৃহীতযা শলাকযা কৃষ্ণভাগাদ্ভাগদ্বযস্যাপাঙ্গাদেকভাগস্য চ সঙ্গমে দৃষেরার্জবং নাত্যূর্ধ্বমধো বা নেত্রসহজন্মনি সন্ধৌ বিধ্যেত্| এবমেব দক্ষিণং দক্ষিণাঙ্গুষ্ঠপ্রদেশিন্যুন্মীলিতমিতরেণ করেণৈব চাতুরস্য দক্ষিণপার্শ্বে স্থিত্বা||৭||
अथ स्निग्धस्य विरिक्तस्य घृतैः सम्भोजितस्य निशि रसेन प्रीणितोत्तमाङ्गस्याभुक्तवतः सज्जोपकरणस्य विमलेऽहनि साधके च कृतस्वस्त्ययनस्य विहितादित्यविदेहाधिपतिप्रणामस्य पूर्वाह्णे निवातप्रकाशदेशस्थस्य प्रत्यादित्यमास्तरणेन लब्धमार्दवायां भूमौ प्रसादितचरणयुग्ममुपविष्टस्य क्षितितलगतसमतलोभयपाणेः पृष्ठतः सुखोपविष्टेन परिचारकेण हस्ताभ्यां निश्चलमवलम्बितशिरसः किञ्चिदुत्तानास्यस्य स्वां नासामितरच्चेक्षणमीक्षमाणस्यातुरस्य जङ्घयोरुपरिष्टान्नात्युच्छ्रितासननिविष्टो भिषक् दक्षिणहस्तानुलोममक्षिमुखवाष्पस्विन्नं निमीलितमीषदङ्गुष्ठोदरविमृदिततारकतया परिप्लुतदोषं सव्याङ्गुष्ठप्रददेशिनीभ्यामुन्मील्य दक्षिणमध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैर्निष्कम्पं गृहीतया शलाकया कृष्णभागाद्भागद्वयस्यापाङ्गादेकभागस्य च सङ्गमे दृषेरार्जवं नात्यूर्ध्वमधो वा नेत्रसहजन्मनि सन्धौ विध्येत्| एवमेव दक्षिणं दक्षिणाङ्गुष्ठप्रदेशिन्युन्मीलितमितरेण करेणैव चातुरस्य दक्षिणपार्श्वे स्थित्वा||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyagviddhalakShaNam (8) · Śloka 8
অথ শব্দবদবেদনং সাম্বুবিন্দুস্রুতি চ সম্যগ্বিদ্ধং বিদ্যাত্| প্রবিষ্টমাত্রাং চ শালাকাং ধারযেত্| রাগাশ্রুবেদনানুত্পাদনার্থঞ্চ স্তন্যেন সেচযেত্| ততঃ পুনরাতুরমাশ্বাস্য ভ্রমযন্ শলাকামাদৃষ্টিমধ্যাত্ প্রবেশযেত্||৮||
अथ शब्दवदवेदनं साम्बुबिन्दुस्रुति च सम्यग्विद्धं विद्यात्| प्रविष्टमात्रां च शालाकां धारयेत्| रागाश्रुवेदनानुत्पादनार्थञ्च स्तन्येन सेचयेत्| ततः पुनरातुरमाश्वास्य भ्रमयन् शलाकामादृष्टिमध्यात् प्रवेशयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vedhottaraM karma (9) · Śloka 9
অধশ্চাস্যাবলোকযতো লিঙ্গনাশমদ্রুতমবিলম্বিতমনুসুখমধোমুখমপনযেদুচ্ছিঙ্খযেচ্চৈনম্| তথা হি দৃক্স্রস্তকফস্য বিশুধ্যতি| বিশুদ্ধদৃষ্টেশ্চাঙ্গুলিং তন্তূন্ জ্ঞাতীন্ সন্ততীংশ্চ দর্শযেত্| প্রেক্ষমাণস্য চানিমীলিতান্নেত্রাচ্ছন্নৈঃ শনৈঃ ভ্রমযন্নেব শলাকামপকর্ষেত্| অথ ব্যপগতদোষস্য যথাবত্ পশ্যতঃ সুখোষ্ণঘৃতাপ্লুতং পিচুমীক্ষণস্যোপরি দত্বা বধ্নীযাত্| ততো নিবাতমাগারমনুপ্রবেশ্য সংবেশ্য চ সোপধানে মৃদুশযনে শযানং দক্ষিণেঽক্ষিণি বিদ্ধে বামেন পার্শ্বেন বামে দক্ষিণেনোভযস্মিন্নুত্তানমনুকূলাভিঃ কথাভিরুপচারেত্| যথাশক্তি চৈনমুপবাসযেত্ উদ্গারক্ষবথুকাসনিষ্ঠীবনোত্ক্ষেপণানি ত্র্যহং পরিহরেত্| স্নানাম্বুপানদন্তধাবনাধোমুখাবস্থানানি সপ্তাহম্| স্নেহবিধিং চেক্ষেত| মূর্ধ্নি পাদযোশ্চ ঘৃতাভ্যঙ্গমাচরেত্| তৃতীযে চাহ্নি মুক্ত্বাক্ষি পরিষেচযেদেরণ্ডপল্লবশৃতেন দুগ্ধোষ্ণেন দুগ্ধেন| জীবনীযৈর্বা সিদ্ধেন পযসা হবিষা বা| তদ্বল্লঘুনা পঞ্চমূলেন| ততঃ পূর্ববদ্ বধ্নীযাত্| ততঃ প্রভৃত্যেবমেব প্রত্যহমাসপ্তাহম্| সপ্তমে তু দিবসে সর্বথা মোক্ষযেত্| দশমে বা| ভোজযেচ্চৈনং ব্যোষামলকযুক্তং দ্রবমীষত্স্নেহলবণং বাট্যমুষ্ণোদকদ্বিতীযাং বিলেপীং বা| এবমাচরতো রুজা রাগাদযৌ নানুবর্ত্তন্তে||৯||
अधश्चास्यावलोकयतो लिङ्गनाशमद्रुतमविलम्बितमनुसुखमधोमुखमपनयेदुच्छिङ्खयेच्चैनम्| तथा हि दृक्स्रस्तकफस्य विशुध्यति| विशुद्धदृष्टेश्चाङ्गुलिं तन्तून् ज्ञातीन् सन्ततींश्च दर्शयेत्| प्रेक्षमाणस्य चानिमीलितान्नेत्राच्छन्नैः शनैः भ्रमयन्नेव शलाकामपकर्षेत्| अथ व्यपगतदोषस्य यथावत् पश्यतः सुखोष्णघृताप्लुतं पिचुमीक्षणस्योपरि दत्वा बध्नीयात्| ततो निवातमागारमनुप्रवेश्य संवेश्य च सोपधाने मृदुशयने शयानं दक्षिणेऽक्षिणि विद्धे वामेन पार्श्वेन वामे दक्षिणेनोभयस्मिन्नुत्तानमनुकूलाभिः कथाभिरुपचारेत्| यथाशक्ति चैनमुपवासयेत् उद्गारक्षवथुकासनिष्ठीवनोत्क्षेपणानि त्र्यहं परिहरेत्| स्नानाम्बुपानदन्तधावनाधोमुखावस्थानानि सप्ताहम्| स्नेहविधिं चेक्षेत| मूर्ध्नि पादयोश्च घृताभ्यङ्गमाचरेत्| तृतीये चाह्नि मुक्त्वाक्षि परिषेचयेदेरण्डपल्लवशृतेन दुग्धोष्णेन दुग्धेन| जीवनीयैर्वा सिद्धेन पयसा हविषा वा| तद्वल्लघुना पञ्चमूलेन| ततः पूर्ववद् बध्नीयात्| ततः प्रभृत्येवमेव प्रत्यहमासप्ताहम्| सप्तमे तु दिवसे सर्वथा मोक्षयेत्| दशमे वा| भोजयेच्चैनं व्योषामलकयुक्तं द्रवमीषत्स्नेहलवणं वाट्यमुष्णोदकद्वितीयां विलेपीं वा| एवमाचरतो रुजा रागादयौ नानुवर्त्तन्ते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAdyupadravacikitsA pathya~jca (10) · Śloka 10
তদনুবৃত্তৌ যষ্টীমধুকলোধ্রমৃদ্বীকাসৈন্ধবৈঃ সিদ্ধেন সসিতেনঽজপযসা নযনমাশ্চ্যোতযেত্| মধুককুষ্ঠোত্পলদ্রাক্ষালাক্ষাশর্করাভির্বা| পৃশ্নিপর্ণীমুস্তমধুকশতাবরীপদ্মকসৈন্ধবৈর্বা| শিরোবক্ত্রলেপঞ্চ সারিবাগৌরিকযবদূর্বাঘৃতৈঃ কুর্যাত্| মাতুলুঙ্গরসাপ্লুতৈর্বা মৃদুভৃষ্টৈস্তিলৈঃ সসর্ষপৈঃ| অজাক্ষীরদ্রুতৈর্বা পযস্যাসারিবাপত্রমঞ্জিষ্ঠাযষ্ট্যাহ্বৈর্হিমঃ সুখোষ্ণো বা লেপঃ| তদ্বদ্দেবদারুনাগরপদ্মকৈর্বা| জাঙ্গলরসেন চ জীবনীযক্বাথবতা ভোজযেত্| বাতহরবর্গসিদ্ধেন চ পযসা| পদ্মকাদিগর্ভসিদ্ধং সর্পিঃ পাননাবনসেকেষু বিদধ্যাত্| তথানুপশমে সিরাং বিধ্যেত্| অধিমন্থসাধনং চেক্ষেত||১০||
तदनुवृत्तौ यष्टीमधुकलोध्रमृद्वीकासैन्धवैः सिद्धेन ससितेनऽजपयसा नयनमाश्च्योतयेत्| मधुककुष्ठोत्पलद्राक्षालाक्षाशर्कराभिर्वा| पृश्निपर्णीमुस्तमधुकशतावरीपद्मकसैन्धवैर्वा| शिरोवक्त्रलेपञ्च सारिवागौरिकयवदूर्वाघृतैः कुर्यात्| मातुलुङ्गरसाप्लुतैर्वा मृदुभृष्टैस्तिलैः ससर्षपैः| अजाक्षीरद्रुतैर्वा पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठायष्ट्याह्वैर्हिमः सुखोष्णो वा लेपः| तद्वद्देवदारुनागरपद्मकैर्वा| जाङ्गलरसेन च जीवनीयक्वाथवता भोजयेत्| वातहरवर्गसिद्धेन च पयसा| पद्मकादिगर्भसिद्धं सर्पिः पाननावनसेकेषु विदध्यात्| तथानुपशमे सिरां विध्येत्| अधिमन्थसाधनं चेक्षेत||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AcArAtikramapariNAmAstatropacArashca (11) · Śloka 11
যথোক্তাচারাতিক্রমাত্তু ব্যধঃ পাকমুপযাতি| অভিষ্যন্দাধিমন্থাদযঃ স্যুর্ব্যধদোষাচ্চ| তান্যথাস্বমুপক্রমেত||১১||
यथोक्ताचारातिक्रमात्तु व्यधः पाकमुपयाति| अभिष्यन्दाधिमन्थादयः स्युर्व्यधदोषाच्च| तान्यथास्वमुपक्रमेत||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyadhadoShAH tatropAyASca (12) · Śloka 12
ব্যধদোষাঃ পুনরধ ঊর্ধ্বং কৃষ্ণাসন্নমপাঙ্গাসন্নং সিরাব্যধশ্চ| তত্রাধোব্যধাদত্যর্থশূলাস্রস্রুতিরাগাঃ শলাকাযাশ্চোপলেপো বহলপিচ্ছিলঃ কৃষ্ণং বলিভিরুপচীযতে নযনং স্রবতি তদ্বর্জযেত্| ঊর্ধ্বব্যধাদতিমাত্ররুক্| তত্রাত্যুষ্ণঘৃতপরিষেকো বাতহরং চ কর্ম| কৃষ্ণাসন্নব্যধান্ন সুখমপনীযতে পটলম্| কৃষ্ণে চ রুজা| দৃষ্টিরপি চ রক্তাবচ্ছাদিতা কৃষ্ণমণ্ডলাভা ভবতি| তত্র সর্পিস্সেকবিরেকরক্তমোক্ষৈঃ সিদ্ধিঃ| অপাঙ্গাসন্নব্যধাচ্ছোফশূলতোদভেদাঃ সাস্রাঃ স্রুতযঃ| তত্র ঘৃতসেকোপবাসৌ ভ্রুবোরন্তরে চ দাহঃ| সিরাব্যধাদ্রক্তাগমো বিবিধাশ্চ বেদনাঃ| তত্র স্তন্যমধুকবিপক্বেন সর্পিষা পরিষেকোঽপাঙ্গে বা দাহঃ||১২||
व्यधदोषाः पुनरध ऊर्ध्वं कृष्णासन्नमपाङ्गासन्नं सिराव्यधश्च| तत्राधोव्यधादत्यर्थशूलास्रस्रुतिरागाः शलाकायाश्चोपलेपो बहलपिच्छिलः कृष्णं वलिभिरुपचीयते नयनं स्रवति तद्वर्जयेत्| ऊर्ध्वव्यधादतिमात्ररुक्| तत्रात्युष्णघृतपरिषेको वातहरं च कर्म| कृष्णासन्नव्यधान्न सुखमपनीयते पटलम्| कृष्णे च रुजा| दृष्टिरपि च रक्तावच्छादिता कृष्णमण्डलाभा भवति| तत्र सर्पिस्सेकविरेकरक्तमोक्षैः सिद्धिः| अपाङ्गासन्नव्यधाच्छोफशूलतोदभेदाः सास्राः स्रुतयः| तत्र घृतसेकोपवासौ भ्रुवोरन्तरे च दाहः| सिराव्यधाद्रक्तागमो विविधाश्च वेदनाः| तत्र स्तन्यमधुकविपक्वेन सर्पिषा परिषेकोऽपाङ्गे वा दाहः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAjAle karmaviSeShaH (13) · Śloka 13
সিরাজালবতি তু নেত্রে প্রাক্ সিরাজালমপনযেত্| ততো লব্ধবলং স্নিগ্ধং চ বিধ্যেত্||১৩||
सिराजालवति तु नेत्रे प्राक् सिराजालमपनयेत्| ततो लब्धबलं स्निग्धं च विध्येत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SalAkABramaNadoShAH upacAraSca (14) · Śloka 14
অথ শলাকাভ্রমণদোষাঃ| ক্ষোভণমূর্ধ্বমধোঽত্যর্থদৃষ্টিঘট্টনমতিদৃষ্টিপ্রেরণঞ্চ| শলাকাক্ষোভণাদ্ধি স্পন্দনতোদভেদপরিমন্থাঃ| তস্মিন্ যষ্টীমধুকপোট্টাল্যা ঘৃতমৃদিতযা সেকো জলৌকসশ্চ| ঊর্ধ্বপ্রণযনাদ্রাগোঽতিবেদনা চ| তত্রোপবাসো ঘৃতসেকশ্চ স্পর্শসুখঃ| অধোনযনাচ্ছূলং রক্তাগমশ্চ| তত্র সর্পির্মণ্ডোঽনুবাসনং নাবনং চ| অতীত্য দৃষ্টিং শলাকাযাঃ প্রেরণাদ্রক্তস্রবণং রক্তাভরূপদর্শনং চ| তত্র সর্পিস্সেকোপবাজলৌকসঃ||১৪||
अथ शलाकाभ्रमणदोषाः| क्षोभणमूर्ध्वमधोऽत्यर्थदृष्टिघट्टनमतिदृष्टिप्रेरणञ्च| शलाकाक्षोभणाद्धि स्पन्दनतोदभेदपरिमन्थाः| तस्मिन् यष्टीमधुकपोट्टाल्या घृतमृदितया सेको जलौकसश्च| ऊर्ध्वप्रणयनाद्रागोऽतिवेदना च| तत्रोपवासो घृतसेकश्च स्पर्शसुखः| अधोनयनाच्छूलं रक्तागमश्च| तत्र सर्पिर्मण्डोऽनुवासनं नावनं च| अतीत्य दृष्टिं शलाकायाः प्रेरणाद्रक्तस्रवणं रक्ताभरूपदर्शनं च| तत्र सर्पिस्सेकोपवाजलौकसः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana li~gganASadoShAH upacAraSca (15) · Śloka 15
লিঙ্গনাশদোষাস্তু স্ফুটনমবগলনং বিস্তরণমুত্প্লবনং লীনতা চ| তত্র শলাকযা স্পৃষ্টো লিঙ্গনাশো যঃ স্ফুটতি তমেরণ্ডপত্রস্বিন্নং খণ্ডশঃ শোধযেত্| ততঃ কৃষ্ণাসৈন্ধবমধুভিরবপীডনম্| অবগলতি তু শলাকামপনীয স্তন্যসেকং দদ্যাদবপীডনং চ শুণ্ঠীগুডং জলৌকসশ্চ| বিস্তীর্যমাণো সুখোষ্ণাম্বুপ্লুতেন বাসসা স্বেদো ঘৃতমণ্ডশ্চ প্রতিমর্শঃ| তদ্বদুত্প্লবমানে বিত্রাসনং শীতাম্ভসা প্রততং চোচ্ছিঙ্খনং চ||১৫||
लिङ्गनाशदोषास्तु स्फुटनमवगलनं विस्तरणमुत्प्लवनं लीनता च| तत्र शलाकया स्पृष्टो लिङ्गनाशो यः स्फुटति तमेरण्डपत्रस्विन्नं खण्डशः शोधयेत्| ततः कृष्णासैन्धवमधुभिरवपीडनम्| अवगलति तु शलाकामपनीय स्तन्यसेकं दद्यादवपीडनं च शुण्ठीगुडं जलौकसश्च| विस्तीर्यमाणो सुखोष्णाम्बुप्लुतेन वाससा स्वेदो घृतमण्डश्च प्रतिमर्शः| तद्वदुत्प्लवमाने वित्रासनं शीताम्भसा प्रततं चोच्छिङ्खनं च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utplavanadoShe cikitsAviSeShaH (16) · Śloka 16
স্থিরে চলে চ দোষে পত্রভঙ্গস্বেদঃ| তথাঽপ্যনপগচ্ছতি শলাকাপগমনে বা পুনরুত্প্লবনে স্নেহপাননস্যাদিভিরুপাদ্য পুনর্বিধ্যেত্| এবমপি পুনরুত্প্লবনে ভ্রুবোরন্তরে দাহঃ||১৬||
स्थिरे चले च दोषे पत्रभङ्गस्वेदः| तथाऽप्यनपगच्छति शलाकापगमने वा पुनरुत्प्लवने स्नेहपाननस्यादिभिरुपाद्य पुनर्विध्येत्| एवमपि पुनरुत्प्लवने भ्रुवोरन्तरे दाहः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lInatAdoShe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
যস্ত্বপকৃষ্যমাণো দৃষ্টিমণ্ডলে লীযতে তত্র ক্ষীরেণ নাডীস্বেদং দদ্যাত্| শতাহ্বামধুকচূর্ণসংসৃষ্টং চ ঘৃতং প্রতিমর্শ ইতি||১৭||
यस्त्वपकृष्यमाणो दृष्टिमण्डले लीयते तत्र क्षीरेण नाडीस्वेदं दद्यात्| शताह्वामधुकचूर्णसंसृष्टं च घृतं प्रतिमर्श इति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karmAvadhiviShaye sAmAnyaniyamAH (18) · Śloka 18
ভবতি চাত্র বেধ্যেঽক্ষ্ণি কার্যে স্বেদাদৌ নিযমোঽযং বিধীযতে| স্বেদদাহপ্রতীমর্শান্ সদ্যো বিদ্ধে তু সেচনম্| অবপীডং তৃতীযেঽহ্নি যুঞ্জ্যাত্তদ্বজ্জলৌকসঃ| সপ্তাহান্তে সিরামোক্ষং বিরেকং বস্তিকর্ম চ| যন্ত্রাণামনুরুধ্যেত দৃষ্টেরাস্থৈর্যলাভতঃ| রূপাণি সূক্ষ্মদীপ্তানি সহসা নাবলোকযেত্||১৮||
भवति चात्र वेध्येऽक्ष्णि कार्ये स्वेदादौ नियमोऽयं विधीयते| स्वेददाहप्रतीमर्शान् सद्यो विद्धे तु सेचनम्| अवपीडं तृतीयेऽह्नि युञ्ज्यात्तद्वज्जलौकसः| सप्ताहान्ते सिरामोक्षं विरेकं बस्तिकर्म च| यन्त्राणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः| रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SalAkAdoShAH (19) · Śloka 19
কুর্যাচ্ছলাকা স্থূলাগ্রা বিশালব্রণতাং তনুঃ| পটলোত্প্লবনং তীক্ষ্ণাক্ষতমন্তঃ খরা রুজঃ| কুণ্ঠা চ বিষমাশ্রূণি হ্রস্বা দীর্ঘা চ দুর্গ্রহা||১৯||
कुर्याच्छलाका स्थूलाग्रा विशालव्रणतां तनुः| पटलोत्प्लवनं तीक्ष्णाक्षतमन्तः खरा रुजः| कुण्ठा च विषमाश्रूणि ह्रस्वा दीर्घा च दुर्ग्रहा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhe~akShNi a~jjanAni (20-17) · Śloka 17
আডকীমূলমরিচহরিতালরসাঞ্জনৈঃ| বিদ্ধেঽক্ষ্ণি সগুডা বর্ত্তির্যোজ্যা দিব্যাম্বুপেষিতা| জাতীশিরীষধবমেষবিষাণপুষ্প- বৈডূর্যমৌক্তিকফলং পযসা সুপিষ্টম্| আজেন তাম্রমমুনা প্রতনু প্রদিগ্ধং সপ্তাহতঃ পুনরিদং পযসৈব পিষ্টম্| পিণ্ডাঞ্জনং হিতমনাতপশুষ্কমক্ষ্ণি বিদ্ধে প্রসাদজননং বলকৃচ্চ দৃষ্টেঃ| স্রোতোজবিদ্রুমশিলাঽপ্পতিফেনতীক্ষ্ণৈ- রস্যৈব তুল্যমুদিতং গুণকল্পনাভিঃ||২০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে লিঙ্গনাশপ্রতিষেধো নাম সপ্তডশোঽধ্যাযঃ||১৭||
आडकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः| विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्त्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता| जातीशिरीषधवमेषविषाणपुष्प- वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्| आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्| पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः| स्रोतोजविद्रुमशिलाऽप्पतिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम सप्तडशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon