Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो राजयक्ष्मचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
14. rājayakṣmacikitsitam
Adhikarana 2 (3-12) · Śloka 12
ದಿವೌಕಸಾಂ ಕಥಯತಾಮೃಷಿಭಿರ್ವೈ ಶ್ರುತಾ ಕಥಾ| ಕಾಮವ್ಯಸನಸಂಯುಕ್ತಾ ಪೌರಾಣೀ ಶಶಿನಂ ಪ್ರತಿ||೩|| ರೋಹಿಣ್ಯಾಮತಿಸಕ್ತಸ್ಯ ಶರೀರಂ ನಾನುರಕ್ಷತಃ| ಆಜಗಾಮಾಲ್ಪತಾಮಿನ್ದೋರ್ದೇಹಃ ಸ್ನೇಹಪರಿಕ್ಷಯಾತ್||೪|| ದುಹಿತೄಣಾಮಸಮ್ಭೋಗಾಚ್ಛೇಷಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ| ಕ್ರೋಧೋ ನಿಃಶ್ವಾಸರೂಪೇಣ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ನಿಃಸೃತೋ ಮುಖಾತ್||೫|| ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ಹಿ ದುಹಿತೄರಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಮಂಶುಮಾನ್| ಭಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ನ ಚ ಸರ್ವಾಸ್ವವರ್ತತ||೬|| ಗುರುಣಾ ತಮವಧ್ಯಾತಂ ಭಾರ್ಯಾಸ್ವಸಮವರ್ತಿನಮ್| ರಜಃಪರೀತಮಬಲಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಶಶಿನಮಾವಿಶತ್||೭|| ಸೋಽಭಿಭೂತೋಽತಿಮಹತಾ ಗುರುಕ್ರೋಧೇನ ನಿಷ್ಪ್ರಭಃ| ದೇವದೇವರ್ಷಿಸಹಿತೋ ಜಗಾಮ ಶರಣಂ ಗುರುಮ್||೮|| ಅಥ ಚನ್ದ್ರಮಸಃ ಶುದ್ಧಾಂ ಮತಿಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ| ಪ್ರಸಾದಂ ಕೃತವಾನ್ ಸೋಮಸ್ತತೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಃ||೯|| ಸ ವಿಮುಕ್ತಗ್ರಹಶ್ಚನ್ದ್ರೋ ವಿರರಾಜ ವಿಶೇಷತಃ| ಓಜಸಾ ವರ್ಧಿತೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಶುದ್ಧಂ ಸತ್ತ್ವಮವಾಪ ಚ||೧೦|| ಕ್ರೋಧೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಜ್ವರೋ ರೋಗ ಏಕಾರ್ಥೋ ದುಃಖಸಞ್ಜ್ಞಕಃ| ಯಸ್ಮಾತ್ ಸ ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಾಗಾಸೀದ್ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ ತತೋ ಮತಃ||೧೧|| ಸ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಹುಙ್ಕೃತೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಮಾನುಷಂ ಲೋಕಮಾಗತಃ| ಲಬ್ಧ್ವಾ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಹೇತುಂ ಸಮಾವಿಶತಿ ಮಾನವಾನ್||೧೨||
View original
दिवौकसां कथयतामृषिभिर्वै श्रुता कथा| कामव्यसनसंयुक्ता पौराणी शशिनं प्रति||३|| रोहिण्यामतिसक्तस्य शरीरं नानुरक्षतः| आजगामाल्पतामिन्दोर्देहः स्नेहपरिक्षयात्||४|| दुहितॄणामसम्भोगाच्छेषाणां च प्रजापतेः| क्रोधो निःश्वासरूपेण मूर्तिमान् निःसृतो मुखात्||५|| प्रजापतेर्हि दुहितॄरष्टाविंशतिमंशुमान्| भार्यार्थं प्रतिजग्राह न च सर्वास्ववर्तत||६|| गुरुणा तमवध्यातं भार्यास्वसमवर्तिनम्| रजःपरीतमबलं यक्ष्मा शशिनमाविशत्||७|| सोऽभिभूतोऽतिमहता गुरुक्रोधेन निष्प्रभः| देवदेवर्षिसहितो जगाम शरणं गुरुम्||८|| अथ चन्द्रमसः शुद्धां मतिं बुद्ध्वा प्रजापतिः| प्रसादं कृतवान् सोमस्ततोऽश्विभ्यां चिकित्सितः||९|| स विमुक्तग्रहश्चन्द्रो विरराज विशेषतः| ओजसा वर्धितोऽश्विभ्यां शुद्धं सत्त्वमवाप च||१०|| क्रोधो यक्ष्मा ज्वरो रोग एकार्थो दुःखसञ्ज्ञकः| यस्मात् स राज्ञः प्रागासीद्राजयक्ष्मा ततो मतः||११|| स यक्ष्मा हुङ्कृतोऽश्विभ्यां मानुषं लोकमागतः| लब्ध्वा चतुर्विधं हेतुं समाविशति मानवान्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (13) · Śloka 13
ಅಯಥಾಬಲಮಾರಮ್ಭಂ ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಂ ಕ್ಷಯಮ್| ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಕಾರಣಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಥಂ ವಿಷಮಾಶನಮ್||೧೩||
View original
अयथाबलमारम्भं वेगसन्धारणं क्षयम्| यक्ष्मणः कारणं विद्याच्चतुर्थं विषमाशनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (14-19) · Śloka 19
ಯುದ್ಧಾಧ್ಯಯನಭಾರಾಧ್ವಲಙ್ಘನಪ್ಲವನಾದಿಭಿಃ| ಪತನೈರಭಿಘಾತೈರ್ವಾ ಸಾಹಸೈರ್ವಾ ತಥಾಽಪರೈಃ||೧೪|| ಅಯಥಾಬಲಮಾರಮ್ಭೈರ್ಜನ್ತೋರುರಸಿ ವಿಕ್ಷತೇ| ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ದೋಷಾವುದೀರ್ಯೋಭೌ ಪ್ರಧಾವತಿ||೧೫|| ಸ ಶಿರಃಸ್ಥಃ ಶಿರಃಶೂಲಂ ಕರೋತಿ ಗಲಮಾಶ್ರಿತಃ| ಕಣ್ಠೋದ್ಧ್ವಂಸಂ ಚ ಕಾಸಂ ಚ ಸ್ವರಭೇದಮರೋಚಕಮ್||೧೬|| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಚ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥೋ ವರ್ಚೋಭೇದಂ ಗುದೇ ಸ್ಥಿತಃ| ಜೃಮ್ಭಾಂ ಜ್ವರಂ ಚ ಸನ್ಧಿಸ್ಥ ಉರಃಸ್ಥಶ್ಚೋರಸೋ ರುಜಮ್||೧೭|| ಕ್ಷಣನಾದುರಸಃ ಕಾಸಾತ್ ಕಫಂ ಷ್ಠೀವೇತ್ ಸಶೋಣಿತಮ್| ಜರ್ಜರೇಣೋರಸಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಮುರಃಶೂಲಾತಿಪೀಡಿತಃ||೧೮|| ಇತಿ ಸಾಹಸಿಕೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ರೂಪೈರೇತೈಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಏಕಾದಶಭಿರಾತ್ಮಜ್ಞೋ ಭಜೇತ್ತಸ್ಮಾನ್ನ ಸಾಹಸಮ್||೧೯||
View original
युद्धाध्ययनभाराध्वलङ्घनप्लवनादिभिः| पतनैरभिघातैर्वा साहसैर्वा तथाऽपरैः||१४|| अयथाबलमारम्भैर्जन्तोरुरसि विक्षते| वायुः प्रकुपितो दोषावुदीर्योभौ प्रधावति||१५|| स शिरःस्थः शिरःशूलं करोति गलमाश्रितः| कण्ठोद्ध्वंसं च कासं च स्वरभेदमरोचकम्||१६|| पार्श्वशूलं च पार्श्वस्थो वर्चोभेदं गुदे स्थितः| जृम्भां ज्वरं च सन्धिस्थ उरःस्थश्चोरसो रुजम्||१७|| क्षणनादुरसः कासात् कफं ष्ठीवेत् सशोणितम्| जर्जरेणोरसा कृच्छ्रमुरःशूलातिपीडितः||१८|| इति साहसिको यक्ष्मा रूपैरेतैः प्रपद्यते| एकादशभिरात्मज्ञो भजेत्तस्मान्न साहसम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (20-23) · Śloka 23
ಹ್ರೀಮತ್ತ್ವಾದ್ವಾ ಘೃಣಿತ್ವಾದ್ವಾ ಭಯಾದ್ವಾ ವೇಗಮಾಗತಮ್| ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ನಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಯದಾ ನರಃ||೨೦|| ತದಾ ವೇಗಪ್ರತೀಘಾತಾತ್ ಕಫಪಿತ್ತೇ ಸಮೀರಯನ್| ಊರ್ಧ್ವಂ ತಿರ್ಯಗಧಶ್ಚೈವ ವಿಕಾರಾನ್ ಕುರುತೇಽನಿಲಃ||೨೧|| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಂ ಚ ಕಾಸಂ ಚ ಸ್ವರಭೇದಮರೋಚಕಮ್| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಶಿರಃಶೂಲಂ ಜ್ವರಮಂಸಾವಮರ್ದನಮ್||೨೨|| ಅಙ್ಗಮರ್ದಂ ಮುಹುಶ್ಛರ್ದಿಂ ವರ್ಚೋಭೇದಂ ತ್ರಿಲಕ್ಷಣಮ್| ರೂಪಾಣ್ಯೇಕಾದಶೈತಾನಿ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಯೈರುಚ್ಯತೇ ಮಹಾನ್||೨೩||
View original
ह्रीमत्त्वाद्वा घृणित्वाद्वा भयाद्वा वेगमागतम्| वातमूत्रपुरीषाणां निगृह्णाति यदा नरः||२०|| तदा वेगप्रतीघातात् कफपित्ते समीरयन्| ऊर्ध्वं तिर्यगधश्चैव विकारान् कुरुतेऽनिलः||२१|| प्रतिश्यायं च कासं च स्वरभेदमरोचकम्| पार्श्वशूलं शिरःशूलं ज्वरमंसावमर्दनम्||२२|| अङ्गमर्दं मुहुश्छर्दिं वर्चोभेदं त्रिलक्षणम्| रूपाण्येकादशैतानि यक्ष्मा यैरुच्यते महान्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (24-27) · Śloka 27
ಈರ್ಷ್ಯೋತ್ಕಣ್ಠಾಭಯತ್ರಾಸಕ್ರೋಧಶೋಕಾತಿಕರ್ಶನಾತ್| ಅತಿವ್ಯವಾಯಾನಶನಾಚ್ಛುಕ್ರಮೋಜಶ್ಚ ಹೀಯತೇ||೨೪|| ತತಃ ಸ್ನೇಹಕ್ಷಯಾದ್ವಾಯುರ್ವೃದ್ಧೋ ದೋಷಾವುದೀರಯನ್| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಂ ಜ್ವರಂ ಕಾಸಮಙ್ಗಮರ್ದಂ ಶಿರೋರುಜಮ್||೨೫|| ಶ್ವಾಸಂ ವಿಡ್ಭೇದಮರುಚಿಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಸ್ವರಕ್ಷಯಮ್| ಕರೋತಿ ಚಾಂಸಸನ್ತಾಪಮೇಕಾದಶಗದಾನಿಮಾನ್ ||೨೬|| ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಾವೇದಯನ್ತ್ಯೇತಾನ್ಯೇಕಾದಶ ಮಹಾಗದಮ್| ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ಕ್ಷಯಾತ್ ಪ್ರಾಣಕ್ಷಯಪ್ರದಮ್||೨೭||
View original
ईर्ष्योत्कण्ठाभयत्रासक्रोधशोकातिकर्शनात्| अतिव्यवायानशनाच्छुक्रमोजश्च हीयते||२४|| ततः स्नेहक्षयाद्वायुर्वृद्धो दोषावुदीरयन्| प्रतिश्यायं ज्वरं कासमङ्गमर्दं शिरोरुजम्||२५|| श्वासं विड्भेदमरुचिं पार्श्वशूलं स्वरक्षयम्| करोति चांससन्तापमेकादशगदानिमान् ||२६|| लिङ्गान्यावेदयन्त्येतान्येकादश महागदम्| सम्प्राप्तं राजयक्ष्माणं क्षयात् प्राणक्षयप्रदम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (28-32) · Śloka 32
ವಿವಿಧಾನ್ಯನ್ನಪಾನಾನಿ ವೈಷಮ್ಯೇಣ ಸಮಶ್ನತಃ| ಜನಯನ್ತ್ಯಾಮಯಾನ್ ಘೋರಾನ್ವಿಷಮಾನ್ಮಾರುತಾದಯಃ||೨೮|| ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರುಧಿರಾದೀನಾಂ ವೈಷಮ್ಯಾದ್ವಿಷಮಂ ಗತಾಃ| ರುದ್ಧ್ವಾ ರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪನ್ತೇ ಪುಷ್ಯನ್ತಿ ಚ ನ ಧಾತವಃ||೨೯|| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಂ ಪ್ರಸೇಕಂ ಚ ಕಾಸಂ ಛರ್ದಿಮರೋಚಕಮ್| ಜ್ವರಮಂಸಾಭಿತಾಪಂ ಚ ಛರ್ದನಂ ರುಧಿರಸ್ಯ ಚ||೩೦|| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಶಿರಃಶೂಲಂ ಸ್ವರಭೇದಮಥಾಪಿ ಚ| ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲಕೃತಂ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್||೩೧|| ಇತಿ ವ್ಯಾಧಿಸಮೂಹಸ್ಯ ರೋಗರಾಜಸ್ಯ ಹೇತುಜಮ್| ರೂಪಮೇಕಾದಶವಿಧಂ ಹೇತುಶ್ಚೋಕ್ತಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ||೩೨||
View original
विविधान्यन्नपानानि वैषम्येण समश्नतः| जनयन्त्यामयान् घोरान्विषमान्मारुतादयः||२८|| स्रोतांसि रुधिरादीनां वैषम्याद्विषमं गताः| रुद्ध्वा रोगाय कल्पन्ते पुष्यन्ति च न धातवः||२९|| प्रतिश्यायं प्रसेकं च कासं छर्दिमरोचकम्| ज्वरमंसाभितापं च छर्दनं रुधिरस्य च||३०|| पार्श्वशूलं शिरःशूलं स्वरभेदमथापि च| कफपित्तानिलकृतं लिङ्गं विद्याद्यथाक्रमम्||३१|| इति व्याधिसमूहस्य रोगराजस्य हेतुजम्| रूपमेकादशविधं हेतुश्चोक्तश्चतुर्विधः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (33-37) · Śloka 38
ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೋ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ದೋಷದರ್ಶನಮ್| ಅದೋಷೇಷ್ವಪಿ ಭಾವೇಷು ಕಾಯೇ ಬೀಭತ್ಸದರ್ಶನಮ್||೩೩|| ಘೃಣಿತ್ವಮಶ್ನತಶ್ಚಾಪಿ ಬಲಮಾಂಸಪರಿಕ್ಷಯಃ| ಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯಮಾಂಸಪ್ರಿಯತಾ ಪ್ರಿಯತಾ ಚಾವಗುಣ್ಠನೇ||೩೪|| ಮಕ್ಷಿಕಾಘುಣಕೇಶಾನಾಂ ತೃಣಾನಾಂ ಪತನಾನಿ ಚ| ಪ್ರಾಯೋಽನ್ನಪಾನೇ ಕೇಶಾನಾಂ ನಖಾನಾಂ ಚಾಭಿವರ್ಧನಮ್||೩೫|| ಪತತ್ರಿಭಿಃ ಪತಙ್ಗೈಶ್ಚ ಶ್ವಾಪದೈಶ್ಚಾಭಿಧರ್ಷಣಮ್| ಸ್ವಪ್ನೇ ಕೇಶಾಸ್ಥಿರಾಶೀನಾಂ ಭಸ್ಮನಶ್ಚಾಧಿರೋಹಣಮ್||೩೬|| ಜಲಾಶಯಾನಾಂ ಶೈಲಾನಾಂ ವನಾನಾಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಪಿ| ಶುಷ್ಯತಾಂ ಕ್ಷೀಯಮಾಣಾನಾಂ ಪತತಾಂ ಯಚ್ಚ ದರ್ಶನಮ್||೩೭|| ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ಬಹುರೂಪಸ್ಯ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಃ|೩೮|
View original
पूर्वरूपं प्रतिश्यायो दौर्बल्यं दोषदर्शनम्| अदोषेष्वपि भावेषु काये बीभत्सदर्शनम्||३३|| घृणित्वमश्नतश्चापि बलमांसपरिक्षयः| स्त्रीमद्यमांसप्रियता प्रियता चावगुण्ठने||३४|| मक्षिकाघुणकेशानां तृणानां पतनानि च| प्रायोऽन्नपाने केशानां नखानां चाभिवर्धनम्||३५|| पतत्रिभिः पतङ्गैश्च श्वापदैश्चाभिधर्षणम्| स्वप्ने केशास्थिराशीनां भस्मनश्चाधिरोहणम्||३६|| जलाशयानां शैलानां वनानां ज्योतिषामपि| शुष्यतां क्षीयमाणानां पततां यच्च दर्शनम्||३७|| प्राग्रूपं बहुरूपस्य तज्ज्ञेयं राजयक्ष्मणः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (38-47) · Śloka 47
ರೂಪಂ ತ್ವಸ್ಯ ಯಥೋದ್ದೇಶಂ ನಿರ್ದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಭೇಷಜಮ್||೩೮|| ಯಥಾಸ್ವೇನೋಷ್ಮಣಾ ಪಾಕಂ ಶಾರೀರಾ ಯಾನ್ತಿ ಧಾತವಃ| ಸ್ರೋತಸಾ ಚ ಯಥಾಸ್ವೇನ ಧಾತುಃ ಪುಷ್ಯತಿ ಧಾತುತಃ||೩೯|| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸನ್ನಿರೋಧಾಚ್ಚ ರಕ್ತಾದೀನಾಂ ಚ ಸಙ್ಕ್ಷಯಾತ್| ಧಾತೂಷ್ಮಣಾಂ ಚಾಪಚಯಾದ್ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೪೦|| ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಪಚತ್ಯಗ್ನಿರ್ಯದನ್ನಂ ಕೋಷ್ಠಸಂಶ್ರಿತಮ್| ಮಲೀಭವತಿ ತತ್ ಪ್ರಾಯಃ ಕಲ್ಪತೇ ಕಿಞ್ಚಿದೋಜಸೇ||೪೧|| ತಸ್ಮಾತ್ ಪುರೀಷಂ ಸಂರಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಶೇಷಾದ್ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ| ಸರ್ವಧಾತುಕ್ಷಯಾರ್ತಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ಹಿ ವಿಡ್ಬಲಮ್||೪೨|| ರಸಃ ಸ್ರೋತಃಸು ರುದ್ಧೇಷು ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥೋ ವಿದಹ್ಯತೇ | ಸ ಊರ್ಧ್ವಂ ಕಾಸವೇಗೇನ ಬಹುರೂಪಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೪೩|| ಜಾಯನ್ತೇ ವ್ಯಾಧಯಶ್ಚಾತಃ ಷಡೇಕಾದಶ ವಾ ಪುನಃ| ಯೇಷಾಂ ಸಙ್ಘಾತಯೋಗೇನ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ||೪೪|| ಕಾಸೋಂಽಸತಾಪೋ ವೈಸ್ವರ್ಯಂ ಜ್ವರಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶಿರೋರುಜಾ| ಛರ್ದನಂ ರಕ್ತಕಫಯೋಃ ಶ್ವಾಸವರ್ಚೋಗದೋಽರುಚಿಃ||೪೫|| ರೂಪಾಣ್ಯೇಕಾದಶೈತಾನಿ ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಷಡಿಮಾನಿ ವಾ| ಕಾಸೋ ಜ್ವರಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಸ್ವರವರ್ಚೋಗದೋಽರುಚಿಃ||೪೬|| ಸರ್ವೈರರ್ಧೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ವಾಽಪಿ ಲಿಙ್ಗೈರ್ಮಾಂಸಬಲಕ್ಷಯೇ| ಯುಕ್ತೋ ವರ್ಜ್ಯಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಸ್ತು ಸರ್ವರೂಪೋಽಪ್ಯತೋಽನ್ಯಥಾ||೪೭||
View original
रूपं त्वस्य यथोद्देशं निर्देक्ष्यामि सभेषजम्||३८|| यथास्वेनोष्मणा पाकं शारीरा यान्ति धातवः| स्रोतसा च यथास्वेन धातुः पुष्यति धातुतः||३९|| स्रोतसां सन्निरोधाच्च रक्तादीनां च सङ्क्षयात्| धातूष्मणां चापचयाद्राजयक्ष्मा प्रवर्तते||४०|| तस्मिन् काले पचत्यग्निर्यदन्नं कोष्ठसंश्रितम्| मलीभवति तत् प्रायः कल्पते किञ्चिदोजसे||४१|| तस्मात् पुरीषं संरक्ष्यं विशेषाद्राजयक्ष्मिणः| सर्वधातुक्षयार्तस्य बलं तस्य हि विड्बलम्||४२|| रसः स्रोतःसु रुद्धेषु स्वस्थानस्थो विदह्यते | स ऊर्ध्वं कासवेगेन बहुरूपः प्रवर्तते||४३|| जायन्ते व्याधयश्चातः षडेकादश वा पुनः| येषां सङ्घातयोगेन राजयक्ष्मेति कथ्यते||४४|| कासोंऽसतापो वैस्वर्यं ज्वरः पार्श्वशिरोरुजा| छर्दनं रक्तकफयोः श्वासवर्चोगदोऽरुचिः||४५|| रूपाण्येकादशैतानि यक्ष्मणः षडिमानि वा| कासो ज्वरः पार्श्वशूलं स्वरवर्चोगदोऽरुचिः||४६|| सर्वैरर्धैस्त्रिभिर्वाऽपि लिङ्गैर्मांसबलक्षये| युक्तो वर्ज्यश्चिकित्स्यस्तु सर्वरूपोऽप्यतोऽन्यथा||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (48-50) · Śloka 50
ಘ್ರಾಣಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ರುಧಿರಂ ಪಿತ್ತಮೇವ ವಾ| ಮಾರುತಾಧ್ಮಾತಶಿರಸೋ ಮಾರುತಂ ಶ್ಯಾಯತೇ ಪ್ರತಿ||೪೮|| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸ್ತತೋ ಘೋರೋ ಜಾಯತೇ ದೇಹಕರ್ಶನಃ| ತಸ್ಯ ರೂಪಂ ಶಿರಃಶೂಲಂ ಗೌರವಂ ಘ್ರಾಣವಿಪ್ಲವಃ||೪೯|| ಜ್ವರಃ ಕಾಸಃ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಸ್ವರಭೇದೋಽರುಚಿಃ ಕ್ಲಮಃ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಚಾತಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ||೫೦||
View original
घ्राणमूले स्थितः श्लेष्मा रुधिरं पित्तमेव वा| मारुताध्मातशिरसो मारुतं श्यायते प्रति||४८|| प्रतिश्यायस्ततो घोरो जायते देहकर्शनः| तस्य रूपं शिरःशूलं गौरवं घ्राणविप्लवः||४९|| ज्वरः कासः कफोत्क्लेशः स्वरभेदोऽरुचिः क्लमः| इन्द्रियाणामसामर्थ्यं यक्ष्मा चातः प्रजायते||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (51) · Śloka 51
ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಬಹಲಂ ವಿಸ್ರಂ ಹರಿತಂ ಶ್ವೇತಪೀತಕಮ್| ಕಾಸಮಾನೋ ರಸಂ ಯಕ್ಷ್ಮೀ ನಿಷ್ಠೀವತಿ ಕಫಾನುಗಮ್||೫೧||
View original
पिच्छिलं बहलं विस्रं हरितं श्वेतपीतकम्| कासमानो रसं यक्ष्मी निष्ठीवति कफानुगम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (52) · Śloka 52
ಅಂಸಪಾರ್ಶ್ವಾಭಿತಾಪಶ್ಚ ಸನ್ತಾಪಃ ಕರಪಾದಯೋಃ| ಜ್ವರಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಶ್ಚೇತಿ ಲಕ್ಷಣಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಃ||೫೨||
View original
अंसपार्श्वाभितापश्च सन्तापः करपादयोः| ज्वरः सर्वाङ्गगश्चेति लक्षणं राजयक्ष्मणः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (53-56) · Śloka 56
ವಾತಾತ್ಪಿತ್ತಾತ್ಕಫಾದ್ರಕ್ತಾತ್ ಕಾಸವೇಗಾತ್ ಸಪೀನಸಾತ್| ಸ್ವರಭೇದೋ ಭವೇದ್ವಾತಾದ್ರೂಕ್ಷಃ ಕ್ಷಾಮಶ್ಚಲಃ ಸ್ವರಃ||೫೩|| ತಾಲುಕಣ್ಠಪರಿಪ್ಲೋಷಃ ಪಿತ್ತಾದ್ವಕ್ತುಮಸೂಯತೇ| ಕಫಾದ್ಭೇದೋ ವಿಬದ್ಧಶ್ಚ ಸ್ವರಃ ಖುರಖುರಾಯತೇ ||೫೪|| ಸನ್ನೋ ರಕ್ತವಿಬದ್ಧತ್ವಾತ್ ಸ್ವರಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಕಾಸಾತಿವೇಗಾತ್ ಕಷಣಃ ಪೀನಸಾತ್ಕಫವಾತಿಕಃ||೫೫|| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ತ್ವನಿಯತಂ ಸಙ್ಕೋಚಾಯಾಮಲಕ್ಷಣಮ್| ಶಿರಃಶೂಲಂ ಸಸನ್ತಾಪಂ ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಗೌರವಮ್||೫೬||
View original
वातात्पित्तात्कफाद्रक्तात् कासवेगात् सपीनसात्| स्वरभेदो भवेद्वाताद्रूक्षः क्षामश्चलः स्वरः||५३|| तालुकण्ठपरिप्लोषः पित्ताद्वक्तुमसूयते| कफाद्भेदो विबद्धश्च स्वरः खुरखुरायते ||५४|| सन्नो रक्तविबद्धत्वात् स्वरः कृच्छ्रात् प्रवर्तते| कासातिवेगात् कषणः पीनसात्कफवातिकः||५५|| पार्श्वशूलं त्वनियतं सङ्कोचायामलक्षणम्| शिरःशूलं ससन्तापं यक्ष्मिणः स्यात्सगौरवम्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (57) · Śloka 57
ಅಭಿಸನ್ನೇ ಶರೀರೇ ತು ಯಕ್ಷ್ಮಿಣೋ ವಿಷಮಾಶನಾತ್| ಕಣ್ಠಾತ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ರಕ್ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಚೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಸಞ್ಚಿತಃ||೫೭||
View original
अभिसन्ने शरीरे तु यक्ष्मिणो विषमाशनात्| कण्ठात्प्रवर्तते रक्तं श्लेष्मा चोत्क्लिष्टसञ्चितः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (58-59) · Śloka 59
ರಕ್ತಂ ವಿಬದ್ಧಮಾರ್ಗತ್ವಾನ್ಮಾಂಸಾದೀನ್ನಾನುಪದ್ಯತೇ | ಆಮಾಶಯಸ್ಥಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಬಹುತ್ವಾತ್ ಕಣ್ಠಮೇತಿ ಚ||೫೮|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬದ್ಧತ್ವಾದುರಸಃ ಶ್ವಾಸಮೃಚ್ಛತಿ| ದೋಷೈರುಪಹತೇ ಚಾಗ್ನೌ ಸಪಿಚ್ಛಮತಿಸಾರ್ಯತೇ||೫೯||
View original
रक्तं विबद्धमार्गत्वान्मांसादीन्नानुपद्यते | आमाशयस्थमुत्क्लिष्टं बहुत्वात् कण्ठमेति च||५८|| वातश्लेष्मविबद्धत्वादुरसः श्वासमृच्छति| दोषैरुपहते चाग्नौ सपिच्छमतिसार्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (60-61) · Śloka 61
ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ಜಿಹ್ವಾಹೃದಯಸಂಶ್ರಿತೈಃ| ಜಾಯತೇಽರುಚಿರಾಹಾರೇ ದ್ವಿಷ್ಟೈರರ್ಥೈಶ್ಚ ಮಾನಸೈಃ||೬೦|| ಕಷಾಯತಿಕ್ತಮಧುರೈರ್ವಿದ್ಯಾನ್ಮುಖರಸೈಃ ಕ್ರಮಾತ್| ವಾತಾದ್ಯೈರರುಚಿಂ ಜಾತಾಂ ಮಾನಸೀಂ ದೋಷದರ್ಶನಾತ್||೬೧||
View original
पृथग्दोषैः समस्तैर्वा जिह्वाहृदयसंश्रितैः| जायतेऽरुचिराहारे द्विष्टैरर्थैश्च मानसैः||६०|| कषायतिक्तमधुरैर्विद्यान्मुखरसैः क्रमात्| वाताद्यैररुचिं जातां मानसीं दोषदर्शनात्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (62) · Śloka 62
ಅರೋಚಕಾತ್ ಕಾಸವೇಗಾದ್ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಾದ್ಭಯಾದಪಿ| ಛರ್ದಿರ್ಯಾ ಸಾ ವಿಕಾರಾಣಾಮನ್ಯೇಷಾಮಪ್ಯುಪದ್ರವಃ||೬೨||
View original
अरोचकात् कासवेगाद्दोषोत्क्लेशाद्भयादपि| छर्दिर्या सा विकाराणामन्येषामप्युपद्रवः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (63-64) · Śloka 64
ಸರ್ವಸ್ತ್ರಿದೋಷಜೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ದೋಷಾಣಾಂ ತು ಬಲಾಬಲಮ್| ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾವಸ್ಥಿಕಂ ವೈದ್ಯಃ ಶೋಷಿಣಂ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೬೩|| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಶಿರಃಶೂಲೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ಸ್ವರಕ್ಷಯೇ| ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೇ ಚ ವಿವಿಧಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸಾಧಾರಣೀಃ ಶೃಣು||೬೪||
View original
सर्वस्त्रिदोषजो यक्ष्मा दोषाणां तु बलाबलम्| परीक्ष्यावस्थिकं वैद्यः शोषिणं समुपाचरेत्||६३|| प्रतिश्याये शिरःशूले कासे श्वासे स्वरक्षये| पार्श्वशूले च विविधाः क्रियाः साधारणीः शृणु||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (65-70) · Śloka 70
ಪೀನಸೇ ಸ್ವೇದಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ಧೂಮಮಾಲೇಪನಾನಿ ಚ| ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಾಂಶ್ಚ ಯಾವಕಂ ವಾಟ್ಯಮೇವ ಚ||೬೫|| ಲವಣಾಮ್ಲಕಟೂಷ್ಣಾಂಶ್ಚ ರಸಾನ್ ಸ್ನೇಹೋಪಬೃಂಹಿತಾನ್| ಲಾವತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಾಣಾಂ ವರ್ತಕಾನಾಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೬೬|| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಸಯವಂ ಸಕುಲತ್ಥಂ ಸನಾಗರಮ್| ದಾಡಿಮಾಮಲಕೋಪೇತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಜಂ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್||೬೭|| ತೇನ ಷಡ್ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ ವಿಕಾರಾಃ ಪೀನಸಾದಯಃ| ಮೂಲಕಾನಾಂ ಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಯೂಷೈರ್ವಾ ಸೂಪಕಲ್ಪಿತೈಃ ||೬೮|| ಯವಗೋಧೂಮಶಾಲ್ಯನ್ನೈರ್ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಮುಪಾಚರೇತ್| ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಸಾದಂ ವಾರುಣ್ಯಾ ಜಲಂ ವಾ ಪಾಞ್ಚಮೂಲಿಕಮ್||೬೯|| ಧಾನ್ಯನಾಗರಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತಾಮಲಕ್ಯಾಽಥವಾ ಶೃತಮ್| ಪರ್ಣಿನೀಭಿಶ್ಚತಸೃಭಿಸ್ತೇನ ಚಾನ್ನಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೭೦||
View original
पीनसे स्वेदमभ्यङ्गं धूममालेपनानि च| परिषेकावगाहांश्च यावकं वाट्यमेव च||६५|| लवणाम्लकटूष्णांश्च रसान् स्नेहोपबृंहितान्| लावतित्तिरिदक्षाणां वर्तकानां च कल्पयेत्||६६|| सपिप्पलीकं सयवं सकुलत्थं सनागरम्| दाडिमामलकोपेतं स्निग्धमाजं रसं पिबेत्||६७|| तेन षड्विनिवर्तन्ते विकाराः पीनसादयः| मूलकानां कुलत्थानां यूषैर्वा सूपकल्पितैः ||६८|| यवगोधूमशाल्यन्नैर्यथासात्म्यमुपाचरेत्| पिबेत्प्रसादं वारुण्या जलं वा पाञ्चमूलिकम्||६९|| धान्यनागरसिद्धं वा तामलक्याऽथवा शृतम्| पर्णिनीभिश्चतसृभिस्तेन चान्नानि कल्पयेत्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (71-76) · Śloka 76
ಕೃಶರೋತ್ಕಾರಿಕಾಮಾಷಕುಲತ್ಥಯವಪಾಯಸೈಃ| ಸಙ್ಕರಸ್ವೇದವಿಧಿನಾ ಕಣ್ಠಂ ಪಾರ್ಶ್ವಮುರಃ ಶಿರಃ||೭೧|| ಸ್ವೇದಯೇತ್ ಪತ್ರಭಙ್ಗೇಣ ಶಿರಶ್ಚ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಬಲಾಗುಡೂಚೀಮಧುಕಶೃತೈರ್ವಾ ವಾರಿಭಿಃ ಸುಖೈಃ||೭೨|| ಬಸ್ತಮತ್ಸ್ಯಶಿರೋಭಿರ್ವಾ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಕಣ್ಠೇ ಶಿರಸಿ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಚ ಪಯೋಭಿರ್ವಾ ಸವಾತಿಕೈಃ||೭೩|| ಔದಕಾನೂಪಮಾಂಸಾನಿ ಸಲಿಲಂ ಪಾಞ್ಚಮೂಲಿಕಮ್| ಸಸ್ನೇಹಮಾರನಾಲಂ ವಾ ನಾಡೀಸ್ವೇದೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭೪|| ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಶತಪುಷ್ಪಾಯಾ ಬಲಾಯಾ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ| ವಚಾಯಾ ವೇಶವಾರಸ್ಯ ವಿದಾರ್ಯಾ ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ||೭೫|| ಔದಕಾನೂಪಮಾಂಸಾನಾಮುಪನಾಹಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸಚತುಃಸ್ನೇಹಾಃ ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಿನಾಮ್||೭೬||
View original
कृशरोत्कारिकामाषकुलत्थयवपायसैः| सङ्करस्वेदविधिना कण्ठं पार्श्वमुरः शिरः||७१|| स्वेदयेत् पत्रभङ्गेण शिरश्च परिषेचयेत्| बलागुडूचीमधुकशृतैर्वा वारिभिः सुखैः||७२|| बस्तमत्स्यशिरोभिर्वा नाडीस्वेदं प्रयोजयेत्| कण्ठे शिरसि पार्श्वे च पयोभिर्वा सवातिकैः||७३|| औदकानूपमांसानि सलिलं पाञ्चमूलिकम्| सस्नेहमारनालं वा नाडीस्वेदे प्रयोजयेत्||७४|| जीवन्त्याः शतपुष्पाया बलाया मधुकस्य च| वचाया वेशवारस्य विदार्या मूलकस्य च||७५|| औदकानूपमांसानामुपनाहाः सुसंस्कृताः| शस्यन्ते सचतुःस्नेहाः शिरःपार्श्वांसशूलिनाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (77-81) · Śloka 81
ಶತಪುಷ್ಪಾ ಸಮಧುಕಂ ಕುಷ್ಠಂ ತಗರಚನ್ದನೇ| ಆಲೇಪನಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸಘೃತಂ ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲನುತ್||೭೭|| ಬಲಾ ರಾಸ್ನಾ ತಿಲಾಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಕಂ ನೀಲಮುತ್ಪಲಮ್| ಪಲಙ್ಕಷಾ ದೇವದಾರು ಚನ್ದನಂ ಕೇಶರಂ ಘೃತಮ್||೭೮|| ವೀರಾ ಬಲಾ ವಿದಾರೀ ಚ ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾ ಪುನರ್ನವಾ| ಶತಾವರೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಕತ್ತೃಣಂ ಮಧುಕಂ ಘೃತಮ್||೭೯|| ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೈಃ ಪ್ರದೇಹಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಶಸ್ತಾಃ ಸಂಸೃಷ್ಟದೋಷಾಣಾಂ ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಿನಾಮ್||೮೦|| ನಾವನಂ ಧೂಮಪಾನಾನಿ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಾಃ| ತೈಲಾನ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗೀನಿ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತಥಾ ಪರಮ್||೮೧||
View original
शतपुष्पा समधुकं कुष्ठं तगरचन्दने| आलेपनं स्यात् सघृतं शिरःपार्श्वांसशूलनुत्||७७|| बला रास्ना तिलाः सर्पिर्मधुकं नीलमुत्पलम्| पलङ्कषा देवदारु चन्दनं केशरं घृतम्||७८|| वीरा बला विदारी च कृष्णगन्धा पुनर्नवा| शतावरी पयस्या च कत्तृणं मधुकं घृतम्||७९|| चत्वार एते श्लोकार्धैः प्रदेहाः परिकीर्तिताः| शस्ताः संसृष्टदोषाणां शिरःपार्श्वांसशूलिनाम्||८०|| नावनं धूमपानानि स्नेहाश्चौत्तरभक्तिकाः| तैलान्यभ्यङ्गयोगीनि बस्तिकर्म तथा परम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (82-86) · Śloka 86
ಶೃಙ್ಗಾಲಾಬುಜಲೌಕೋಭಿಃ ಪ್ರದುಷ್ಟಂ ವ್ಯಧನೇನ ವಾ| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲೇಷು ರುಧಿರಂ ತಸ್ಯ ನಿರ್ಹರೇತ್||೮೨|| ಪ್ರದೇಹಃ ಸಘೃತಶ್ಚೇಷ್ಟಃ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ| ದೂರ್ವಾಮಧುಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕೇಶರೈರ್ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ||೮೩|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಪದ್ಮಕೇಶರಮುತ್ಪಲಮ್ | ಕಶೇರುಕಾಃ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೮೪|| ಚನ್ದನಾದ್ಯೇನ ತೈಲೇನ ಶತಧೌತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಅಭ್ಯಙ್ಗಃ, ಪಯಸಾ ಸೇಕಃ ಶಸ್ತಶ್ಚ ಮಧುಕಾಮ್ಬುನಾ||೮೫|| ಮಾಹೇನ್ದ್ರೇಣ ಸುಶೀತೇನ ಚನ್ದನಾದಿಶೃತೇನ ವಾ| ಪರಿಷೇಕಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯ ಇತಿ ಸಂಶಮನೀ ಕ್ರಿಯಾ||೮೬||
View original
शृङ्गालाबुजलौकोभिः प्रदुष्टं व्यधनेन वा| शिरःपार्श्वांसशूलेषु रुधिरं तस्य निर्हरेत्||८२|| प्रदेहः सघृतश्चेष्टः पद्मकोशीरचन्दनैः| दूर्वामधुकमञ्जिष्ठाकेशरैर्वा घृताप्लुतैः||८३|| प्रपौण्डरीकनिर्गुण्डीपद्मकेशरमुत्पलम् | कशेरुकाः पयस्या च ससर्पिष्कं प्रलेपनम्||८४|| चन्दनाद्येन तैलेन शतधौतेन सर्पिषा| अभ्यङ्गः, पयसा सेकः शस्तश्च मधुकाम्बुना||८५|| माहेन्द्रेण सुशीतेन चन्दनादिशृतेन वा| परिषेकः प्रयोक्तव्य इति संशमनी क्रिया||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (87-88) · Śloka 88
ದೋಷಾಧಿಕಾನಾಂ ವಮನಂ ಶಸ್ಯತೇ ಸವಿರೇಚನಮ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪನ್ನಾನಾಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ಯನ್ನ ಕರ್ಶನಮ್||೮೭|| ಶೋಷೀ ಮುಞ್ಚತಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಪುರೀಷಸ್ರಂಸನಾದಪಿ| ಅಬಲಾಪೇಕ್ಷಿಣೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ವಿರಿಚ್ಯತೇ||೮೮||
View original
दोषाधिकानां वमनं शस्यते सविरेचनम्| स्नेहस्वेदोपपन्नानां सस्नेहं यन्न कर्शनम्||८७|| शोषी मुञ्चति गात्राणि पुरीषस्रंसनादपि| अबलापेक्षिणीं मात्रां किं पुनर्यो विरिच्यते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (89-102) · Śloka 102
ಯೋಗಾನ್ ಸಂಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಾನಾಂ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸೇ ಸ್ವರಕ್ಷಯೇ| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲೇಷು ಸಿದ್ಧಾನೇತಾನ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೮೯|| ಬಲಾವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದ್ಯೈರ್ವಿದಾರ್ಯಾ ಮಧುಕೇನ ವಾ| ಸಿದ್ಧಂ ಸಲವಣಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ಸ್ವರ್ಯಮುತ್ತಮಮ್||೯೦|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಬೃಹತೀ ಬಲಾ| ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನಾವನಂ ಪರಮ್||೯೧|| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಘ್ನಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸನಿಬರ್ಹಣಮ್| ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನಂ ಬಹುಶೋ ಘೃತಂ ಚೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಮ್||೯೨|| ದಶಮೂಲೇನ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಮಾಂಸರಸೇನ ಚ| ಬಲಾಗರ್ಭಂ ಘೃತಂ ಸದ್ಯೋ ರೋಗಾನೇತಾನ್ ಪ್ರಬಾಧತೇ||೯೩|| ಭಕ್ತಸ್ಯೋಪರಿ ಮಧ್ಯೇ ವಾ ಯಥಾಗ್ನ್ಯಭ್ಯವಚಾರಿತಮ್| ರಾಸ್ನಾಘೃತಂ ವಾ ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಬಲಾಘೃತಮ್||೯೪|| ಲೇಹಾನ್ ಕಾಸಾಪಹಾನ್ ಸ್ವರ್ಯಾಞ್ ಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾನಿಬರ್ಹಣಾನ್| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಘ್ನಾನ್ ಸ್ನೇಹಾಂಶ್ಚಾತಃ ಪರಂ ಶೃಣು||೯೫|| ಘೃತಂ ಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್ | ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ವೈಸ್ವರ್ಯಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್||೯೬|| ದಶಮೂಲಶೃತಾತ್ ಕ್ಷೀರಾತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಯದುದಿಯಾನ್ನವಮ್| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತತ್ ಪರಂ ಸ್ವರಬೋಧನಮ್||೯೭|| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಘ್ನಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪಞ್ಚಮೂಲೈರ್ವಾ ಶೃತಾದ್ಯದುದಿಯಾದ್ಘೃತಮ್||೯೮|| ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣೇ| ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ಜಯತ್ಯೇತದ್ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಸಪ್ತಕಂ ಬಲಮ್||೯೯|| ಖರ್ಜೂರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಪಥ್ಯಾ ಶೃಙ್ಗೀ ದುರಾಲಭಾ| ತ್ರಿಫಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮುಸ್ತಂ ಶೃಙ್ಗಾಟಗುಡಶರ್ಕರಾಃ||೧೦೦|| ವೀರಾ ಶಟೀ ಪುಷ್ಕರಾಖ್ಯಂ ಸುರಸಃ ಶರ್ಕರಾ ಗುಡಃ| ನಾಗರಂ ಚಿತ್ರಕೋ ಲಾಜಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಮಲಕಂ ಗುಡಃ||೧೦೧|| ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೈರ್ವಿಹಿತಾನೇತಾಂಲ್ಲಿಹ್ಯಾನ್ನಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾಪಹಾನ್ಸ್ವರ್ಯಾನ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಪಹಾಂಸ್ತಥಾ||೧೦೨||
View original
योगान् संशुद्धकोष्ठानां कासे श्वासे स्वरक्षये| शिरःपार्श्वांसशूलेषु सिद्धानेतान्प्रयोजयेत्||८९|| बलाविदारिगन्धाद्यैर्विदार्या मधुकेन वा| सिद्धं सलवणं सर्पिर्नस्यं स्यात्स्वर्यमुत्तमम्||९०|| प्रपौण्डरीकं मधुकं पिप्पली बृहती बला| क्षीरं सर्पिश्च तत्सिद्धं स्वर्यं स्यान्नावनं परम्||९१|| शिरःपार्श्वांसशूलघ्नं कासश्वासनिबर्हणम्| प्रयुज्यमानं बहुशो घृतं चौत्तरभक्तिकम्||९२|| दशमूलेन पयसा सिद्धं मांसरसेन च| बलागर्भं घृतं सद्यो रोगानेतान् प्रबाधते||९३|| भक्तस्योपरि मध्ये वा यथाग्न्यभ्यवचारितम्| रास्नाघृतं वा सक्षीरं सक्षीरं वा बलाघृतम्||९४|| लेहान् कासापहान् स्वर्याञ् श्वासहिक्कानिबर्हणान्| शिरःपार्श्वांसशूलघ्नान् स्नेहांश्चातः परं शृणु||९५|| घृतं खर्जूरमृद्वीकाशर्कराक्षौद्रसंयुतम् | सपिप्पलीकं वैस्वर्यकासश्वासज्वरापहम्||९६|| दशमूलशृतात् क्षीरात् सर्पिर्यदुदियान्नवम्| सपिप्पलीकं सक्षौद्रं तत् परं स्वरबोधनम्||९७|| शिरःपार्श्वांसशूलघ्नं कासश्वासज्वरापहम्| पञ्चभिः पञ्चमूलैर्वा शृताद्यदुदियाद्घृतम्||९८|| पञ्चानां पञ्चमूलानां रसे क्षीरचतुर्गुणे| सिद्धं सर्पिर्जयत्येतद्यक्ष्मणः सप्तकं बलम्||९९|| खर्जूरं पिप्पली द्राक्षा पथ्या शृङ्गी दुरालभा| त्रिफला पिप्पली मुस्तं शृङ्गाटगुडशर्कराः||१००|| वीरा शटी पुष्कराख्यं सुरसः शर्करा गुडः| नागरं चित्रको लाजाः पिप्पल्यामलकं गुडः||१०१|| श्लोकार्धैर्विहितानेतांल्लिह्यान्ना मधुसर्पिषा| कासश्वासापहान्स्वर्यान्पार्श्वशूलापहांस्तथा||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (103-104) · Śloka 104
ಸಿತೋಪಲಾಂ ತುಗಾಕ್ಷೀರೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಬಹುಲಾಂ ತ್ವಚಮ್| ಅನ್ತ್ಯಾದೂರ್ಧ್ವಂ ದ್ವಿಗುಣಿತಂ ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೧೦೩|| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಪ್ರಾಶಯೇದ್ವಾ ತಚ್ಛ್ವಾಸಕಾಸಕಫಾತುರಮ್ | ಸುಪ್ತಜಿಹ್ವಾರೋಚಕಿನಮಲ್ಪಾಗ್ನಿಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಿನಮ್||೧೦೪||
View original
सितोपलां तुगाक्षीरीं पिप्पलीं बहुलां त्वचम्| अन्त्यादूर्ध्वं द्विगुणितं लेहयेन्मधुसर्पिषा||१०३|| चूर्णितं प्राशयेद्वा तच्छ्वासकासकफातुरम् | सुप्तजिह्वारोचकिनमल्पाग्निं पार्श्वशूलिनम्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (105) · Śloka 105
ಹಸ್ತಪಾದಾಙ್ಗದಾಹೇಷು ಜ್ವರೇ ರಕ್ತೇ ತಥೋರ್ಧ್ವಗೇ| ವಾಸಾಘೃತಂ ಶತಾವರ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್||೧೦೫||
View original
हस्तपादाङ्गदाहेषु ज्वरे रक्ते तथोर्ध्वगे| वासाघृतं शतावर्या सिद्धं वा परमं हितम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (106-110) · Śloka 110
ದುರಾಲಭಾಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ಚ ಚತಸ್ರಃ ಪರ್ಣಿನೀರ್ಬಲಾಮ್| ಭಾಗಾನ್ಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಪಲಂ ಪರ್ಪಟಕಸ್ಯ ಚ||೧೦೬|| ಪಚೇದ್ದಶಗುಣೇ ತೋಯೇ ದಶಭಾಗಾವಶೇಷಿತೇ| ರಸೇ ಸುಪೂತೇ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಮೇಷಾಂ ಕಲ್ಕಾನ್ ಸಮಾವಪೇತ್||೧೦೭|| ಶಟ್ಯಾಃ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಸ್ಯ ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಾಯಮಾಣಯೋಃ| ತಾಮಲಕ್ಯಾಃ ಕಿರಾತಾನಾಂ ತಿಕ್ತಸ್ಯ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ||೧೦೮|| ಫಲಾನಾಂ ಸಾರಿವಾಯಾಶ್ಚ ಸುಪಿಷ್ಟಾನ್ ಕರ್ಷಸಮ್ಮಿತಾನ್| ತತಸ್ತೇನ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತಂ ಪಚೇತ್||೧೦೯|| ಜ್ವರಂ ದಾಹಂ ಭ್ರಮಂ ಕಾಸಮಂಸಪಾರ್ಶ್ವಶಿರೋರುಜಮ್| ತೃಷ್ಣಾಂ ಛರ್ದಿಮತೀಸಾರಮೇತತ್ ಸರ್ಪಿರ್ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೧೦||
View original
दुरालभां श्वदंष्ट्रां च चतस्रः पर्णिनीर्बलाम्| भागान्पलोन्मितान् कृत्वा पलं पर्पटकस्य च||१०६|| पचेद्दशगुणे तोये दशभागावशेषिते| रसे सुपूते द्रव्याणामेषां कल्कान् समावपेत्||१०७|| शट्याः पुष्करमूलस्य पिप्पलीत्रायमाणयोः| तामलक्याः किरातानां तिक्तस्य कुटजस्य च||१०८|| फलानां सारिवायाश्च सुपिष्टान् कर्षसम्मितान्| ततस्तेन घृतप्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्||१०९|| ज्वरं दाहं भ्रमं कासमंसपार्श्वशिरोरुजम्| तृष्णां छर्दिमतीसारमेतत् सर्पिर्व्यपोहति||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (111-113) · Śloka 113
ಜೀವನ್ತೀಂ ಮಧುಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಫಲಾನಿ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ| ಶಟೀಂ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ವ್ಯಾಘ್ರೀಂ ಗೋಕ್ಷುರಕಂ ಬಲಾಮ್||೧೧೧|| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ತಾಮಲಕೀಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಚ ಸಮಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಘೃತಂ ವೈದ್ಯೋ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೧೨|| ಏತದ್ವ್ಯಾಧಿಸಮೂಹಸ್ಯ ರೋಗೇಶಸ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತಮ್| ರೂಪಮೇಕಾದಶವಿಧಂ ಸರ್ಪಿರಗ್ರ್ಯಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೧೩||
View original
जीवन्तीं मधुकं द्राक्षां फलानि कुटजस्य च| शटीं पुष्करमूलं च व्याघ्रीं गोक्षुरकं बलाम्||१११|| नीलोत्पलं तामलकीं त्रायमाणां दुरालभाम्| पिप्पलीं च समं पिष्ट्वा घृतं वैद्यो विपाचयेत्||११२|| एतद्व्याधिसमूहस्य रोगेशस्य समुत्थितम्| रूपमेकादशविधं सर्पिरग्र्यं व्यपोहति||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (114-116) · Śloka 116
ಬಲಾಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಂ ಬೃಹತೀಂ ಸನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಮ್| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ಪಯೋ ಗವ್ಯಂ ಸನಾಗರಮ್||೧೧೪|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಖರ್ಜೂರಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಚ ಶೃತಂ ಸಹ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಜ್ವರಕಾಸಘ್ನಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಚೈತತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೧೫|| ಆಜಸ್ಯ ಪಯಸಶ್ಚೈವಂ ಪ್ರಯೋಗೋ ಜಾಙ್ಗಲಾ ರಸಾಃ| ಯೂಷಾರ್ಥೇ ಚಣಕಾ ಮುದ್ಗಾ ಮಕುಷ್ಠಾಶ್ಚೋಪಕಲ್ಪಿತಾಃ||೧೧೬||
View original
बलां स्थिरां पृश्निपर्णीं बृहतीं सनिदिग्धिकाम्| साधयित्वा रसे तस्मिन्पयो गव्यं सनागरम्||११४|| द्राक्षाखर्जूरसर्पिर्भिः पिप्पल्या च शृतं सह| सक्षौद्रं ज्वरकासघ्नं स्वर्यं चैतत् प्रयोजयेत्||११५|| आजस्य पयसश्चैवं प्रयोगो जाङ्गला रसाः| यूषार्थे चणका मुद्गा मकुष्ठाश्चोपकल्पिताः||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (117-133) · Śloka 134
ಜ್ವರಾಣಾಂ ಶಮನೀಯೋ ಯಃ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಃ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಃ| ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಾಂ ಜ್ವರದಾಹೇಷು ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೧೭|| ಕಫಪ್ರಸೇಕೇ ಬಲವಾಞ್ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಶ್ಛರ್ದಯೇನ್ನರಃ| ಪಯಸಾ ಫಲಯುಕ್ತೇನ ಮಾಧುಕೇನ ರಸೇನ ವಾ||೧೧೮|| ಸರ್ಪಿಷ್ಮತ್ಯಾ ಯವಾಗ್ವಾ ವಾ ವಮನೀಯೋಪಸಿದ್ಧಯಾ| ವಾನ್ತೋಽನ್ನಕಾಲೇ ಲಘ್ವನ್ನಮಾದದೀತ ಸದೀಪನಮ್||೧೧೯|| ಯವಗೋಧೂಮಮಾಧ್ವೀಕಸಿಧ್ವರಿಷ್ಟಸುರಾಸವಾನ್| ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಶೂಲ್ಯಾನಿ ಸೇವಮಾನಃ ಕಫಂ ಜಯೇತ್||೧೨೦|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽತಿಪ್ರಸೇಕೇನ ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮಸ್ಯತಿ| ಕಫಪ್ರಸೇಕಂ ತಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೇನೈವ ನಿರ್ಜಯೇತ್||೧೨೧|| ಕ್ರಿಯಾ ಕಫಪ್ರಸೇಕೇ ಯಾ ವಮ್ಯಾಂ ಸೈವ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಹೃದ್ಯಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ವಾತಘ್ನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ||೧೨೨|| ಪ್ರಾಯೇಣೋಪಹತಾಗ್ನಿತ್ವಾತ್ ಸಪಿಚ್ಛಮತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಚಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಂ ನ ಚಾನ್ನಮಭಿನನ್ದತಿ||೧೨೩|| ತಸ್ಯಾಗ್ನಿದೀಪನಾನ್ ಯೋಗಾನತೀಸಾರನಿಬರ್ಹಣಾನ್| ವಕ್ತ್ರಶುದ್ಧಿಕರಾನ್ ಕುರ್ಯಾದರುಚಿಪ್ರತಿಬಾಧಕಾನ್||೧೨೪|| ಸನಾಗರಾನಿನ್ದ್ರಯವಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಸಿದ್ಧಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಚಾಙ್ಗೇರೀತಕ್ರದಾಡಿಮೈಃ||೧೨೫|| ಪಾಠಾ ಬಿಲ್ವಂ ಯಮಾನೀ ಚ ಪಾತವ್ಯಂ ತಕ್ರಸಂಯುತಮ್| ದುರಾಲಭಾ ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಪಾಠಾ ಚ ಸುರಯಾ ಸಹ||೧೨೬|| ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಮಧ್ಯಂ ಬಿಲ್ವಂ ಚ ಸಕಪಿತ್ಥಂ ಸನಾಗರಮ್| ಪೇಯಾಮಣ್ಡೇನ ಪಾತವ್ಯಮತೀಸಾರನಿವೃತ್ತಯೇ||೧೨೭|| ಏತಾನೇವ ಚ ಯೋಗಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಪಾಠಾದೀನ್ ಕಾರಯೇತ್ ಖಡಾನ್| ಸಸೂಪ್ಯಧಾನ್ಯಾನ್ಸಸ್ನೇಹಾನ್ ಸಾಮ್ಲಾನ್ಸಙ್ಗ್ರಹಣಾನ್ ಪರಮ್||೧೨೮|| ವೇತಸಾರ್ಜುನಜಮ್ಬೂನಾಂ ಮೃಣಾಲೀಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಯೋಃ| ಶ್ರೀಪರ್ಣ್ಯಾ ಮದಯನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ಯೂಥಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಪಲ್ಲವಾನ್||೧೨೯|| ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಧಾತಕ್ಯಾ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ಚ ಕಾರಯೇತ್| ಸ್ನೇಹಾಮ್ಲಲವಣೋಪೇತಾನ್ ಖಡಾನ್ ಸಾಙ್ಗ್ರಾಹಿಕಾನ್ ಪರಮ್||೧೩೦|| ಚಾಙ್ಗೇರ್ಯಾಶ್ಚುಕ್ರಿಕಾಯಾಶ್ಚ ದುಗ್ಧಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಕಾರಯೇತ್| ಖಡಾನ್ದಧಿಸರೋಪೇತಾನ್ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾನ್ಸದಾಡಿಮಾನ್||೧೩೧|| ಮಾಂಸಾನಾಂ ಲಘುಪಾಕಾನಾಂ ರಸಾಃ ಸಾಙ್ಗ್ರಾಹಿಕೈರ್ಯುತಾಃ| ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ಭೋಜ್ಯಾರ್ಥಂ ರಕ್ತಶಾಲಯಃ||೧೩೨|| ಸ್ಥಿರಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಪಾನೇ ಶಸ್ತಂ ಶೃತಂ ಜಲಮ್| ತಕ್ರಂ ಸುರಾ ಸಚುಕ್ರೀಕಾ ದಾಡಿಮಸ್ಯಾಥವಾ ರಸಃ||೧೩೩|| ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಭಿನ್ನಶಕೃತಾಂ ದೀಪನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಭೇಷಜಮ್|೧೩೪|
View original
ज्वराणां शमनीयो यः पूर्वमुक्तः क्रियाविधिः| यक्ष्मिणां ज्वरदाहेषु ससर्पिष्कः प्रशस्यते||११७|| कफप्रसेके बलवाञ् श्लैष्मिकश्छर्दयेन्नरः| पयसा फलयुक्तेन माधुकेन रसेन वा||११८|| सर्पिष्मत्या यवाग्वा वा वमनीयोपसिद्धया| वान्तोऽन्नकाले लघ्वन्नमाददीत सदीपनम्||११९|| यवगोधूममाध्वीकसिध्वरिष्टसुरासवान्| जाङ्गलानि च शूल्यानि सेवमानः कफं जयेत्||१२०|| श्लेष्मणोऽतिप्रसेकेन वायुः श्लेष्माणमस्यति| कफप्रसेकं तं विद्वान् स्निग्धोष्णेनैव निर्जयेत्||१२१|| क्रिया कफप्रसेके या वम्यां सैव प्रशस्यते| हृद्यानि चान्नपानानि वातघ्नानि लघूनि च||१२२|| प्रायेणोपहताग्नित्वात् सपिच्छमतिसार्यते| प्राप्नोति चास्यवैरस्यं न चान्नमभिनन्दति||१२३|| तस्याग्निदीपनान् योगानतीसारनिबर्हणान्| वक्त्रशुद्धिकरान् कुर्यादरुचिप्रतिबाधकान्||१२४|| सनागरानिन्द्रयवान् पाययेत्तण्डुलाम्बुना| सिद्धां यवागूं जीर्णे च चाङ्गेरीतक्रदाडिमैः||१२५|| पाठा बिल्वं यमानी च पातव्यं तक्रसंयुतम्| दुरालभा शृङ्गवेरं पाठा च सुरया सह||१२६|| जम्ब्वाम्रमध्यं बिल्वं च सकपित्थं सनागरम्| पेयामण्डेन पातव्यमतीसारनिवृत्तये||१२७|| एतानेव च योगांस्त्रीन् पाठादीन् कारयेत् खडान्| ससूप्यधान्यान्सस्नेहान् साम्लान्सङ्ग्रहणान् परम्||१२८|| वेतसार्जुनजम्बूनां मृणालीकृष्णगन्धयोः| श्रीपर्ण्या मदयन्त्याश्च यूथिकायाश्च पल्लवान्||१२९|| मातुलुङ्गस्य धातक्या दाडिमस्य च कारयेत्| स्नेहाम्ललवणोपेतान् खडान् साङ्ग्राहिकान् परम्||१३०|| चाङ्गेर्याश्चुक्रिकायाश्च दुग्धिकायाश्च कारयेत्| खडान्दधिसरोपेतान् ससर्पिष्कान्सदाडिमान्||१३१|| मांसानां लघुपाकानां रसाः साङ्ग्राहिकैर्युताः| व्यञ्जनार्थं प्रशस्यन्ते भोज्यार्थं रक्तशालयः||१३२|| स्थिरादिपञ्चमूलेन पाने शस्तं शृतं जलम्| तक्रं सुरा सचुक्रीका दाडिमस्याथवा रसः||१३३|| इत्युक्तं भिन्नशकृतां दीपनं ग्राहि भेषजम्|१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (134-140) · Śloka 140
ಪರಂ ಮುಖಸ್ಯ ವೈರಸ್ಯನಾಶನಂ ರೋಚನಂ ಶೃಣು ||೧೩೪|| ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ದನ್ತಪವನಂ ಭಕ್ಷಯೇನ್ಮುಖಧಾವನಮ್| ತದ್ವತ್ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಯೇದಾಸ್ಯಂ ಧಾರಯೇತ್ ಕವಲಗ್ರಹಾನ್||೧೩೫|| ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ತತೋ ಮೃಷ್ಟಮದ್ಯಾದ್ದೀಪನಪಾಚನಮ್| ಭೇಷಜಂ ಪಾನಮನ್ನಂ ಚ ಹಿತಮಿಷ್ಟೋಪಕಲ್ಪಿತಮ್||೧೩೬|| ತ್ವಙ್ಮುಸ್ತಮೇಲಾ ಧಾನ್ಯಾನಿ ಮುಸ್ತಮಾಮಲಕಂ ತ್ವಚಮ್| ದಾರ್ವೀತ್ವಚೋ ಯವಾನೀ ಚ ತೇಜೋಹ್ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ತಥಾ||೧೩೭|| ಯವಾನೀ ತಿನ್ತಿಡೀಕಂ ಚ ಪಞ್ಚೈತೇ ಮುಖಧಾವನಾಃ| ಶ್ಲೋಕಪಾದೇಷ್ವಭಿಹಿತಾ ರೋಚನಾ ಮುಖಶೋಧನಾಃ||೧೩೮|| ಗುಟಿಕಾಂ ಧಾರಯೇದಾಸ್ಯೇ ಚೂರ್ಣೈರ್ವಾ ಶೋಧಯೇನ್ಮುಖಮ್| ಏಷಾಮಾಲೋಡಿತಾನಾಂ ವಾ ಧಾರಯೇತ್ ಕವಲಗ್ರಹಾನ್||೧೩೯|| ಸುರಾಮಾಧ್ವೀಕಸೀಧೂನಾಂ ತೈಲಸ್ಯ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೋಃ| ಕವಲಾನ್ ಧಾರಯೇದಿಷ್ಟಾನ್ ಕ್ಷೀರಸ್ಯೇಕ್ಷುರಸಸ್ಯ ಚ||೧೪೦||
View original
परं मुखस्य वैरस्यनाशनं रोचनं शृणु ||१३४|| द्वौ कालौ दन्तपवनं भक्षयेन्मुखधावनम्| तद्वत् प्रक्षालयेदास्यं धारयेत् कवलग्रहान्||१३५|| पिबेद्धूमं ततो मृष्टमद्याद्दीपनपाचनम्| भेषजं पानमन्नं च हितमिष्टोपकल्पितम्||१३६|| त्वङ्मुस्तमेला धान्यानि मुस्तमामलकं त्वचम्| दार्वीत्वचो यवानी च तेजोह्वा पिप्पली तथा||१३७|| यवानी तिन्तिडीकं च पञ्चैते मुखधावनाः| श्लोकपादेष्वभिहिता रोचना मुखशोधनाः||१३८|| गुटिकां धारयेदास्ये चूर्णैर्वा शोधयेन्मुखम्| एषामालोडितानां वा धारयेत् कवलग्रहान्||१३९|| सुरामाध्वीकसीधूनां तैलस्य मधुसर्पिषोः| कवलान् धारयेदिष्टान् क्षीरस्येक्षुरसस्य च||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (141-144) · Śloka 144
ಯವಾನೀಂ ತಿನ್ತಿಡೀಕಂ ಚ ನಾಗರಂ ಸಾಮ್ಲವೇತಸಮ್| ದಾಡಿಮಂ ಬದರಂ ಚಾಮ್ಲಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಚೋಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೪೧|| ಧಾನ್ಯಸೌವರ್ಚಲಾಜಾಜೀವರಾಙ್ಗಂ ಚಾರ್ಧಕಾರ್ಷಿಕಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಶತಂ ಚೈಕಂ ದ್ವೇ ಶತೇ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ||೧೪೨|| ಶರ್ಕರಾಯಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಿ ಪಲಾನ್ಯೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಜಿಹ್ವಾವಿಶೋಧನಂ ಹೃದ್ಯಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಭಕ್ತರೋಚನಮ್||೧೪೩|| ಹೃತ್ಪ್ಲೀಹಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಘ್ನಂ ವಿಬನ್ಧಾನಾಹನಾಶನಮ್| ಕಾಸಶ್ವಾಸಹರಂ ಗ್ರಾಹಿ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರನುತ್||೧೪೪|| ಇತಿ ಯವಾನೀಷಾಡವಮ್|
View original
यवानीं तिन्तिडीकं च नागरं साम्लवेतसम्| दाडिमं बदरं चाम्लं कार्षिकं चोपकल्पयेत्||१४१|| धान्यसौवर्चलाजाजीवराङ्गं चार्धकार्षिकम्| पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च||१४२|| शर्करायाश्च चत्वारि पलान्येकत्र चूर्णयेत्| जिह्वाविशोधनं हृद्यं तच्चूर्णं भक्तरोचनम्||१४३|| हृत्प्लीहपार्श्वशूलघ्नं विबन्धानाहनाशनम्| कासश्वासहरं ग्राहि ग्रहण्यर्शोविकारनुत्||१४४|| इति यवानीषाडवम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (145-148) · Śloka 148
ತಾಲೀಶಪತ್ರಂ ಮರಿಚಂ ನಾಗರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶುಭಾ| ಯಥೋತ್ತರಂ ಭಾಗವೃದ್ಧ್ಯಾ ತ್ವಗೇಲೇ ಚಾರ್ಧಭಾಗಿಕೇ||೧೪೫|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಗುಣಾ ಚಾತ್ರ ಪ್ರದೇಯಾ ಸಿತಶರ್ಕರಾ| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರುಚಿಹರಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ದೀಪನಂ ಪರಮ್||೧೪೬|| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೋಷಪ್ಲೀಹಜ್ವರಾಪಹಮ್| ವಮ್ಯತೀಸಾರಶೂಲಘ್ನಂ ಮೂಢವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೧೪೭|| ಕಲ್ಪಯೇದ್ಗುಟಿಕಾಂ ಚೈತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಸಿತೋಪಲಾಮ್| ಗುಟಿಕಾ ಹ್ಯಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾಚ್ಚೂರ್ಣಾಲ್ಲಘುತರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೧೪೮|| ಇತಿ ತಾಲೀಶಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ಗುಟಿಕಾಶ್ಚ|
View original
तालीशपत्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा| यथोत्तरं भागवृद्ध्या त्वगेले चार्धभागिके||१४५|| पिप्पल्यष्टगुणा चात्र प्रदेया सितशर्करा| कासश्वासारुचिहरं तच्चूर्णं दीपनं परम्||१४६|| हृत्पाण्डुग्रहणीदोषशोषप्लीहज्वरापहम्| वम्यतीसारशूलघ्नं मूढवातानुलोमनम्||१४७|| कल्पयेद्गुटिकां चैतच्चूर्णं पक्त्वा सितोपलाम्| गुटिका ह्यग्निसंयोगाच्चूर्णाल्लघुतराः स्मृताः||१४८|| इति तालीशाद्यं चूर्णं गुटिकाश्च|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (149-172) · Śloka 172
ಶುಷ್ಯತಾಂ ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸಾನಾಂ ಕಲ್ಪಿತಾನಿ ವಿಧಾನವಿತ್| ದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸಾನಿ ಬೃಂಹಣಾನಿ ವಿಶೇಷತಃ||೧೪೯|| ಶೋಷಿಣೇ ಬಾರ್ಹಿಣಂ ದದ್ಯಾದ್ಬರ್ಹಿಶಬ್ದೇನ ಚಾಪರಾನ್| ಗೃಧ್ರಾನುಲೂಕಾಂಶ್ಚಾಷಾಂಶ್ಚ ವಿಧಿವತ್ ಸೂಪಕಲ್ಪಿತಾನ್||೧೫೦|| ಕಾಕಾಂಸ್ತಿತ್ತಿರಿಶಬ್ದೇನ ವರ್ಮಿಶಬ್ದೇನ ಚೋರಗಾನ್| ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ತ್ರಶಬ್ದೇನ ದದ್ಯಾದ್ಗಣ್ಡೂಪದಾನಪಿ||೧೫೧|| ಲೋಪಾಕಾನ್ ಸ್ಥೂಲನಕುಲಾನ್ ಬಿಡಾಲಾಂಶ್ಚೋಪಕಲ್ಪಿತಾನ್| ಶೃಗಾಲಶಾವಾಂಶ್ಚ ಭಿಷಕ್ ಶಶಶಬ್ದೇನ ದಾಪಯೇತ್||೧೫೨|| ಸಿಂಹಾನೃಕ್ಷಾಂಸ್ತರಕ್ಷೂಂಶ್ಚ ವ್ಯಾಘ್ರಾನೇವಂವಿಧಾಂಸ್ತಥಾ| ಮಾಂಸಾದಾನ್ ಮೃಗಶಬ್ದೇನ ದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾಭಿವೃದ್ಧಯೇ||೧೫೩|| ಗಜಖಡ್ಗಿತುರಙ್ಗಾಣಾಂ ವೇಶವಾರೀಕೃತಂ ಭಿಷಕ್| ದದ್ಯಾನ್ಮಹಿಷಶಬ್ದೇನ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾಭಿವೃದ್ಧಯೇ||೧೫೪|| ಮಾಂಸೇನೋಪಚಿತಾಙ್ಗಾನಾಂ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಕರಂ ಪರಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಲಾಘವಾಚ್ಛಸ್ತಂ ವಿಶೇಷಾನ್ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್||೧೫೫|| ಮಾಂಸಾನಿ ಯಾನ್ಯನಭ್ಯಾಸಾದನಿಷ್ಟಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತೇಷೂಪಧಾ, ಸುಖಂ ಭೋಕ್ತುಂ ತಥಾ ಶಕ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಹಿ||೧೫೬|| ಜಾನಞ್ಜುಗುಪ್ಸನ್ನೈವಾದ್ಯಾಜ್ಜಗ್ಧಂ ವಾ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್| ತಸ್ಮಾಚ್ಛದ್ಮೋಪಸಿದ್ಧಾನಿ ಮಾಂಸಾನ್ಯೇತಾನಿ ದಾಪಯೇತ್||೧೫೭|| ಬರ್ಹಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಾಣಾಂ ಹಂಸಾನಾಂ ಶೂಕರೋಷ್ಟ್ರಯೋಃ| ಖರಗೋಮಹಿಷಾಣಾಂ ಚ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಕರಂ ಪರಮ್||೧೫೮|| ಯೋನಿರಷ್ಟವಿಧಾ ಚೋಕ್ತಾ ಮಾಂಸಾನಾಮನ್ನಪಾನಿಕೇ| ತಾಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಗ್ವಿದ್ವಾನ್ ದದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾನಿ ಶೋಷಿಣೇ||೧೫೯|| ಪ್ರಸಹಾ ಭೂಶಯಾನೂಪವಾರಿಜಾ ವಾರಿಚಾರಿಣಃ| ಆಹಾರಾರ್ಥಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ವಾತಶೋಷಿಣೇ||೧೬೦|| ಪ್ರತುದಾ ವಿಷ್ಕಿರಾಶ್ಚೈವ ಧನ್ವಜಾಶ್ಚ ಮೃಗದ್ವಿಜಾಃ| ಕಫಪಿತ್ತಪರೀತಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಶೋಷರೋಗಿಣಾಮ್||೧೬೧|| ವಿಧಿವತ್ಸೂಪಸಿದ್ಧಾನಿ ಮನೋಜ್ಞಾನಿ ಮೃದೂನಿ ಚ| ರಸವನ್ತಿ ಸುಗನ್ಧೀನಿ ಮಾಂಸಾನ್ಯೇತಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್||೧೬೨|| ಮಾಂಸಮೇವಾಶ್ನತಃ ಶೋಷೋ ಮಾಧ್ವೀಕಂ ಪಿಬತೋಽಪಿ ಚ| ನಿಯತಾನಲ್ಪಚಿತ್ತಸ್ಯ ಚಿರಂ ಕಾಯೇ ನ ತಿಷ್ಠತಿ||೧೬೩|| ವಾರುಣೀಮಣ್ಡನಿತ್ಯಸ್ಯ ಬಹಿರ್ಮಾರ್ಜನಸೇವಿನಃ| ಅವಿಧಾರಿತವೇಗಸ್ಯ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ನ ಲಭತೇಽನ್ತರಮ್||೧೬೪|| ಪ್ರಸನ್ನಾಂ ವಾರುಣೀಂ ಸೀಧುಮರಿಷ್ಟಾನಾಸವಾನ್ಮಧು| ಯಥಾರ್ಹಮನುಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇನ್ಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷಯನ್||೧೬೫|| ಮದ್ಯಂ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯೌಷ್ಣ್ಯವೈಶದ್ಯಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮುಖಮ್| ಪ್ರಮಥ್ಯ ವಿವೃಣೋತ್ಯಾಶು ತನ್ಮೋಕ್ಷಾತ್ ಸಪ್ತ ಧಾತವಃ||೧೬೬|| ಪುಷ್ಯನ್ತಿ ಧಾತುಪೋಷಾಚ್ಚ ಶೀಘ್ರಂ ಶೋಷಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸಸ್ವರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೬೭|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ, ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಶಗುಣೇನ ವಾ| ಸಿದ್ಧಂ ಮಧುರಕೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ದಶಮೂಲಕಷಾಯಕೈಃ||೧೬೮|| ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸೋಪೇತೈರ್ಘೃತಂ ಶೋಷಹರಂ ಪರಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಚಿತ್ರಕನಾಗರೈಃ||೧೬೯|| ಸಯಾವಶೂಕೈಃ ಸಕ್ಷೀರೈಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶೋಧನಂ ಘೃತಮ್| ರಾಸ್ನಾಬಲಾಗೋಕ್ಷುರಕಸ್ಥಿರಾವರ್ಷಾಭುಸಾಧಿತಮ್||೧೭೦|| ಜೀವನ್ತೀಪಿಪ್ಪಲೀಗರ್ಭಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಶೋಷನುದ್ಘೃತಮ್| ಯವಾಗ್ವಾ ವಾ ಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಧುನಾ ಸಹ||೧೭೧|| ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾಮೇಷಾಮದ್ಯಾದನ್ನೇನ ವಾ ಸಹ| ಶುಷ್ಯತಾಮೇಷ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ವಿಧಿರಾಭ್ಯವಹಾರಿಕಃ||೧೭೨||
View original
शुष्यतां क्षीणमांसानां कल्पितानि विधानवित्| दद्यान्मांसादमांसानि बृंहणानि विशेषतः||१४९|| शोषिणे बार्हिणं दद्याद्बर्हिशब्देन चापरान्| गृध्रानुलूकांश्चाषांश्च विधिवत् सूपकल्पितान्||१५०|| काकांस्तित्तिरिशब्देन वर्मिशब्देन चोरगान्| भृष्टान् मत्स्यान्त्रशब्देन दद्याद्गण्डूपदानपि||१५१|| लोपाकान् स्थूलनकुलान् बिडालांश्चोपकल्पितान्| शृगालशावांश्च भिषक् शशशब्देन दापयेत्||१५२|| सिंहानृक्षांस्तरक्षूंश्च व्याघ्रानेवंविधांस्तथा| मांसादान् मृगशब्देन दद्यान्मांसाभिवृद्धये||१५३|| गजखड्गितुरङ्गाणां वेशवारीकृतं भिषक्| दद्यान्महिषशब्देन मांसं मांसाभिवृद्धये||१५४|| मांसेनोपचिताङ्गानां मांसं मांसकरं परम्| तीक्ष्णोष्णलाघवाच्छस्तं विशेषान्मृगपक्षिणाम्||१५५|| मांसानि यान्यनभ्यासादनिष्टानि प्रयोजयेत्| तेषूपधा, सुखं भोक्तुं तथा शक्यानि तानि हि||१५६|| जानञ्जुगुप्सन्नैवाद्याज्जग्धं वा पुनरुल्लिखेत्| तस्माच्छद्मोपसिद्धानि मांसान्येतानि दापयेत्||१५७|| बर्हितित्तिरिदक्षाणां हंसानां शूकरोष्ट्रयोः| खरगोमहिषाणां च मांसं मांसकरं परम्||१५८|| योनिरष्टविधा चोक्ता मांसानामन्नपानिके| तां परीक्ष्य भिषग्विद्वान् दद्यान्मांसानि शोषिणे||१५९|| प्रसहा भूशयानूपवारिजा वारिचारिणः| आहारार्थं प्रदातव्या मात्रया वातशोषिणे||१६०|| प्रतुदा विष्किराश्चैव धन्वजाश्च मृगद्विजाः| कफपित्तपरीतानां प्रयोज्याः शोषरोगिणाम्||१६१|| विधिवत्सूपसिद्धानि मनोज्ञानि मृदूनि च| रसवन्ति सुगन्धीनि मांसान्येतानि भक्षयेत्||१६२|| मांसमेवाश्नतः शोषो माध्वीकं पिबतोऽपि च| नियतानल्पचित्तस्य चिरं काये न तिष्ठति||१६३|| वारुणीमण्डनित्यस्य बहिर्मार्जनसेविनः| अविधारितवेगस्य यक्ष्मा न लभतेऽन्तरम्||१६४|| प्रसन्नां वारुणीं सीधुमरिष्टानासवान्मधु| यथार्हमनुपानार्थं पिबेन्मांसानि भक्षयन्||१६५|| मद्यं तैक्ष्ण्यौष्ण्यवैशद्यसूक्ष्मत्वात् स्रोतसां मुखम्| प्रमथ्य विवृणोत्याशु तन्मोक्षात् सप्त धातवः||१६६|| पुष्यन्ति धातुपोषाच्च शीघ्रं शोषः प्रशाम्यति| मांसादमांसस्वरसे सिद्धं सर्पिः प्रयोजयेत्||१६७|| सक्षौद्रं, पयसा सिद्धं सर्पिर्दशगुणेन वा| सिद्धं मधुरकैर्द्रव्यैर्दशमूलकषायकैः||१६८|| क्षीरमांसरसोपेतैर्घृतं शोषहरं परम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः||१६९|| सयावशूकैः सक्षीरैः स्रोतसां शोधनं घृतम्| रास्नाबलागोक्षुरकस्थिरावर्षाभुसाधितम्||१७०|| जीवन्तीपिप्पलीगर्भं सक्षीरं शोषनुद्घृतम्| यवाग्वा वा पिबेन्मात्रां लिह्याद्वा मधुना सह||१७१|| सिद्धानां सर्पिषामेषामद्यादन्नेन वा सह| शुष्यतामेष निर्दिष्टो विधिराभ्यवहारिकः||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (173-178) · Śloka 179
ಬಹಿಃಸ್ಪರ್ಶನಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇಽತಃ ಪರಂ ವಿಧಿಃ| ಸ್ನೇಹಕ್ಷೀರಾಮ್ಬುಕೋಷ್ಠೇಷು ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಮವಗಾಹಯೇತ್||೧೭೩|| ಸ್ರೋತೋವಿಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಬಲಪುಷ್ಟ್ಯರ್ಥಮೇವ ಚ| ಉತ್ತೀರ್ಣಂ ಮಿಶ್ರಕೈಃಸ್ನೇಹೈಃ ಪುನರಾಕ್ತೈಃ ಸುಖೈಃ ಕರೈಃ||೧೭೪|| ಮೃದ್ನೀಯಾತ್ ಸುಖಮಾಸೀನಂ ಸುಖಂ ಚೋತ್ಸಾದಯೇನ್ನರಮ್| ಜೀವನ್ತೀಂ ಶತವೀರ್ಯಾಂ ಚ ವಿಕಸಾಂ ಸಪುನರ್ನವಾಮ್||೧೭೫|| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ತರ್ಕಾರೀಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್| ವಿದಾರೀಂ ಸರ್ಷಪಂ ಕುಷ್ಠಂ ತಣ್ಡುಲಾನತಸೀಫಲಮ್||೧೭೬|| ಮಾಷಾಂಸ್ತಿಲಾಂಶ್ಚ ಕಿಣ್ವಂ ಚ ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಯವಚೂರ್ಣತ್ರಿಗುಣಿತಂ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೧೭೭|| ಏತದುತ್ಸಾದನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪುಷ್ಟಿವರ್ಣಬಲಪ್ರದಮ್| ಗೌರಸರ್ಷಪಕಲ್ಕೇನ ಕಲ್ಕೈಶ್ಚಾಪಿ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ||೧೭೮|| ಸ್ನಾಯಾದೃತುಸುಖೈಸ್ತೋಯೈರ್ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಶೃತೈಃ|೧೭೯|
View original
बहिःस्पर्शनमाश्रित्य वक्ष्यतेऽतः परं विधिः| स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्||१७३|| स्रोतोविबन्धमोक्षार्थं बलपुष्ट्यर्थमेव च| उत्तीर्णं मिश्रकैःस्नेहैः पुनराक्तैः सुखैः करैः||१७४|| मृद्नीयात् सुखमासीनं सुखं चोत्सादयेन्नरम्| जीवन्तीं शतवीर्यां च विकसां सपुनर्नवाम्||१७५|| अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्| विदारीं सर्षपं कुष्ठं तण्डुलानतसीफलम्||१७६|| माषांस्तिलांश्च किण्वं च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्| यवचूर्णत्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१७७|| एतदुत्सादनं कार्यं पुष्टिवर्णबलप्रदम्| गौरसर्षपकल्केन कल्कैश्चापि सुगन्धिभिः||१७८|| स्नायादृतुसुखैस्तोयैर्जीवनीयौषधैः शृतैः|१७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (179-189) · Śloka 189
ಗನ್ಧೈಃ ಸಮಾಲ್ಯೈರ್ವಾಸೋಭಿರ್ಭೂಷಣೈಶ್ಚ ವಿಭೂಷಿತಃ||೧೭೯|| ಸ್ಪೃಶ್ಯಾನ್ ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ದೇವತಾಃ ಸಭಿಷಗ್ದ್ವಿಜಾಃ| ಇಷ್ಟವರ್ಣರಸಸ್ಪರ್ಶಗನ್ಧವತ್ ಪಾನಭೋಜನಮ್||೧೮೦|| ಇಷ್ಟಮಿಷ್ಟೈರುಪಹಿತಂ ಸುಖಮದ್ಯಾತ್ ಸುಖಪ್ರದಮ್| ಸಮಾತೀತಾನಿ ಧಾನ್ಯಾನಿ ಕಲ್ಪನೀಯಾನಿ ಶುಷ್ಯತಾಮ್||೧೮೧|| ಲಘೂನ್ಯಹೀನವೀರ್ಯಾಣಿ ಸ್ವಾದೂನಿ ಗನ್ಧವನ್ತಿ ಚ| ಯಾನಿ ಪ್ರಹರ್ಷಕಾರೀಣಿ ತಾನಿ ಪಥ್ಯತಮಾನಿ ಹಿ||೧೮೨|| ಯಚ್ಚೋಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ ಪಥ್ಯಂ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ| ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಸ್ತತ್ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಬಲಮಾಂಸಾಭಿವೃದ್ಧಯೇ||೧೮೩|| ಅಭ್ಯಙ್ಗೋತ್ಸಾದನೈಶ್ಚೈವ ವಾಸೋಭಿರಹತೈಃ ಪ್ರಿಯೈಃ| ಯಥರ್ತುವಿಹಿತೈಃ ಸ್ನಾನೈರವಗಾಹೈರ್ವಿಮಾರ್ಜನೈಃ||೧೮೪|| ಬಸ್ತಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಮಾಂಸೈರ್ಮಾಂಸರಸೌದನೈಃ| ಇಷ್ಟೈರ್ಮದ್ಯೈರ್ಮನೋಜ್ಞಾನಾಂ ಗನ್ಧಾನಾಮುಪಸೇವನೈಃ||೧೮೫|| ಸುಹೃದಾಂ ರಮಣೀಯಾನಾಂ ಪ್ರಮದಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನೈಃ| ಗೀತವಾದಿತ್ರಶಬ್ದೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಶ್ರುತಿಭಿರೇವ ಚ||೧೮೬|| ಹರ್ಷಣಾಶ್ವಾಸನೈರ್ನಿತ್ಯಂ ಗುರೂಣಾಂ ಸಮುಪಾಸನೈಃ| ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ದಾನೇನ ತಪಸಾ ದೇವತಾರ್ಚನೈಃ||೧೮೭|| ಸತ್ಯೇನಾಚಾರಯೋಗೇನ ಮಙ್ಗಲ್ಯೈರಪ್ಯಹಿಂಸಯಾ| ವೈದ್ಯವಿಪ್ರಾರ್ಚನಾಚ್ಚೈವ ರೋಗರಾಜೋ ನಿವರ್ತತೇ||೧೮೮|| ಯಯಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಯಾ ಚೇಷ್ಟ್ಯಾ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ ಪುರಾ ಜಿತಃ| ತಾಂ ವೇದವಿಹಿತಾಮಿಷ್ಟಿಮಾರೋಗ್ಯಾರ್ಥೀ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೮೯||
View original
गन्धैः समाल्यैर्वासोभिर्भूषणैश्च विभूषितः||१७९|| स्पृश्यान् संस्पृश्य सम्पूज्य देवताः सभिषग्द्विजाः| इष्टवर्णरसस्पर्शगन्धवत् पानभोजनम्||१८०|| इष्टमिष्टैरुपहितं सुखमद्यात् सुखप्रदम्| समातीतानि धान्यानि कल्पनीयानि शुष्यताम्||१८१|| लघून्यहीनवीर्याणि स्वादूनि गन्धवन्ति च| यानि प्रहर्षकारीणि तानि पथ्यतमानि हि||१८२|| यच्चोपदेक्ष्यते पथ्यं क्षतक्षीणचिकित्सिते| यक्ष्मिणस्तत् प्रयोक्तव्यं बलमांसाभिवृद्धये||१८३|| अभ्यङ्गोत्सादनैश्चैव वासोभिरहतैः प्रियैः| यथर्तुविहितैः स्नानैरवगाहैर्विमार्जनैः||१८४|| बस्तिभिः क्षीरसर्पिर्भिर्मांसैर्मांसरसौदनैः| इष्टैर्मद्यैर्मनोज्ञानां गन्धानामुपसेवनैः||१८५|| सुहृदां रमणीयानां प्रमदानां च दर्शनैः| गीतवादित्रशब्दैश्च प्रियश्रुतिभिरेव च||१८६|| हर्षणाश्वासनैर्नित्यं गुरूणां समुपासनैः| ब्रह्मचर्येण दानेन तपसा देवतार्चनैः||१८७|| सत्येनाचारयोगेन मङ्गल्यैरप्यहिंसया| वैद्यविप्रार्चनाच्चैव रोगराजो निवर्तते||१८८|| यया प्रयुक्तया चेष्ट्या राजयक्ष्मा पुरा जितः| तां वेदविहितामिष्टिमारोग्यार्थी प्रयोजयेत्||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (190-191) · Śloka 191
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಪ್ರಾಗುತ್ಪತ್ತಿರ್ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ರೂಪಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಸಮಾಸಾದ್ ವ್ಯಾಸತಶ್ಚೋಕ್ತಂ ಭೇಷಜಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಃ||೧೯೦|| ನಾಮಹೇತುರಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯತಾ| ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸಙ್ಗ್ರಹಃ ಕೃತ್ಸ್ನೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೧೯೧||
View original
तत्र श्लोकौ- प्रागुत्पत्तिर्निमित्तानि प्राग्रूपं रूपसङ्ग्रहः| समासाद् व्यासतश्चोक्तं भेषजं राजयक्ष्मणः||१९०|| नामहेतुरसाध्यत्वं साध्यत्वं कृच्छ्रसाध्यता| इत्युक्तः सङ्ग्रहः कृत्स्नो राजयक्ष्मचिकित्सिते||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने राजयक्ष्मचिकित्सितं नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon