Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. jvaracikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਿਜ੍ਵਰਂ ਜ੍ਵਰਸਨ੍ਦੇਹਂ ਪਰ੍ਯਪਚ੍ਛਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮ੍| ਵਿਵਿਕ੍ਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਸੀਨਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਕਤਾਞ੍ਜਲਿਃ||੩||
View original
विज्वरं ज्वरसन्देहं पर्यपृच्छत् पुनर्वसुम्| विविक्ते शान्तमासीनमग्निवेशः कृताञ्जलिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-10) · Śloka 10
ਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਸ੍ਤਾਪੀ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਗ੍ਰਜੋ ਬਲੀ| ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਰੋਗਾਣਾਮੁਕ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਪੁਰਾ||੪|| ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਿਸਪਤ੍ਨਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਲਯੋਦਯੇ| ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਚ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਂ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਕਾਰਣਾਨਿ ਚ||੫|| ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਧਿਸ੍ਠਾਨਂ ਬਲਕਾਲਾਤ੍ਮਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਵ੍ਯਾਸਤੋ ਵਿਧਿਭੇਦਾਚ੍ਚ ਪਥਗ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚਾਕਤਿਮ੍||੬|| ਲਿਙ੍ਗਮਾਮਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੌਸਧਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮ੍| ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਚਿਹ੍ਨਂ ਯਚ੍ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੭|| ਜ੍ਵਰਾਵਸਸ੍ਟੋ ਰਕ੍ਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਯਤੋ ਯਤਃ| ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰਾਵਰ੍ਤਤੇ ਜ੍ਵਰਃ||੮|| ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਂ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍| ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਨ੍! ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ||੯|| ਤਦਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਗੁਰੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍| ਜ੍ਵਰਾਧਿਕਾਰੇ ਯਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸੌਮ੍ਯ! ਨਿਖਿਲਂ ਸ਼ਣੁ||੧੦||
View original
देहेन्द्रियमनस्तापी सर्वरोगाग्रजो बली| ज्वरः प्रधानो रोगाणामुक्तो भगवता पुरा||४|| तस्य प्राणिसपत्नस्य ध्रुवस्य प्रलयोदये| प्रकृतिं च प्रवृत्तिं च प्रभावं कारणानि च||५|| पूर्वरूपमधिष्ठानं बलकालात्मलक्षणम्| व्यासतो विधिभेदाच्च पृथग्भिन्नस्य चाकृतिम्||६|| लिङ्गमामस्य जीर्णस्य सौषधं च क्रियाक्रमम्| विमुञ्चतः प्रशान्तस्य चिह्नं यच्च पृथक् पृथक्||७|| ज्वरावसृष्टो रक्ष्यश्च यावत्कालं यतो यतः| प्रशान्तः कारणैर्यैश्च पुनरावर्तते ज्वरः||८|| याश्चापि पुनरावृत्तं क्रियाः प्रशमयन्ति तम्| जगद्धितार्थं तत् सर्वं भगवन्! वक्तुमर्हसि||९|| तदग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| ज्वराधिकारे यद्वाच्यं तत् सौम्य! निखिलं शृणु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (11) · Śloka 11
ਜ੍ਵਰੋ ਵਿਕਾਰੋ ਰੋਗਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਰਾਤਙ੍ਕ ਏਵ ਚ| ਏਕੋਰ੍ਥੋ ਨਾਮਪਰ੍ਯਾਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਭਿਧੀਯਤੇ||੧੧||
View original
ज्वरो विकारो रोगश्च व्याधिरातङ्क एव च| एकोऽर्थो नामपर्यायैर्विविधैरभिधीयते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤਿਰੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਃ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸਾਃ| ਦੇਹਿਨਂ ਨ ਹਿ ਨਿਰ੍ਦੋਸਂ ਜ੍ਵਰਃ ਸਮੁਪਸੇਵਤੇ||੧੨||
View original
तस्य प्रकृतिरुद्दिष्टा दोषाः शारीरमानसाः| देहिनं न हि निर्दोषं ज्वरः समुपसेवते||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13) · Śloka 14
ਕ੍ਸਯਸ੍ਤਮੋ ਜ੍ਵਰਃ ਪਾਪ੍ਮਾ ਮਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਯਮਾਤ੍ਮਕਾਃ| ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍ਨਣਾਂ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ||੧੩|| ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ, ...|੧੪|
View original
क्षयस्तमो ज्वरः पाप्मा मृत्युश्चोक्ता यमात्मकाः| पञ्चत्वप्रत्ययान्नॄणां क्लिश्यतां स्वेन कर्मणा||१३|| इत्यस्य प्रकृतिः प्रोक्ता, ...|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
... ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍| ਨਿਦਾਨੇ ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਰੁਦ੍ਰਕੋਪਾਚ੍ਚ ਦਾਰੁਣਾਤ੍||੧੪||
View original
... प्रवृत्तिस्तु परिग्रहात्| निदाने पूर्वमुद्दिष्टा रुद्रकोपाच्च दारुणात्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-25) · Śloka 25
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਹਿ ਯੁਗੇ ਸ਼ਰ੍ਵਮਕ੍ਰੋਧਵ੍ਰਤਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਰ੍ਸਾਣਾਮਸੁਰਾ ਅਭਿਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ||੧੫|| ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਾਸ਼ਨਾਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ| ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚੋਪੇਕ੍ਸਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਦਕ੍ਸਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ||੧੬|| ਪੁਨਰ੍ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਭਾਗਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਦਕ੍ਸਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ| ਯਜ੍ਞੇ ਨ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਰੈਰਪਿ||੧੭|| ਚਃ ਪਸ਼ੁਪਤੇਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਵ੍ਯ ਆਹਤਯਸ਼੍ਚ ਯਾਃ| ਯਜ੍ਞਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਹੀਨਂ ਚੈਵ ਸ ਇਸ੍ਟਵਾਨ੍||੧੮|| ਅਥੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਵ੍ਰਤੋ ਦੇਵੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਮ੍| ਰੁਦ੍ਰੋ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪੁਰਸ੍ਕਤ੍ਯ ਭਾਵਮਾਤ੍ਮਵਿਦਾਤ੍ਮਨਃ||੧੯|| ਸਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਵੈ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਨਸੁਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ| ਬਾਲਂ ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਸਨ੍ਤਪ੍ਤਮਸਜਤ੍ ਸਤ੍ਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੨੦|| ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਃ ਸ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤੋ ਵ੍ਯਥਿਤਾਸ਼੍ਚ ਦਿਵੌਕਸਃ| ਦਾਹਵ੍ਯਥਾਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭੂਤਗਣਾ ਦਿਸ਼ਃ||੨੧|| ਅਥੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਗਣਃ ਸਹ ਸਪ੍ਤਰ੍ਸਿਭਿਰ੍ਵਿਭੁਮ੍| ਤਮਗ੍ਭਿਰਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਯਾਵਚ੍ਛੈਵੇ ਭਾਵੇ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਥਿਤਃ||੨੨|| ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਾਯ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਤਾਞ੍ਜਲਿਃ| ਭਿਯਾ ਭਸ੍ਮਪ੍ਰਹਰਣਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨਵਲੋਚਨਃ||੨੩|| ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਙ੍ਘੋਦਰਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਕ੍ਰੋਧਾਗ੍ਨਿਰੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਦੇਵਮਹਂ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ||੨੪|| ਤਮੁਵਾਚੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕ੍ਰੋਧਂ ਜ੍ਵਰੋ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਯਸਿ| ਜਨ੍ਮਾਦੌ ਨਿਧਨੇ ਚ ਤ੍ਵਮਪਚਾਰਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਚ||੨੫||
View original
द्वितीये हि युगे शर्वमक्रोधव्रतमास्थितम्| दिव्यं सहस्रं वर्षाणामसुरा अभिदुद्रुवुः||१५|| तपोविघ्नाशनाः कर्तुं तपोविघ्नं महात्मनः| पश्यन् समर्थश्चोपेक्षां चक्रे दक्षः प्रजापतिः||१६|| पुनर्माहेश्वरं भागं ध्रुवं दक्षः प्रजापतिः| यज्ञे न कल्पयामास प्रोच्यमानः सुरैरपि||१७|| ऋचः पशुपतेर्याश्च शैव्य आहतयश्च याः| यज्ञसिद्धिप्रदास्ताभिर्हीनं चैव स इष्टवान्||१८|| अथोत्तीर्णव्रतो देवो बुद्ध्वा दक्षव्यतिक्रमम्| रुद्रो रौद्रं पुरस्कृत्य भावमात्मविदात्मनः||१९|| सृष्ट्वा ललाटे चक्षुर्वै दग्ध्वा तानसुरान् प्रभुः| बालं क्रोधाग्निसन्तप्तमसृजत् सत्रनाशनम्||२०|| ततो यज्ञः स विध्वस्तो व्यथिताश्च दिवौकसः| दाहव्यथापरीताश्च भ्रान्ता भूतगणा दिशः||२१|| अथेश्वरं देवगणः सह सप्तर्षिभिर्विभुम्| तमृग्भिरस्तुवन् यावच्छैवे भावे शिवः स्थितः||२२|| शिवं शिवाय भूतानां स्थितं ज्ञात्वा कृताञ्जलिः| भिया भस्मप्रहरणस्त्रिशिरा नवलोचनः||२३|| ज्वालामालाकुलो रौद्रो ह्रस्वजङ्घोदरः क्रमात्| क्रोधाग्निरुक्तवान् देवमहं किं करवाणि ते||२४|| तमुवाचेश्वरः क्रोधं ज्वरो लोके भविष्यसि| जन्मादौ निधने च त्वमपचारान्तरेषु च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (26) · Śloka 27
ਸਨ੍ਤਾਪਃ ਸਾਰੁਚਿਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਸਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਹਦਿ ਵ੍ਯਥਾ| ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਭਾਵੋ, ਜਨ੍ਮਾਦੌ ਨਿਧਨੇ ਚ ਮਹਤ੍ਤਮਃ||੨੬|| ਪ੍ਰਕਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ|੨੭|
View original
सन्तापः सारुचिस्तृष्णा साङ्गमर्दो हृदि व्यथा| ज्वरप्रभावो, जन्मादौ निधने च महत्तमः||२६|| प्रकृतिश्च प्रवृत्तिश्च प्रभावश्च प्रदर्शितः|२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (27) · Śloka 27
ਨਿਦਾਨੇ ਕਾਰਣਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ||੨੭||
View original
निदाने कारणान्यष्टौ पूर्वोक्तानि विभागशः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-29) · Śloka 29
ਆਲਸ੍ਯਂ ਨਯਨੇ ਸਾਸ੍ਰੇ ਜਮ੍ਭਣਂ ਗੌਰਵਂ ਕ੍ਰਮਃ| ਜ੍ਵਲਨਾਤਪਵਾਯ੍ਵਮ੍ਬੁਭਕ੍ਤਿਦ੍ਵੇਸਾਵਨਿਸ਼੍ਚਿਤੌ||੨੮|| ਅਵਿਪਾਕਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯੇ ਹਾਨਿਸ਼੍ਚ ਬਲਵਰ੍ਣਯੋਃ| ਸ਼ੀਲਵੈਕਤਮਲ੍ਪਂ ਚ ਜ੍ਵਰਲਕ੍ਸਣਮਗ੍ਰਜਮ੍||੨੯||
View original
आलस्यं नयने सास्रे जृम्भणं गौरवं क्रमः| ज्वलनातपवाय्वम्बुभक्तिद्वेषावनिश्चितौ||२८|| अविपाकास्यवैरस्ये हानिश्च बलवर्णयोः| शीलवैकृतमल्पं च ज्वरलक्षणमग्रजम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (30) · Śloka 30
ਕੇਵਲਂ ਸਮਨਸ੍ਕਂ ਚ ਜ੍ਵਰਾਧਿਸ੍ਠਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਰੀਰਂ, ਬਲਕਾਲਸ੍ਤੁ ਨਿਦਾਨੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ||੩੦||
View original
केवलं समनस्कं च ज्वराधिष्ठानमुच्यते| शरीरं, बलकालस्तु निदाने सम्प्रदर्शितः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (31) · Śloka 31
ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਦੇਹਮਾਨਸਃ| ਜ੍ਵਰੇਣਾਵਿਸ਼ਤਾ ਭੂਤਂ ਨ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤਪ੍ਯਤੇ||੩੧||
View original
ज्वरप्रत्यात्मिकं लिङ्गं सन्तापो देहमानसः| ज्वरेणाविशता भूतं न हि किञ्चिन्न तप्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (32-35) · Śloka 35
ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਵਿਧਿਭੇਦੇਨ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸਃ| ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਦਸ੍ਟਃ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨੇਯ ਏਵ ਵਾ||੩੨|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਵੇਗੋ ਬਹਿਰ੍ਵੇਗੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਪੁਨਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਾਕਤੋ ਵੈਕਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸਾਧ੍ਯ ਏਵ ਚ||੩੩|| ਪੁਨਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਦਸ੍ਟੋ ਦੋਸਕਾਲਬਲਾਬਲਾਤ੍| ਸਨ੍ਤਤਃ ਸਤਤੋਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕੌ||੩੪|| ਪੁਨਰਾਸ਼੍ਰਯਭੇਦੇਨ ਧਾਤੂਨਾਂ ਸਪ੍ਤਧਾ ਮਤਃ| ਭਿਨ੍ਨਃ ਕਾਰਣਭੇਦੇਨ ਪੁਨਰਸ੍ਟਵਿਧੋ ਜ੍ਵਰਃ||੩੫||
View original
द्विविधो विधिभेदेन ज्वरः शारीरमानसः| पुनश्च द्विविधो दृष्टः सौम्यश्चाग्नेय एव वा||३२|| अन्तर्वेगो बहिर्वेगो द्विविधः पुनरुच्यते| प्राकृतो वैकृतश्चैव साध्यश्चासाध्य एव च||३३|| पुनः पञ्चविधो दृष्टो दोषकालबलाबलात्| सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकौ||३४|| पुनराश्रयभेदेन धातूनां सप्तधा मतः| भिन्नः कारणभेदेन पुनरष्टविधो ज्वरः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36) · Śloka 37
ਸ਼ਾਰੀਰੋ ਜਾਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਹੇ, ਮਨਸਿ ਮਾਨਸਃ| ਵੈਚਿਤ੍ਤ੍ਯਮਰਤਿਰ੍ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਮਨਸਸ੍ਤਾਪਲਕ੍ਸਣਮ੍||੩੬|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵੈਕਤ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਨ੍ਤਾਪਲਕ੍ਸਣਮ੍|੩੭|
View original
शारीरो जायते पूर्वं देहे, मनसि मानसः| वैचित्त्यमरतिर्ग्लानिर्मनसस्तापलक्षणम्||३६|| इन्द्रियाणां च वैकृत्यं ज्ञेयं सन्तापलक्षणम्|३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (37) · Śloka 38
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਕਃ ਸ਼ੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਕਃ||੩੭|| ਇਚ੍ਛਤ੍ਯੁਭਯਮੇਤਤ੍ਤੁ ਜ੍ਵਰੋ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਲਕ੍ਸਣਃ|੩੮|
View original
वातपित्तात्मकः शीतमुष्णं वातकफात्मकः||३७|| इच्छत्युभयमेतत्तु ज्वरो व्यामिश्रलक्षणः|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38) · Śloka 39
ਯੋਗਵਾਹਃ ਪਰਂ ਵਾਯੁਃ ਸਂਯੋਗਾਦੁਭਯਾਰ੍ਥਕਤ੍||੩੮|| ਦਾਹਕਤ੍ਤੇਜਸਾ ਯੁਕ੍ਤਃ, ਸ਼ੀਤਕਤ੍ ਸੋਮਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍|੩੯|
View original
योगवाहः परं वायुः संयोगादुभयार्थकृत्||३८|| दाहकृत्तेजसा युक्तः, शीतकृत् सोमसंश्रयात्|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (39-41) · Śloka 41
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹੋਧਿਕਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਸ਼੍ਵਸਨਂ ਭ੍ਰਮਃ||੩੯|| ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲਮਸ੍ਵੇਦੋ ਦੋਸਵਰ੍ਚੋਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਵੇਗਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਜ੍ਵਰਸ੍ਯੈਤਾਨਿ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍||੪੦|| ਸਨ੍ਤਾਪੋਭ੍ਯਧਿਕੋ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਣਾਦੀਨਾਂ ਚ ਮਾਰ੍ਦਵਮ੍| ਬਹਿਰ੍ਵੇਗਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ||੪੧||
View original
अन्तर्दाहोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||३९|| सन्ध्यस्थिशूलमस्वेदो दोषवर्चोविनिग्रहः| अन्तर्वेगस्य लिङ्गानि ज्वरस्यैतानि लक्षयेत्||४०|| सन्तापोऽभ्यधिको बाह्यस्तृष्णादीनां च मार्दवम्| बहिर्वेगस्य लिङ्गानि सुखसाध्यत्वमेव च||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (42-46) · Śloka 47
ਪ੍ਰਾਕਤਃ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਸਨ੍ਤਸ਼ਰਦੁਦ੍ਭਵਃ| ਉਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣੇਨ ਸਂਵਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਰਦਿ ਕੁਪ੍ਯਤਿ||੪੨|| ਚਿਤਃ ਸ਼ੀਤੇ ਕਫਸ਼੍ਚੈਵਂ ਵਸਨ੍ਤੇ ਸਮੁਦੀਰ੍ਯਤੇ| ਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵਮ੍ਲਵਿਪਾਕਾਭਿਰਦ੍ਭਿਰੋਸਧਿਭਿਸ੍ਤਥਾ||੪੩|| ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਤੇਜਸਾ| ਜ੍ਵਰਂ ਸਞ੍ਜਨਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਬਲਃ ਕਫਃ||੪੪|| ਪ੍ਰਕਤ੍ਯੈਵ ਵਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਨਾਨਸ਼ਨਾਦ੍ਭਯਮ੍| ਅਦ੍ਭਿਰੋਸਧਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਧੁਰਾਭਿਸ਼੍ਚਿਤਃ ਕਫਃ||੪੫|| ਹੇਮਨ੍ਤੇ, ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਤਪ੍ਤਃ ਸ ਵਸਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਵਸਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਵਰਃ ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ||੪੬|| ਆਦਾਨਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਂ ਭਵੇਦਨੁ|੪੭|
View original
प्राकृतः सुखसाध्यस्तु वसन्तशरदुद्भवः| उष्णमुष्णेन संवृद्धं पित्तं शरदि कुप्यति||४२|| चितः शीते कफश्चैवं वसन्ते समुदीर्यते| वर्षास्वम्लविपाकाभिरद्भिरोषधिभिस्तथा||४३|| सञ्चितं पित्तमुद्रिक्तं शरद्यादित्यतेजसा| ज्वरं सञ्जनयत्याशु तस्य चानुबलः कफः||४४|| प्रकृत्यैव विसर्गस्य तत्र नानशनाद्भयम्| अद्भिरोषधिभिश्चैव मधुराभिश्चितः कफः||४५|| हेमन्ते, सूर्यसन्तप्तः स वसन्ते प्रकुप्यति| वसन्ते श्लेष्मणा तस्माज्ज्वरः समुपजायते||४६|| आदानमध्ये तस्यापि वातपित्तं भवेदनु|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (47) · Śloka 48
ਆਦਾਵਨ੍ਤੇ ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦੋਸਬਲਾਬਲਮ੍||੪੭|| ਸ਼ਰਦ੍ਵਸਨ੍ਤਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਯੇਤ੍|੪੮|
View original
आदावन्ते च मध्ये च बुद्ध्वा दोषबलाबलम्||४७|| शरद्वसन्तयोर्विद्वाञ्ज्वरस्य प्रतिकारयेत्|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (48-49) · Śloka 49
ਕਾਲਪ੍ਰਕਤਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਕਤੋ ਜ੍ਵਰਃ||੪੮|| ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਨਿਲਜੋ ਦੁਃਖਃ ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਯੇਸੁ ਵੈਕਤਃ| ਹੇਤਵੋ ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ||੪੯||
View original
कालप्रकृतिमुद्दिश्य निर्दिष्टः प्राकृतो ज्वरः||४८|| प्रायेणानिलजो दुःखः कालेष्वन्येषु वैकृतः| हेतवो विविधास्तस्य निदाने सम्प्रदर्शिताः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (50) · Śloka 50
ਬਲਵਤ੍ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋਸੇਸੁ ਜ੍ਵਰਃ ਸਾਧ੍ਯੋਨੁਪਦ੍ਰਵਃ|੫੦|
View original
बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (50) · Śloka 51
ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਜਾਤੋ ਬਲਿਭਿਰ੍ਬਹੁਲਕ੍ਸਣਃ||੫੦|| ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤਕਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨਃ|੫੧|
View original
हेतुभिर्बहुभिर्जातो बलिभिर्बहुलक्षणः||५०|| ज्वरः प्राणान्तकृद्यश्च शीघ्रमिन्द्रियनाशनः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (51) · Śloka 52
ਸਪ੍ਤਾਹਾਦ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਹਾਦ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚ||੫੧|| ਸਪ੍ਰਲਾਪਭ੍ਰਮਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋ ਹਨ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰੋ ਨਰਮ੍|੫੨|
View original
सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा द्वादशाहात्तथैव च||५१|| सप्रलापभ्रमश्वासस्तीक्ष्णो हन्याज्ज्वरो नरम्|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (52) · Śloka 53
ਜ੍ਵਰਃ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਸ਼ੂਨਸ੍ਯ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੈਰ੍ਘਰਾਤ੍ਰਿਕਃ||੫੨|| ਅਸਾਧ੍ਯੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ਸੀਮਨ੍ਤਕਜ੍ਜ੍ਵਰਃ|੫੩|
View original
ज्वरः क्षीणस्य शूनस्य गम्भीरो दैर्घरात्रिकः||५२|| असाध्यो बलवान् यश्च केशसीमन्तकृज्ज्वरः|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (53-60) · Śloka 61
ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਰ੍ਵਿਸਤਾ ਦੋਸਾ ਗੁਰਵੋ ਰਸਵਾਹਿਭਿਃ||੫੩|| ਸਰ੍ਵਦੇਹਾਨੁਗਾਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਜ੍ਵਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍| ਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਸੁਦੁਃਸਹਃ||੫੪|| ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਕਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਕਾਲਦੂਸ੍ਯਪ੍ਰਕਤਿਭਿਰ੍ਦੋਸਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਹਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍||੫੫|| ਨਿਸ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਃ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਸੁਦੁਃਸਹਃ| ਯਥਾ ਧਾਤੂਂਸ੍ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀਸਂ ਚਾਨਿਲਾਦਯਃ||੫੬|| ਯੁਗਪਚ੍ਚਾਨੁਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਯਮਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਤੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਸ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਾ ਰਸਾਦੀਨਾਮਸ਼ੇਸਤਃ||੫੭|| ਸਪ੍ਤਾਹਾਦਿਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਯਦਾ ਤੁ ਨਾਤਿਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਵਾ ਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ||੫੮|| ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਸਨ੍ਤਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤਦਾ| ਵਿਸਰ੍ਗਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸੇਵ੍ਯਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੯|| ਦੁਰ੍ਲਭੋਪਸ਼ਮਃ ਕਾਲਂ ਦੀਰ੍ਘਮਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਜ੍ਵਰਂ ਵੈਦ੍ਯ ਉਪਕ੍ਰਾਮੇਤ੍ਤੁ ਸਨ੍ਤਤਮ੍ ||੬੦|| ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਵਿਧੌ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਾਗਪਤਰ੍ਪਣੈਃ|੬੧|
View original
स्रोतोभिर्विसृता दोषा गुरवो रसवाहिभिः||५३|| सर्वदेहानुगाः स्तब्धा ज्वरं कुर्वन्ति सन्ततम्| दशाहं द्वादशाहं वा सप्ताहं वा सुदुःसहः||५४|| स शीघ्रं शीघ्रकारित्वात् प्रशमं याति हन्ति वा| कालदूष्यप्रकृतिभिर्दोषस्तुल्यो हि सन्ततम्||५५|| निष्प्रत्यनीकः कुरुते तस्माज्ज्ञेयः सुदुःसहः| यथा धातूंस्तथा मूत्रं पुरीषं चानिलादयः||५६|| युगपच्चानुपद्यन्ते नियमात् सन्तते ज्वरे| स शुद्ध्या वाऽप्यशुद्ध्या वा रसादीनामशेषतः||५७|| सप्ताहादिषु कालेषु प्रशमं याति हन्ति वा| यदा तु नातिशुध्यन्ति न वा शुध्यन्ति सर्वशः||५८|| द्वादशैते समुद्दिष्टाः सन्ततस्याश्रयास्तदा| विसर्गं द्वादशे कृत्वा दिवसेऽव्यक्तलक्षणम्||५९|| दुर्लभोपशमः कालं दीर्घमप्यनुवर्तते| इति बुद्ध्वा ज्वरं वैद्य उपक्रामेत्तु सन्ततम् ||६०|| क्रियाक्रमविधौ युक्तः प्रायः प्रागपतर्पणैः|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (61-62) · Śloka 62
ਰਕ੍ਤਧਾਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੋਸਃ ਸਤਤਕਂ ਜ੍ਵਰਮ੍||੬੧|| ਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਲਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਾਤ੍ਮਕਮ੍| ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਸਤਤਕੋ ਦ੍ਵੌ ਕਾਲਾਵਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੬੨||
View original
रक्तधात्वाश्रयः प्रायो दोषः सततकं ज्वरम्||६१|| सप्रत्यनीकः कुरुते कालवृद्धिक्षयात्मकम्| अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (63-67) · Śloka 67
ਕਾਲਪ੍ਰਕਤਿਦੂਸ੍ਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਵਾਨ੍ਯਤਮਾਦ੍ਬਲਮ੍| ਅਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਕਂ ਜ੍ਵਰਂ ਦੋਸੋ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮੇਦੋਵਹਾਃ ਸਿਰਾਃ||੬੩|| ਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੋ ਜਨਯਤ੍ਯੇਕਕਾਲਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਿ| ਦੋਸੋਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਗਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕੌ||੬੪|| ਗਤਿਰ੍ਦ੍ਵ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਰ੍ਦੋਸਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾਨ੍ਯਥਾ ਪਰੈਃ| ਅਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਕਂ ਜ੍ਵਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੬੫|| ਮਾਂਸਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯਨੁਗਤੋ ਜਨਯੇਤ੍ਤੁ ਤਤੀਯਕਮ੍| ਸਂਸ਼੍ਰਿਤੋ ਮੇਦਸੋ ਮਾਰ੍ਗਂ ਦੋਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਥਕਮ੍ ||੬੬|| ਅਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਕਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਦਿਨਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤੀਯਕਃ| ਦਿਨਦ੍ਵਯਂ ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਿ ਸ ਚਤੁਰ੍ਥਕਃ||੬੭||
View original
कालप्रकृतिदूष्याणां प्राप्यैवान्यतमाद्बलम्| अन्येद्युष्कं ज्वरं दोषो रुद्ध्वा मेदोवहाः सिराः||६३|| सप्रत्यनीको जनयत्येककालमहर्निशि| दोषोऽस्थिमज्जगः कुर्यात्तृतीयकचतुर्थकौ||६४|| गतिर्द्व्येकान्तराऽन्येद्युर्दोषस्योक्ताऽन्यथा परैः| अन्येद्युष्कं ज्वरं कुर्यादपि संश्रित्य शोणितम्||६५|| मांसस्रोतांस्यनुगतो जनयेत्तु तृतीयकम्| संश्रितो मेदसो मार्गं दोषश्चापि चतुर्थकम् ||६६|| अन्येद्युष्कः प्रतिदिनं दिनं हित्वा तृतीयकः| दिनद्वयं यो विश्रम्य प्रत्येति स चतुर्थकः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (68-69) · Śloka 69
ਅਧਿਸ਼ੇਤੇ ਯਥਾ ਭੂਮਿਂ ਬੀਜਂ ਕਾਲੇ ਚ ਰੋਹਤਿ| ਅਧਿਸ਼ੇਤੇ ਤਥਾ ਧਾਤੁਂ ਦੋਸਃ ਕਾਲੇ ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ||੬੮|| ਸ ਵਦ੍ਧਿਂ ਬਲਕਾਲਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੋਸਸ੍ਤਤੀਯਕਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਥਕਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਬਲਕ੍ਸਯਾਤ੍||੬੯||
View original
अधिशेते यथा भूमिं बीजं काले च रोहति| अधिशेते तथा धातुं दोषः काले च कुप्यति||६८|| स वृद्धिं बलकालं च प्राप्य दोषस्तृतीयकम्| चतुर्थकं च कुरुते प्रत्यनीकबलक्षयात्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (70) · Śloka 70
ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਗਂ ਗਤਬਲਾਃ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ| ਪੁਨਰ੍ਵਿਵਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਵੇ ਕਾਲੇ ਜ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਨਰਂ ਮਲਾਃ||੭੦||
View original
कृत्वा वेगं गतबलाः स्वे स्वे स्थाने व्यवस्थिताः| पुनर्विवृद्धाः स्वे काले ज्वरयन्ति नरं मलाः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (71-72) · Śloka 72
ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤ੍ਰਿਕਗ੍ਰਾਹੀ ਪਸ੍ਠਾਦ੍ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਕਃ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਚ੍ਛਿਰੋਗ੍ਰਾਹੀ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੀਯਕਃ||੭੧|| ਚਤੁਰ੍ਥਕੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਵਰਃ| ਜਙ੍ਘਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੋਨਿਲਸਮ੍ਭਵਃ||੭੨||
View original
कफपित्तात्त्रिकग्राही पृष्ठाद्वातकफात्मकः| वातपित्ताच्छिरोग्राही त्रिविधः स्यात्तृतीयकः||७१|| चतुर्थको दर्शयति प्रभावं द्विविधं ज्वरः| जङ्घाभ्यां श्लैष्मिकः पूर्वं शिरस्तोऽनिलसम्भवः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (73) · Śloka 73
ਵਿਸਮਜ੍ਵਰ ਏਵਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਕਵਿਪਰ੍ਯਯਃ| ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਧਾਤੁਰੇਕੈਕੋ ਦ੍ਵਿਧਾਤੁਸ੍ਥਃ ਕਰੋਤਿ ਯਮ੍||੭੩||
View original
विषमज्वर एवान्यश्चतुर्थकविपर्ययः| त्रिविधो धातुरेकैको द्विधातुस्थः करोति यम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (74) · Śloka 74
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਦਸ੍ਟਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਜ੍ਵਰਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਤੁ ਯੋ ਭੂਯਾਨ੍ ਸ ਦੋਸਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ||੭੪||
View original
प्रायशः सन्निपातेन दृष्टः पञ्चविधो ज्वरः| सन्निपाते तु यो भूयान् स दोषः परिकीर्तितः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (75-83) · Śloka 83
ਤ੍ਵਹੋਰਾਤ੍ਰਦੋਸਾਣਾਂ ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਬਲਾਬਲਾਤ੍| ਕਾਲਮਰ੍ਥਵਸ਼ਾਚ੍ਚੈਵ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ||੭੫|| ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਦੈਨ੍ਯਮੁਦ੍ਵੇਗਃ ਸਦਨਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕੌ| ਰਸਸ੍ਥਿਤੇ ਬਹਿਸ੍ਤਾਪਃ ਸਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਵਿਜਮ੍ਭਣਮ੍||੭੬|| ਰਕ੍ਤੋਸ੍ਣਾਃ ਪਿਡਕਾਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਸਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਠੀਵਨਂ ਮੁਹੁਃ| ਦਾਹਰਾਗਭ੍ਰਮਮਦਪ੍ਰਲਾਪਾ ਰਕ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤੇ||੭੭|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਃ ਸਤਣ੍ਮੋਹਃ ਸਗ੍ਲਾਨਿਃ ਸਸ੍ਟਵਿਟ੍ਕਤਾ| ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਗਾਤ੍ਰਵਿਕ੍ਸੇਪੋ ਜ੍ਵਰੇ ਮਾਂਸਸ੍ਥਿਤੇ ਭਵੇਤ੍||੭੮|| ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾ ਪਿਪਾਸਾ ਚ ਪ੍ਰਲਾਪੋ ਵਮ੍ਯਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ| ਸ੍ਵਗਨ੍ਧਸ੍ਯਾਸਹਤ੍ਵਂ ਚ ਮੇਦਃਸ੍ਥੇ ਗ੍ਲਾਨ੍ਯਰੋਚਕੌ||੭੯|| ਵਿਰੇਕਵਮਨੇ ਚੋਭੇ ਸਾਸ੍ਥਿਭੇਦਂ ਪ੍ਰਕੂਜਨਮ੍| ਵਿਕ੍ਸੇਪਣਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚਾਸ੍ਥਿਗਤੇ ਜ੍ਵਰੇ||੮੦|| ਹਿਕ੍ਕਾ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤਥਾ ਕਾਸਸ੍ਤਮਸਸ਼੍ਚਾਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦੋ ਬਹਿਃ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਦਾਹੋਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਮਜ੍ਜਗੇ||੮੧|| ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਥਾਨਗਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੋਕ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਚ| ਪ੍ਰਾਣਂ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਸੋਮੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਸੌ ਵਿਭੁਃ||੮੨|| ਰਸਰਕ੍ਤਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸਾਧ੍ਯੋ ਮੇਦੋਮਾਂਸਗਤਸ਼੍ਚ ਯਃ| ਅਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਗਤਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਥੋ ਨੈਵ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ||੮੩||
View original
ऋत्वहोरात्रदोषाणां मनसश्च बलाबलात्| कालमर्थवशाच्चैव ज्वरस्तं तं प्रपद्यते||७५|| गुरुत्वं दैन्यमुद्वेगः सदनं छर्द्यरोचकौ| रसस्थिते बहिस्तापः साङ्गमर्दो विजृम्भणम्||७६|| रक्तोष्णाः पिडकास्तृष्णा सरक्तं ष्ठीवनं मुहुः| दाहरागभ्रममदप्रलापा रक्तसंस्थिते||७७|| अन्तर्दाहः सतृण्मोहः सग्लानिः सृष्टविट्कता| दौर्गन्ध्यं गात्रविक्षेपो ज्वरे मांसस्थिते भवेत्||७८|| स्वेदस्तीव्रा पिपासा च प्रलापो वम्यभीक्ष्णशः| स्वगन्धस्यासहत्वं च मेदःस्थे ग्लान्यरोचकौ||७९|| विरेकवमने चोभे सास्थिभेदं प्रकूजनम्| विक्षेपणं च गात्राणां श्वासश्चास्थिगते ज्वरे||८०|| हिक्का श्वासस्तथा कासस्तमसश्चातिदर्शनम्| मर्मच्छेदो बहिः शैत्यं दाहोऽन्तश्चैव मज्जगे||८१|| शुक्रस्थानगतः शुक्रमोक्षं कृत्वा विनाश्य च| प्राणं वाय्वग्निसोमैश्च सार्धं गच्छत्यसौ विभुः||८२|| रसरक्ताश्रितः साध्यो मेदोमांसगतश्च यः| अस्थिमज्जगतः कृच्छ्रः शुक्रस्थो नैव सिद्ध्यति||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (84-88) · Śloka 89
ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸਣੈਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਸ੍ਟਵਿਧੋ ਜ੍ਵਰਃ| ਸਮਾਸੇਨੋਪਦਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਤਃ ਸ਼ਣੁ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੮੪|| ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ ਪਰ੍ਵਣਾਂ ਭੇਦੋ ਦਾਹੋ ਰੋਮ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਣਮ੍| ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਸ਼ੋਸੋ ਵਮਥੁਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭ੍ਰਮੋਰੁਚਿਃ||੮੫|| ਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ੋਤਿਵਾਗ੍ਜਮ੍ਭਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ| ਸ਼ੀਤਕੋ ਗੌਰਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਣਾਂ ਚ ਰੁਕ੍||੮੬|| ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਃ ਕਾਸਃ ਸ੍ਵੇਦਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਮਧ੍ਯਵੇਗਸ਼੍ਚ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ||੮੭|| ਮੁਹੁਰ੍ਦਾਹੋ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ੀਤਂ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ| ਮੋਹਃ ਕਾਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍||੮੮|| ਲਿਪ੍ਤਤਿਕ੍ਤਾਸ੍ਯਤਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ| ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ...|੮੯|
View original
हेतुभिर्लक्षणैश्चोक्तः पूर्वमष्टविधो ज्वरः| समासेनोपदिष्टस्य व्यासतः शृणु लक्षणम्||८४|| शिरोरुक् पर्वणां भेदो दाहो रोम्णां प्रहर्षणम्| कण्ठास्यशोषो वमथुस्तृष्णा मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः||८५|| स्वप्ननाशोऽतिवाग्जृम्भा वातपित्तज्वराकृतिः| शीतको गौरवं तन्द्रा स्तैमित्यं पर्वणां च रुक्||८६|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम्| सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः||८७|| मुहुर्दाहो मुहुः शीतं स्वेदस्तम्भो मुहुर्मुहुः| मोहः कासोऽरुचिस्तृष्णा श्लेष्मपित्तप्रवर्तनम्||८८|| लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः| इत्येते द्वन्द्वजाः प्रोक्ताः ...|८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (89-108) · Śloka 109
... ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ ਉਚ੍ਯਤੇ||੮੯|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਵਿਧਸ੍ਯ ਹਿ| ਪ੍ਰਾਕ੍ਸੂਤ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸਣਂ ਵੈ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੯੦|| ਭ੍ਰਮਃ ਪਿਪਾਸਾ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਗੌਰਵਂ ਸ਼ਿਰਸੋਤਿਰੁਕ੍| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਵਿਦ੍ਯਾਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਮਨ੍ਦਕਫੇ ਜ੍ਵਰੇ||੯੧|| ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਕਾਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਪਿਪਾਸਾਦਾਹਰੁਗ੍ਵ੍ਯਥਾਃ| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣੇ ਵ੍ਯਾਧੌ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਾਵਰੇ ਵਿਦੁਃ||੯੨|| ਛਰ੍ਦਿਃ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਮੁਹੁਰ੍ਦਾਹਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਮੋਹੋਸ੍ਥਿਵੇਦਨਾ| ਮਨ੍ਦਵਾਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫੋਲ੍ਬਣੇ||੯੩|| ਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ੂਲਂ ਪ੍ਰਲਾਪੋ ਗੌਰਵਂ ਭ੍ਰਮਃ| ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਨੁਗੇ ਤਸ੍ਣਾ ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਸ਼ੁਸ੍ਕਤਾ||੯੪|| ਰਕ੍ਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਤਾ ਦਾਹਃ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਡ੍ ਬਲਸਙ੍ਕ੍ਸਯਃ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਿਦੋਸੇ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਗਰੀਯਸਿ||੯੫|| ਆਲਸ੍ਯਾਰੁਚਿਹਲ੍ਲਾਸਦਾਹਵਮ੍ਯਰਤਿਭ੍ਰਮੈਃ| ਕਫੋਲ੍ਬਣਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਕਾਸੇਨ ਚਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੯੬|| ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾ ਛਰ੍ਦਿਰਾਲਸ੍ਯਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਰੁਚ੍ਯਗ੍ਨਿਮਾਰ੍ਦਵਮ੍| ਹੀਨਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤਮਧ੍ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੇ ਮਤਮ੍||੯੭|| ਹਾਰਿਦ੍ਰਮੂਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਦਾਹਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਭ੍ਰਮੋਰੁਚਿਃ| ਹੀਨਵਾਤੇ ਮਧ੍ਯਕਫੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇ ਮਤਮ੍||੯੮|| ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਵੇਪਥੁਃ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਲਾਪਸ਼੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕੌ| ਹੀਨਪਿਤ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਕਫੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਧਿਕੇ||੯੯|| ਸ਼ੀਤਕੋ ਗੌਰਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਲਾਪੋਸ੍ਥਿਸ਼ਿਰੋਤਿਰੁਕ੍| ਹੀਨਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾਤਮਧ੍ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੇ ਵਿਦੁਃ||੧੦੦|| ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਕਾਸਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋ ਮੁਖਸ਼ੋਸੋਤਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍| ਕਫਹੀਨੇ ਪਿਤ੍ਤਮਧ੍ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਾਤਾਧਿਕੇ ਮਤਮ੍||੧੦੧|| ਵਰ੍ਚੋਭੇਦੋਗ੍ਨਿਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਤਸ੍ਣਾ ਦਾਹੋਰੁਚਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ| ਕਫਹੀਨੇ ਵਾਤਮਧ੍ਯੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇ ਵਿਦੁਃ||੧੦੨|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਤੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਕ੍ਸਣੇ ਦਾਹਃ ਕ੍ਸਣੇ ਸ਼ੀਤਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾ||੧੦੩|| ਸਾਸ੍ਰਾਵੇ ਕਲੁਸੇ ਰਕ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਭੁਗ੍ਨੇ ਚਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ | ਸਸ੍ਵਨੌ ਸਰੁਜੌ ਕਰ੍ਣੌ ਕਣ੍ਠਃ ਸ਼ੂਕੈਰਿਵਾਵਤਃ||੧੦੪|| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮੋਹਃ ਪ੍ਰਲਾਪਸ਼੍ਚ ਕਾਸਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋਰੁਚਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ| ਪਰਿਦਗ੍ਧਾ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਤਾ ਪਰਮ੍||੧੦੫|| ਸ੍ਠੀਵਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਫੇਨੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ਿਰਸੋ ਲੋਠਨਂ ਤਸ੍ਣਾ ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋ ਹਦਿ ਵ੍ਯਥਾ||੧੦੬|| ਸ੍ਵੇਦਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਾਂ ਚਿਰਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਲ੍ਪਸ਼ਃ| ਕਸ਼ਤ੍ਵਂ ਨਾਤਿਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤਤਂ ਕਣ੍ਠਕੂਜਨਮ੍||੧੦੭|| ਕੋਠਾਨਾਂ ਸ਼੍ਯਾਵਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਨਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਮੂਕਤ੍ਵਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਪਾਕੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਮੁਦਰਸ੍ਯ ਚ||੧੦੮|| ਚਿਰਾਤ੍ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ|੧੦੯|
View original
... सन्निपातज उच्यते||८९|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वं त्रयोदशविधस्य हि| प्राक्सूत्रितस्य वक्ष्यामि लक्षणं वै पृथक् पृथक्||९०|| भ्रमः पिपासा दाहश्च गौरवं शिरसोऽतिरुक्| वातपित्तोल्बणे विद्याल्लिङ्गं मन्दकफे ज्वरे||९१|| शैत्यं कासोऽरुचिस्तन्द्रापिपासादाहरुग्व्यथाः| वातश्लेष्मोल्बणे व्याधौ लिङ्गं पित्तावरे विदुः||९२|| छर्दिः शैत्यं मुहुर्दाहस्तृष्णा मोहोऽस्थिवेदना| मन्दवाते व्यवस्यन्ति लिङ्गं पित्तकफोल्बणे||९३|| सन्ध्यस्थिशिरसः शूलं प्रलापो गौरवं भ्रमः| वातोल्बणे स्याद् द्व्यनुगे तृष्णा कण्ठास्यशुष्कता||९४|| रक्तविण्मूत्रता दाहः स्वेदस्तृड् बलसङ्क्षयः| मूर्च्छा चेति त्रिदोषे स्याल्लिङ्गं पित्ते गरीयसि||९५|| आलस्यारुचिहृल्लासदाहवम्यरतिभ्रमैः| कफोल्बणं सन्निपातं तन्द्राकासेन चादिशेत्||९६|| प्रतिश्या छर्दिरालस्यं तन्द्राऽरुच्यग्निमार्दवम्| हीनवाते पित्तमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके मतम्||९७|| हारिद्रमूत्रनेत्रत्वं दाहस्तृष्णा भ्रमोऽरुचिः| हीनवाते मध्यकफे लिङ्गं पित्ताधिके मतम्||९८|| शिरोरुग्वेपथुः श्वासः प्रलापश्छर्द्यरोचकौ| हीनपित्ते मध्यकफे लिङ्गं स्यान्मारुताधिके||९९|| शीतको गौरवं तन्द्रा प्रलापोऽस्थिशिरोऽतिरुक्| हीनपित्ते वातमध्ये लिङ्गं श्लेष्माधिके विदुः||१००|| श्वासः कासः प्रतिश्यायो मुखशोषोऽतिपार्श्वरुक्| कफहीने पित्तमध्ये लिङ्गं वाताधिके मतम्||१०१|| वर्चोभेदोऽग्निदौर्बल्यं तृष्णा दाहोऽरुचिर्भ्रमः| कफहीने वातमध्ये लिङ्गं पित्ताधिके विदुः||१०२|| सन्निपातज्वरस्योर्ध्वमतो वक्ष्यामि लक्षणम्| क्षणे दाहः क्षणे शीतमस्थिसन्धिशिरोरुजा||१०३|| सास्रावे कलुषे रक्ते निर्भुग्ने चापि दर्शने | सस्वनौ सरुजौ कर्णौ कण्ठः शूकैरिवावृतः||१०४|| तन्द्रा मोहः प्रलापश्च कासः श्वासोऽरुचिर्भ्रमः| परिदग्धा खरस्पर्शा जिह्वा स्रस्ताङ्गता परम्||१०५|| ष्ठीवनं रक्तपित्तस्य कफेनोन्मिश्रितस्य च| शिरसो लोठनं तृष्णा निद्रानाशो हृदि व्यथा||१०६|| स्वेदमूत्रपुरीषाणां चिराद्दर्शनमल्पशः| कृशत्वं नातिगात्राणां प्रततं कण्ठकूजनम्||१०७|| कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम्| मूकत्वं स्रोतसां पाको गुरुत्वमुदरस्य च||१०८|| चिरात् पाकश्च दोषाणां सन्निपातज्वराकृतिः|१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (109) · Śloka 110
ਦੋਸੇ ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਨਸ੍ਟੇਗ੍ਨੌ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਲਕ੍ਸਣਃ||੧੦੯|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰੋਸਾਧ੍ਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਤੋਨ੍ਯਥਾ|੧੧੦|
View original
दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नौ सर्वसम्पूर्णलक्षणः||१०९|| सन्निपातज्वरोऽसाध्यः कृच्छ्रसाध्यस्त्वतोऽन्यथा|११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (110) · Śloka 111
ਨਿਦਾਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯਾ ਪਥਗ੍ਜਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ||੧੧੦|| ਸਂਸਰ੍ਗਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਨਾਂ ਤਯਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍|੧੧੧|
View original
निदाने त्रिविधा प्रोक्ता या पृथग्जज्वराकृतिः||११०|| संसर्गसन्निपातानां तया चोक्तं स्वलक्षणम्|१११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (111-113) · Śloka 114
ਆਗਨ੍ਤੁਰਸ੍ਟਮੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ||੧੧੧|| ਅਭਿਘਾਤਾਭਿਸਙ੍ਗਾਭ੍ਯਾਮਭਿਚਾਰਾਭਿਸ਼ਾਪਤਃ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਲੋਸ੍ਟਕਸ਼ਾਕਾਸ੍ਠਮੁਸ੍ਟ੍ਯਰਤ੍ਨਿਤਲਦ੍ਵਿਜੈਃ||੧੧੨|| ਤਦ੍ਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਹਤੇ ਗਾਤ੍ਰੇ ਜ੍ਵਰਃ ਸ੍ਯਾਦਭਿਘਾਤਜਃ| ਤਤ੍ਰਾਭਿਘਾਤਜੇ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੂਸਯਨ੍||੧੧੩|| ਸਵ੍ਯਥਾਸ਼ੋਫਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਸਰੁਜਂ ਜ੍ਵਰਮ੍|੧੧੪|
View original
आगन्तुरष्टमो यस्तु स निर्दिष्टश्चतुर्विधः||१११|| अभिघाताभिषङ्गाभ्यामभिचाराभिशापतः| शस्त्रलोष्टकशाकाष्ठमुष्ट्यरत्नितलद्विजैः||११२|| तद्विधैश्च हते गात्रे ज्वरः स्यादभिघातजः| तत्राभिघातजे वायुः प्रायो रक्तं प्रदूषयन्||११३|| सव्यथाशोफवैवर्ण्यं करोति सरुजं ज्वरम्|११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (114-127) · Śloka 128
ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਕ੍ਰੋਧੈਰਭਿਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋ ਜ੍ਵਰਃ||੧੧੪|| ਸੋਭਿਸਙ੍ਗਾਜ੍ਵਰੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਭਿਸਙ੍ਗਜਃ| ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਾਦ੍ਵਾਯੁਃ, ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਤ੍ਰਯੋ ਮਲਾਃ||੧੧੫|| ਭੂਤਾਭਿਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਤਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਃ| ਭੂਤਾਧਿਕਾਰੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਦਸ੍ਟਵਿਧਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੧੬|| ਵਿਸਵਕ੍ਸਾਨਿਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸਸਮ੍ਭਵੈਃ| ਅਭਿਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਾਹੁਰ੍ਜ੍ਵਰਮੇਕੇਭਿਸਙ੍ਗਜਮ੍||੧੧੭|| ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ਵਿਸਘ੍ਨ੍ਯੈਵ ਸ ਸ਼ਮਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ| ਅਭਿਚਾਰਾਭਿਸ਼ਾਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ||੧੧੮|| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰੋ ਘੋਰਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸੁਦੁਃਸਹਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੧੯|| ਚਿਤ੍ਤੋਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਰੀਰਾਣਾਮਰ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨੈਕਸ਼ਃ| ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਤ੍ਵਭਿਚਾਰਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਚੈਵ ਹਿ||੧੨੦|| ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਨੁਮਾਨੇਨ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇਨ ਵਾ| ਵੈਵਿਧ੍ਯਾਦਭਿਚਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਚ ਤਦਾਤ੍ਮਕੇ||੧੨੧|| ਯਥਾਕਰ੍ਮਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਥਗ੍ਵਿਧਮ੍| ਧ੍ਯਾਨਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਬਹੁਲਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਕਾਮਜ੍ਵਰੇ ਸ੍ਮਤਮ੍||੧੨੨|| ਸ਼ੋਕਜੇ ਬਾਸ੍ਪਬਹੁਲਂ ਤ੍ਰਾਸਪ੍ਰਾਯਂ ਭਯਜ੍ਵਰੇ| ਕ੍ਰੋਧਜੇ ਬਹੁਸਂਰਮ੍ਭਂ ਭੂਤਾਵੇਸ਼ੇ ਤ੍ਵਮਾਨੁਸਮ੍||੧੨੩|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮੋਹਮਦਗ੍ਲਾਨਿਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵੇ| ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਦੇਸਾਂ ਲਿਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਰਃ||੧੨੪|| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਤੁ ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਦੇਸੁ ਕਾਮਜ੍ਵਰਾਦਿਸੁ| ਕਾਮਾਦਿਜਾਨਾਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਯਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍||੧੨੫|| ਕਾਮਾਦਿਜਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਮਨ੍ਯੇਸਾਮਪਿ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਮਨਸ੍ਯਭਿਹਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਾਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤਥਾ ਬਲਮ੍||੧੨੬|| ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਾਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦੇਹੋ ਯਾਵਨ੍ਨ ਦੂਸ੍ਯਤਿ| ਦੇਹੇ ਚਾਭਿਹ(ਦ੍ਰੁ)ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤਥਾ ਬਲਮ੍||੧੨੭|| ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਾਮਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਨੋ ਯਾਵਨ੍ਨ ਦੂਸ੍ਯਤਿ|੧੨੮|
View original
कामशोकभयक्रोधैरभिषक्तस्य यो ज्वरः||११४|| सोऽभिषङ्गाज्वरो ज्ञेयो यश्च भूताभिषङ्गजः| कामशोकभयाद्वायुः, क्रोधात् पित्तं, त्रयो मलाः||११५|| भूताभिषङ्गात् कुप्यन्ति भूतसामान्यलक्षणाः| भूताधिकारे व्याख्यातं तदष्टविधलक्षणम्||११६|| विषवृक्षानिलस्पर्शात्तथाऽन्यैर्विषसम्भवैः| अभिषक्तस्य चाप्याहुर्ज्वरमेकेऽभिषङ्गजम्||११७|| चिकित्सया विषघ्न्यैव स शमं लभते नरः| अभिचाराभिशापाभ्यां सिद्धानां यः प्रवर्तते||११८|| सन्निपातज्वरो घोरः स विज्ञेयः सुदुःसहः| सन्निपातज्वरस्योक्तं लिङ्गं यत्तस्य तत् स्मृतम्||११९|| चित्तोन्द्रियशरीराणामर्तयोऽन्याश्च नैकशः| प्रयोगं त्वभिचारस्य दृष्ट्वा शापस्य चैव हि||१२०|| स्वयं श्रुत्वाऽनुमानेन लक्ष्यते प्रशमेन वा| वैविध्यादभिचारस्य शापस्य च तदात्मके||१२१|| यथाकर्मप्रयोगेण लक्षणं स्यात् पृथग्विधम्| ध्याननिःश्वासबहुलं लिङ्गं कामज्वरे स्मृतम्||१२२|| शोकजे बाष्पबहुलं त्रासप्रायं भयज्वरे| क्रोधजे बहुसंरम्भं भूतावेशे त्वमानुषम्||१२३|| मूर्च्छामोहमदग्लानिभूयिष्ठं विषसम्भवे| केषाञ्चिदेषां लिङ्गानां सन्तापो जायते पुरः||१२४|| पश्चात्तुल्यं तु केषाञ्चिदेषु कामज्वरादिषु| कामादिजानामुद्दिष्टं ज्वराणां यद्विशेषणम्||१२५|| कामादिजानां रोगाणामन्येषामपि तत् स्मृतम्| मनस्यभिहते पूर्वं कामाद्यैर्न तथा बलम्||१२६|| ज्वरः प्राप्नोति वाताद्यैर्देहो यावन्न दूष्यति| देहे चाभिह(द्रु)ते पूर्वं वाताद्यैर्न तथा बलम्||१२७|| ज्वरः प्राप्नोति कामाद्यैर्मनो यावन्न दूष्यति|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (128) · Śloka 129
ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੇਵਲਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਿਜੈਰ੍ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਲਕ੍ਸਣਾਃ||੧੨੮|| ਹੇਤ੍ਵੌਸਧਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਗਨ੍ਤਵੋ ਜ੍ਵਰਾਃ|੧੨੯|
View original
ते पूर्वं केवलाः पश्चान्निजैर्व्यामिश्रलक्षणाः||१२८|| हेत्वौषधविशिष्टाश्च भवन्त्यागन्तवो ज्वराः|१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (129-131) · Śloka 132
ਸਂਸਸ੍ਟਾਃ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਃ ਪਥਗ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾ ਮਲਾਃ||੧੨੯|| ਰਸਾਖ੍ਯਂ ਧਾਤੁਮਨ੍ਵੇਤ੍ਯ ਪਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਨਿਰਸ੍ਯ ਚ| ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਨੋਸ੍ਮਣ ਚੈਵ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਹੋਸ੍ਮਣੋ ਬਲਮ੍||੧੩੦|| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਮੁਲ੍ਬਣਾਃ| ਸਨ੍ਤਾਪਮਧਿਕਂ ਦੇਹੇ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਨਰਸ੍ਤਦਾ||੧੩੧|| ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋ ਜ੍ਵਰਿਤਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ|੧੩੨|
View original
संसृष्टाः सन्निपतिताः पृथग्वा कुपिता मलाः||१२९|| रसाख्यं धातुमन्वेत्य पक्तिं स्थानान्निरस्य च| स्वेन तेनोष्मण चैव कृत्वा देहोष्मणो बलम्||१३०|| स्रोतांसि रुद्ध्वा सम्प्राप्ताः केवलं देहमुल्बणाः| सन्तापमधिकं देहे जनयन्ति नरस्तदा||१३१|| भवत्यत्युष्णसर्वाङ्गो ज्वरितस्तेन चोच्यते|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (132) · Śloka 133
ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਂ ਨਾ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ||੧੩੨|| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ੍ਤਰੁਣੇਜ੍ਵਰੇ|੧੩੩|
View original
स्रोतसां सन्निरुद्धत्वात् स्वेदं ना नाधिगच्छति||१३२|| स्वस्थानात् प्रच्युते चाग्नौ प्रायशस्तरुणेज्वरे|१३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (133-136) · Śloka 137
ਅਰੁਚਿਸ਼੍ਚਾਵਿਪਾਕਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਤ੍ਵਮੁਦਰਸ੍ਯ ਚ||੧੩੩|| ਹਦਯਸ੍ਯਾਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚਾਲਸ੍ਯਮੇਵ ਚ| ਜ੍ਵਰੋਵਿਸਰ੍ਗੀ ਬਲਵਾਨ੍ ਦੋਸਾਣਾਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍||੧੩੪|| ਲਾਲਾਪ੍ਰਸੇਕੋ ਹਲ੍ਲਾਸਃ ਕ੍ਸੁਨ੍ਨਾਸ਼ੋ ਵਿਰਸਂ ਮੁਖਮ੍| ਸ੍ਤਬ੍ਧਸੁਪ੍ਤਗੁਰੁਵਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਬਹੁਮੂਤ੍ਰਤਾ||੧੩੫|| ਨ ਵਿਡ੍ ਜੀਰ੍ਣਾ ਨ ਚ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਯਾਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਜ੍ਵਰਵੇਗੋਧਿਕਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਸ਼੍ਵਸਨਂ ਭ੍ਰਮਃ||੧੩੬|| ਮਲਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍|੧੩੭|
View original
अरुचिश्चाविपाकश्च गुरुत्वमुदरस्य च||१३३|| हृदयस्याविशुद्धिश्च तन्द्रा चालस्यमेव च| ज्वरोऽविसर्गी बलवान् दोषाणामप्रवर्तनम्||१३४|| लालाप्रसेको हृल्लासः क्षुन्नाशो विरसं मुखम्| स्तब्धसुप्तगुरुवं च गात्राणां बहुमूत्रता||१३५|| न विड् जीर्णा न च ग्लानिर्ज्वरस्यामस्य लक्षणम्| ज्वरवेगोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः||१३६|| मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम्|१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (137) · Śloka 138
ਕ੍ਸੁਤ੍ ਕ੍ਸਾਮਤਾ ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਵਰਮਾਰ੍ਦਵਮ੍||੧੩੭|| ਦੋਸਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰਸ੍ਟਾਹੋ ਨਿਰਾਮਜ੍ਵਰਲਕ੍ਸਣਮ੍|੧੩੮|
View original
क्षुत् क्षामता लघुत्वं च गात्राणां ज्वरमार्दवम्||१३७|| दोषप्रवृत्तिरष्टाहो निरामज्वरलक्षणम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (138) · Śloka 139
ਨਵਜ੍ਵਰੇ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਨਮੈਥੁਨਮ੍||੧੩੮|| ਕ੍ਰੋਧਪ੍ਰਵਾਤਵ੍ਯਾਯਾਮਾਨ੍ ਕਸਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|੧੩੯|
View original
नवज्वरे दिवास्वप्नस्नानाभ्यङ्गान्नमैथुनम्||१३८|| क्रोधप्रवातव्यायामान् कषायांश्च विवर्जयेत्|१३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (139) · Śloka 140
ਜ੍ਵਰੇ ਲਙ੍ਘਨਮੇਵਾਦਾਵੁਪਦਿਸ੍ਟਮਤੇ ਜ੍ਵਰਾਤ੍||੧੩੯|| ਕ੍ਸਯਾਨਿਲਭਯਕ੍ਰੋਧਕਾਮਸ਼ੋਕਸ਼੍ਰਮੋਦ੍ਭਵਾਤ੍ |੧੪੦|
View original
ज्वरे लङ्घनमेवादावुपदिष्टमृते ज्वरात्||१३९|| क्षयानिलभयक्रोधकामशोकश्रमोद्भवात् |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (140-141) · Śloka 142
ਲਙ੍ਘਨੇਨ ਕ੍ਸਯਂ ਨੀਤੇ ਦੋਸੇ ਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਿਤੇਨਲੇ||੧੪੦|| ਵਿਜ੍ਵਰਤ੍ਵਂ ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਸੁਚ੍ਚੈਵਾਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ | ਪ੍ਰਾਣਾਵਿਰੋਧਿਨਾ ਚੈਨਂ ਲਙ੍ਘਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍||੧੪੧|| ਬਲਾਧਿਸ੍ਠਾਨਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਯਦਰ੍ਥੋਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ|੧੪੨|
View original
लङ्घनेन क्षयं नीते दोषे सन्धुक्षितेऽनले||१४०|| विज्वरत्वं लघुत्वं च क्षुच्चैवास्योपजायते | प्राणाविरोधिना चैनं लङ्घनेनोपपादयेत्||१४१|| बलाधिष्ठानमारोग्यं यदर्थोऽयं क्रियाक्रमः|१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (142) · Śloka 143
ਲਙ੍ਘਨਂ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਕਾਲੋ ਯਵਾਗ੍ਵਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕੋ ਰਸਃ||੧੪੨|| ਪਾਚਨਾਨ੍ਯਵਿਪਕ੍ਵਾਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਤਰੁਣੇ ਜ੍ਵਰੇ|੧੪੩|
View original
लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||१४२|| पाचनान्यविपक्वानां दोषाणां तरुणे ज्वरे|१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (143-144) · Śloka 145
ਤਸ੍ਯਤੇ ਸਲਿਲਂ ਚੋਸ੍ਣਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਕਫਜ੍ਵਰੇ ||੧੪੩|| ਮਦ੍ਯੋਤ੍ਥੇ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਚਾਥ ਸ਼ੀਤਲਂ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਦੀਪਨਂ ਪਾਚਨਂ ਚੈਵ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਮੁਭਯਂ ਹਿ ਤਤ੍||੧੪੪|| ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਰੁਚਿਸ੍ਵੇਦਕਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍|੧੪੫|
View original
तृष्यते सलिलं चोष्णं दद्याद्वातकफज्वरे ||१४३|| मद्योत्थे पैत्तिके चाथ शीतलं तिक्तकैः शृतम्| दीपनं पाचनं चैव ज्वरघ्नमुभयं हि तत्||१४४|| स्रोतसां शोधनं बल्यं रुचिस्वेदकरं शिवम्|१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (145) · Śloka 146
ਮੁਸ੍ਤਪਰ੍ਪਟਕੋਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨੋਦੀਚ੍ਯਨਾਗਰੈਃ||੧੪੫|| ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਜਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|੧੪੬|
View original
मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः||१४५|| शृतशीतं जलं दद्यात् पिपासाज्वरशान्तये|१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (146) · Śloka 147
ਕਫਪ੍ਰਧਾਨਾਨੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਾਨ੍ ਦੋਸਾਨਾਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥਿਤਾਨ੍||੧੪੬|| ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਜ੍ਵਰਕਰਾਨ੍ ਕਾਲੇ ਵਮ੍ਯਾਨਾਂ ਵਮਨੈਰ੍ਹਰੇਤ੍|੧੪੭|
View original
कफप्रधानानुत्क्लिष्टान् दोषानामाशयस्थितान्||१४६|| बुद्ध्वा ज्वरकरान् काले वम्यानां वमनैर्हरेत्|१४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (147-148) · Śloka 149
ਅਨੁਪਸ੍ਥਿਤਦੋਸਾਣਾਂ ਵਮਨਂ ਤਰੁਣੇਜ੍ਵਰੇ||੧੪੭|| ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਸ਼੍ਵਾਸਮਾਨਾਹਂ ਮੋਹਂ ਚ ਜਨਯੇਦ੍ਭਸ਼ਮ੍| ਸਰ੍ਵਦੇਹਾਨੁਗਾਃ ਸਾਮਾ ਧਾਤੁਸ੍ਥਾ ਅਸੁਨਿਰ੍ਹਰਾਃ ||੧੪੮|| ਦੋਸਾਃ ਫਲਾਨਾਮਾਮਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰਸਾ ਇਵ ਸਾਤ੍ਯਯਾਃ|੧੪੯|
View original
अनुपस्थितदोषाणां वमनं तरुणेज्वरे||१४७|| हृद्रोगं श्वासमानाहं मोहं च जनयेद्भृशम्| सर्वदेहानुगाः सामा धातुस्था असुनिर्हराः ||१४८|| दोषाः फलानामामानां स्वरसा इव सात्ययाः|१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (149-154) · Śloka 155
ਵਮਿਤਂ ਲਙ੍ਘਿਤਂ ਕਾਲੇ ਯਵਾਗੂਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੪੯|| ਯਥਾਸ੍ਵੌਸਧਸਿਦ੍ਧਾਭਿਰ੍ਮਣ੍ਡਪੂਰ੍ਵਾਭਿਰਾਦਿਤਃ| ਯਾਵਜ੍ਜ੍ਵਰਮਦੂਭਾਵਾਤ੍ ਸਡਹਂ ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ||੧੫੦|| ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦੀਪ੍ਯਤੇ ਤਾਭਿਃ ਸਮਿਦ੍ਭਿਰਿਵ ਪਾਵਕਃ| ਤਾਸ਼੍ਚ ਭੇਸਜਸਂਯੋਗਾਲ੍ਲਘੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਗ੍ਨਿਦੀਪਨਾਃ||੧੫੧|| ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਚਾਨੁਲੋਮਨਾਃ| ਸ੍ਵੇਦਨਾਯ ਦ੍ਰਵੋਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਤ੍ਤਟ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੧੫੨|| ਆਹਾਰਭਾਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਸਰਤ੍ਵਾਲ੍ਲਾਘਵਾਯ ਚ| ਜ੍ਵਰਘ੍ਨ੍ਯੋ ਜ੍ਵਰਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੇਯਾਭਿਰਾਦਿਤਃ||੧੫੩|| ਜ੍ਵਰਾਨੁਪਚਰੇਦ੍ਧੀਮਾਨਤੇ ਮਦ੍ਯਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਤ੍| ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ ਮਦ੍ਯਨਿਤ੍ਯੇ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਧਿਕੇ||੧੫੪|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਚ ਯਵਾਗੂਰ੍ਨ ਹਿਤਾ ਜ੍ਵਰੇ|੧੫੫|
View original
वमितं लङ्घितं काले यवागूभिरुपाचरेत्||१४९|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| यावज्ज्वरमृदूभावात् षडहं वा विचक्षणः||१५०|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| ताश्च भेषजसंयोगाल्लघुत्वाच्चाग्निदीपनाः||१५१|| वातमूत्रपुरीषाणां दोषाणां चानुलोमनाः| स्वेदनाय द्रवोष्णत्वाद्द्रवत्वात्तृट्प्रशान्तये||१५२|| आहारभावात् प्राणाय सरत्वाल्लाघवाय च| ज्वरघ्न्यो ज्वरसात्म्यत्वात्तस्मात् पेयाभिरादितः||१५३|| ज्वरानुपचरेद्धीमानृते मद्यसमुत्थितात्| मदात्यये मद्यनित्ये ग्रीष्मे पित्तकफाधिके||१५४|| ऊर्ध्वगे रक्तपित्ते च यवागूर्न हिता ज्वरे|१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (155) · Śloka 156
ਤਤ੍ਰ ਤਰ੍ਪਣਮੇਵਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ||੧੫੫|| ਜ੍ਵਰਾਪਹੈਃ ਫਲਰਸੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|੧੫੬|
View original
तत्र तर्पणमेवाग्रे प्रयोज्यं लाजसक्तुभिः||१५५|| ज्वरापहैः फलरसैर्युक्तं समधुशर्करम्|१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (156-159) · Śloka 160
ਤਤਃ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਭੋਜਯੇਜ੍ਜੀਰ੍ਣਤਰ੍ਪਣਮ੍||੧੫੬|| ਤਨੁਨਾ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸੇਣ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਰਸੇਨ ਵਾ| ਅਨ੍ਨਕਾਲੇਸੁ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਮੈ ਵਿਧੇਯਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍||੧੫੭|| ਯੋਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਰਸਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਯਤ੍| ਤਦਸ੍ਯ ਮੁਖਵੈਸ਼ਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾਂ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਯੋਃ||੧੫੮|| ਧਤ੍ਤੇ ਰਸਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਮਭਿਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਕਰੋਤਿ ਯਤ੍| ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਦ੍ਰੁਮਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰੈਰਾਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਚਾਸਕਤ੍||੧੫੯|| ਮਸ੍ਤ੍ਵਿਕ੍ਸੁਰਸਮਦ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾਹਾਰਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍|੧੬੦|
View original
ततः सात्म्यबलापेक्षी भोजयेज्जीर्णतर्पणम्||१५६|| तनुना मुद्गयूषेण जाङ्गलानां रसेन वा| अन्नकालेषु चाप्यस्मै विधेयं दन्तधावनम्||१५७|| योऽस्य वक्त्ररसस्तस्माद्विपरीतं प्रियं च यत्| तदस्य मुखवैशद्यं प्रकाङ्क्षां चान्नपानयोः||१५८|| धत्ते रसविशेषाणामभिज्ञत्वं करोति यत्| विशोध्य द्रुमशाखाग्रैरास्यं प्रक्षाल्य चासकृत्||१५९|| मस्त्विक्षुरसमद्याद्यैर्यथाहारमवाप्नुयात्|१६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (160) · Śloka 161
ਪਾਚਨਂ ਸ਼ਮਨੀਯਂ ਵਾ ਕਸਾਯਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੧੬੦|| ਜ੍ਵਰਿਤਂ ਸਡਹੇਤੀਤੇ ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਮ੍|੧੬੧|
View original
पाचनं शमनीयं वा कषायं पाययेद्भिषक्||१६०|| ज्वरितं षडहेऽतीते लघ्वन्नप्रतिभोजितम्|१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (161-162) · Śloka 163
ਸ੍ਤਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਵਿਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੧੬੧|| ਦੋਸਾ ਬਦ੍ਧਾਃ ਕਸਾਯੇਣ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾਤ੍ਤਰੁਣੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਨ ਤੁ ਕਲ੍ਪਨਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਸਾਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸਿਧ੍ਯਤੇ||੧੬੨|| ਯਃ ਕਸਾਯਕਸਾਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਵਰ੍ਜ੍ਯਸ੍ਤਰੁਣਜ੍ਵਰੇ|੧੬੩|
View original
स्तभ्यन्ते न विपच्यन्ते कुर्वन्ति विषमज्वरम्||१६१|| दोषा बद्धाः कषायेण स्तम्भित्वात्तरुणे ज्वरे| न तु कल्पनमुद्दिश्य कषायः प्रतिषिध्यते||१६२|| यः कषायकषायः स्यात् स वर्ज्यस्तरुणज्वरे|१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (163) · Śloka 164
ਯੂਸੈਰਮ੍ਲੈਰਨਮ੍ਲੈਰ੍ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਵਾ ਰਸੈਰ੍ਹਿਤੈਃ||੧੬੩|| ਦਸ਼ਾਹਂ ਯਾਵਦਸ਼੍ਨੀਯਾਲ੍ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਂ ਜ੍ਵਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|੧੬੪|
View original
यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैर्वा रसैर्हितैः||१६३|| दशाहं यावदश्नीयाल्लघ्वन्नं ज्वरशान्तये|१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (164) · Śloka 165
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕਫੇ ਮਨ੍ਦੇ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਜ੍ਵਰੇ||੧੬੪|| ਪਰਿਪਕ੍ਵੇਸੁ ਦੋਸੇਸੁ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਂ ਯਥਾਮਤਮ੍|੧੬੫|
View original
अत ऊर्ध्वं कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे||१६४|| परिपक्वेषु दोषेषु सर्पिष्पानं यथाऽमृतम्|१६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (165-166) · Śloka 167
ਨਿਰ੍ਦਸ਼ਾਹਮਪਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਫੋਤ੍ਤਰਮਲਙ੍ਘਿਤਮ੍||੧੬੫|| ਨ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯਃ ਕਸਾਯੈਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ | ਯਾਵਲ੍ਲਘੁਤ੍ਵਾਦਸ਼ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਚ||੧੬੬|| ਬਲਂ ਹ੍ਯਲਂ ਨਿਗ੍ਰਹਾਯ ਦੋਸਾਣਾਂ, ਬਲਕਚ੍ਚ ਤਤ੍ |੧੬੭|
View original
निर्दशाहमपि ज्ञात्वा कफोत्तरमलङ्घितम्||१६५|| न सर्पिः पाययेद्वैद्यः कषायैस्तमुपाचरेत् | यावल्लघुत्वादशनं दद्यान्मांसरसेन च||१६६|| बलं ह्यलं निग्रहाय दोषाणां, बलकृच्च तत् |१६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (167) · Śloka 168
ਦਾਹਤਸ੍ਣਾਪਰੀਤਸ੍ਯ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਜ੍ਵਰਮ੍||੧੬੭|| ਬਦ੍ਧਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਦੋਸਂ ਵਾ ਨਿਰਾਮਂ ਪਯਸਾ ਜਯੇਤ੍|੧੬੮|
View original
दाहतृष्णापरीतस्य वातपित्तोत्तरं ज्वरम्||१६७|| बद्धप्रच्युतदोषं वा निरामं पयसा जयेत्|१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (168) · Śloka 169
ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਰਾਭਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਨ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਯਦਾ ਜ੍ਵਰਃ||੧੬੮|| ਅਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਾਗ੍ਨੇਃ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਨੈਃ|੧੬੯|
View original
क्रियाभिराभिः प्रशमं न प्रयाति यदा ज्वरः||१६८|| अक्षीणबलमांसाग्नेः शमयेत्तं विरेचनैः|१६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (169-170) · Śloka 171
ਜ੍ਵਰਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਨ ਹਿਤਂ ਵਮਨਂ ਨ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੧੬੯|| ਕਾਮਂ ਤੁ ਪਯਸਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਰੂਹੈਰ੍ਵਾ ਹਰੇਨ੍ਮਲਾਨ੍| ਨਿਰੂਹੋ ਬਲਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਵਿਜ੍ਵਰਤ੍ਵਂ ਮੁਦਂ ਰੁਚਿਮ੍||੧੭੦|| ਪਰਿਪਕ੍ਵੇਸੁ ਦੋਸੇਸੁ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਵਹੇਤ੍|੧੭੧|
View original
ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१६९|| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्| निरूहो बलमग्निं च विज्वरत्वं मुदं रुचिम्||१७०|| परिपक्वेषु दोषेषु प्रयुक्तः शीघ्रमावहेत्|१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (171) · Śloka 172
ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਫਪਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਗਤਂ ਹਰੇਤ੍||੧੭੧|| ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਤ੍ਰੀਨ੍ਮਲਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥਿਤਾਨ੍|੧੭੨|
View original
पित्तं वा कफपित्तं वा पित्ताशयगतं हरेत्||१७१|| स्रंसनं त्रीन्मलान् बस्तिर्हरेत् पक्वाशयस्थितान्|१७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (172) · Śloka 173
ਜ੍ਵਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਙ੍ਕ੍ਸੀਣੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਦਢਾਗ੍ਨਯੇ||੧੭੨|| ਰੂਕ੍ਸਬਦ੍ਧਪੁਰੀਸਾਯ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਦਨੁਵਾਸਨਮ੍|੧੭੩|
View original
ज्वरे पुराणे सङ्क्षीणे कफपित्ते दृढाग्नये||१७२|| रूक्षबद्धपुरीषाय प्रदद्यादनुवासनम्|१७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (173) · Śloka 174
ਗੌਰਵੇ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ੂਲੇ ਵਿਬਦ੍ਧੇਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਚ||੧੭੩|| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰੇ ਰੁਚਿਕਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨਮ੍|੧੭੪|
View original
गौरवे शिरसः शूले विबद्धेष्विन्द्रियेषु च||१७३|| जीर्णज्वरे रुचिकरं कुर्यान्मूर्धविरेचनम्|१७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (174-175) · Śloka 176
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਕਾਵਗਾਹਨੇ||੧੭੪|| ਵਿਭਜ੍ਯ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਕਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜੀਰ੍ਣੇ ਜ੍ਵਰੇ ਭਿਸਕ੍| ਤੈਰਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਬਹਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਗਤੋ ਜ੍ਵਰਃ||੧੭੫|| ਲਭਨ੍ਤੇ ਸੁਖਮਙ੍ਗਾਨਿ ਬਲਂ ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਤੇ|੧੭੬|
View original
अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकावगाहने||१७४|| विभज्य शीतोष्णकृतं कुर्याज्जीर्णे ज्वरे भिषक्| तैराशु प्रशमं याति बहिर्मार्गगतो ज्वरः||१७५|| लभन्ते सुखमङ्गानि बलं वर्णश्च वर्धते|१७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (176) · Śloka 177
ਧੂਪਨਾਞ੍ਜਨਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਃ ਸ਼ਮਮ੍||੧੭੬|| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਤ੍ਰਸ਼ੇਸਾ ਯੇਸਾਂ ਚ ਭਵਤ੍ਯਾਗਨ੍ਤੁਰਨ੍ਵਯਃ|੧੭੭|
View original
धूपनाञ्जनयोगैश्च यान्ति जीर्णज्वराः शमम्||१७६|| त्वङ्मात्रशेषा येषां च भवत्यागन्तुरन्वयः|१७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (177-178) · Śloka 179
ਇਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਃ||੧੭੭|| ਯੇਸਾਂ ਤ੍ਵੇਸ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਤਃ ਸ਼ਣੁ| ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਯਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਪੁਰਾਣਾਃ ਸਸ੍ਟਿਕੈਃ ਸਹ||੧੭੮|| ਯਵਾਗ੍ਵੋਦਨਲਾਜਾਰ੍ਥੇ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਾਪਹਾਃ|੧੭੯|
View original
इति क्रियाक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१७७|| येषां त्वेष क्रमस्तानि द्रव्याण्यूर्ध्वमतः शृणु| रक्तशाल्यादयः शस्ताः पुराणाः षष्टिकैः सह||१७८|| यवाग्वोदनलाजार्थे ज्वरितानां ज्वरापहाः|१७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (179-187) · Śloka 188
ਲਾਜਪੇਯਾਂ ਸੁਖਜਰਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰੈਃ ਸ਼ਤਾਮ੍||੧੭੯|| ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰੀ ਜ੍ਵਰਹਰਾਂ ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਾਨਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਰਾਦਿਤਃ| ਅਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸੀ ਤਾਮੇਵ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਾਂ ਸਨਾਗਰਾਮ੍||੧੮੦|| ਸਸ੍ਟਵਿਟ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕੋ ਵਾਥ ਸ਼ੀਤਾਂ ਮਧੁਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲੀਨਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸ਼ਿਰੋਰੁਜਿ||੧੮੧|| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕਣ੍ਟਕਾਰਿਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਜ੍ਵਰਹਰਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰੀ ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਾਮ੍ਲਾਂ ਸ਼ਤਾਂ ਨਰਃ||੧੮੨|| ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਬਲਾਬਿਲ੍ਵਨਾਗਰੋਤ੍ਪਲਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਸ਼ਤਾਂ ਵਿਦਾਰੀਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦੀਪਨੀਂ ਸ੍ਵੇਦਨੀਂ ਨਰਃ||੧੮੩|| ਕਾਸੀ ਸ਼੍ਵਾਸੀ ਚ ਹਿਕ੍ਕੀ ਚ ਯਵਾਗੂਂ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਬਦ੍ਧਵਰ੍ਚਾਃ ਸਯਵਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕੈਃ ਸ਼ਤਾਮ੍||੧੮੪|| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਮਤੀਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੇਯਾਂ ਜ੍ਵਰੀ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨੀਮ੍| ਕੋਸ੍ਠੇ ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਸਰੁਜਿ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੇਯਾਂ ਸ਼ਤਾਂ ਜ੍ਵਰੀ||੧੮੫|| ਮਦ੍ਵੀਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਵ੍ਯਾਮਲਕਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਬੇਤ੍ ਸਬਿਲ੍ਵਾਂ ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਜ੍ਵਰੇ ਸਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕੇ||੧੮੬|| ਬਲਾਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਕੋਲਾਮ੍ਲਕਲਸ਼ੀਧਾਵਨੀਸ਼ਤਾਮ੍| ਅਸ੍ਵੇਦਨਿਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੇਯਾਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍||੧੮੭|| ਨਾਗਰਾਮਲਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਘਤਭਸ੍ਟਾਂ ਜ੍ਵਰਾਪਹਾਮ੍|੧੮੮|
View original
लाजपेयां सुखजरां पिप्पलीनागरैः शृताम्||१७९|| पिबेज्ज्वरी ज्वरहरां क्षुद्वानल्पाग्निरादितः| अम्लाभिलाषी तामेव दाडिमाम्लां सनागराम्||१८०|| सृष्टविट् पैत्तिको वाऽथ शीतां मधुयुतां पिबेत्| पेयां वा रक्तशालीनां पार्श्वबस्तिशिरोरुजि||१८१|| श्वदंष्ट्राकण्टकारिभ्यां सिद्धां ज्वरहरां पिबेत्| ज्वरातिसारी पेयां वा पिबेत् साम्लां शृतां नरः||१८२|| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः| शृतां विदारीगन्धाद्यैर्दीपनीं स्वेदनीं नरः||१८३|| कासी श्वासी च हिक्की च यवागूं ज्वरितः पिबेत्| विबद्धवर्चाः सयवां पिप्पल्यामलकैः शृताम्||१८४|| सर्पिष्मतीं पिबेत् पेयां ज्वरी दोषानुलोमनीम्| कोष्ठे विबद्धे सरुजि पिबेत् पेयां शृतां ज्वरी||१८५|| मृद्वीकापिप्पलीमूलचव्यामलकनागरैः| पिबेत् सबिल्वां पेयां वा ज्वरे सपरिकर्तिके||१८६|| बलावृक्षाम्लकोलाम्लकलशीधावनीशृताम्| अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः पिबेत् पेयां सशर्कराम्||१८७|| नागरामलकैः सिद्धां घृतभृष्टां ज्वरापहाम्|१८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (188) · Śloka 189
ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ਮਸੂਰਾਂਸ਼੍ਚਣਕਾਨ੍ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਸਮਕੁਸ੍ਟਕਾਨ੍||੧੮੮|| ਯੂਸਾਰ੍ਥੇ ਯੂਸਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍|੧੮੯|
View original
मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्टकान्||१८८|| यूषार्थे यूषसात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत्|१८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (189) · Śloka 190
ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਸਫਲਂ ਕੁਲਕਂ ਪਾਪਚੇਲਿਕਮ੍||੧੮੯|| ਕਰ੍ਕੋਟਕਂ ਕਠਿਲ੍ਲਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਾਕਂ ਜ੍ਵਰੇ ਹਿਤਮ੍|੧੯੦|
View original
पटोलपत्रं सफलं कुलकं पापचेलिकम्||१८९|| कर्कोटकं कठिल्लं च विद्याच्छाकं ज्वरे हितम्|१९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (190-193) · Śloka 194
ਲਾਵਾਨ੍ ਕਪਿਞ੍ਜਲਾਨੇਣਾਂਸ਼੍ਚਕੋਰਾਨੁਪਚਕ੍ਰਕਾਨ੍||੧੯੦|| ਕੁਰਙ੍ਗਾਨ੍ ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਾਂਸ਼੍ਚ ਹਰਿਣਾਨ੍ ਪਸਤਾਞ੍ਛਸ਼ਾਨ੍| ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਯ ਜ੍ਵਰਿਤਾਯ ਜ੍ਵਰਾਪਹਾਨ੍||੧੯੧|| ਈਸਦਮ੍ਲਾਨਨਮ੍ਲਾਨ੍ ਵਾ ਰਸਾਨ੍ ਕਾਲੇ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਂਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰਾਂਸ਼੍ਚ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਕ੍ਰੌਞ੍ਚਵਰ੍ਤਕਾਨ੍||੧੯੨|| ਗੁਰੂਸ੍ਣਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰੇ ਕੇਚਿਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਃ| ਲਙ੍ਘਨੇਨਾਨਿਲਬਲਂ ਜ੍ਵਰੇ ਯਦ੍ਯਧਿਕਂ ਭਵੇਤ੍||੧੯੩|| ਭਿਸਙ੍ਮਾਤ੍ਰਾਵਿਕਲ੍ਪਜ੍ਞੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਪਿ ਕਾਲਵਿਤ੍|੧੯੪|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणांश्चकोरानुपचक्रकान्||१९०|| कुरङ्गान् कालपुच्छांश्च हरिणान् पृषताञ्छशान्| प्रदद्यान्मांससात्म्याय ज्वरिताय ज्वरापहान्||१९१|| ईषदम्लाननम्लान् वा रसान् काले विचक्षणः| कुक्कुटांश्च मयूरांश्च तित्तिरिक्रौञ्चवर्तकान्||१९२|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः| लङ्घनेनानिलबलं ज्वरे यद्यधिकं भवेत्||१९३|| भिषङ्मात्राविकल्पज्ञो दद्यात्तानपि कालवित्|१९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (194) · Śloka 195
ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁ ਚਾਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਤਸਿਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍||੧੯੪|| ਮਦ੍ਯਂ ਵਾ ਮਦ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਯ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਬਲਮ੍|੧੯੫|
View original
घर्माम्बु चानुपानार्थं तृषिताय प्रदापयेत्||१९४|| मद्यं वा मद्यसात्म्याय यथादोषं यथाबलम्|१९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (195-196) · Śloka 196
ਗੁਰੂਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਧੁਰਾਨ੍ ਕਸਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨਵਜ੍ਵਰੇ||੧੯੫|| ਆਹਾਰਾਨ੍ ਦੋਸਪਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨਕ੍ਰਮਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਃ||੧੯੬||
View original
गुरूष्णस्निग्धमधुरान् कषायांश्च नवज्वरे||१९५|| आहारान् दोषपक्त्यर्थं प्रायशः परिवर्जयेत्| अन्नपानक्रमः सिद्धो ज्वरघ्नः सम्प्रकाशितः||१९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (197-199) · Śloka 200
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਸਾਯਾ ਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਃ| ਪਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਮੁਸ੍ਤਪਰ੍ਪਟਕਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੯੭|| ਸਨਾਗਰਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਦੁਰਾਲਭਮ੍| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੧੯੮|| ਪਾਠਾਮੁਸ਼ੀਰਂ ਸੋਦੀਚ੍ਯਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਜ੍ਵਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ| ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾ ਦੀਪਨਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਕਸਾਯਾ ਦੋਸਪਾਚਨਾਃ||੧੯੯|| ਤਸ੍ਣਾਰੁਚਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾ ਮੁਖਵੈਰਸ੍ਯਨਾਸ਼ਨਾਃ|੨੦੦|
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते कषाया ज्वरनाशनाः| पाक्यं शीतकषायं वा मुस्तपर्पटकं पिबेत्||१९७|| सनागरं पर्पटकं पिबेद्वा सदुरालभम्| किराततिक्तकं मुस्तं गुडूचीं विश्वभेषजम्||१९८|| पाठामुशीरं सोदीच्यं पिबेद्वा ज्वरशान्तये| ज्वरघ्ना दीपनाश्चैते कषाया दोषपाचनाः||१९९|| तृष्णारुचिप्रशमना मुखवैरस्यनाशनाः|२००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (200-203) · Śloka 203
ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਃ ਪਟੋਲਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਂ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ||੨੦੦|| ਪਟੋਲਃ ਸਾਰਿਵਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਾਠਾ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ| ਨਿਮ੍ਬਃ ਪਟੋਲਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾ ਮੁਸ੍ਤਵਤ੍ਸਕੌ||੧੦੧|| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਮਮਤਾ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍| ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਮਲਕਂ ਮੁਸ੍ਤਮਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕਸਮਾਪਨਾਃ||੨੦੨|| ਕਸਾਯਾਃ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਞ੍ਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਸਨ੍ਤਤਂ ਸਤਤਾਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕਾਨ੍||੨੦੩||
View original
कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||२००|| पटोलः सारिवा मुस्तं पाठा कटुकरोहिणी| निम्बः पटोलस्त्रिफला मृद्वीका मुस्तवत्सकौ||१०१|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| गुडूच्यामलकं मुस्तमर्धश्लोकसमापनाः||२०२|| कषायाः शमयन्त्याशु पञ्च पञ्चविधाञ्ज्वरान्| सन्ततं सततान्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकान्||२०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (204-206) · Śloka 207
ਵਤ੍ਸਕਾਰਗ੍ਵਧੌ ਪਾਠਾਂ ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਸਾਤਿਵਿਸਾਂ ਨਿਮ੍ਬਂ ਪਟੋਲਂ ਧਨ੍ਵਯਾਸਕਮ੍||੨੦੪|| ਵਚਾਂ ਮੁਸ੍ਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚ ਮਧੁਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਬਲਾਮ੍| ਪਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਨਰਃ||੨੦੫|| ਮਧੂਕਮੁਸ੍ਤਮਦ੍ਵੀਕਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਣਿ ਪਰੂਸਕਮ੍| ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍||੨੦੬|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਿਸ੍ਥਿਤਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਜ੍ਵਰਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ|੨੦੭|
View original
वत्सकारग्वधौ पाठां षड्ग्रन्थां कटुरोहिणीम्| मूर्वां सातिविषां निम्बं पटोलं धन्वयासकम्||२०४|| वचां मुस्तमुशीरं च मधुकं त्रिफलां बलाम्| पाक्यं शीतकषायं वा पिबेज्ज्वरहरं नरः||२०५|| मधूकमुस्तमृद्वीकाकाश्मर्याणि परूषकम्| त्रायमाणामुशीरं च त्रिफलां कटुरोहिणीम्||२०६|| पीत्वा निशिस्थितं जन्तुर्ज्वराच्छीघ्रं विमुच्यते|२०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (207-209) · Śloka 209
ਜਾਤ੍ਯਾਮਲਕਮੁਸ੍ਤਾਨਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ਧਨ੍ਵਯਵਾਸਕਮ੍||੨੦੭|| ਵਿਬਦ੍ਧਦੋਸੋ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਕਸਾਯਂ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ ਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍||੨੦੮|| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਸ੍ਤ੍ਵੇਸ ਕਸਾਯੋ ਹ੍ਯਾਨੁਲੋਮਿਕਃ| ਤ੍ਰਿਵਤਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਾਪਹਃ||੨੦੯||
View original
जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्||२०७|| विबद्धदोषो ज्वरितः कषायं सगुडं पिबेत्| त्रिफलां त्रायमाणां च मृद्वीकां कटुरोहिणीम्||२०८|| पित्तश्लेष्महरस्त्वेष कषायो ह्यानुलोमिकः| त्रिवृताशर्करायुक्तः पित्तश्लेष्मज्वरापहः||२०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (210-214) · Śloka 214
ਬਹਤ੍ਯੌ ਵਤ੍ਸਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਮਹੌਸਧਮ੍| ਕੋਲਵਲ੍ਲੀ ਚ ਯੋਗੋਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ||੨੧੦|| ਸ਼ਟੀ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਗੁਡੂਚੀ ਨਾਗਰਂ ਪਾਠਾ ਕਿਰਾਤਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ||੨੧੧|| ਏਸ ਸ਼ਟ੍ਯਾਦਿਕੋ ਵਰ੍ਗਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਕਾਸਹਦ੍ਗ੍ਰਹਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਤਨ੍ਦ੍ਰਾਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੧੨|| ਬਹਤ੍ਯੌ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਭਾਰ੍ਗੀ ਸ਼ਟੀ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯ ਚ ਬੀਜਾਨਿ ਪਟੋਲਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ||੨੧੩|| ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ਗਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਕਾਸਾਦਿਸੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੋਪਦ੍ਰਵੇਸੁ ਚ||੨੧੪||
View original
बृहत्यौ वत्सकं मुस्तं देवदारु महौषधम्| कोलवल्ली च योगोऽयं सन्निपातज्वरापहः||२१०|| शटी पुष्करमूलं च व्याघ्री शृङ्गी दुरालभा| गुडूची नागरं पाठा किरातं कटुरोहिणी||२११|| एष शट्यादिको वर्गः सन्निपातज्वरापहः| कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिश्वासतन्द्रासु शस्यते||२१२|| बृहत्यौ पौष्करं भार्गी शटी शृङ्गी दुरालभा| वत्सकस्य च बीजानि पटोलं कटुरोहिणी||२१३|| बृहत्यादिर्गणः प्रोक्तः सन्निपातज्वरापहः| कासादिषु च सर्वेषु दद्यात् सोपद्रवेषु च||२१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (215) · Śloka 215
ਕਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਵਾਗ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਃ| ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਭੇਸਜਾਧ੍ਯਾਯੇ ਭਿਸਕ੍ਤਾਨਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੨੧੫||
View original
कषायाश्च यवाग्वश्च पिपासाज्वरनाशनाः| निर्दिष्टा भेषजाध्याये भिषक्तानपि योजयेत्||२१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (216-217) · Śloka 217
ਜ੍ਵਰਾਃ ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਮਨੈਰ੍ਲਙ੍ਘਨੈਰ੍ਲਘੁਭੋਜਨੈਃ| ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯ ਯੇ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੇਸਾਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੨੧੬|| ਰੂਕ੍ਸਂ ਤੇਜੋ ਜ੍ਵਰਕਰਂ ਤੇਜਸਾ ਰੂਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਚ| ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਨੁਬਲੋ ਧਾਤੁਃ ਸ੍ਨੇਹਵਧ੍ਯਃ ਸ ਚਾਨਿਲਃ||੨੧੭||
View original
ज्वराः कषायैर्वमनैर्लङ्घनैर्लघुभोजनैः| रूक्षस्य ये न शाम्यन्ति सर्पिस्तेषां भिषग्जितम्||२१६|| रूक्षं तेजो ज्वरकरं तेजसा रूक्षितस्य च| यः स्यादनुबलो धातुः स्नेहवध्यः स चानिलः||२१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (218) · Śloka 218
ਕਸਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹ ਯੋਜਿਤਾਃ| ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਜ੍ਵਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ||੨੧੮||
View original
कषायाः सर्व एवैते सर्पिषा सह योजिताः| प्रयोज्या ज्वरशान्त्यर्थमग्निसन्धुक्षणाः शिवाः||२१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (219-221) · Śloka 221
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਮੁਸ਼ੀਰਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ| ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਸ੍ਤਾਮਲਕੀ ਸਾਰਿਵਾਤਿਵਿਸਾ ਸ੍ਥਿਰਾ||੨੧੯|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਲਕਬਿਲ੍ਵਾਨਿ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾ| ਸਿਦ੍ਧਮਿਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਦ੍ਯੋ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਮਪੋਹਤਿ||੨੨੦|| ਕ੍ਸਯਂ ਕਾਸਂ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਂ ਹਲੀਮਕਮ੍| ਅਂਸਾਭਿਤਾਪਮਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਵਿਸਮਂ ਸਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੨੨੧||
View original
पिप्पल्यश्चन्दनं मुस्तमुशीरं कटुरोहिणी| कलिङ्गकास्तामलकी सारिवाऽतिविषा स्थिरा||२१९|| द्राक्षामलकबिल्वानि त्रायमाणा निदिग्धिका| सिद्धमितैर्घृतं सद्यो जीर्णज्वरमपोहति||२२०|| क्षयं कासं शिरःशूलं पार्श्वशूलं हलीमकम्| अंसाभितापमाग्निं च विषमं सन्नियच्छति||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (222-223) · Śloka 223
ਵਾਸਾਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਯਵਾਸਕਮ੍| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਕਸਾਯੇਣ ਪਯਸਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਚ||੨੨੨|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੁਸ੍ਤਮਦ੍ਵੀਕਾਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਨਾਗਰੈਃ| ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਪਚੇਦ੍ਧਤਂ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੨੩||
View original
वासां गुडूचीं त्रिफलां त्रायमाणां यवासकम्| पक्त्वा तेन कषायेण पयसा द्विगुणेन च||२२२|| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः| कल्कीकृतैश्च विपचेद्धृतं जीर्णज्वरापहम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (224-226) · Śloka 226
ਬਲਾਂ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਂ ਬਹਤੀਂ ਕਲਸੀਂ ਧਾਵਨੀਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍| ਨਿਮ੍ਬਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍||੨੨੪|| ਕਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਂ ਪੇਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮਲਕੀਂ ਸ਼ਟੀਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਮੇਦਾਮਾਮਲਕਾਨਿ ਚ||੨੨੫|| ਘਤਂ ਪਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਕ੍ਸਯਕਾਸਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਂਸਤਾਪਨੁਤ੍ ||੨੨੬||
View original
बलां श्वदंष्ट्रां बृहतीं कलसीं धावनीं स्थिराम्| निम्बं पर्पटकं मुस्तं त्रायमाणां दुरालभाम्||२२४|| कृत्वा कषायं पेष्यार्थे दद्यात्तामलकीं शटीम्| द्राक्षां पुष्करमूलं च मेदामामलकानि च||२२५|| घृतं पयश्च तत् सिद्धं सर्पिर्ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःशूलपार्श्वशूलांसतापनुत् ||२२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (227-233) · Śloka 233
ਜ੍ਵਰਿਭ੍ਯੋ ਬਹੁਦੋਸੇਭ੍ਯ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਕਾਲੇ ਕਲ੍ਪੇ ਯਦੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੨੨੭|| ਮਦਨਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਰ੍ਵਾ ਕਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਮਧੁਕੇਨ ਵਾ| ਯੁਕ੍ਤਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪੇਯਂ ਵਮਨਂ ਜ੍ਵਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੨੨੮|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਮ੍ਬੁਨਾ ਰਸੇਨੇਕ੍ਸੋਰਥਵਾ ਲਵਣਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਜ੍ਵਰੇ ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪਣੇਨ ਵਾ||੨੨੯|| ਮਦ੍ਵੀਕਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦਨਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਰਸਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੩੦|| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਤ੍ਰੈਵਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਾਵਾਪ੍ਯ ਸਘਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਮ੍||੨੩੧|| ਆਰਗ੍ਵਧਂ ਵਾ ਪਯਸਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਨਾਂ ਰਸੇਨ ਵਾ| ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਵਾ ਪਯਸਾ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍||੨੩੨|| ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਭਿਃ ਸਹਾਭਯਾਮ੍| ਪਯੋਨੁਪਾਨਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਨਰਃ||੨੩੩||
View original
ज्वरिभ्यो बहुदोषेभ्य ऊर्ध्वं चाधश्च बुद्धिमान्| दद्यात् संशोधनं काले कल्पे यदुपदेक्ष्यते||२२७|| मदनं पिप्पलीभिर्वा कलिङ्गैर्मधुकेन वा| युक्तमुष्णाम्बुना पेयं वमनं ज्वरशान्तये||२२८|| क्षौद्राम्बुना रसेनेक्षोरथवा लवणाम्बुना| ज्वरे प्रच्छर्दनं शस्तं मद्यैर्वा तर्पणेन वा||२२९|| मृद्वीकामलकानां वा रसं प्रस्कन्दनं पिबेत्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्||२३०|| लिह्याद्वा त्रैवृतं चूर्णं संयुक्तं मधुसर्पिषा| पिबेद्वा क्षौद्रमावाप्य सघृतं त्रिफलारसम्||२३१|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिवृतां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्||२३२|| ज्वराद्विमुच्यते पीत्वा मृद्वीकाभिः सहाभयाम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा पीत्वा द्राक्षारसं नरः||२३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (234-239) · Śloka 239
ਕਾਸਾਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਚ੍ਛਿਰਃਸ਼ੂਲਾਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਚ੍ਚਿਰਜ੍ਵਰਾਤ੍| ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜ੍ਵਰਿਤਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਸ਼ਤਂ ਪਯਃ||੨੩੪|| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲੋਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜ੍ਵਰਾਤ੍ ਸਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕਾਤ੍| ਪਯੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ||੨੩੫|| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਬਲਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੁਡਨਾਗਰਸਾਧਿਤਮ੍| ਵਰ੍ਚੋਮੂਤ੍ਰਵਿਬਨ੍ਧਘ੍ਨਂ ਸ਼ੋਫਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਯਃ||੨੩੬|| ਸਨਾਗਰਂ ਸਮਦ੍ਵੀਕਂ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਸਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੨੩੭|| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਪਯਃ| ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਵਾ ਪਯਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍||੨੩੮|| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਪਰਮ੍| ਪੇਯਂ ਤਦੁਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੇਸਜੈਃ ਸ਼ਤਮ੍||੨੩੯||
View original
कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः||२३४|| एरण्डमूलोत्क्वथितं ज्वरात् सपरिकर्तिकात्| पयो विमुच्यते पीत्वा तद्वद्बिल्वशलाटुभिः||२३५|| त्रिकण्टकबलाव्याघ्रीगुडनागरसाधितम्| वर्चोमूत्रविबन्धघ्नं शोफज्वरहरं पयः||२३६|| सनागरं समृद्वीकं सघृतक्षौद्रशर्करम्| शृतं पयः सखर्जूरं पिपासाज्वरनाशनम्||२३७|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा शृतं ज्वरहरं पयः| धारोष्णं वा पयः सद्यो वातपित्तज्वरं जयेत्||२३८|| जीर्णज्वराणां सर्वेषां पयः प्रशमनं परम्| पेयं तदुष्णं शीतं वा यथास्वं भेषजैः शृतम्||२३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (240-249) · Śloka 249
ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਜ੍ਜ੍ਵਰਹਰਾਨ੍ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਨ੍| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਦੋਸੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਚ ਸਿਦ੍ਧਿਸੁ||੨੪੦|| ਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸੋਸ਼ੀਰਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਃ| ਹ੍ਰੀਬੇਰਂ ਰੋਹਿਣੀ ਤਿਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਮਦਨਾਨਿ ਚ||੨੪੧|| ਸ੍ਥਿਰਾ ਬਲਾ ਚ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਪਯਸ੍ਯਰ੍ਧੋਦਕੇ ਸ਼ਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੨੪੨|| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਮਦਨਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚ| ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੪੩|| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਹਤੇ ਦੋਸੇ ਵਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਸੁ ਧਾਤੁਸੁ| ਗਤਾਙ੍ਗਸ਼ੂਲੋ ਲਘ੍ਵਙ੍ਗਃ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਃ||੨੪੪|| ਆਰਗ੍ਵਧਮੁਸ਼ੀਰਂ ਚ ਮਦਨਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤਥਾ| ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਰ੍ਣਿਨੀਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਯੂਹਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੪੫|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰ੍ਮਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਕਲ੍ਕਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨੋ ਬਸ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ||੨੪੬|| ਗੁਡੂਚੀਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਵਸਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਬਲਾਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਂ ਮਦਨਂ ਚੇਤਿ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੪੭|| ਰਸਂ ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਸ੍ਯ ਰਸੇਨ ਸਹਿਤਂ ਭਿਸਕ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਫਲਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚ||੨੪੮|| ਈਸਤ੍ਸਲਵਣਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰੂਹਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬਲਸ੍ਵੇਦਰੁਚਿਪ੍ਰਦਮ੍||੨੪੯||
View original
प्रयोजयेज्ज्वरहरान्निरूहान् सानुवासनान्| पक्वाशयगते दोषे वक्ष्यन्ते ये च सिद्धिषु||२४०|| पटोलारिष्टपत्राणि सोशीरश्चतुरङ्गुलः| ह्रीबेरं रोहिणी तिक्ता श्वदंष्ट्रा मदनानि च||२४१|| स्थिरा बला च तत् सर्वं पयस्यर्धोदके शृतम्| क्षीरावशेषं निर्यूहं संयुक्तं मधुसर्पिषा||२४२|| कल्कैर्मदनमुस्तानां पिप्पल्या मधुकस्य च| वत्सकस्य च संयुक्तं बस्तिं दद्याज्ज्वरापहम्||२४३|| शुद्धे मार्गे हृते दोषे विप्रसन्नेषु धातुषु| गताङ्गशूलो लघ्वङ्गः सद्यो भवति विज्वरः||२४४|| आरग्वधमुशीरं च मदनस्य फलं तथा| चतस्रः पर्णिनीश्चैव निर्यूहमुपकल्पयेत्||२४५|| प्रियङ्गुर्मदनं मुस्तं शताह्वा मधुयष्टिका| कल्कः सर्पिर्गुडः क्षौद्रं ज्वरघ्नो बस्तिरुत्तमः||२४६|| गुडूचीं त्रायमाणां च चन्दनं मधुकं वृषम्| स्थिरां बलां पृश्निपर्णीं मदनं चेति साधयेत्||२४७|| रसं जाङ्गलमांसस्य रसेन सहितं भिषक्| पिप्पलीफलमुस्तानां कल्केन मधुकस्य च||२४८|| ईषत्सलवणं युक्त्या निरूहं मधुसर्पिषा| ज्वरप्रशमनं दद्याद्बलस्वेदरुचिप्रदम्||२४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (250-253) · Śloka 253
ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਧੁਕਂ ਮੇਦਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਦਨਂ ਵਚਾਮ੍| ਦ੍ਧਿਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਬਲਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍||੨੫੦|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਜਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਚ ਵਿਪਚੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਆਨੁਵਾਸਨਿਕਂ ਸ੍ਨੇਹਮੇਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੫੧|| ਪਟੋਲਪਿਚੁਮਰ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਚ| ਮਦਨੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਮਨੁਵਾਸਨਮ੍||੨੫੨|| ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਟੋਲਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਜ੍ਵਰਹਰਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੫੩||
View original
जीवन्तीं मधुकं मेदां पिप्पलीं मदनं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां विश्वं शतपुष्पां शतावरीम्||२५०|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं च विपचेद्भिषक्| आनुवासनिकं स्नेहमेतं विद्याज्ज्वरापहम्||२५१|| पटोलपिचुमर्दाभ्यां गुडूच्या मधुकेन च| मदनैश्च शृतः स्नेहो ज्वरघ्नमनुवासनम्||२५२|| चन्दनागुरुकाश्मर्यपटोलमधुकोत्पलैः| सिद्धः स्नेहो ज्वरहरः स्नेहबस्तिः प्रशस्यते||२५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (254-255) · Śloka 255
ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭੇਸਜਾਧ੍ਯਾਯੇ ਵਿਮਾਨੇ ਰੋਗਭੇਸਜੇ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਿਜ੍ਞਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੨੫੪|| ਯਚ੍ਚ ਨਾਵਨਿਕਂ ਤੈਲਂ ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੈਲਂ ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਗ੍ਧੂਮਵਰ੍ਤਯਃ| ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੇ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਜ੍ਵਰੇਸ੍ਵਪਿ||੨੫੫||
View original
यदुक्तं भेषजाध्याये विमाने रोगभेषजे| शिरोविरेचनं कुर्याद्युक्तिज्ञस्तज्ज्वरापहम्||२५४|| यच्च नावनिकं तैलं याश्च तैलं याश्च प्राग्धूमवर्तयः| मात्राशितीये निर्दिष्टाः प्रयोज्यास्ता ज्वरेष्वपि||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (256) · Śloka 256
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਯਥਾਭਿਲਾਸਂ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਂ ਵਿਭਜ੍ਯ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਵਰਮ੍||੨੫੬||
View original
अभ्यङ्गांश्च प्रदेहांश्च परिषेकांश्च कारयेत्| यथाभिलाषं शीतोष्णं विभज्य द्विविधं ज्वरम्||२५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (257) · Śloka 257
ਸਹਸ੍ਰਧੌਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਮ੍| ਦਾਹਜ੍ਵਰਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਭਿਸਕ੍||੨੫੭||
View original
सहस्रधौतं सर्पिर्वा तैलं वा चन्दनादिकम्| दाहज्वरप्रशमनं दद्यादभ्यञ्जनं भिषक्||२५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (258-259) · Śloka 259
ਅਥ ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ- ਚਨ੍ਦਨਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੀਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਕਾਲੀਯਕਪਦ੍ਮਾਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਸਾਰਿਵਾਮਧੁਕਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਨਾਗਪੁਸ੍ਪੋਦੀਚ੍ਯਵਨ੍ਯਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਨਲਿਨਕੁਮੁਦ- ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸ਼ਤਪਤ੍ਰਬਿਸਮਣਾਲਸ਼ਾਲੂਕਸ਼ੈਵਾਲਕਸ਼ੇਰੁਕਾਨਨ੍ਤਾਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ੇਕ੍ਸੁਦਰ੍ਭਸ਼ਰਨਲਸ਼ਾਲਿਮੂਲਜਮ੍ਬੁਵੇਤਸਵਾਨੀਰਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾ- ਕਕੁਭਾਸਨਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ੍ਯਨ੍ਦਨਵਾਤਪੋਥਸ਼ਾਲਤਾਲਧਵਤਿਨਿਸ਼ਖਦਿਰਕਦਰਕਦਮ੍ਬਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਫਲਸਰ੍ਜਪ੍ਲਕ੍ਸਵਟਕਪੀਤਨੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥ- ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਧਾਤਕੀਦੂਰ੍ਵੇਤ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਪੁਸ੍ਕਰਬੀਜਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦਨਬਦਰੀਕੋਵਿਦਾਰਕਦਲੀ- ਸਂਵਰ੍ਤਕਾਰਿਸ੍ਟਸ਼ਤਪਰ੍ਵਾਸ਼ੀਤਕੁਮ੍ਭਿਕਾਸ਼ਤਾਵਰੀਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਸ਼੍ਰਾਵਣੀਮਹਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀਰੋਹਿਣੀਸ਼ੀਤਪਾਕ੍ਯੋਦਨਪਾਕੀਕਾਲਬਲਾਪਯਸ੍ਯਾਵਿਦਾਰੀ- ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਮੇਦਾਮਹਾਮੇਦਾਮਧੁਰਸਰ੍ਸ੍ਯਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਤਣਸ਼ੂਨ੍ਯਮੋਚਰਸਾਟਰੂਸਕਬਕੁਲਕੁਟਜਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਾਰਿਕੇਲ- ਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਪ੍ਰਿਯਾਲਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਧਨ੍ਵਨਾਤ੍ਮਾਗੁਪ੍ਤਾਮਧੂਕਾਨਾਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਚ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਯਥਾਲਾਭਮੌਸਧਾਨਾਂ ਕਸਾਯਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਕਸਾਯੇਣ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਪਯਸਾ ਤੇਸਾਮੇਵ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਕਸਾਯਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤੈਲਮ੍| ਏਤਤ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਤ੍ ਸਦ੍ਯੋ ਦਾਹਜ੍ਵਰਮਪਨਯਤਿ| ਏਤੈਰੇਵ ਚੌਸਧੈਰਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਏਤੈਰੇਵ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਸਲਿਲਮਵਗਾਹਪਰਿਸੇਕਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨੫੮|| ਇਤਿ ਚਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍| ਮਧ੍ਵਾਰਨਾਲਕ੍ਸੀਰਦਧਿਘਤਸਲਿਲਸੇਕਾਵਗਾਹਾਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਯੋ ਦਾਹਜ੍ਵਰਮਪਨਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍||੨੫੯||
View original
अथ चन्दनाद्यं तैलमुपदेक्ष्यामः- चन्दनभद्रश्रीकालानुसार्यकालीयकपद्मापद्मकोशीरसारिवामधुकप्रपौण्डरीकनागपुष्पोदीच्यवन्यपद्मोत्पलनलिनकुमुद- सौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रबिसमृणालशालूकशैवालकशेरुकानन्ताकुशकाशेक्षुदर्भशरनलशालिमूलजम्बुवेतसवानीरगुन्द्रा- ककुभासनाश्वकर्णस्यन्दनवातपोथशालतालधवतिनिशखदिरकदरकदम्बकाश्मर्यफलसर्जप्लक्षवटकपीतनोदुम्बराश्वत्थ- न्यग्रोधधातकीदूर्वेत्कटशृङ्गाटकमञ्जिष्ठाज्योतिष्मतीपुष्करबीजक्रौञ्चादनबदरीकोविदारकदली- संवर्तकारिष्टशतपर्वाशीतकुम्भिकाशतावरीश्रीपर्णीश्रावणीमहाश्रावणीरोहिणीशीतपाक्योदनपाकीकालबलापयस्याविदारी- जीवकर्षभकमेदामहामेदामधुरसर्ष्यप्रोक्तातृणशून्यमोचरसाटरूषकबकुलकुटजपटोलनिम्बशाल्मलीनारिकेल- खर्जूरमृद्वीकाप्रियालप्रियङ्गुधन्वनात्मागुप्तामधूकानामन्येषां च शीतवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्| तेन कषायेण द्विगुणितपयसा तेषामेव च कल्केन कषायार्धमात्रं मृद्वग्निना साधयेत्तैलम्| एतत्तैलमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरमपनयति| एतैरेव चौषधैरश्लक्ष्णपिष्टैः सुशीतैः प्रदेहं कारयेत्| एतैरेव च शृतशीतं सलिलमवगाहपरिषेकार्थं प्रयुञ्जीत||२५८|| इति चन्दनाद्यं तैलम्| मध्वारनालक्षीरदधिघृतसलिलसेकावगाहाश्च सद्यो दाहज्वरमपनयन्ति शीतस्पर्शत्वात्||२५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (260-266) · Śloka 266
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਪੌਸ੍ਕਰੇਸੁ ਸੁਸ਼ੀਤੇਸੁ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਦਲੇਸੁ ਚ| ਕਦਲੀਨਾਂ ਚ ਪਤ੍ਰੇਸੁ ਕ੍ਸੌਮੇਸੁ ਵਿਮਲੇਸੁ ਚ||੨੬੦|| ਚਨ੍ਦਨੋਦਕਸ਼ੀਤੇਸੁ ਸ਼ੀਤੇ ਧਾਰਾਗਹੇਪਿ ਵਾ| ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਸਿਕ੍ਤੇ ਸਦਨੇ ਦਾਹਾਰ੍ਤਃ ਸਂਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਸੁਖਮ੍||੨੬੧|| ਹੇਮਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਵਾਲਾਨਾਂ ਮਣੀਨਾਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ| ਚਨ੍ਦਨੋਦਕਸ਼ੀਤਾਨਾਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨੁਰਸਾਨ੍ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੨੬੨|| ਸ੍ਰਗ੍ਭਿਰ੍ਨੀਲੋਤ੍ਪਲੈਃ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਵ੍ਯਜਨੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ| ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਵਹੈਰ੍ਵ੍ਯਜ੍ਜ੍ਯੇਚ੍ਚਨ੍ਦਨੋਦਕਵਰ੍ਸਿਭਿਃ ||੨੬੩|| ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਡਾਗਾਃ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਹ੍ਰਦਾਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ| ਅਵਗਾਹੇ ਹਿਤਾ ਦਾਹਤਸ੍ਣਾਗ੍ਲਾਨਿਜ੍ਵਰਾਪਹਾਃ||੨੬੪|| ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਾਚਾਰਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਕ੍ਸਿਤਾਃ| ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯੇਯੁਃ ਪਰੈਃ ਕਾਮੈਰ੍ਮਣਿਮੌਕ੍ਤਿਕਭੂਸਣਾਃ||੨੬੫|| ਸ਼ੀਤਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ਯੁਪਵਨਾਨਿ ਚ| ਵਾਯਵਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਾ ਦਾਹਜ੍ਵਰਾਪਹਾਃ||੨੬੬||
View original
भवन्ति चात्र- पौष्करेषु सुशीतेषु पद्मोत्पलदलेषु च| कदलीनां च पत्रेषु क्षौमेषु विमलेषु च||२६०|| चन्दनोदकशीतेषु शीते धारागृहेऽपि वा| हिमाम्बुसिक्ते सदने दाहार्तः संविशेत् सुखम्||२६१|| हेमशङ्खप्रवालानां मणीनां मौक्तिकस्य च| चन्दनोदकशीतानां संस्पर्शानुरसान् स्पृशेत्||२६२|| स्रग्भिर्नीलोत्पलैः पद्मैर्व्यजनैर्विविधैरपि| शीतवातावहैर्व्यज्ज्येच्चन्दनोदकवर्षिभिः ||२६३|| नद्यस्तडागाः पद्मिन्यो ह्रदाश्च विमलोदकाः| अवगाहे हिता दाहतृष्णाग्लानिज्वरापहाः||२६४|| प्रियाः प्रदक्षिणाचाराः प्रमदाश्चन्दनोक्षिताः| सान्त्वयेयुः परैः कामैर्मणिमौक्तिकभूषणाः||२६५|| शीतानि चान्नपानानि शीतान्युपवनानि च| वायवश्चन्द्रपादाश्च शीता दाहज्वरापहाः||२६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (267) · Śloka 267
ਅਥੋਸ੍ਣਾਭਿਪ੍ਰਾਯਿਣਾਂ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨੁਪਕ੍ਰਮਾਨੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ- ਅਗੁਰੁਕੁਸ੍ਠਤਗਰਪਤ੍ਰਨਲਦਸ਼ੈਲੇਯਧ੍ਯਾਮਕਹਰੇਣੁਕਾਸ੍ਥੌਣੇਯਕਕ੍ਸੇਮਕੈਲਾਵਰਾਙ੍ਗਦਲਪੁਰਤਮਾਲਪਤ੍ਰਭੂਤੀਕਰੋਹਿਸਸਰਲਸ਼ਲ੍ਲਕੀ- ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯੋਨਾਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਾਟਲਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਵਸ਼੍ਚੀਰਕਣ੍ਟਕਾਰੀਬਹਤੀਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਮਾਸਪਰ੍ਣੀਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਰਣ੍ਡ- ਸ਼ੋਭਾਞ੍ਜਨਕਵਰੁਣਾਰ੍ਕਚਿਰਬਿਲ੍ਵਤਿਲ੍ਵਕਸ਼ਟੀਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਗਣ੍ਡੀਰੋਰੁਬੂਕਪਤ੍ਤੂਰਾਕ੍ਸੀਵਾਸ਼੍ਮਾਨ੍ਤਕਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਪੀਲੁਕਮੂਲਕਪਰ੍ਣੀ- ਤਿਲਪਰ੍ਣੀਪੀਲੁਪਰ੍ਣੀਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀਹਿਂਸ੍ਰਾਦਨ੍ਤਸ਼ਠੈਰਾਵਤਕਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਫੋਤਕਾਣ੍ਡੀਰਾਤ੍ਮਜੈਕੇਸੀਕਾਕਰਞ੍ਜਧਾਨ੍ਯਕਾਜਮੋਦ- ਪਥ੍ਵੀਕਾਸੁਮੁਖਸੁਰਸਕੁਠੇਰਕਕਾਲਮਾਲਕਪਰ੍ਣਾਸਕ੍ਸਵਕਫਣਿਜ੍ਝਕਭੂਸ੍ਤਣਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਪਿਪ੍ਪਲੀਸਰ੍ਸਪਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਰਾਸ੍ਨਾਰੁਹਾਰੋਹਾਵਚਾਬਲਾਤਿਬਲਾ- ਗੁਡੂਚੀਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸ਼ੀਤਵਲ੍ਲੀਨਾਕੁਲੀਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀਸ਼੍ਵੇਤਾਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਚਿਤ੍ਰਕਾਧ੍ਯਣ੍ਡਾਮ੍ਲਚਾਙ੍ਗੇਰੀ- ਤਿਲਬਦਰਕੁਲਤ੍ਥਮਾਸਾਣਾਮੇਵਂਵਿਧਾਨਾਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਚੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਯਥਾਲਾਭਮੌਸਧਾਨਾਂ ਕਸਾਯਂ ਕਾਰਯੇਤ੍, ਤੇਨ ਕਸਾਯੇਣ ਤੇਸਾਮੇਵ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕਮੈਰੇਯਮੇਦਕਦਧਿਮਣ੍ਡਾਰਨਾਲਕਟ੍ਵਰਪ੍ਰਤਿਵਿਨੀਤੇਨ ਤੈਲਪਾਤ੍ਰਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਸੁਖੋਸ੍ਣੇਨ ਤੈਲੇਨੋਸ੍ਣਾਭਿਪ੍ਰਾਯਿਣਂ ਜ੍ਵਰਿਤਮਭ੍ਯਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍, ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ; ਏਤੈਰੇਵ ਚੌਸਧੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਂ ਕਾਰਯੇਤ੍, ਏਤੈਰੇਵ ਚ ਸ਼ਤਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸਲਿਲਮਵਗਾਹਨਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਸੇਕਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਪ੍ਰਸ਼ਮਾਰ੍ਥਮ੍||੨੬੭|| ਇਤ੍ਯਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਂ ਤੈਲਮ੍|
View original
अथोष्णाभिप्रायिणां ज्वरितानामभ्यङ्गादीनुपक्रमानुपदेक्ष्यामः- अगुरुकुष्ठतगरपत्रनलदशैलेयध्यामकहरेणुकास्थौणेयकक्षेमकैलावराङ्गदलपुरतमालपत्रभूतीकरोहिषसरलशल्लकी- देवदार्वग्निमन्थबिल्वस्योनाककाश्मर्यपाटलापुनर्नवावृश्चीरकण्टकारीबृहतीशालपर्णीपृश्निपर्णीमाषपर्णीमुद्गपर्णीगोक्षुरकैरण्ड- शोभाञ्जनकवरुणार्कचिरबिल्वतिल्वकशटीपुष्करमूलगण्डीरोरुबूकपत्तूराक्षीवाश्मान्तकशिग्रुमातुलुङ्गपीलुकमूलकपर्णी- तिलपर्णीपीलुपर्णीमेषशृङ्गीहिंस्रादन्तशठैरावतकभल्लातकास्फोतकाण्डीरात्मजैकेषीकाकरञ्जधान्यकाजमोद- पृथ्वीकासुमुखसुरसकुठेरककालमालकपर्णासक्षवकफणिज्झकभूस्तृणशृङ्गवेरपिप्पलीसर्षपाश्वगन्धारास्नारुहारोहावचाबलातिबला- गुडूचीशतपुष्पाशीतवल्लीनाकुलीगन्धनाकुलीश्वेताज्योतिष्मतीचित्रकाध्यण्डाम्लचाङ्गेरी- तिलबदरकुलत्थमाषाणामेवंविधानामन्येषां चोष्णवीर्याणां यथालाभमौषधानां कषायं कारयेत्, तेन कषायेण तेषामेव च कल्केन सुरासौवीरकतुषोदकमैरेयमेदकदधिमण्डारनालकट्वरप्रतिविनीतेन तैलपात्रं विपाचयेत्| तेन सुखोष्णेन तैलेनोष्णाभिप्रायिणं ज्वरितमभ्यञ्ज्यात्, तथा शीतज्वरः प्रशाम्यति; एतैरेव चौषधैः श्लक्ष्णपिष्टैः सुखोष्णैः प्रदेहं कारयेत्, एतैरेव च शृतं सुखोष्णं सलिलमवगाहनार्थं परिषेकार्थं च प्रयुञ्जीत शीतज्वरप्रशमार्थम्||२६७|| इत्यगुर्वाद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (268-271) · Śloka 271
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਵਿਧਃ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸ੍ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਯੇ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ| ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਵਿਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਚ ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ||੨੬੮|| ਸਾ ਕੁਟੀ ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਯਨਂ ਤਚ੍ਚਾਵਚ੍ਛਾਦਨਂ ਜ੍ਵਰਮ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਧੂਪਾਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਜਾ ਘਨਾਃ||੨੬੯|| ਚਾਰੂਪਚਿਤਗਾਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਰੁਣ੍ਯੋ ਯੌਵਨੋਸ੍ਮਣਾ| ਆਸ਼੍ਲੇਸਾਚ੍ਛਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਜ੍ਵਰਮ੍||੨੭੦|| ਸ੍ਵੇਦਨਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਾਣਿ ਚ| ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਂਸਰ੍ਗਬਲਯੋਜਨਾਤ੍||੨੭੧||
View original
भवन्ति चात्र- त्रयोदशविधः स्वेदः स्वेदाध्याये निदर्शितः| मात्राकालविदा युक्तः स च शीतज्वरापहः||२६८|| सा कुटी तच्च शयनं तच्चावच्छादनं ज्वरम्| शीतं प्रशमयन्त्याशु धूपाश्चागुरुजा घनाः||२६९|| चारूपचितगात्र्यश्च तरुण्यो यौवनोष्मणा| आश्लेषाच्छमयन्त्याशु प्रमदाः शिशिरज्वरम्||२७०|| स्वेदनान्यन्नपानानि वातश्लेष्महराणि च| शीतज्वरं जयन्त्याशु संसर्गबलयोजनात्||२७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (272-282) · Śloka 283
ਵਾਤਜੇ ਸ਼੍ਰਮਜੇ ਚੈਵ ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਸਤਜੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਲਙ੍ਘਨਂ ਨ ਹਿਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਮਨੈਸ੍ਤਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨੭੨|| ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਮਾਸ਼ਯੋਸ੍ਮਾਣਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਨਣਾਮ੍| ਜ੍ਵਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾਸ੍ਤੁ ਹੀਯਤੇਗ੍ਨਿਬਲਂ ਤਤਃ||੨੭੩|| ਯਥਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਮਿਨ੍ਧਨਵਾਨਪਿ| ਨ ਪਚਤ੍ਯੋਦਨਂ ਸਮ੍ਯਗਨਿਲਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਬਹਿਃ||੨੭੪|| ਪਕ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਤਥਾ ਦੋਸੈਰੂਸ੍ਮਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੋ ਬਹਿਰ੍ਨਣਾਮ੍| ਨ ਪਚਤ੍ਯਭ੍ਯਵਹਤਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਪਚਤਿ ਵਾ ਲਘੁ||੨੭੫|| ਅਤੋਗ੍ਨਿਬਲਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ| ਸਪ੍ਤਾਹੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤਧਾਤੁਗਤਾ ਮਲਾਃ||੨੭੬|| ਨਿਰਾਮਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਾਯੋਸ੍ਟਮੇਹਨਿ| ਉਦੀਰ੍ਣਦੋਸਸ੍ਤ੍ਵਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਰਸ਼੍ਨਨ੍ ਗੁਰੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੨੭੭|| ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਾਣੈਸ਼੍ਚਿਰਂ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤਿ ਵਾ ਨਰਃ| ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਵਾਤਿਕੇਪ੍ਯਾਦਿਤੋ ਜ੍ਵਰੇ||੨੭੮|| ਨਾਤਿ ਗੁਰ੍ਵਤਿ ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਭੋਜਯੇਤ੍ ਸਹਸਾ ਨਰਮ੍| ਜ੍ਵਰੇ ਮਾਰੁਤਜੇ ਤ੍ਵਾਦਾਵਨਪੇਕ੍ਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਕ੍ਰਮਮ੍||੨੭੯|| ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰਨੁਬਨ੍ਧਾਨਾਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍| ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਂ ਚ ਭੋਜਯੇਦ੍ਰਸਭੋਜਨਮ੍||੨੮੦|| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਹਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਮ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਨਾਮਵਾਤਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰੋਨੁਸ੍ਣਃ ਕਫਾਧਿਕਃ||੨੮੧|| ਪਰਿਪਾਕਂ ਨ ਸਪ੍ਤਾਹੇਨਾਪਿ ਯਾਤਿ ਮਦੂਸ੍ਮਣਾਮ੍| ਤਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਲਙ੍ਘਨਾਲ੍ਪਾਸ਼ਨਾਦਿਨਾ||੨੮੨|| ਆਦਸ਼ਾਹਮੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਸਾਯਾਦ੍ਯੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍|੨੮੩|
View original
वातजे श्रमजे चैव पुराणे क्षतजे ज्वरे| लङ्घनं न हितं विद्याच्छमनैस्तानुपाचरेत्||२७२|| विक्षिप्यामाशयोष्माणं यस्माद्गत्वा रसं नृणाम्| ज्वरं कुर्वन्ति दोषास्तु हीयतेऽग्निबलं ततः||२७३|| यथा प्रज्वलितो वह्निः स्थाल्यामिन्धनवानपि| न पचत्योदनं सम्यगनिलप्रेरितो बहिः||२७४|| पक्तिस्थानात्तथा दोषैरूष्मा क्षिप्तो बहिर्नृणाम्| न पचत्यभ्यवहृतं कृच्छ्रात् पचति वा लघु||२७५|| अतोऽग्निबलरक्षार्थं लङ्घनादिक्रमो हितः| सप्ताहेन हि पच्यन्ते सप्तधातुगता मलाः||२७६|| निरामश्चाप्यतः प्रोक्तो ज्वरः प्रायोऽष्टमेऽहनि| उदीर्णदोषस्त्वल्पाग्निरश्नन् गुरु विशेषतः||२७७|| मुच्यते सहसा प्राणैश्चिरं क्लिश्यति वा नरः| एतस्मात्कारणाद्विद्वान् वातिकेऽप्यादितो ज्वरे||२७८|| नाति गुर्वति वा स्निग्धं भोजयेत् सहसा नरम्| ज्वरे मारुतजे त्वादावनपेक्ष्यापि हि क्रमम्||२७९|| कुर्यान्निरनुबन्धानामभ्यङ्गादीनुपक्रमान्| पाययित्वा कषायं च भोजयेद्रसभोजनम्||२८०|| जीर्णज्वरहरं कुर्यात् सर्वशश्चाप्युपक्रमम्| श्लेष्मलानामवातानां ज्वरोऽनुष्णः कफाधिकः||२८१|| परिपाकं न सप्ताहेनापि याति मृदूष्मणाम्| तं क्रमेण यथोक्तेन लङ्घनाल्पाशनादिना||२८२|| आदशाहमुपक्रम्य कषायाद्यैरुपाचरेत्|२८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (283) · Śloka 284
ਸਾਮਾ ਯੇ ਯੇ ਚ ਕਫਜਾਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੨੮੩|| ਲਙ੍ਘਨਂ ਲਙ੍ਘਨੀਯੋਕ੍ਤਂ ਤੇਸੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਤਿ|੨੮੪|
View original
सामा ये ये च कफजाः कफपित्तज्वराश्च ये||२८३|| लङ्घनं लङ्घनीयोक्तं तेषु कार्यं प्रति प्रति|२८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (284) · Śloka 285
ਵਮਨੈਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਕੈਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍||੨੮੪|| ਜ੍ਵਰਾਨੁਪਚਰੇਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲੋਦ੍ਭਵਾਨ੍|੨੮੫|
View original
वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्||२८४|| ज्वरानुपचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्|२८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (285-286) · Śloka 287
ਸਂਸਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਰਤਮੈਃ ਸਮੈਃ||੨੮੫|| ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਦੋਸਕ੍ਰਮਾਪੇਕ੍ਸੀ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰੌਸਧੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਵਰ੍ਧਨੇਨੈਕਦੋਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸਪਣੇਨੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਵਾ||੨੮੬|| ਕਫਸ੍ਥਾਨਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍|੨੮੭|
View original
संसृष्टान् सन्निपतितान् बुद्ध्वा तरतमैः समैः||२८५|| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षी यथोक्तैरौषधैर्जयेत्| वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा||२८६|| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्|२८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (287-288) · Śloka 289
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਸੁਦਾਰੂਣਃ||੨੮੭|| ਸ਼ੋਥਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਤੇਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨੈਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਤਂ ਜਯੇਤ੍||੨੮੮|| ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਰ੍ਨਾਵਨੈਃ ਕਵਲਗ੍ਰਹੈਃ|੨੮੯|
View original
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारूणः||२८७|| शोथः सञ्जायते तेन कश्चिदेव प्रमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तं जयेत्||२८८|| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः|२८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (289) · Śloka 290
ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਰ੍ਜ੍ਵਰੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੨੮੯|| ਸ਼ਾਖਾਨੁਸਾਰੀ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸੋਵਸੇਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ|੨੯੦|
View original
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति||२८९|| शाखानुसारी रक्तस्य सोऽवसेकात् प्रशाम्यति|२९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (290) · Śloka 291
ਵਿਸਰ੍ਪੇਣਾਭਿਘਾਤੇਨ ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਫੋਟਕੈਰ੍ਜ੍ਵਰਃ||੨੯੦|| ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੋ ਨ ਚੇਤ੍|੨੯੧|
View original
विसर्पेणाभिघातेन यश्च विस्फोटकैर्ज्वरः||२९०|| तत्रादौ सर्पिषः पानं कफपित्तोत्तरो न चेत्|२९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (291) · Śloka 292
ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦ੍ਦੇਹਧਾਤੂਨਾਂ ਜ੍ਵਰੋ ਜੀਰ੍ਣੋਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੨੯੧|| ਬਲ੍ਯੇਃ ਸਮ੍ਬਂਹਣੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਹਾਰੈਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍|੨੯੨|
View original
दौर्बल्याद्देहधातूनां ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२९१|| बल्येः सम्बृंहणैस्तस्मादाहारैस्तमुपाचरेत्|२९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (292-295) · Śloka 296
ਕਰ੍ਮ ਸਾਧਾਰਣਂ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤੀਯਕਚਤੁਰ੍ਥਕੌ ||੨੯੨|| ਆਗਨ੍ਤੁਰਨੁਬਨ੍ਧੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਵਾਤਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨੈਃ||੨੯੩|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣੈਰਨ੍ਨਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍| ਵਿਰੇਚਨੇਨ ਪਯਸਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਂਸ੍ਕਤੇਨ ਚ||੨੯੪|| ਵਿਸਮਂ ਤਿਕ੍ਤਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਂ ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਜਯੇਤ੍| ਵਮਨਂ ਪਾਚਨਂ ਰੂਕ੍ਸਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਵਿਲਙ੍ਘਨਮ੍||੨੯੫|| ਕਸਾਯੋਸ੍ਣਂ ਚ ਵਿਸਮੇ ਜ੍ਵਰੇ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ|੨੯੬|
View original
कर्म साधारणं जह्यात्तृतीयकचतुर्थकौ ||२९२|| आगन्तुरनुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे| वातप्रधानं सर्पिर्भिर्बस्तिभिः सानुवासनैः||२९३|| स्निग्धोष्णैरन्नपानैश्च शमयेद्विषमज्वरम्| विरेचनेन पयसा सर्पिषा संस्कृतेन च||२९४|| विषमं तिक्तशीतैश्च ज्वरं पित्तोत्तरं जयेत्| वमनं पाचनं रूक्षमन्नपानं विलङ्घनम्||२९५|| कषायोष्णं च विषमे ज्वरे शस्तं कफोत्तरे|२९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (296-309) · Śloka 310
ਯੋਗਾਃ ਪਰਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨੯੬|| ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਤਿਮਤਾ ਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਤੇ| ਸੁਰਾ ਸਮਣ੍ਡਾ ਪਾਨਾਰ੍ਥੇ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਚਰਣਾਯੁਧਃ||੨੯੭|| ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਟ੍ਪਲਂ ਸਰ੍ਪਿਰਭਯਾਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੯੮|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕਸਾਯਂ ਵਾ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਰਸਮੇਵ ਵਾ| ਨੀਲਿਨੀਮਜਗਨ੍ਧਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍||੨੯੯|| ਪਿਬੇਜ੍ਜ੍ਵਰਾਗਮੇ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਾਦਿਤਃ| ਸਰ੍ਪਿਸੋ ਮਹਤੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਾ ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ||੩੦੦|| ਉਪਯੁਜ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਂ ਵਾ ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਪੁਨਰੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍| ਸਾਨ੍ਨਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਾਗਮੇ||੩੦੧|| ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਯਾਪਨਂ ਵਾ ਕਾਰਯੇਦ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਪਯਸਾ ਵਸਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਕਦ੍ਵਾ ਤਦਹਃ ਪਿਬੇਤ੍||੩੦੨|| ਵਸਸ੍ਯ ਦਧਿਮਣ੍ਡੇਨ ਸੁਰਯਾ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦਧ੍ਨਸ੍ਤਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੩੦੩|| ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪਯਸਃ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਰਸੋਨਸ੍ਯ ਸਤੈਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਮੁਪਸੇਵਨਮ੍||੩੦੪|| ਮੇਦ੍ਯਾਨਾਮੁਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਣਾਮਾਮਿਸਾਣਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸਣਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਤੁਲ੍ਯਾ ਤੁ ਵੈਯਾਘ੍ਰੀ ਵਸਾ ਨਸ੍ਯਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ||੩੦੫|| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਂਹਸ੍ਯ ਵਸਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ| ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲਾਃ ਸਮਨਃਸ਼ਿਲਾਃ||੩੦੬|| ਨੇਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨਂ ਤੈਲਪਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਪਲਙ੍ਕਸਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਵਚਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰੀਤਕੀ||੩੦੭|| ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਸਯਵਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧੂਪਨਂ ਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਯੇ ਧੂਮਾ ਧੂਪਨਂ ਯਚ੍ਚ ਨਾਵਨਂ ਚਾਞ੍ਜਨਂ ਚ ਯਤ੍||੩੦੮|| ਮਨੋਵਿਕਾਰੇ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ| ਮਣੀਨਾਮੋਸਧੀਨਾਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਸਸ੍ਯ ਚ||੩੦੯|| ਧਾਰਣਾਦਗਦਾਨਾਂ ਚ ਸੇਵਨਾਨ੍ਨ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਵਰਃ|੩੧੦|
View original
योगाः पराः प्रवक्ष्यन्ते विषमज्वरनाशनाः||२९६|| प्रयोक्तव्या मतिमता दोषादीन् प्रविभज्य ते| सुरा समण्डा पानार्थे भक्ष्यार्थे चरणायुधः||२९७|| तित्तिरिश्च मयूरश्च प्रयोज्या विषमज्वरे| पिबेद्वा षट्पलं सर्पिरभयां वा प्रयोजयेत्||२९८|| त्रिफलायाः कषायं वा गुडूच्या रसमेव वा| नीलिनीमजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्||२९९|| पिबेज्ज्वरागमे युक्त्या स्नेहस्वेदोपपादितः| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||३००|| उपयुज्यान्नपानं वा प्रभूतं पुनरुल्लिखेत्| सान्नं मद्यं प्रभूतं वा पीत्वा स्वप्याज्ज्वरागमे||३०१|| आस्थापनं यापनं वा कारयेद्विषमज्वरे| पयसा वृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्||३०२|| वृषस्य दधिमण्डेन सुरया वा ससैन्धवम्| पिप्पल्यास्त्रिफलायाश्च दध्नस्तक्रस्य सर्पिषः||३०३|| पञ्चगव्यस्य पयसः प्रयोगो विषमज्वरे| रसोनस्य सतैलस्य प्राग्भक्तमुपसेवनम्||३०४|| मेद्यानामुष्णवीर्याणामामिषाणां च भक्षणम्| हिङ्गुतुल्या तु वैयाघ्री वसा नस्यं ससैन्धवा||३०५|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा| सैन्धवं पिप्पलीनां च तण्डुलाः समनःशिलाः||३०६|| नेत्राञ्जनं तैलपिष्टं शस्यते विषमज्वरे| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||३०७|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपनं ज्वरनाशनम्| ये धूमा धूपनं यच्च नावनं चाञ्जनं च यत्||३०८|| मनोविकारे निर्दिष्टं कार्यं तद्विषमज्वरे| मणीनामोषधीनां च मङ्गल्यानां विषस्य च||३०९|| धारणादगदानां च सेवनान्न भवेज्ज्वरः|३१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (309-316) · Śloka 317
ਸੋਮਂ ਸਾਨੁਚਰਂ ਦੇਵਂ ਸਮਾਤਗਣਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍||੩੧੦|| ਪੂਜਯਨ੍ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਤ੍| ਵਿਸ੍ਣੁਂ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਚਰਾਚਰਪਤਿਂ ਵਿਭੁਮ੍||੩੧੧|| ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਨਾਮਸਹਸ੍ਰੇਣ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਪੋਹਤਿ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਹੁਤਭਕ੍ਸਂ ਹਿਮਾਚਲਮ੍||੩੧੨|| ਗਙ੍ਗਾਂ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਂਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟ੍ਯਾ ਪੂਜਯਞ੍ਜਯਤਿ ਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਤੁਃ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਰੂਣਾਂ ਪੂਜਨੇਨ ਚ||੩੧੩|| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਤਪਸਾ ਸਤ੍ਯੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਚ| ਜਪਹੋਮਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ||੩੧੪|| ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਚ| ਜ੍ਵਰੇ ਰਸਸ੍ਥੇ ਵਮਨਮੁਪਵਾਸਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍||੩੧੫|| ਸੇਕਪ੍ਰਦੇਹੌ ਰਕ੍ਤਸ੍ਥੇ ਤਥਾ ਸਂਸ਼ਮਨਾਨਿ ਚ| ਵਿਰੇਚਨਂ ਸੋਪਵਾਸਂ ਮਾਂਸਮੇਦਃਸ੍ਥਿਤੇ ਹਿਤਮ੍||੩੧੬|| ਅਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਗਤੇ ਦੇਯਾ ਨਿਰੂਹਾਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਃ|੩੧੭|
View original
सोमं सानुचरं देवं समातृगणमीश्वरम्||३१०|| पूजयन् प्रयतः शीघ्रं मुच्यते विषमज्वरात्| विष्णुं सहस्रमूर्धानं चराचरपतिं विभुम्||३११|| स्तुवन्नामसहस्रेण ज्वरान् सर्वानपोहति| ब्रह्माणमश्विनाविन्द्रं हुतभक्षं हिमाचलम्||३१२|| गङ्गां मरुद्गणांश्चेष्ट्या पूजयञ्जयति ज्वरान्| भक्त्या मातुः पितुश्चैव गुरूणां पूजनेन च||३१३|| ब्रह्मचर्येण तपसा सत्येन नियमेन च| जपहोमप्रदानेन वेदानां श्रवणेन च||३१४|| ज्वराद्विमुच्यते शीघ्रं साधूनां दर्शनेन च| ज्वरे रसस्थे वमनमुपवासं च कारयेत्||३१५|| सेकप्रदेहौ रक्तस्थे तथा संशमनानि च| विरेचनं सोपवासं मांसमेदःस्थिते हितम्||३१६|| अस्थिमज्जगते देया निरूहाः सानुवासनाः|३१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (317-322) · Śloka 323
ਸ਼ਾਪਾਭਿਚਾਰਾਦ੍ਭੂਤਾਨਾਮਭਿਸਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਯੋ ਜ੍ਵਰਃ||੩੧੭|| ਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਮੌਸਧਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਅਭਿਘਾਤਜ੍ਵਰੋ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੩੧੮|| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕੈਰ੍ਮਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੈਰ੍ਮਾਂਸਰਸੌਦਨੈਃ| ਸਾਨਾਹੋ ਮਦ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਾਂ ਮਦਿਰਾਰਸਭੋਜਨੈਃ||੩੧੯|| ਕ੍ਸਤਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਸਤਵ੍ਰਣਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ| ਆਸ਼੍ਵਾਸੇਨੇਸ੍ਟਲਾਭੇਨ ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨੇਨ ਚ||੩੨੦|| ਹਰ੍ਸਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸ਼ੋਕਭਯਜ੍ਵਰਾਃ| ਕਾਮ੍ਯੈਰਰ੍ਥੈਰ੍ਮਨੋਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੈਃ||੩੨੧|| ਸਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਜ੍ਵਰਃ ਕ੍ਰੋਧਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ| ਕਾਮਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਜ੍ਵਰੋ ਨਾਸ਼ਂ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਕਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵਃ||੩੨੨|| ਯਾਤਿ ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਭਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਭਯਸ਼ੋਕਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ|੩੨੩|
View original
शापाभिचाराद्भूतानामभिषङ्गाच्च यो ज्वरः||३१७|| दैवव्यपाश्रयं तत्र सर्वमौषधमिष्यते| अभिघातज्वरो नश्येत् पानाभ्यङ्गेन सर्पिषः||३१८|| रक्तावसेकैर्मद्यैश्च सात्म्यैर्मांसरसौदनैः| सानाहो मद्यसात्म्यानां मदिरारसभोजनैः||३१९|| क्षतानां व्रणितानां च क्षतव्रणचिकित्सया| आश्वासेनेष्टलाभेन वायोः प्रशमनेन च||३२०|| हर्षणैश्च शमं यान्ति कामशोकभयज्वराः| काम्यैरर्थैर्मनोज्ञैश्च पित्तघ्नैश्चाप्युपक्रमैः||३२१|| सद्वाक्यैश्च शमं याति ज्वरः क्रोधसमुत्थितः| कामात् क्रोधज्वरो नाशं क्रोधात् कामसमुद्भवः||३२२|| याति ताभ्यामुभाभ्यां च भयशोकसमुत्थितः|३२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (323) · Śloka 324
ਜ੍ਵਰਸ੍ਯ ਵੇਗਂ ਕਾਲਂ ਚ ਚਿਨ੍ਤਯਞ੍ਜ੍ਵਰ੍ਯਤੇ ਤੁ ਯਃ||੩੨੩|| ਤਸ੍ਯੇਸ੍ਟੈਸ੍ਤੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸਯੈਰ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ਸ੍ਮਤਿਮ੍|੩੨੪|
View original
ज्वरस्य वेगं कालं च चिन्तयञ्ज्वर्यते तु यः||३२३|| तस्येष्टैस्तु विचित्रैश्च विषयैर्नाशयेत् स्मृतिम्|३२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (324-328) · Śloka 328
ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਮੋਕ੍ਸੇ ਪੁਰੁਸਃ ਕੂਜਨ੍ ਵਮਤਿ ਚੇਸ੍ਟਤੇ| ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਵਿਵਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗੋ ਵੇਪਤੇ ਲੀਯਤੇ ਮੁਹੁਃ||੩੨੪|| ਪ੍ਰਲਪਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਃ ਸ਼ੀਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਭਵਤ੍ਯਪਿ| ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਜ੍ਵਰਵੇਗਾਰ੍ਤਃ ਸਕ੍ਰੋਧ ਇਵ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ||੩੨੫|| ਸਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਸ਼ਕਦ੍ਦ੍ਰਵਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵੇਗਵਤ੍| ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਜਾਨੀਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਮੋਕ੍ਸੇ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ||੩੨੬|| ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਬਲਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਭਿਨਵੋ ਜ੍ਵਰਃ| ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਦੋਸਪਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੇਦ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍||੩੨੭|| ਕਤ੍ਵਾ ਦੋਸਵਸ਼ਾਦ੍ਵੇਗਂ ਕ੍ਰਮਾਦੁਪਰਮਨ੍ਤਿ ਯੇ| ਤੇਸਾਮਦਾਰੁਣੋ ਮੋਕ੍ਸੋ ਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਚਿਰਕਾਰਿਣਾਮ੍||੩੨੮||
View original
ज्वरप्रमोक्षे पुरुषः कूजन् वमति चेष्टते| श्वसन्विवर्णः स्विन्नाङ्गो वेपते लीयते मुहुः||३२४|| प्रलपत्युष्णसर्वाङ्गः शीताङ्गश्च भवत्यपि| विसञ्ज्ञो ज्वरवेगार्तः सक्रोध इव वीक्ष्यते ||३२५|| सदोषशब्दं च शकृद्द्रवं स्रवति वेगवत्| लिङ्गान्येतानि जानीयाज्ज्वरमोक्षे विचक्षणः||३२६|| बहुदोषस्य बलवान् प्रायेणाभिनवो ज्वरः| सत्क्रियादोषपक्त्या चेद्विमुञ्चति सुदारुणम्||३२७|| कृत्वा दोषवशाद्वेगं क्रमादुपरमन्ति ये| तेषामदारुणो मोक्षो ज्वराणां चिरकारिणाम्||३२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (329) · Śloka 329
ਵਿਗਤਕ੍ਲਮਸਨ੍ਤਾਪਮਵ੍ਯਥਂ ਵਿਮਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍| ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਰੁਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੩੨੯||
View original
विगतक्लमसन्तापमव्यथं विमलेन्द्रियम्| युक्तं प्रकृतिसत्त्वेन विद्यात् पुरुषमज्वरम्||३२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (330-332) · Śloka 332
ਸਜ੍ਵਰੋ ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਦਾਹੀਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਅਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੩੩੦|| ਵ੍ਯਵਾਯਮਤਿਚੇਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਮਤ੍ਯਸ਼ਨਾਨਿ ਚ| ਤਥਾ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨ ਚ||੩੩੧|| ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਚ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਾਨਿ ਚ| ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਸੇਵੇਤ ਯਾਵਨ੍ਨ ਬਲਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍||੩੩੨||
View original
सज्वरो ज्वरमुक्तश्च विदाहीनि गुरूणि च| असात्म्यान्यन्नपानानि विरुद्धानि च वर्जयेत्||३३०|| व्यवायमतिचेष्टाश्च स्नानमत्यशनानि च| तथा ज्वरः शमं याति प्रशान्तो जायते न च||३३१|| व्यायामं च व्यवायं च स्नानं चङ्क्रमणानि च| ज्वरमुक्तो न सेवेत यावन्न बलवान् भवेत्||३३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (333-343) · Śloka 343
ਅਸਞ੍ਜਾਤਬਲੋ ਯਸ੍ਤੁ ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸੇਵਤੇ| ਵਰ੍ਜ੍ਯਮੇਤਨ੍ਨਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਵਰ੍ਤਤੇ ਜ੍ਵਰਃ||੩੩੩|| ਦੁਰ੍ਹਤੇਸੁ ਚ ਦੋਸੇਸੁ ਯਸ੍ਯ ਵਾ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ| ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨਪ੍ਯਪਚਾਰੇਣ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ||੩੩੪|| ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਹੀਨਤੇਜਸਮ੍ | ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਸ ਹਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰਾਗਤਃ||੩੩੫|| ਅਥਵਾਪਿ ਪਰੀਪਾਕਂ ਧਾਤੁਸ੍ਵੇਵ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮਲਾਃ| ਯਾਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਤਥਾਪ੍ਯਪਕੁਰ੍ਵਤੇ||੩੩੬|| ਦੀਨਤਾਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਗ੍ਲਾਨਿਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਨਾਨ੍ਨਕਾਮਤਾਮ੍| ਕਣ੍ਡੂਰੁਕ੍ਤੋਠਪਿਡਕਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਂ ਚ ਤੇ ਮਦੁਮ੍||੩੩੭|| ਏਵਮਨ੍ਯੇਪਿ ਚ ਗਦਾ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਗਤਾਃ| ਅਨਿਰ੍ਘਾਤੇਨ ਦੋਸਾਣਾਮਲ੍ਪੈਰਪ੍ਯਹਿਤੈਰ੍ਨਣਾਮ੍||੩੩੮|| ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੇਪਿ ਜ੍ਵਰੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਯਥਾਬਲਮ੍| ਯਥਾਪ੍ਰਾਣਂ ਹਰੇਦ੍ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਮਂ ਨਯੇਤ੍||੩੩੯|| ਮਦੁਭਿਃ ਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਾਪਨਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਲਘਵੋ ਯੂਸਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਮਿਸਜਾ ਰਸਾਃ||੩੪੦|| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਨਾਨਧੂਪਨਾਨ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚ| ਹਿਤਾਨਿ ਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤੇ ਜ੍ਵਰੇ ਤਿਕ੍ਤਘਤਾਨਿ ਚ||੩੪੧|| ਗੁਰ੍ਵ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਾਂ ਭੋਜਨਾਤ੍ ਪੁਨਰਾਗਤੇ| ਲਙ੍ਘਨੋਸ੍ਣੋਪਚਾਰਾਦਿਃ ਕ੍ਰਮਃ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੩੪੨|| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਂ ਤਿਕ੍ਤਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਰ੍ਪਟਕੋਮਤਾ| ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪੀਤਾਨਿ ਚਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪੁਨਰਾਵਰ੍ਤਕਂ ਜ੍ਵਰਮ੍||੩੪੩||
View original
असञ्जातबलो यस्तु ज्वरमुक्तो निषेवते| वर्ज्यमेतन्नरस्तस्य पुनरावर्तते ज्वरः||३३३|| दुर्हृतेषु च दोषेषु यस्य वा विनिवर्तते| स्वल्पेनप्यपचारेण तस्य व्यावर्तते पुनः||३३४|| चिरकालपरिक्लिष्टं दुर्बलं हीनतेजसम् | अचिरेणैव कालेन स हन्ति पुनरागतः||३३५|| अथवाऽपि परीपाकं धातुष्वेव क्रमान्मलाः| यान्ति ज्वरमकुर्वन्तस्ते तथाऽप्यपकुर्वते||३३६|| दीनतां श्वयथुं ग्लानिं पाण्डुतां नान्नकामताम्| कण्डूरुक्तोठपिडकाः कुर्वन्त्यग्निं च ते मृदुम्||३३७|| एवमन्येऽपि च गदा व्यावर्तन्ते पुनर्गताः| अनिर्घातेन दोषाणामल्पैरप्यहितैर्नृणाम्||३३८|| निर्वृत्तेऽपि ज्वरे तस्माद्यथावस्थं यथाबलम्| यथाप्राणं हरेद्दोषं प्रयोगैर्वा शमं नयेत्||३३९|| मृदुभिः शोधनैः शुद्धिर्यापना बस्तयो हिताः| हिताश्च लघवो यूषा जाङ्गलामिषजा रसाः||३४०|| अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानधूपनान्यञ्जनानि च| हितानि पुनरावृत्ते ज्वरे तिक्तघृतानि च||३४१|| गुर्व्यभिष्यन्द्यसात्म्यानां भोजनात् पुनरागते| लङ्घनोष्णोपचारादिः क्रमः कार्यश्च पूर्ववत्||३४२|| किराततिक्तकं तिक्ता मुस्तं पर्पटकोऽमृता| घ्नन्ति पीतानि चाभ्यासात् पुनरावर्तकं ज्वरम्||३४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (344) · Śloka 344
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਜ੍ਵਰਾਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਪੇਕ੍ਸੀ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੩੪੪||
View original
तस्यां तस्यामवस्थायां ज्वरितानां विचक्षणः| ज्वराक्रियाक्रमापेक्षी कुर्यात्तत्तच्चिकित्सितम्||३४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (345) · Śloka 345
ਰੋਗਰਾਟ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਨ੍ਤਕਦ੍ਦਾਰੁਣੋ ਜ੍ਵਰਃ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇ ਭਿਸਕ੍||੩੪੫||
View original
रोगराट् सर्वभूतानामन्तकृद्दारुणो ज्वरः| तस्माद्विशेषतस्तस्य यतेत प्रशमे भिषक्||३४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (346) · Śloka 346
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਆਤ੍ਰੇਯੇਣਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਯ ਭੂਤਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ||੩੪੬||
View original
तत्र श्लोकः- यथाक्रमं यथाप्रश्नमुक्तं ज्वरचिकित्सितम्| आत्रेयेणाग्निवेशाय भूतानां हितकाम्यया||३४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon