Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो वातव्याधिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
34. vātavyādhicikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ವಾಯುರಾಯುರ್ಬಲಂ ವಾಯುರ್ವಾಯುರ್ಧಾತಾ ಶರೀರಿಣಾಮ್| ವಾಯುರ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಭುರ್ವಾಯುಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿತಃ||೩||
View original
वायुरायुर्बलं वायुर्वायुर्धाता शरीरिणाम्| वायुर्विश्वमिदं सर्वं प्रभुर्वायुश्च कीर्तितः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಅವ್ಯಾಹತಗತಿರ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಸ್ಥಃ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತಃ| ವಾಯುಃ ಸ್ಯಾತ್ಸೋಽಧಿಕಂ ಜೀವೇದ್ವೀತರೋಗಃ ಸಮಾಃ ಶತಮ್||೪||
View original
अव्याहतगतिर्यस्य स्थानस्थः प्रकृतौ स्थितः| वायुः स्यात्सोऽधिकं जीवेद्वीतरोगः समाः शतम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-11) · Śloka 11
ಪ್ರಾಣೋದಾನಸಮಾನಾಖ್ಯವ್ಯಾನಾಪಾನೈಃ ಸ ಪಞ್ಚಧಾ| ದೇಹಂ ತನ್ತ್ರಯತೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಾನೇಷ್ವವ್ಯಾಹತಶ್ಚರನ್||೫|| ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಮೂರ್ಧೋರಃಕಣ್ಠಜಿಹ್ವಾಸ್ಯನಾಸಿಕಾಃ | ಷ್ಠೀವನಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಶ್ವಾಸಾಹಾರಾದಿ ಕರ್ಮ ಚ||೬|| ಉದಾನಸ್ಯ ಪುನಃ ಸ್ಥಾನಂ ನಾಭ್ಯುರಃ ಕಣ್ಠ ಏವ ಚ| ವಾಕ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಯತ್ನೌರ್ಜೋಬಲವರ್ಣಾದಿ ಕರ್ಮ ಚ||೭|| ಸ್ವೇದದೋಷಾಮ್ಬುವಾಹೀನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಃ| ಅನ್ತರಗ್ನೇಶ್ಚ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಃ ಸಮಾನೋಽಗ್ನಿಬಲಪ್ರದಃ||೮|| ದೇಹಂ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಸರ್ವಂ ತು ವ್ಯಾನಃ ಶೀಘ್ರಗತಿರ್ನೃಣಾಮ್| ಗತಿಪ್ರಸಾರಣಾಕ್ಷೇಪನಿಮೇಷಾದಿಕ್ರಿಯಃ ಸದಾ||೯|| ವೃಷಣೌ ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಂ ಚ ನಾಭ್ಯೂರೂ ವಙ್ಕ್ಷಣೌ ಗುದಮ್| ಅಪಾನಸ್ಥಾನಮನ್ತ್ರಸ್ಥಃ ಶುಕ್ರಮೂತ್ರಶಕೃನ್ತಿ ಚ||೧೦|| ಸೃಜತ್ಯಾರ್ತವಗರ್ಭೌ ಚ ಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಾಶ್ಚ ತೇ| ಸ್ವಕರ್ಮ ಕುರ್ವತೇ ದೇಹೋ ಧಾರ್ಯತೇ ತೈರನಾಮಯಃ||೧೧||
View original
प्राणोदानसमानाख्यव्यानापानैः स पञ्चधा| देहं तन्त्रयते सम्यक् स्थानेष्वव्याहतश्चरन्||५|| स्थानं प्राणस्य मूर्धोरःकण्ठजिह्वास्यनासिकाः | ष्ठीवनक्षवथूद्गारश्वासाहारादि कर्म च||६|| उदानस्य पुनः स्थानं नाभ्युरः कण्ठ एव च| वाक्प्रवृत्तिः प्रयत्नौर्जोबलवर्णादि कर्म च||७|| स्वेददोषाम्बुवाहीनि स्रोतांसि समधिष्ठितः| अन्तरग्नेश्च पार्श्वस्थः समानोऽग्निबलप्रदः||८|| देहं व्याप्नोति सर्वं तु व्यानः शीघ्रगतिर्नृणाम्| गतिप्रसारणाक्षेपनिमेषादिक्रियः सदा||९|| वृषणौ बस्तिमेढ्रं च नाभ्यूरू वङ्क्षणौ गुदम्| अपानस्थानमन्त्रस्थः शुक्रमूत्रशकृन्ति च||१०|| सृजत्यार्तवगर्भौ च युक्ताः स्थानस्थिताश्च ते| स्वकर्म कुर्वते देहो धार्यते तैरनामयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12-14) · Śloka 14
ವಿಮಾರ್ಗಸ್ಥಾ ಹ್ಯಯುಕ್ತಾ ವಾ ರೋಗೈಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕರ್ಮಜೈಃ| ಶರೀರಂ ಪೀಡಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಪ್ರಾಣಾನಾಶು ಹರನ್ತಿ ಚ||೧೨|| ಸಙ್ಖ್ಯಾಮಪ್ಯತಿವೃತ್ತಾನಾಂ ತಜ್ಜಾನಾಂ ಹಿ ಪ್ರಧಾನತಃ| ಅಶೀತಿರ್ನಖಭೇದಾದ್ಯಾ ರೋಗಾಃ ಸೂತ್ರೇ ನಿದರ್ಶಿತಾಃ||೧೩|| ತಾನುಚ್ಯಮಾನಾನ್ ಪರ್ಯಾಯೈಃ ಸಹೇತೂಪಕ್ರಮಾಞ್ಛೃಣು| ಕೇವಲಂ ವಾಯುಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸ್ಥಾನಭೇದಾತ್ತಥಾಽಽವೃತಮ್||೧೪||
View original
विमार्गस्था ह्ययुक्ता वा रोगैः स्वस्थानकर्मजैः| शरीरं पीडयन्त्येते प्राणानाशु हरन्ति च||१२|| सङ्ख्यामप्यतिवृत्तानां तज्जानां हि प्रधानतः| अशीतिर्नखभेदाद्या रोगाः सूत्रे निदर्शिताः||१३|| तानुच्यमानान् पर्यायैः सहेतूपक्रमाञ्छृणु| केवलं वायुमुद्दिश्य स्थानभेदात्तथाऽऽवृतम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (15-18) · Śloka 19
ರೂಕ್ಷಶೀತಾಲ್ಪಲಘ್ವನ್ನವ್ಯವಾಯಾತಿಪ್ರಜಾಗರೈಃ| ವಿಷಮಾದುಪಚಾರಾಚ್ಚ ದೋಷಾಸೃಕ್ಸ್ರವಣಾದತಿ||೧೫|| ಲಙ್ಘನಪ್ಲವನಾತ್ಯಧ್ವವ್ಯಾಯಾಮಾತಿವಿಚೇಷ್ಟಿತೈಃ| ಧಾತೂನಾಂ ಸಙ್ಕ್ಷಯಾಚ್ಚಿನ್ತಾಶೋಕರೋಗಾತಿಕರ್ಷಣಾತ್||೧೬|| ದುಃಖಶಯ್ಯಾಸನಾತ್ ಕ್ರೋಧಾದ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದ್ಭಯಾದಪಿ| ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಾದಾಮಾದಭಿಘಾತಾದಭೋಜನಾತ್||೧೭|| ಮರ್ಮಾಘಾತಾದ್ಗಜೋಷ್ಟ್ರಾಶ್ವಶೀಘ್ರಯಾನಾಪತಂಸನಾತ್| ದೇಹೇ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರಿಕ್ತಾನಿ ಪೂರಯಿತ್ವಾಽನಿಲೋ ಬಲೀ||೧೮|| ಕರೋತಿ ವಿವಿಧಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗಸಂಶ್ರಿತಾನ್|೧೯|
View original
रूक्षशीताल्पलघ्वन्नव्यवायातिप्रजागरैः| विषमादुपचाराच्च दोषासृक्स्रवणादति||१५|| लङ्घनप्लवनात्यध्वव्यायामातिविचेष्टितैः| धातूनां सङ्क्षयाच्चिन्ताशोकरोगातिकर्षणात्||१६|| दुःखशय्यासनात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्भयादपि| वेगसन्धारणादामादभिघातादभोजनात्||१७|| मर्माघाताद्गजोष्ट्राश्वशीघ्रयानापतंसनात्| देहे स्रोतांसि रिक्तानि पूरयित्वाऽनिलो बली||१८|| करोति विविधान् व्याधीन् सर्वाङ्गैकाङ्गसंश्रितान्|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (19) · Śloka 20
ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಲಕ್ಷಣಂ ತೇಷಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೯|| ಆತ್ಮರೂಪಂ ತು ತದ್ವ್ಯಕ್ತಮಪಾಯೋ ಲಘುತಾ ಪುನಃ|೨೦|
View original
अव्यक्तं लक्षणं तेषां पूर्वरूपमिति स्मृतम्||१९|| आत्मरूपं तु तद्व्यक्तमपायो लघुता पुनः|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-23) · Śloka 24
ಸಙ್ಕೋಚಃ ಪರ್ವಣಾಂ ಸ್ತಮ್ಭೋ ಭೇದೋಽಸ್ಥ್ನಾಂ ಪರ್ವಣಾಮಪಿ||೨೦|| ಲೋಮಹರ್ಷಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ಪಾಣಿಪೃಷ್ಠಶಿರೋಗ್ರಹಃ| ಖಾಞ್ಜ್ಯಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಕುಬ್ಜತ್ವಂ ಶೋಷೋಽಙ್ಗಾನಾಮನಿದ್ರತಾ||೨೧|| ಗರ್ಭಶುಕ್ರರಜೋನಾಶಃ ಸ್ಪನ್ದನಂ ಗಾತ್ರಸುಪ್ತತಾ| ಶಿರೋನಾಸಾಕ್ಷಿಜತ್ರೂಣಾಂ ಗ್ರೀವಾಯಾಶ್ಚಾಪಿ ಹುಣ್ಡನಮ್||೨೨|| ಭೇದಸ್ತೋದಾರ್ತಿರಾಕ್ಷೇಪೋ ಮೋಹಶ್ಚಾಯಾಸ ಏವ ಚ| ಏವಂವಿಧಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ಕರೋತಿ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೨೩|| ಹೇತುಸ್ಥಾನವಿಶೇಷಾಚ್ಚ ಭವೇದ್ರೋಗವಿಶೇಷಕೃತ್|೨೪|
View original
सङ्कोचः पर्वणां स्तम्भो भेदोऽस्थ्नां पर्वणामपि||२०|| लोमहर्षः प्रलापश्च पाणिपृष्ठशिरोग्रहः| खाञ्ज्यपाङ्गुल्यकुब्जत्वं शोषोऽङ्गानामनिद्रता||२१|| गर्भशुक्ररजोनाशः स्पन्दनं गात्रसुप्तता| शिरोनासाक्षिजत्रूणां ग्रीवायाश्चापि हुण्डनम्||२२|| भेदस्तोदार्तिराक्षेपो मोहश्चायास एव च| एवंविधानि रूपाणि करोति कुपितोऽनिलः||२३|| हेतुस्थानविशेषाच्च भवेद्रोगविशेषकृत्|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (24-37) · Śloka 38
ತತ್ರ ಕೋಷ್ಠಾಶ್ರಿತೇ ದುಷ್ಟೇ ನಿಗ್ರಹೋ ಮೂತ್ರವರ್ಚಸೋಃ||೨೪|| ಬ್ರಧ್ನಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಚ ಮಾರುತೇ| ಸರ್ವಾಙ್ಗಕುಪಿತೇ ವಾತೇ ಗಾತ್ರಸ್ಫುರಣಭಞ್ಜನೇ||೨೫|| ವೇದನಾಭಿಃ ಪರೀತಶ್ಚ ಸ್ಫುಟನ್ತೀವಾಸ್ಯ ಸನ್ಧಯಃ| ಗ್ರಹೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಾನಾಂ ಶೂಲಾಧ್ಮಾನಾಶ್ಮಶರ್ಕರಾಃ||೨೬|| ಜಙ್ಘೋರುತ್ರಿಕಪಾತ್ಪೃಷ್ಠರೋಗಶೋಷೌ ಗುದಸ್ಥಿತೇ| ಹೃನ್ನಾಭಿಪಾರ್ಶ್ವೋದರರುಕ್ತೃಷ್ಣೋದ್ಗಾರವಿಸೂಚಿಕಾಃ||೨೭|| ಕಾಸಃ ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷಶ್ಚ ಶ್ವಾಸಶ್ಚಾಮಾಶಯಸ್ಥಿತೇ| ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೋಽನ್ತ್ರಕೂಜಂ ಶೂಲಾಟೋಪೌ ಕರೋತಿ ಚ||೨೮|| ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಮಾನಾಹಂ ತ್ರಿಕವೇದನಾಮ್| ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯವಧಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಸಮೀರಣಃ||೨೯|| ತ್ವಗ್ರೂಕ್ಷಾ ಸ್ಫುಟಿತಾ ಸುಪ್ತಾ ಕೃಶಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಚ ತುದ್ಯತೇ| ಆತನ್ಯತೇ ಸರಾಗಾ ಚ ಪರ್ವರುಕ್ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಿತೇಽನಿಲೇ||೩೦|| ರುಜಸ್ತೀವ್ರಾಃ ಸಸನ್ತಾಪಾ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಕೃಶತಾಽರುಚಿಃ| ಗಾತ್ರೇ ಚಾರೂಂಷಿ ಭುಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭಶ್ಚಾಸೃಗ್ಗತೇಽನಿಲೇ||೩೧|| ಗುರ್ವಙ್ಗಂ ತುದ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ದಣ್ಡಮುಷ್ಟಿಹತಂ ತಥಾ| ಸರುಕ್ ಶ್ರಮಿತಮತ್ಯರ್ಥಂ ಮಾಂಸಮೇದೋಗತೇಽನಿಲೇ||೩೨|| ಭೇದೋಽಸ್ಥಿಪರ್ವಣಾಂ ಸನ್ಧಿಶೂಲಂ ಮಾಂಸಬಲಕ್ಷಯಃ| ಅಸ್ವಪ್ನಃ ಸನ್ತತಾ ರುಕ್ ಚ ಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಕುಪಿತೇಽನಿಲೇ||೩೩|| ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಮುಞ್ಚತಿ ಬಧ್ನಾತಿ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಮಥಾಪಿ ವಾ| ವಿಕೃತಿಂ ಜನಯೇಚ್ಚಾಪಿ ಶುಕ್ರಸ್ಥಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೩೪|| ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಮಾಯಾಮಂ ಖಲ್ಲಿಂ ಕುಬ್ಜತ್ವಮೇವ ಚ| ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಾಂಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನಾಯುಗತೋಽನಿಲಃ||೩೫|| ಶರೀರಂ ಮನ್ದರುಕ್ಶೋಫಂ ಶುಷ್ಯತಿ ಸ್ಪನ್ದತೇ ತಥಾ| ಸುಪ್ತಾಸ್ತನ್ವ್ಯೋ ಮಹತ್ಯೋ ವಾ ಸಿರಾ ವಾತೇ ಸಿರಾಗತೇ||೩೬|| ವಾತಪೂರ್ಣದೃತಿಸ್ಪರ್ಶಃ ಶೋಥಃ ಸನ್ಧಿಗತೇಽನಿಲೇ| ಪ್ರಸಾರಣಾಕುಞ್ಚನಯೋಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಸವೇದನಾ||೩೭|| (ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಸ್ಥಾನಭೇದೇನ ವಾಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮೇವ ಚ)|೩೮|
View original
तत्र कोष्ठाश्रिते दुष्टे निग्रहो मूत्रवर्चसोः||२४|| ब्रध्नहृद्रोगगुल्मार्शःपार्श्वशूलं च मारुते| सर्वाङ्गकुपिते वाते गात्रस्फुरणभञ्जने||२५|| वेदनाभिः परीतश्च स्फुटन्तीवास्य सन्धयः| ग्रहो विण्मूत्रवातानां शूलाध्मानाश्मशर्कराः||२६|| जङ्घोरुत्रिकपात्पृष्ठरोगशोषौ गुदस्थिते| हृन्नाभिपार्श्वोदररुक्तृष्णोद्गारविसूचिकाः||२७|| कासः कण्ठास्यशोषश्च श्वासश्चामाशयस्थिते| पक्वाशयस्थोऽन्त्रकूजं शूलाटोपौ करोति च||२८|| कृच्छ्रमूत्रपुरीषत्वमानाहं त्रिकवेदनाम्| श्रोत्रादिष्विन्द्रियवधं कुर्याद्दुष्टसमीरणः||२९|| त्वग्रूक्षा स्फुटिता सुप्ता कृशा कृष्णा च तुद्यते| आतन्यते सरागा च पर्वरुक् त्वक्स्थितेऽनिले||३०|| रुजस्तीव्राः ससन्तापा वैवर्ण्यं कृशताऽरुचिः| गात्रे चारूंषि भुक्तस्य स्तम्भश्चासृग्गतेऽनिले||३१|| गुर्वङ्गं तुद्यतेऽत्यर्थं दण्डमुष्टिहतं तथा| सरुक् श्रमितमत्यर्थं मांसमेदोगतेऽनिले||३२|| भेदोऽस्थिपर्वणां सन्धिशूलं मांसबलक्षयः| अस्वप्नः सन्तता रुक् च मज्जास्थिकुपितेऽनिले||३३|| क्षिप्रं मुञ्चति बध्नाति शुक्रं गर्भमथापि वा| विकृतिं जनयेच्चापि शुक्रस्थः कुपितोऽनिलः||३४|| बाह्याभ्यन्तरमायामं खल्लिं कुब्जत्वमेव च| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च कुर्यात् स्नायुगतोऽनिलः||३५|| शरीरं मन्दरुक्शोफं शुष्यति स्पन्दते तथा| सुप्तास्तन्व्यो महत्यो वा सिरा वाते सिरागते||३६|| वातपूर्णदृतिस्पर्शः शोथः सन्धिगतेऽनिले| प्रसारणाकुञ्चनयोः प्रवृत्तिश्च सवेदना||३७|| (इत्युक्तं स्थानभेदेन वायोर्लक्षणमेव च)|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (38-42) · Śloka 42
ಅತಿವೃದ್ಧಃ ಶರೀರಾರ್ಧಮೇಕಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಯದಾ ತದೋಪಶೋಷ್ಯಾಸೃಗ್ಬಾಹುಂ ಪಾದಂ ಚ ಜಾನು ಚ||೩೮|| ತಸ್ಮಿನ್ ಸಙ್ಕೋಚಯತ್ಯರ್ಧೇ ಮುಖಂ ಜಿಹ್ಮಂ ಕರೋತಿ ಚ| ವಕ್ರೀಕರೋತಿ ನಾಸಾಭ್ರೂಲಲಾಟಾಕ್ಷಿಹನೂಸ್ತಥಾ||೩೯|| ತತೋ ವಕ್ರಂ ವ್ರಜತ್ಯಾಸ್ಯೇ ಭೋಜನಂ ವಕ್ರನಾಸಿಕಮ್ | ಸ್ತಬ್ಧಂ ನೇತ್ರಂ ಕಥಯತಃ ಕ್ಷವಥುಶ್ಚ ನಿಗೃಹ್ಯತೇ||೪೦|| ದೀನಾ ಜಿಹ್ಮಾ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತಾ ಕಲಾ ಸಜ್ಜತಿ ಚಾಸ್ಯ ವಾಕ್| ದನ್ತಾಶ್ಚಲನ್ತಿ ಬಾಧ್ಯೇತೇ ಶ್ರವಣೌ ಭಿದ್ಯತೇ ಸ್ವರಃ||೪೧|| ಪಾದಹಸ್ತಾಕ್ಷಿಜಙ್ಘೋರುಶಙ್ಖಶ್ರವಣಗಣ್ಡರುಕ್ | ಅರ್ಧೇ ತಸ್ಮಿನ್ಮುಖಾರ್ಧೇ ವಾ ಕೇವಲೇ ಸ್ಯಾತ್ತದರ್ದಿತಮ್||೪೨||
View original
अतिवृद्धः शरीरार्धमेकं वायुः प्रपद्यते| यदा तदोपशोष्यासृग्बाहुं पादं च जानु च||३८|| तस्मिन् सङ्कोचयत्यर्धे मुखं जिह्मं करोति च| वक्रीकरोति नासाभ्रूललाटाक्षिहनूस्तथा||३९|| ततो वक्रं व्रजत्यास्ये भोजनं वक्रनासिकम् | स्तब्धं नेत्रं कथयतः क्षवथुश्च निगृह्यते||४०|| दीना जिह्मा समुत्क्षिप्ता कला सज्जति चास्य वाक्| दन्ताश्चलन्ति बाध्येते श्रवणौ भिद्यते स्वरः||४१|| पादहस्ताक्षिजङ्घोरुशङ्खश्रवणगण्डरुक् | अर्धे तस्मिन्मुखार्धे वा केवले स्यात्तदर्दितम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (43-44) · Śloka 45
ಮನ್ಯೇ ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ವಾತೋಽನ್ತರ್ಯದಾ ನಾಡೀಃ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಂ ತದಾ ಕುರ್ಯಾದನ್ತರಾಯಾಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಮ್||೪೩|| ಅನ್ತರಾಯಮ್ಯತೇ ಗ್ರೀವಾ ಮನ್ಯಾ ಚ ಸ್ತಭ್ಯತೇ ಭೃಶಮ್| ದನ್ತಾನಾಂ ದಂಶನಂ ಲಾಲಾ ಪೃಷ್ಠಾಯಾಮಃ ಶಿರೋಗ್ರಹಃ||೪೪|| ಜೃಮ್ಭಾ ವದನಸಙ್ಗಶ್ಚಾಪ್ಯನ್ತರಾಯಾಮಲಕ್ಷಣಮ್| (ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತ್ವನ್ತರಾಯಾಮೋ ...|೪೫|
View original
मन्ये संश्रित्य वातोऽन्तर्यदा नाडीः प्रपद्यते| मन्यास्तम्भं तदा कुर्यादन्तरायामसञ्ज्ञितम्||४३|| अन्तरायम्यते ग्रीवा मन्या च स्तभ्यते भृशम्| दन्तानां दंशनं लाला पृष्ठायामः शिरोग्रहः||४४|| जृम्भा वदनसङ्गश्चाप्यन्तरायामलक्षणम्| (इत्युक्तस्त्वन्तरायामो ...|४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (45-48) · Śloka 48
...ಬಹಿರಾಯಾಮ ಉಚ್ಯತೇ)||೪೫|| ಪೃಷ್ಠಮನ್ಯಾಶ್ರಿತಾ ಬಾಹ್ಯಾಃ ಶೋಷಯಿತ್ವಾ ಸಿರಾ ಬಲೀ| ವಾಯುಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಧನುಸ್ತಮ್ಭಂ ಬಹಿರಾಯಾಮಸಞ್ಜ್ಞಕಮ್||೪೬|| ಚಾಪವನ್ನಾಮ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠತೋ ನೀಯತೇ ಶಿರಃ| ಉರ ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯತೇ ಮನ್ಯಾ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಗ್ರೀವಾಽವಮೃದ್ಯತೇ||೪೭|| ದನ್ತಾನಾಂ ದಶನಂ ಜೃಮ್ಭಾ ಲಾಲಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ವಾಗ್ಗ್ರಹಃ| ಜಾತವೇಗೋ ನಿಹನ್ತ್ಯೇಷ ವೈಕಲ್ಯಂ ವಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ||೪೮||
View original
...बहिरायाम उच्यते)||४५|| पृष्ठमन्याश्रिता बाह्याः शोषयित्वा सिरा बली| वायुः कुर्याद्धनुस्तम्भं बहिरायामसञ्ज्ञकम्||४६|| चापवन्नाम्यमानस्य पृष्ठतो नीयते शिरः| उर उत्क्षिप्यते मन्या स्तब्धा ग्रीवाऽवमृद्यते||४७|| दन्तानां दशनं जृम्भा लालास्रावश्च वाग्ग्रहः| जातवेगो निहन्त्येष वैकल्यं वा प्रयच्छति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (49) · Śloka 50
ಹನುಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತೋ ಬನ್ಧಾತ್ ಸಂಸ್ರಯತ್ಯನಿಲೋ ಹನೂ| ವಿವೃತಾಸ್ಯತ್ವಮಥವಾ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ತಬ್ಧಮವೇದನಮ್||೪೯|| ಹನುಗ್ರಹಂ ಚ ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಹನುಂ(ನೂ)ಸಂವೃತವಕ್ರತಾಮ್|೫೦|
View original
हनुमूले स्थितो बन्धात् संस्रयत्यनिलो हनू| विवृतास्यत्वमथवा कुर्यात् स्तब्धमवेदनम्||४९|| हनुग्रहं च संस्तभ्य हनुं(नू)संवृतवक्रताम्|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (50) · Śloka 51
ಮುಹುರಾಕ್ಷಿಪತಿ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಗಾತ್ರಾಣ್ಯಾಕ್ಷೇಪಕೋಽನಿಲಃ||೫೦|| ಪಾಣಿಪಾದಂ ಚ ಸಂಶೋಷ್ಯ ಸಿರಾಃ ಸಸ್ನಾಯುಕಣ್ಡರಾಃ|೫೧|
View original
मुहुराक्षिपति क्रुद्धो गात्राण्याक्षेपकोऽनिलः||५०|| पाणिपादं च संशोष्य सिराः सस्नायुकण्डराः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (51) · Śloka 52
ಪಾಣಿಪಾದಶಿರಃಪೃಷ್ಠಶ್ರೋಣೀಃ ಸ್ತಭ್ನಾತಿ ಮಾರುತಃ||೫೧|| ದಣ್ಡವತ್ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರಸ್ಯ ದಣ್ಡಕಃ ಸೋಽನುಪಕ್ರಮಃ|೫೨|
View original
पाणिपादशिरःपृष्ठश्रोणीः स्तभ्नाति मारुतः||५१|| दण्डवत्स्तब्धगात्रस्य दण्डकः सोऽनुपक्रमः|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (52) · Śloka 53
ಸ್ವಸ್ಥಃ ಸ್ಯಾದರ್ದಿತಾದೀನಾಂ ಮುಹುರ್ವೇಗೇ ಗತೇಽಗತೇ||೫೨|| ಪೀಡ್ಯತೇ ಪೀಡನೈಸ್ತೈಸ್ತೈರ್ಭಿಷಗೇತಾನ್ ವಿವರ್ಜಯೇತ್|೫೩|
View original
स्वस्थः स्यादर्दितादीनां मुहुर्वेगे गतेऽगते||५२|| पीड्यते पीडनैस्तैस्तैर्भिषगेतान् विवर्जयेत्|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (53-55) · Śloka 55
ಹತ್ವೈಕಂ ಮಾರುತಃ ಪಕ್ಷಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ವಾಮಮೇವ ವಾ||೫೩|| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚೇಷ್ಟಾನಿವೃತ್ತಿಂ ಹಿ ರುಜಂ ವಾಕ್ಸ್ತಮ್ಭಮೇವ ಚ| ಗೃಹೀತ್ವಾಽರ್ಧಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಸಿರಾಃ ಸ್ನಾಯೂರ್ವಿಶೋಷ್ಯ ಚ||೫೪|| ಪಾದಂ ಸಙ್ಕೋಚಯತ್ಯೇಕಂ ಹಸ್ತಂ ವಾ ತೋದಶೂಲಕೃತ್| ಏಕಾಙ್ಗರೋಗಂ ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಾಙ್ಗಂ ಸರ್ವದೇಹಜಮ್||೫೫||
View original
हत्वैकं मारुतः पक्षं दक्षिणं वाममेव वा||५३|| कुर्याच्चेष्टानिवृत्तिं हि रुजं वाक्स्तम्भमेव च| गृहीत्वाऽर्धं शरीरस्य सिराः स्नायूर्विशोष्य च||५४|| पादं सङ्कोचयत्येकं हस्तं वा तोदशूलकृत्| एकाङ्गरोगं तं विद्यात् सर्वाङ्गं सर्वदेहजम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (56-57) · Śloka 57
ಸ್ಫಿಕ್ಪೂರ್ವಾ ಕಟಿಪೃಷ್ಠೋರುಜಾನುಜಙ್ಘಾಪದಂ ಕ್ರಮಾತ್| ಗೃಧ್ರಸೀ ಸ್ತಮ್ಭರುಕ್ತೋದೈರ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸ್ಪನ್ದತೇ ಮುಹುಃ||೫೬|| ವಾತಾದ್ವಾತಕಫಾತ್ತನ್ದ್ರಾಗೌರವಾರೋಚಕಾನ್ವಿತಾ| ಖಲ್ಲೀ ತು ಪಾದಜಙ್ಘೋರುಕರಮೂಲಾವಮೋಟನೀ||೫೭||
View original
स्फिक्पूर्वा कटिपृष्ठोरुजानुजङ्घापदं क्रमात्| गृध्रसी स्तम्भरुक्तोदैर्गृह्णाति स्पन्दते मुहुः||५६|| वाताद्वातकफात्तन्द्रागौरवारोचकान्विता| खल्ली तु पादजङ्घोरुकरमूलावमोटनी||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (58) · Śloka 58
ಸ್ಥಾನಾನಾಮನುರೂಪೈಶ್ಚ ಲಿಙ್ಗೈಃ ಶೇಷಾನ್ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್|೫೮|
View original
स्थानानामनुरूपैश्च लिङ्गैः शेषान् विनिर्दिशेत्|५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (58-60) · Śloka 61
ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ಸಂಸರ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾದ್ಯೈರುಪಲಕ್ಷಯೇತ್||೫೮|| ವಾಯೋರ್ಧಾತುಕ್ಷಯಾತ್ ಕೋಪೋ ಮಾರ್ಗಸ್ಯಾವರಣೇನ ಚ (ವಾ)| ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾ ದೇಹೇ ಸರ್ವಸ್ರೋತೋಽನುಸಾರಿಣಃ||೫೯|| ವಾಯುರೇವ ಹಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾದ್ದ್ವಯೋಸ್ತತ್ರಾಪ್ಯುದೀರಣಃ | ಕುಪಿತಸ್ತೌ ಸಮುದ್ಧೂಯ ತತ್ರ ತತ್ರ ಕ್ಷಿಪನ್ ಗದಾನ್||೬೦|| ಕರೋತ್ಯಾವೃತಮಾರ್ಗತ್ವಾದ್ರಸಾದೀಂಶ್ಚೋಪಶೋಷಯೇತ್|೬೧|
View original
सर्वेष्वेतेषु संसर्गं पित्ताद्यैरुपलक्षयेत्||५८|| वायोर्धातुक्षयात् कोपो मार्गस्यावरणेन च (वा)| वातपित्तकफा देहे सर्वस्रोतोऽनुसारिणः||५९|| वायुरेव हि सूक्ष्मत्वाद्द्वयोस्तत्राप्युदीरणः | कुपितस्तौ समुद्धूय तत्र तत्र क्षिपन् गदान्||६०|| करोत्यावृतमार्गत्वाद्रसादींश्चोपशोषयेत्|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (61-71) · Śloka 72
ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಶೂಲಂ ಭ್ರಮಸ್ತಮಃ ||೬೧|| ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ವಿದಾಹಃ ಶೀತಕಾಮಿತಾ| ಶೈತ್ಯಗೌರವಶೂಲಾನಿ ಕಟ್ವಾದ್ಯುಪಶಯೋಽಧಿಕಮ್||೬೨|| ಲಙ್ಘನಾಯಾಸರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಕಾಮಿತಾ ಚ ಕಫಾವೃತೇ| ರಕ್ತಾವೃತೇ ಸದಾಹಾರ್ತಿಸ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನ್ತರಜೋ ಭೃಶಮ್||೬೩|| ಭವೇತ್ ಸರಾಗಃ ಶ್ವಯಥುರ್ಜಾಯನ್ತೇ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ| ಕಠಿನಾಶ್ಚ ವಿವರ್ಣಾಶ್ಚ ಪಿಡಕಾಃ ಶ್ವಯಥುಸ್ತಥಾ||೬೪|| ಹರ್ಷಃ ಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಂ ಚ ಸಞ್ಚಾರ ಇವ ಮಾಂಸಗೇ| ಚಲಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮೃದುಃ ಶೀತಃ ಶೋಫೋಽಙ್ಗೇಷ್ವರುಚಿಸ್ತಥಾ||೬೫|| ಆಢ್ಯವಾತ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯಃ ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ಮೇದಸಾಽಽವೃತಃ| ಸ್ಪರ್ಶಮಸ್ಥ್ನಾಽಽವೃತೇ ತೂಷ್ಣಂ ಪೀಡನಂ ಚಾಭಿನನ್ದತಿ||೬೬|| ಸಮ್ಭಜ್ಯತೇ ಸೀದತಿ ಚ ಸೂಚೀಭಿರಿವ ತುದ್ಯತೇ| ಮಜ್ಜಾವೃತೇ ವಿನಾಮಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜೃಮ್ಭಣಂ ಪರಿವೇಷ್ಟನಮ್||೬೭|| ಶೂಲಂ ತು ಪೀಡ್ಯಮಾನೇ ಚ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಲಭತೇ ಸುಖಮ್| ಶುಕ್ರಾವೇಗೋಽತಿವೇಗೋ ವಾ ನಿಷ್ಫಲತ್ವಂ ಚ ಶುಕ್ರಗೇ||೬೮|| ಭುಕ್ತೇ ಕುಕ್ಷೌ ಚ ರುಗ್ಜೀರ್ಣೇ ಶಾಮ್ಯತ್ಯನ್ನಾವೃತೇಽನಿಲೇ| ಮೂತ್ರಾಪ್ರವೃತ್ತಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಬಸ್ತೌ ಮೂತ್ರಾವೃತೇಽನಿಲೇ||೬೯|| ವರ್ಚಸೋಽತಿವಿಬನ್ಧೋಽಧಃ ಸ್ವೇ ಸ್ಥಾನೇ ಪರಿಕೃನ್ತತಿ| ವ್ರಜತ್ಯಾಶು ಜರಾಂ ಸ್ನೇಹೋ ಭುಕ್ತೇ ಚಾನಹ್ಯತೇ ನರಃ||೭೦|| ಚಿರಾತ್ ಪೀಡಿತಮನ್ನೇನ ದುಃಖಂ ಶುಷ್ಕಂ ಶಕೃತ್ ಸೃಜೇತ್| ಶ್ರೋಣೀವಙ್ಕ್ಷಣಪೃಷ್ಠೇಷು ರುಗ್ವಿಲೋಮಶ್ಚ ಮಾರುತಃ||೭೧|| ಅಸ್ವಸ್ಥಂ ಹೃದಯಂ ಚೈವ ವರ್ಚಸಾ ತ್ವಾವೃತೇಽನಿಲೇ|೭೨|
View original
लिङ्गं पित्तावृते दाहस्तृष्णा शूलं भ्रमस्तमः ||६१|| कट्वम्ललवणोष्णैश्च विदाहः शीतकामिता| शैत्यगौरवशूलानि कट्वाद्युपशयोऽधिकम्||६२|| लङ्घनायासरूक्षोष्णकामिता च कफावृते| रक्तावृते सदाहार्तिस्त्वङ्मांसान्तरजो भृशम्||६३|| भवेत् सरागः श्वयथुर्जायन्ते मण्डलानि च| कठिनाश्च विवर्णाश्च पिडकाः श्वयथुस्तथा||६४|| हर्षः पिपीलिकानां च सञ्चार इव मांसगे| चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफोऽङ्गेष्वरुचिस्तथा||६५|| आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसाऽऽवृतः| स्पर्शमस्थ्नाऽऽवृते तूष्णं पीडनं चाभिनन्दति||६६|| सम्भज्यते सीदति च सूचीभिरिव तुद्यते| मज्जावृते विनामः स्याज्जृम्भणं परिवेष्टनम्||६७|| शूलं तु पीड्यमाने च पाणिभ्यां लभते सुखम्| शुक्रावेगोऽतिवेगो वा निष्फलत्वं च शुक्रगे||६८|| भुक्ते कुक्षौ च रुग्जीर्णे शाम्यत्यन्नावृतेऽनिले| मूत्राप्रवृत्तिराध्मानं बस्तौ मूत्रावृतेऽनिले||६९|| वर्चसोऽतिविबन्धोऽधः स्वे स्थाने परिकृन्तति| व्रजत्याशु जरां स्नेहो भुक्ते चानह्यते नरः||७०|| चिरात् पीडितमन्नेन दुःखं शुष्कं शकृत् सृजेत्| श्रोणीवङ्क्षणपृष्ठेषु रुग्विलोमश्च मारुतः||७१|| अस्वस्थं हृदयं चैव वर्चसा त्वावृतेऽनिले|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (72-74) · Śloka 74
ಸನ್ಧಿಚ್ಯುತಿರ್ಹನುಸ್ತಮ್ಭಃ ಕುಞ್ಚನಂ ಕುಬ್ಜತಾಽರ್ದಿತಃ||೭೨|| ಪಕ್ಷಾಘಾತೋಽಙ್ಗಸಂಶೋಷಃ ಪಙ್ಗುತ್ವಂ ಖುಡವಾತತಾ| ಸ್ತಮ್ಭನಂ ಚಾಢ್ಯವಾತಶ್ಚ ರೋಗಾ ಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಗಾಶ್ಚ ಯೇ||೭೩|| ಏತೇ ಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾದ್ಯತ್ನಾತ್ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ವಾ ನ ವಾ| ನವಾನ್ ಬಲವತಸ್ತ್ವೇತಾನ್ ಸಾಧಯೇನ್ನಿರುಪದ್ರವಾನ್||೭೪||
View original
सन्धिच्युतिर्हनुस्तम्भः कुञ्चनं कुब्जताऽर्दितः||७२|| पक्षाघातोऽङ्गसंशोषः पङ्गुत्वं खुडवातता| स्तम्भनं चाढ्यवातश्च रोगा मज्जास्थिगाश्च ये||७३|| एते स्थानस्य गाम्भीर्याद्यत्नात् सिध्यन्ति वा न वा| नवान् बलवतस्त्वेतान् साधयेन्निरुपद्रवान्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (75-82) · Śloka 83
ಕ್ರಿಯಾಮತಃ ಪರಂ ಸಿದ್ಧಾಂ ವಾತರೋಗಾಪಹಾಂ ಶೃಣು| ಕೇವಲಂ ನಿರುಪಸ್ತಮ್ಭಮಾದೌ ಸ್ನೇಹೈರುಪಾಚರೇತ್||೭೫|| ವಾಯುಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಸಾತೈಲಮಜ್ಜಪಾನೈರ್ನರಂ ತತಃ| ಸ್ನೇಹಕ್ಲಾನ್ತಂ ಸಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಪಯೋಭಿಃ ಸ್ನೇಹಯೇತ್ ಪುನಃ||೭೬|| ಯೂಷೈರ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾಮ್ಬುಜಾನೂಪರಸೈರ್ವಾ ಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ| ಪಾಯಸೈಃ ಕೃಶರೈಃ ಸಾಮ್ಲಲವಣೈರನುವಾಸನೈಃ||೭೭|| ನಾವನೈಸ್ತರ್ಪಣೈಶ್ಚಾನ್ನೈಃ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವೇದಯೇತ್ತತಃ| ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತೈರ್ನಾಡೀಪ್ರಸ್ತರಸಙ್ಕರೈಃ||೭೮|| ತಥಾಽನ್ಯೈರ್ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ವೇದೈರ್ಯಥಾಯೋಗಮುಪಾಚರೇತ್| ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಂ ಸ್ವಿನ್ನಮಙ್ಗಂ ತು ವಕ್ರಂ ಸ್ತಬ್ಧಮಥಾಪಿ ವಾ||೭೯|| ಶನೈರ್ನಾಮಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಂ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಶುಷ್ಕದಾರುವತ್| ಹರ್ಷತೋದರುಗಾಯಾಮಶೋಥಸ್ತಮ್ಭಗ್ರಹಾದಯಃ||೮೦|| ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಶು ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಮಾರ್ದವಂ ಚೋಪಜಾಯತೇ| ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಧಾತೂನ್ಸಂಶುಷ್ಕಾನ್ ಪುಷ್ಣಾತ್ಯಾಶು ಪ್ರಯೋಜಿತಃ||೮೧|| ಬಲಮಗ್ನಿಬಲಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಾಣಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಭಿವರ್ಧಯೇತ್| ಅಸಕೃತ್ತಂ ಪುನಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಸ್ವೇದೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಪಾದಯೇತ್||೮೨|| ತಥಾ ಸ್ನೇಹಮೃದೌ ಕೋಷ್ಠೇ ನ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯನಿಲಾಮಯಾಃ|೮೩|
View original
क्रियामतः परं सिद्धां वातरोगापहां शृणु| केवलं निरुपस्तम्भमादौ स्नेहैरुपाचरेत्||७५|| वायुं सर्पिर्वसातैलमज्जपानैर्नरं ततः| स्नेहक्लान्तं समाश्वास्य पयोभिः स्नेहयेत् पुनः||७६|| यूषैर्ग्राम्याम्बुजानूपरसैर्वा स्नेहसंयुतैः| पायसैः कृशरैः साम्ललवणैरनुवासनैः||७७|| नावनैस्तर्पणैश्चान्नैः सुस्निग्धं स्वेदयेत्ततः| स्वभ्यक्तं स्नेहसंयुक्तैर्नाडीप्रस्तरसङ्करैः||७८|| तथाऽन्यैर्विविधैः स्वेदैर्यथायोगमुपाचरेत्| स्नेहाक्तं स्विन्नमङ्गं तु वक्रं स्तब्धमथापि वा||७९|| शनैर्नामयितुं शक्यं यथेष्टं शुष्कदारुवत्| हर्षतोदरुगायामशोथस्तम्भग्रहादयः||८०|| स्विन्नस्याशु प्रशाम्यन्ति मार्दवं चोपजायते| स्नेहश्च धातून्संशुष्कान् पुष्णात्याशु प्रयोजितः||८१|| बलमग्निबलं पुष्टिं प्राणांश्चाप्यभिवर्धयेत्| असकृत्तं पुनः स्नेहैः स्वेदैश्चाप्युपपादयेत्||८२|| तथा स्नेहमृदौ कोष्ठे न तिष्ठन्त्यनिलामयाः|८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (83-88) · Śloka 89
ಯದ್ಯನೇನ ಸದೋಷತ್ವಾತ್ ಕರ್ಮಣಾ ನ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ||೮೩|| ಮೃದುಭಿಃ ಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತೈರೌಷಧೈಸ್ತಂ ವಿಶೋಧಯೇತ್| ಘೃತಂ ತಿಲ್ವಕಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಾತಲಾಸಿದ್ಧಮೇವ ವಾ||೮೪|| ಪಯಸೈರಣ್ಡತೈಲಂ ವಾ ಪಿಬೇದ್ದೋಷಹರಂ ಶಿವಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣೋಷ್ಣಾದ್ಯೈರಾಹಾರೈರ್ಹಿ ಮಲಶ್ಚಿತಃ||೮೫|| ಸ್ರೋತೋ ಬದ್ಧ್ವಾಽನಿಲಂ ರುನ್ಧ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತಮನುಲೋಮಯೇತ್ | ದುರ್ಬಲೋ ಯೋಽವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತಂ ನಿರೂಹೈರುಪಾಚರೇತ್||೮೬|| ಪಾಚನೈರ್ದೀಪನೀಯೈರ್ವಾ ಭೋಜನೈಸ್ತದ್ಯುತೈರ್ನರಮ್| ಸಂಶುದ್ಧಸ್ಯೋತ್ಥಿತೇ ಚಾಗ್ನೌ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಪುನರ್ಹಿತೌ||೮೭|| ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಸ್ನಿಗ್ಧೈರಾಹಾರೈಃ ಸತತಂ ಪುನಃ| ನಾವನೈರ್ಧೂಮಪಾನೈಶ್ಚ ಸರ್ವಾನೇವೋಪಪಾದಯೇತ್||೮೮|| ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾತರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೮೯|
View original
यद्यनेन सदोषत्वात् कर्मणा न प्रशाम्यति||८३|| मृदुभिः स्नेहसंयुक्तैरौषधैस्तं विशोधयेत्| घृतं तिल्वकसिद्धं वा सातलासिद्धमेव वा||८४|| पयसैरण्डतैलं वा पिबेद्दोषहरं शिवम्| स्निग्धाम्ललवणोष्णाद्यैराहारैर्हि मलश्चितः||८५|| स्रोतो बद्ध्वाऽनिलं रुन्ध्यात्तस्मात्तमनुलोमयेत् | दुर्बलो योऽविरेच्यः स्यात्तं निरूहैरुपाचरेत्||८६|| पाचनैर्दीपनीयैर्वा भोजनैस्तद्युतैर्नरम्| संशुद्धस्योत्थिते चाग्नौ स्नेहस्वेदौ पुनर्हितौ||८७|| स्वाद्वम्ललवणस्निग्धैराहारैः सततं पुनः| नावनैर्धूमपानैश्च सर्वानेवोपपादयेत्||८८|| इति सामान्यतः प्रोक्तं वातरोगचिकित्सितम्|८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (89-98) · Śloka 99
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕೋಷ್ಠಸ್ಥೇ ವಾತೇ ಕ್ಷಾರಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೮೯|| ಪಾಚನೈರ್ದೀಪನೈರ್ಯುಕ್ತೈರಮ್ಲೈರ್ವಾ ಪಾಚಯೇನ್ಮಲಾನ್| ಗುದಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೇ ತು ಕರ್ಮೋದಾವರ್ತನುದ್ಧಿತಮ್||೯೦|| ಆಮಾಶಯಸ್ಥೇ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಯಥಾದೋಷಹರೀಃ ಕ್ರಿಯಾಃ| ಸರ್ವಾಙ್ಗಕುಪಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಬಸ್ತಯಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ||೯೧|| ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗಾವಗಾಹಾಶ್ಚ ಹೃದ್ಯಂ ಚಾನ್ನಂ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತೇ| ಶೀತಾಃ ಪ್ರದೇಹಾ ರಕ್ತಸ್ಥೇ ವಿರೇಕೋ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಮ್||೯೨|| ವಿರೇಕೋ ಮಾಂಸಮೇದಃಸ್ಥೇ ನಿರೂಹಾಃ ಶಮನಾನಿ ಚ| ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರತಃ ಸ್ನೇಹೈರಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತಂ ಜಯೇತ್||೯೩|| ಹರ್ಷೋಽನ್ನಪಾನಂ ಶುಕ್ರಸ್ಥೇ ಬಲಶುಕ್ರಕರಂ ಹಿತಮ್| ವಿಬದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾ ಶುಕ್ರಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೯೪|| ವಿರಿಕ್ತಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಂ ಕಾರಯೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ಗರ್ಭೇ ಶುಷ್ಕೇ ತು ವಾತೇನ ಬಾಲಾನಾಂ ಚಾಪಿ ಶುಷ್ಯತಾಮ್||೯೫|| ಸಿತಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕೈರ್ಹಿತಮುತ್ಥಾಪನೇ ಪಯಃ| ಹೃದಿ ಪ್ರಕುಪಿತೇ ಸಿದ್ಧಮಂಶುಮತ್ಯಾ ಪಯೋ ಹಿತಮ್||೯೬|| ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ನಾಭಿಪ್ರದೇಶಸ್ಥೇ ಸಿದ್ಧಾನ್ ಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಭಿಃ| ವಾಯುನಾ ವೇಷ್ಟ್ಯಮಾನೇ ತು ಗಾತ್ರೇ ಸ್ಯಾದುಪನಾಹನಮ್||೯೭|| ತೈಲಂ ಸಙ್ಕುಚಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಮಾಷಸೈನ್ಧವಸಾಧಿತಮ್| ಬಾಹುಶೀರ್ಷಗತೇ ನಸ್ಯಂ ಪಾನಂ ಚೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಮ್||೯೮|| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತ್ವಧೋ ನಾಭೇಃ ಶಸ್ಯತೇ ಚಾವಪೀಡಕಃ|೯೯|
View original
विशेषतस्तु कोष्ठस्थे वाते क्षारं पिबेन्नरः||८९|| पाचनैर्दीपनैर्युक्तैरम्लैर्वा पाचयेन्मलान्| गुदपक्वाशयस्थे तु कर्मोदावर्तनुद्धितम्||९०|| आमाशयस्थे शुद्धस्य यथादोषहरीः क्रियाः| सर्वाङ्गकुपितेऽभ्यङ्गो बस्तयः सानुवासनाः||९१|| स्वेदाभ्यङ्गावगाहाश्च हृद्यं चान्नं त्वगाश्रिते| शीताः प्रदेहा रक्तस्थे विरेको रक्तमोक्षणम्||९२|| विरेको मांसमेदःस्थे निरूहाः शमनानि च| बाह्याभ्यन्तरतः स्नेहैरस्थिमज्जगतं जयेत्||९३|| हर्षोऽन्नपानं शुक्रस्थे बलशुक्रकरं हितम्| विबद्धमार्गं दृष्ट्वा वा शुक्रं दद्याद्विरेचनम्||९४|| विरिक्तप्रतिभुक्तस्य पूर्वोक्तां कारयेत् क्रियाम्| गर्भे शुष्के तु वातेन बालानां चापि शुष्यताम्||९५|| सिताकाश्मर्यमधुकैर्हितमुत्थापने पयः| हृदि प्रकुपिते सिद्धमंशुमत्या पयो हितम्||९६|| मत्स्यान्नाभिप्रदेशस्थे सिद्धान् बिल्वशलाटुभिः| वायुना वेष्ट्यमाने तु गात्रे स्यादुपनाहनम्||९७|| तैलं सङ्कुचितेऽभ्यङ्गो माषसैन्धवसाधितम्| बाहुशीर्षगते नस्यं पानं चौत्तरभक्तिकम्||९८|| बस्तिकर्म त्वधो नाभेः शस्यते चावपीडकः|९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (99-103) · Śloka 103
ಅರ್ದಿತೇ ನಾವನಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತೈಲಂ ತರ್ಪಣಮೇವ ಚ||೯೯|| ನಾಡೀಸ್ವೇದೋಪನಾಹಾಶ್ಚಾಪ್ಯಾನೂಪಪಿಶಿತೈರ್ಹಿತಾಃ| ಸ್ವೇದನಂ ಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಕ್ಷಾಘಾತೇ ವಿರೇಚನಮ್||೧೦೦|| ಅನ್ತರಾಕಣ್ಡರಾಗುಲ್ಫಂ ಸಿರಾ ಬಸ್ತ್ಯಗ್ನಿಕರ್ಮ ಚ| ಗೃಧ್ರಸೀಷು ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಖಲ್ಲ್ಯಾಂ ತೂಷ್ಣೋಪನಾಹನಮ್||೧೦೧|| ಪಾಯಸೈಃ ಕೃಶರೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಶಸ್ತಂ ತೈಲಘೃತಾನ್ವಿತೈಃ| ವ್ಯಾತ್ತಾನನೇ ಹನುಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಮಙ್ಗುಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯ ಚ||೧೦೨|| ಪ್ರದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಂ ಚೋನ್ನಾಭ್ಯ ಚಿಬುಕೋನ್ನಾಮನಂ ಹಿತಮ್| ಸ್ರಸ್ತಂ ಸ್ವಂ ಗಮಯೇತ್ಸ್ಥಾನಂ ಸ್ತಬ್ಧಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ವಿನಾಮಯೇತ್||೧೦೩||
View original
अर्दिते नावनं मूर्ध्नि तैलं तर्पणमेव च||९९|| नाडीस्वेदोपनाहाश्चाप्यानूपपिशितैर्हिताः| स्वेदनं स्नेहसंयुक्तं पक्षाघाते विरेचनम्||१००|| अन्तराकण्डरागुल्फं सिरा बस्त्यग्निकर्म च| गृध्रसीषु प्रयुञ्जीत खल्ल्यां तूष्णोपनाहनम्||१०१|| पायसैः कृशरैर्मांसैः शस्तं तैलघृतान्वितैः| व्यात्तानने हनुं स्विन्नामङ्गुष्ठाभ्यां प्रपीड्य च||१०२|| प्रदेशिनीभ्यां चोन्नाभ्य चिबुकोन्नामनं हितम्| स्रस्तं स्वं गमयेत्स्थानं स्तब्धं स्विन्नं विनामयेत्||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (104) · Śloka 104
ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸ್ಥಾನದೂಷ್ಯಾದಿಕ್ರಿಯಾವೈಶೇಷ್ಯಮಾಚರೇತ್ |೧೦೪|
View original
प्रत्येकं स्थानदूष्यादिक्रियावैशेष्यमाचरेत् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (104-105) · Śloka 106
ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಮಜ್ಜಸೇಕಾಭ್ಯಞ್ಜನಬಸ್ತಯಃ ||೧೦೪|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಸ್ವೇದಾ ನಿವಾತಂ ಚ ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಾವರಣಾನಿ ಚ| ರಸಾಃ ಪಯಾಂಸಿ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾನಿ ಚ||೧೦೫|| ಬೃಂಹಣಂ ಯಚ್ಚ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ವಾತರೋಗಿಣಾಮ್|೧೦೬|
View original
सर्पिस्तैलवसामज्जसेकाभ्यञ्जनबस्तयः ||१०४|| स्निग्धाः स्वेदा निवातं च स्थानं प्रावरणानि च| रसाः पयांसि भोज्यानि स्वाद्वम्ललवणानि च||१०५|| बृंहणं यच्च तत् सर्वं प्रशस्तं वातरोगिणाम्|१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (106-117) · Śloka 118
ಬಲಾಯಾಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ರಸೇ||೧೦೬|| ಅಜಶೀರ್ಷಾಮ್ಬುಜಾನೂಪಮಾಂಸಾದಪಿಶಿತೈಃ ಪೃಥಕ್| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ರಸಾನ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ದಧ್ಯಮ್ಲವ್ಯೋಷಸಂಸ್ಕೃತಾನ್||೧೦೭|| ಭೋಜಯೇದ್ವಾತರೋಗಾರ್ತಂ ತೈರ್ವ್ಯಕ್ತಲವಣೈರ್ನರಮ್| ಏತೈರೇವೋಪನಾಹಾಂಶ್ಚ ಪಿಶಿತೈಃ ಸಮ್ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೦೮|| ಘೃತತೈಲಯುತೈಃ ಸಾಮ್ಲೈಃ ಕ್ಷುಣ್ಣಸ್ವಿನ್ನೈರನಸ್ಥಿಭಿಃ| ಪತ್ರೋತ್ಕ್ವಾಥಪಯಸ್ತೈಲದ್ರೋಣ್ಯಃ ಸ್ಯುರವಗಾಹನೇ||೧೦೯|| ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸೇಕಾಶ್ಚಾನಿಲರೋಗಿಣಾಮ್| ಆನೂಪೌದಕಮಾಂಸಾನಿ ದಶಮೂಲಂ ಶತಾವರೀಮ್||೧೧೦|| ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಬದರಾನ್ಮಾಷಾಂಸ್ತಿಲಾನ್ರಾಸ್ನಾಂ ಯವಾನ್ ಬಲಾಮ್| ವಸಾದಧ್ಯಾರನಾಲಾಮ್ಲೈಃ ಸಹ ಕುಮ್ಭ್ಯಾಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೧೧|| ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪಿಷ್ಟೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪನಾಹನಮ್| ತೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ಪಾನಮೇವ ಚ||೧೧೨|| ಮುಸ್ತಂ ಕಿಣ್ವಂ ತಿಲಾಃ ಕುಷ್ಠಂ ಸುರಾಹ್ವಂ ಲವಣಂ ನತಮ್| ದಧಿಕ್ಷೀರಚತುಃಸ್ನೇಹೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದುಪನಾಹನಮ್||೧೧೩|| ಉತ್ಕಾರಿಕಾವೇಸವಾರಕ್ಷೀರಮಾಷತಿಲೌದನೈಃ| ಏರಣ್ಡಬೀಜಗೋಧೂಮಯವಕೋಲಸ್ಥಿರಾದಿಭಿಃ||೧೧೪|| ಸಸ್ನೇಹೈಃ ಸರುಜಂ ಗಾತ್ರಮಾಲಿಪ್ಯ ಬಹಲಂ ಭಿಷಕ್| ಏರಣ್ಡಪತ್ರೈರ್ಬಧ್ನೀಯಾದ್ರಾತ್ರೌ ಕಲ್ಯಂ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್||೧೧೫|| ಕ್ಷೀರಾಮ್ಬುನಾ ತತಃ ಸಿಕ್ತಂ ಪುನಶ್ಚೈವೋಪನಾಹಿತಮ್| ಮುಞ್ಚೇದ್ರಾತ್ರೌ ದಿವಾಬದ್ಧಂ ಚರ್ಮಭಿಶ್ಚ ಸಲೋಮಭಿಃ||೧೧೬|| ಫಲಾನಾಂ ತೈಲಯೋನೀನಾಮಮ್ಲಪಿಷ್ಟಾನ್ ಸುಶೀತಲಾನ್| ಪ್ರದೇಹಾನುಪನಾಹಾಂಶ್ಚ ಗನ್ಧೈರ್ವಾತಹರೈರಪಿ||೧೧೭|| ಪಾಯಸೈಃ ಕೃಶರೈಶ್ಚೈವ ಕಾರಯೇತ್ ಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ|೧೧೮|
View original
बलायाः पञ्चमूलस्य दशमूलस्य वा रसे||१०६|| अजशीर्षाम्बुजानूपमांसादपिशितैः पृथक्| साधयित्वा रसान् स्निग्धान्दध्यम्लव्योषसंस्कृतान्||१०७|| भोजयेद्वातरोगार्तं तैर्व्यक्तलवणैर्नरम्| एतैरेवोपनाहांश्च पिशितैः सम्प्रकल्पयेत्||१०८|| घृततैलयुतैः साम्लैः क्षुण्णस्विन्नैरनस्थिभिः| पत्रोत्क्वाथपयस्तैलद्रोण्यः स्युरवगाहने||१०९|| स्वभ्यक्तानां प्रशस्यन्ते सेकाश्चानिलरोगिणाम्| आनूपौदकमांसानि दशमूलं शतावरीम्||११०|| कुलत्थान् बदरान्माषांस्तिलान्रास्नां यवान् बलाम्| वसादध्यारनालाम्लैः सह कुम्भ्यां विपाचयेत्||१११|| नाडीस्वेदं प्रयुञ्जीत पिष्टैश्चाप्युपनाहनम्| तैश्च सिद्धं घृतं तैलमभ्यङ्गं पानमेव च||११२|| मुस्तं किण्वं तिलाः कुष्ठं सुराह्वं लवणं नतम्| दधिक्षीरचतुःस्नेहैः सिद्धं स्यादुपनाहनम्||११३|| उत्कारिकावेसवारक्षीरमाषतिलौदनैः| एरण्डबीजगोधूमयवकोलस्थिरादिभिः||११४|| सस्नेहैः सरुजं गात्रमालिप्य बहलं भिषक्| एरण्डपत्रैर्बध्नीयाद्रात्रौ कल्यं विमोक्षयेत्||११५|| क्षीराम्बुना ततः सिक्तं पुनश्चैवोपनाहितम्| मुञ्चेद्रात्रौ दिवाबद्धं चर्मभिश्च सलोमभिः||११६|| फलानां तैलयोनीनामम्लपिष्टान् सुशीतलान्| प्रदेहानुपनाहांश्च गन्धैर्वातहरैरपि||११७|| पायसैः कृशरैश्चैव कारयेत् स्नेहसंयुतैः|११८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (118-135) · Śloka 136
ರೂಕ್ಷಶುದ್ಧಾನಿಲಾರ್ತಾನಾಮತಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ಮಹೇ||೧೧೮|| ವಿವಿಧಾನ್ ವಿವಿಧವ್ಯಾಧಿಪ್ರಶಮಾಯಾಮೃತೋಪಮಾನ್| ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇದ್ಭಾಗಾನ್ ದಶಮೂಲಾಚ್ಚತುಷ್ಪಲಾನ್||೧೧೯|| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಭಾಗೈಃ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತೈಃ ಸಹ| ಪಾದಶೇಷೇ ರಸೇ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಜೀವನೀಯೈಃ ಸಶರ್ಕರೈಃ||೧೨೦|| ತಥಾ ಖರ್ಜೂರಕಾಶ್ಮರ್ಯದ್ರಾಕ್ಷಾಬದರಫಲ್ಗುಭಿಃ| ಸಕ್ಷೀರೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಃ ಕೇವಲವಾತನುತ್||೧೨೧|| ನಿರತ್ಯಯಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಬಸ್ತಿಷು| ಚಿತ್ರಕಂ ನಾಗರಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಪೌಷ್ಕರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಶಟೀಮ್||೧೨೨|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತರೋಗಹರಂ ಪರಮ್| ಬಲಾಬಿಲ್ವಶೃತೇ ಕ್ಷೀರೇ ಘೃತಮಣ್ಡಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೨೩|| ತಸ್ಯ ಶುಕ್ತಿಃ ಪ್ರಕುಞ್ಚೋ ವಾ ನಸ್ಯಂ ಮೂರ್ಧಗತೇಽನಿಲೇ| ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಾನಾಂ ತು ಭಿತ್ವಾಽಸ್ಥೀನಿ ಪಚೇಜ್ಜಲೇ||೧೨೪|| ತಂ ಸ್ನೇಹಂ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾಸ್ಫೋತಾವಿದಾರೀಕಪಿಕಚ್ಛುಭಿಃ||೧೨೫|| ವಾತಘ್ನೈರ್ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಕಲ್ಕೈರ್ದ್ವಿಕ್ಷೀರಭಾಗಿಕಮ್| ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ನಾವನಾಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ತಥಾ ಪಾನಾನುವಾಸನಾತ್||೧೨೬|| ಸಿರಾಪರ್ವಾಸ್ಥಿಕೋಷ್ಠಸ್ಥಂ ಪ್ರಣುದತ್ಯಾಶು ಮಾರುತಮ್| ಯೇ ಸ್ಯುಃ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಮಜ್ಜಾನಃ ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರೌಜಸಶ್ಚ ಯೇ||೧೨೭|| ಬಲಪುಷ್ಟಿಕರಂ ತೇಷಾಮೇತತ್ ಸ್ಯಾದಮೃತೋಪಮಮ್| ತದ್ವತ್ಸಿದ್ಧಾ ವಸಾ ನಕ್ರಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮಚುಲೂಕಜಾ||೧೨೮|| ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಾ ವಿಧಿನಾಽನೇನ ನಸ್ಯಪಾನೇಷು ಶಸ್ಯತೇ| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿಫಲಾಯಾಸ್ತು ಕುಲತ್ಥಕುಡವದ್ವಯಮ್||೧೨೯|| ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾತ್ವಗಾಢಕ್ಯೋಃ ಪೃಥಕ್ ಪಞ್ಚಪಲಂ ಭವೇತ್| ರಾಸ್ನಾಚಿತ್ರಕಯೋರ್ದ್ವೇ ದ್ವೇ ದಶಮೂಲಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್||೧೩೦|| ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್ ಪಾದಶೇಷೇ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ಪೃಥಕ್| ಸುರಾರನಾಲದಧ್ಯಮ್ಲಸೌವೀರಕತುಷೋದಕಮ್||೧೩೧|| ಕೋಲದಾಡಿಮವೃಕ್ಷಾಮ್ಲರಸಂ ತೈಲಂ ವಸಾಂ ಘೃತಮ್| ಮಜ್ಜಾನಂ ಚ ಪಯಶ್ಚೈವ ಜೀವನೀಯಪಲಾನಿ ಷಟ್||೧೩೨|| ಕಲ್ಕಂ ದತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಸ್ನೇಹಂ ಸಮ್ಯಗೇನಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಿರಾಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಗೇ ವಾತೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಿಷು||೧೩೩|| ವೇಪನಾಕ್ಷೇಪಶೂಲೇಷು ತದಭ್ಯಙ್ಗೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ನಿರ್ಗುಣ್ಡ್ಯಾ ಮೂಲಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸ್ವರಸಂ ತತಃ||೧೩೪|| ತೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಂ ತೈಲಂ ನಾಡೀಕುಷ್ಠಾನಿಲಾರ್ತಿಷು| ಹಿತಂ ಪಾಮಾಪಚೀನಾಂ ಚ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಪೂರಣಮ್||೧೩೫|| ಕಾರ್ಪಾಸಾಸ್ಥಿಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ಚ ವಾತನುತ್|೧೩೬|
View original
रूक्षशुद्धानिलार्तानामतः स्नेहान् प्रचक्ष्महे||११८|| विविधान् विविधव्याधिप्रशमायामृतोपमान्| द्रोणेऽम्भसः पचेद्भागान् दशमूलाच्चतुष्पलान्||११९|| यवकोलकुलत्थानां भागैः प्रस्थोन्मितैः सह| पादशेषे रसे पिष्टैर्जीवनीयैः सशर्करैः||१२०|| तथा खर्जूरकाश्मर्यद्राक्षाबदरफल्गुभिः| सक्षीरैः सर्पिषः प्रस्थः सिद्धः केवलवातनुत्||१२१|| निरत्ययः प्रयोक्तव्यः पानाभ्यञ्जनबस्तिषु| चित्रकं नागरं रास्नां पौष्करं पिप्पलीं शटीम्||१२२|| पिष्ट्वा विपाचयेत् सर्पिर्वातरोगहरं परम्| बलाबिल्वशृते क्षीरे घृतमण्डं विपाचयेत्||१२३|| तस्य शुक्तिः प्रकुञ्चो वा नस्यं मूर्धगतेऽनिले| ग्राम्यानूपौदकानां तु भित्वाऽस्थीनि पचेज्जले||१२४|| तं स्नेहं दशमूलस्य कषायेण पुनः पचेत्| जीवकर्षभकास्फोताविदारीकपिकच्छुभिः||१२५|| वातघ्नैर्जीवनीयैश्च कल्कैर्द्विक्षीरभागिकम्| तत्सिद्धं नावनाभ्यङ्गात्तथा पानानुवासनात्||१२६|| सिरापर्वास्थिकोष्ठस्थं प्रणुदत्याशु मारुतम्| ये स्युः प्रक्षीणमज्जानः क्षीणशुक्रौजसश्च ये||१२७|| बलपुष्टिकरं तेषामेतत् स्यादमृतोपमम्| तद्वत्सिद्धा वसा नक्रमत्स्यकूर्मचुलूकजा||१२८|| प्रत्यग्रा विधिनाऽनेन नस्यपानेषु शस्यते| प्रस्थः स्यात्त्रिफलायास्तु कुलत्थकुडवद्वयम्||१२९|| कृष्णगन्धात्वगाढक्योः पृथक् पञ्चपलं भवेत्| रास्नाचित्रकयोर्द्वे द्वे दशमूलं पलोन्मितम्||१३०|| जलद्रोणे पचेत् पादशेषे प्रस्थोन्मितं पृथक्| सुरारनालदध्यम्लसौवीरकतुषोदकम्||१३१|| कोलदाडिमवृक्षाम्लरसं तैलं वसां घृतम्| मज्जानं च पयश्चैव जीवनीयपलानि षट्||१३२|| कल्कं दत्त्वा महास्नेहं सम्यगेनं विपाचयेत्| सिरामज्जास्थिगे वाते सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिषु||१३३|| वेपनाक्षेपशूलेषु तदभ्यङ्गे प्रयोजयेत्| निर्गुण्ड्या मूलपत्राभ्यां गृहीत्वा स्वरसं ततः||१३४|| तेन सिद्धं समं तैलं नाडीकुष्ठानिलार्तिषु| हितं पामापचीनां च पानाभ्यञ्जनपूरणम्||१३५|| कार्पासास्थिकुलत्थानां रसे सिद्धं च वातनुत्|१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (136-137) · Śloka 138
ಮೂಲಕಸ್ವರಸೇ ಕ್ಷೀರಸಮೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ದಧಿ||೧೩೬|| ತಸ್ಯಾಮ್ಲಸ್ಯ ತ್ರಿಭಿಃ ಪ್ರಸ್ಥೈಸ್ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಶರ್ಕರಾರಾಸ್ನಾಲವಣಾರ್ದ್ರಕನಾಗರೈಃ||೧೩೭|| ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಪಲಿಕೈಃ ಪಾನಾತ್ತದಭ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಚ ವಾತನುತ್|೧೩೮|
View original
मूलकस्वरसे क्षीरसमे स्थाप्यं त्र्यहं दधि||१३६|| तस्याम्लस्य त्रिभिः प्रस्थैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत्| यष्ट्याह्वशर्करारास्नालवणार्द्रकनागरैः||१३७|| सुपिष्टैः पलिकैः पानात्तदभ्यङ्गाच्च वातनुत्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (138-141) · Śloka 142
ಪಞ್ಚಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ಪಿಣ್ಯಾಕಂ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಮ್||೧೩೮|| ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಯ ರಸಂ ಪೂತ್ವಾ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪಯಸಾಽಷ್ಟಗುಣೇನೈತತ್ ಸರ್ವವಾತವಿಕಾರನುತ್||೧೩೯|| ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಚೈತದ್ವಾತೇ ಶಸ್ತಂ ವಿಶೇಷತಃ| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಶ್ರೇಯಸ್ಯಾಃ ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಾತ್||೧೪೦|| ಬಿಲ್ವಾಚ್ಚಾಞ್ಜಲಿಮೇಕೈಕಂ ದ್ರವೈರಮ್ಲೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತೇನ ತೈಲಂ ಕಷಾಯೇಣ ಫಲಾಮ್ಲೈಃ ಕಟುಭಿಸ್ತಥಾ||೧೪೧|| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಮಹಾವಾತೈರಾರ್ತಃ ಶೀತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|೧೪೨|
View original
पञ्चमूलकषायेण पिण्याकं बहुवार्षिकम्||१३८|| पक्त्वा तस्य रसं पूत्वा तैलप्रस्थं विपाचयेत्| पयसाऽष्टगुणेनैतत् सर्ववातविकारनुत्||१३९|| संसृष्टे श्लेष्मणा चैतद्वाते शस्तं विशेषतः| यवकोलकुलत्थानां श्रेयस्याः शुष्कमूलकात्||१४०|| बिल्वाच्चाञ्जलिमेकैकं द्रवैरम्लैर्विपाचयेत्| तेन तैलं कषायेण फलाम्लैः कटुभिस्तथा||१४१|| पिष्टैः सिद्धं महावातैरार्तः शीते प्रयोजयेत्|१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (142-156) · Śloka 156
ಸರ್ವವಾತವಿಕಾರಾಣಾಂ ತೈಲಾನ್ಯನ್ಯಾನ್ಯತಃ ಶೃಣು||೧೪೨|| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಾಣ್ಯಾಯುಷ್ಯಬಲವರ್ಣಕರಾಣಿ ಚ| ರಜಃಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷಘ್ನಾನ್ಯಪತ್ಯಜನನಾನಿ ಚ||೧೪೩|| ನಿರತ್ಯಯಾನಿ ಸಿದ್ಧಾನಿ ಸರ್ವದೋಷಹರಾಣಿ ಚ| ಸಹಾಚರತುಲಾಯಾಶ್ಚ ರಸೇ ತೈಲಾಢಕಂ ಪಚೇತ್||೧೪೪|| ಮೂಲಕಲ್ಕಾದ್ದಶಪಲಂ ಪಯೋ ದತ್ತ್ವಾ ಚತುರ್ಗುಣಮ್| ಸಿದ್ಧೇಽಸ್ಮಿಞ್ಛರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಾದಷ್ಟಾದಶಪಲಂ ಭಿಷಕ್||೧೪೫|| ವಿನೀಯ ದಾರುಣೇಷ್ವೇತದ್ವಾತವ್ಯಾಧಿಷು ಯೋಜಯೇತ್| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ವರಸಪ್ರಸ್ಥೌ ದ್ವೌ ಸಮೌ ಪಯಸಾ ಸಹ||೧೪೬|| ಷಟ್ಪಲಂ ಶೃಙ್ಗವೇರಸ್ಯ ಗುಡಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲಂ ತಥಾ| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಕ್ವಂ ತೈರ್ದದ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಾನಿಲಾರ್ತಿಷು||೧೪೭|| ಜೀರ್ಣೇ ತೈಲೇ ಚ ದುಗ್ಧೇನ ಪೇಯಾಕಲ್ಪಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಬಲಾಶತಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾಶ್ಚ ಪಾದಂ ರಾಸ್ನಾಷ್ಟಭಾಗಿಕಮ್||೧೪೮|| ಜಲಾಢಕಶತೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದಶಭಾಗಸ್ಥಿತೇ ರಸೇ| ದಧಿಮಸ್ತ್ವಿಕ್ಷುನಿರ್ಯಾಸಶುಕ್ತೈಸ್ತೈಲಾಢಕಂ ಸಮೈಃ||೧೪೯|| ಪಚೇತ್ ಸಾಜಪಯೋಽರ್ಧಾಂಶೈಃ ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ| ಶಟೀಸರಲದಾರ್ವೇಲಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಗುರುಚನ್ದನೈಃ||೧೫೦|| ಪದ್ಮಕಾತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಸೂರ್ಪಪರ್ಣೀಹರೇಣುಭಿಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸುರಸವ್ಯಾಘ್ರನಖರ್ಷಭಕಜೀವಕೈಃ||೧೫೧|| ಪಲಾಶರಸಕಸ್ತೂರೀನಲಿಕಾಜಾತಿಕೋಷಕೈಃ| ಸ್ಪೃಕ್ಕಾಕುಙ್ಕುಮಶೈಲೇಯಜಾತೀಕಟುಫಲಾಮ್ಬುಭಿಃ||೧೫೨|| ತ್ವಚಾಕುನ್ದುರುಕರ್ಪೂರತುರುಷ್ಕಶ್ರೀನಿವಾಸಕೈಃ | ಲವಙ್ಗನಖಕಕ್ಕೋಲಕುಷ್ಠಮಾಂಸೀಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ||೧೫೩|| ಸ್ಥೌಣೇಯತಗರಧ್ಯಾಮವಚಾಮದನಪಲ್ಲವೈಃ| ಸನಾಗಕೇಶರೈಃ ಸಿದ್ಧೇ ಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚಾತ್ರಾವತಾರಿತೇ||೧೫೪|| ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ತತಃ ಪೂತಂ ವಿಧಿನಾ ತತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಶ್ವಾಸಂ ಕಾಸಂ ಜ್ವರಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಛರ್ದಿಂ ಗುಲ್ಮಾನ್ ಕ್ಷತಂ ಕ್ಷಯಮ್||೧೫೫|| ಪ್ಲೀಹಶೋಷಾವಪಸ್ಮಾರಮಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಚ ಪ್ರಣಾಶಯೇತ್| ಬಲಾತೈಲಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಾತವ್ಯಾಧಿವಿನಾಶನಮ್||೧೫೬|| (ಅಗ್ನಿವೇಶಾಯ ಗುರುಣಾ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಭಾಷಿತಮ್)| ಇತಿ ಬಲಾತೈಲಮ್|
View original
सर्ववातविकाराणां तैलान्यन्यान्यतः शृणु||१४२|| चतुष्प्रयोगाण्यायुष्यबलवर्णकराणि च| रजःशुक्रप्रदोषघ्नान्यपत्यजननानि च||१४३|| निरत्ययानि सिद्धानि सर्वदोषहराणि च| सहाचरतुलायाश्च रसे तैलाढकं पचेत्||१४४|| मूलकल्काद्दशपलं पयो दत्त्वा चतुर्गुणम्| सिद्धेऽस्मिञ्छर्कराचूर्णादष्टादशपलं भिषक्||१४५|| विनीय दारुणेष्वेतद्वातव्याधिषु योजयेत्| श्वदंष्ट्रास्वरसप्रस्थौ द्वौ समौ पयसा सह||१४६|| षट्पलं शृङ्गवेरस्य गुडस्याष्टपलं तथा| तैलप्रस्थं विपक्वं तैर्दद्यात् सर्वानिलार्तिषु||१४७|| जीर्णे तैले च दुग्धेन पेयाकल्पः प्रशस्यते| बलाशतं गुडूच्याश्च पादं रास्नाष्टभागिकम्||१४८|| जलाढकशते पक्त्वा दशभागस्थिते रसे| दधिमस्त्विक्षुनिर्यासशुक्तैस्तैलाढकं समैः||१४९|| पचेत् साजपयोऽर्धांशैः कल्कैरेभिः पलोन्मितैः| शटीसरलदार्वेलामञ्जिष्ठागुरुचन्दनैः||१५०|| पद्मकातिविषामुस्तसूर्पपर्णीहरेणुभिः| यष्ट्याह्वसुरसव्याघ्रनखर्षभकजीवकैः||१५१|| पलाशरसकस्तूरीनलिकाजातिकोषकैः| स्पृक्काकुङ्कुमशैलेयजातीकटुफलाम्बुभिः||१५२|| त्वचाकुन्दुरुकर्पूरतुरुष्कश्रीनिवासकैः | लवङ्गनखकक्कोलकुष्ठमांसीप्रियङ्गुभिः||१५३|| स्थौणेयतगरध्यामवचामदनपल्लवैः| सनागकेशरैः सिद्धे क्षिपेच्चात्रावतारिते||१५४|| पत्रकल्कं ततः पूतं विधिना तत् प्रयोजयेत्| श्वासं कासं ज्वरं हिक्कां छर्दिं गुल्मान् क्षतं क्षयम्||१५५|| प्लीहशोषावपस्मारमलक्ष्मीं च प्रणाशयेत्| बलातैलमिदं श्रेष्ठं वातव्याधिविनाशनम्||१५६|| (अग्निवेशाय गुरुणा कृष्णात्रेयेण भाषितम्)| इति बलातैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (157-164) · Śloka 164
ಅಮೃತಾಯಾಸ್ತುಲಾಃ ಪಞ್ಚ ದ್ರೋಣೇಷ್ವಷ್ಟಸ್ವಪಾಂ ಪಚೇತ್||೧೫೭|| ಪಾದಶೇಷೇ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಸ್ಯ ದ್ವ್ಯಾಢಕಂ ಪಚೇತ್| ಏಲಾಮಾಂಸೀನತೋಶೀರಸಾರಿವಾಕುಷ್ಠಚನ್ದನೈಃ||೧೫೮|| ಬಲಾತಾಮಲಕೀಮೇದಾಶತಪುಷ್ಪರ್ಧಿಜೀವಕೈಃ | ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಶ್ರಾವಣ್ಯತಿಬಲಾನಖೈಃ||೧೫೯|| ಮಹಾಶ್ರಾವಣಿಜೀವನ್ತೀವಿದಾರೀಕಪಿಕಚ್ಛುಭಿಃ| ಶತಾವರೀಮಹಾಮೇದಾಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಹರೇಣುಭಿಃ||೧೬೦|| ವಚಾಗೋಕ್ಷುರಕೈರಣ್ಡರಾಸ್ನಾಕಾಲಾಸಹಾಚರೈಃ| ವೀರಾಶಲ್ಲಕಿಮುಸ್ತತ್ವಕ್ಪತ್ರರ್ಷಭಕಬಾಲಕೈಃ||೧೬೧|| ಸಹೈಲಾಕುಙ್ಕುಮಸ್ಪೃಕ್ಕಾತ್ರಿದಶಾಹ್ವೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಯಾಸ್ತ್ರಿಕರ್ಷೇಣ ಮಧುಕಾಷ್ಟಪಲೇನ ಚ||೧೬೨|| ಕಲ್ಕೈಸ್ತತ್ ಕ್ಷೀಣವೀರ್ಯಾಗ್ನಿಬಲಸಮ್ಮೂಢಚೇತಸಃ| ಉನ್ಮಾದಾರತ್ಯಪಸ್ಮಾರೈರಾರ್ತಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಕೃತಿಂ ನಯೇತ್||೧೬೩|| ವಾತವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತೈಲಾಗ್ರ್ಯಮಮೃತಾಹ್ವಯಮ್| (ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಗುರುಣಾ ಭಾಷಿತಂ ವೈದ್ಯಪೂಜಿತಮ್)||೧೬೪|| ಇತ್ಯಮೃತಾದ್ಯಂ ತೈಲಮ್|
View original
अमृतायास्तुलाः पञ्च द्रोणेष्वष्टस्वपां पचेत्||१५७|| पादशेषे समक्षीरं तैलस्य द्व्याढकं पचेत्| एलामांसीनतोशीरसारिवाकुष्ठचन्दनैः||१५८|| बलातामलकीमेदाशतपुष्पर्धिजीवकैः | काकोलीक्षीरकाकोलीश्रावण्यतिबलानखैः||१५९|| महाश्रावणिजीवन्तीविदारीकपिकच्छुभिः| शतावरीमहामेदाकर्कटाख्याहरेणुभिः||१६०|| वचागोक्षुरकैरण्डरास्नाकालासहाचरैः| वीराशल्लकिमुस्तत्वक्पत्रर्षभकबालकैः||१६१|| सहैलाकुङ्कुमस्पृक्कात्रिदशाह्वैश्च कार्षिकैः| मञ्जिष्ठायास्त्रिकर्षेण मधुकाष्टपलेन च||१६२|| कल्कैस्तत् क्षीणवीर्याग्निबलसम्मूढचेतसः| उन्मादारत्यपस्मारैरार्तांश्च प्रकृतिं नयेत्||१६३|| वातव्याधिहरं श्रेष्ठं तैलाग्र्यममृताह्वयम्| (कृष्णात्रेयेण गुरुणा भाषितं वैद्यपूजितम्)||१६४|| इत्यमृताद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (165-166) · Śloka 166
ರಾಸ್ನಾಸಹಸ್ರನಿರ್ಯೂಹೇ ತೈಲದ್ರೋಣಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಗನ್ಧೈರ್ಹೈಮವತೈಃ ಪಿಷ್ಟೈರೇಲಾದ್ಯೈಶ್ಚಾನಿಲಾರ್ತಿನುತ್||೧೬೫|| ಕಲ್ಪೋಽಯಮಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾಂ ಪ್ರಸಾರಣ್ಯಾಂ ಬಲಾದ್ವಯೇ| ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಪಯೋಭಿರ್ವಾ ಬಲಾದೀನಾಂ ಪಚೇತ್ ಪೃಥಕ್||೧೬೬|| ಇತಿ ರಾಸ್ನಾತೈಲಮ್|
View original
रास्नासहस्रनिर्यूहे तैलद्रोणं विपाचयेत्| गन्धैर्हैमवतैः पिष्टैरेलाद्यैश्चानिलार्तिनुत्||१६५|| कल्पोऽयमश्वगन्धायां प्रसारण्यां बलाद्वये| क्वाथकल्कपयोभिर्वा बलादीनां पचेत् पृथक्||१६६|| इति रास्नातैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (167-171) · Śloka 171
ಮೂಲಕಸ್ವರಸಂ ಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ದಧ್ಯಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಮ್| ತುಲ್ಯಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ಕಲ್ಕೈರ್ಬಲಾಚಿತ್ರಕಸೈನ್ಧವೈಃ||೧೬೭|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯತಿವಿಷಾರಾಸ್ನಾಚವಿಕಾಗುರುಶಿಗ್ರುಕೈಃ| ಭಲ್ಲಾತಕವಚಾಕುಷ್ಠಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಶ್ವಭೇಷಜೈಃ||೧೬೮|| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಶಟೀಬಿಲ್ವಶತಾಹ್ವಾನತದಾರುಭಿಃ| ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಪೀತಮತ್ಯುಗ್ರಾನ್ ಹನ್ತಿ ವಾತಾತ್ಮಕಾನ್ ಗದಾನ್||೧೬೯|| ಇತಿ ಮೂಲಕಾದ್ಯಂ ತೈಲಮ್| ವೃಷಮೂಲಗುಡೂಚ್ಯೋಶ್ಚ ದ್ವಿಶತಸ್ಯ ಶತಸ್ಯ ಚ| ಚಿತ್ರಕಾತ್ ಸಾಶ್ವಗನ್ಧಾಚ್ಚ ಕ್ವಾಥೇ ತೈಲಾಢಕಂ ಪಚೇತ್||೧೭೦|| ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾಯುನಾ ಭಗ್ನೇ ದದ್ಯಾಜ್ಜರ್ಜರಿತೇ ತಥಾ| ಪ್ರಾಕ್ತೈಲಾವಾಪಸಿದ್ಧಂ ಚ ಭವೇದೇತದ್ಗುಣೋತ್ತರಮ್||೧೭೧|| ಇತಿ ವೃಷಮೂಲಾದಿತೈಲಮ್|
View original
मूलकस्वरसं क्षीरं तैलं दध्यम्लकाञ्जिकम्| तुल्यं विपाचयेत् कल्कैर्बलाचित्रकसैन्धवैः||१६७|| पिप्पल्यतिविषारास्नाचविकागुरुशिग्रुकैः| भल्लातकवचाकुष्ठश्वदंष्ट्राविश्वभेषजैः||१६८|| पुष्कराह्वशटीबिल्वशताह्वानतदारुभिः| तत्सिद्धं पीतमत्युग्रान् हन्ति वातात्मकान् गदान्||१६९|| इति मूलकाद्यं तैलम्| वृषमूलगुडूच्योश्च द्विशतस्य शतस्य च| चित्रकात् साश्वगन्धाच्च क्वाथे तैलाढकं पचेत्||१७०|| सक्षीरं वायुना भग्ने दद्याज्जर्जरिते तथा| प्राक्तैलावापसिद्धं च भवेदेतद्गुणोत्तरम्||१७१|| इति वृषमूलादितैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (172-182) · Śloka 182
ರಾಸ್ನಾಶಿರೀಷಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಶುಣ್ಠೀಸಹಚರಾಮೃತಾಃ||೧೭೨|| ಸ್ಯೋನಾಕದಾರುಶಮ್ಪಾಕಹಯಗನ್ಧಾತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾಃ| ಏಷಾಂ ದಶಪಲಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಕಷಾಯಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೭೩|| ತತಸ್ತೇನ ಕಷಾಯೇಣ ಸರ್ವಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ| ದಧ್ಯಾರನಾಲಮಾಷಾಮ್ಬುಮೂಲಕೇಕ್ಷುರಸೈಃ ಶುಭೈಃ||೧೭೪|| ಪೃಥಕ್ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪ್ಲೀಹಮೂತ್ರಗ್ರಹಶ್ವಾಸಕಾಸಮಾರುತರೋಗನುತ್ ||೧೭೫|| ಏತನ್ಮೂಲಕತೈಲಾಖ್ಯಂ ವರ್ಣಾಯುರ್ಬಲವರ್ಧನಮ್| ಇತಿ ಮೂಲಕತೈಲಮ್| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಮತ್ಸ್ಯಾನಾಂ ಶಿಗ್ರುಬಿಲ್ವಯೋಃ| ರಸೇನ ಮೂಲಕಾನಾಂ ಚ ತೈಲಂ ದಧಿಪಯೋನ್ವಿತಮ್||೧೭೬|| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಭಿಷಗ್ದದ್ಯಾತ್ ಸರ್ವವಾತಾಮಯಾಪಹಮ್| ಲಶುನಸ್ವರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮೇಭಿಶ್ಚ ವಾತನುತ್||೧೭೭|| ತೈಲಾನ್ಯೇತಾನ್ಯೃತುಸ್ನಾತಾಮಙ್ಗನಾಂ ಪಾಯಯೇತ ಚ| ಪೀತ್ವಾಽನ್ಯತಮಮೇಷಾಂ ಹಿ ವನ್ಧ್ಯಾಽಪಿ ಜನಯೇತ್ ಸುತಮ್||೧೭೮|| ಯಚ್ಚ ಶೀತಜ್ವರೇ ತೈಲಮಗುರ್ವಾದ್ಯಮುದಾಹೃತಮ್| ಅನೇಕಶತಶಸ್ತಚ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದ್ವಾತರೋಗನುತ್||೧೭೯|| ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯಾನಿ ತೈಲಾನಿ ವಾತಶೋಣಿತಕೇಽಪಿ ಚ| ತಾನಿ ಚಾನಿಲಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಸಿದ್ಧಿಕಾಮಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೮೦|| ನಾಸ್ತಿ ತೈಲಾತ್ ಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿದೌಷಧಂ ಮಾರುತಾಪಹಮ್| ವ್ಯವಾಯ್ಯುಷ್ಣಗುರುಸ್ನೇಹಾತ್ ಸಂಸ್ಕಾರಾದ್ವಲವತ್ತರಮ್||೧೮೧|| ಗಣೈರ್ವಾತಹರೈಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಛತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷಿಪ್ರತರಂ ಹನ್ತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾರ್ಗಸ್ಥಿತಾನ್ ಗದಾನ್||೧೮೨||
View original
रास्नाशिरीषयष्ट्याह्वशुण्ठीसहचरामृताः||१७२|| स्योनाकदारुशम्पाकहयगन्धात्रिकण्टकाः| एषां दशपलान् भागान् कषायमुपकल्पयेत्||१७३|| ततस्तेन कषायेण सर्वगन्धैश्च कार्षिकैः| दध्यारनालमाषाम्बुमूलकेक्षुरसैः शुभैः||१७४|| पृथक् प्रस्थोन्मितैः सार्धं तैलप्रस्थं विपाचयेत्| प्लीहमूत्रग्रहश्वासकासमारुतरोगनुत् ||१७५|| एतन्मूलकतैलाख्यं वर्णायुर्बलवर्धनम्| इति मूलकतैलम्| यवकोलकुलत्थानां मत्स्यानां शिग्रुबिल्वयोः| रसेन मूलकानां च तैलं दधिपयोन्वितम्||१७६|| साधयित्वा भिषग्दद्यात् सर्ववातामयापहम्| लशुनस्वरसे सिद्धं तैलमेभिश्च वातनुत्||१७७|| तैलान्येतान्यृतुस्नातामङ्गनां पाययेत च| पीत्वाऽन्यतममेषां हि वन्ध्याऽपि जनयेत् सुतम्||१७८|| यच्च शीतज्वरे तैलमगुर्वाद्यमुदाहृतम्| अनेकशतशस्तच्च सिद्धं स्याद्वातरोगनुत्||१७९|| वक्ष्यन्ते यानि तैलानि वातशोणितकेऽपि च| तानि चानिलशान्त्यर्थं सिद्धिकामः प्रयोजयेत्||१८०|| नास्ति तैलात् परं किञ्चिदौषधं मारुतापहम्| व्यवाय्युष्णगुरुस्नेहात् संस्काराद्वलवत्तरम्||१८१|| गणैर्वातहरैस्तस्माच्छतशोऽथ सहस्रशः| सिद्धं क्षिप्रतरं हन्ति सूक्ष्ममार्गस्थितान् गदान्||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (183-188) · Śloka 188
ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಧಾರಣೀ ಸರ್ವಾ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಚಾಪಿ ಶಸ್ಯತೇ| ವಾತೇ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿಃ ಸ್ರೋತಃಸ್ವಾವೃತೇಷು ವಿಶೇಷತಃ||೧೮೩|| ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೀತಾಮುಷ್ಣಾಂ ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ ಕಾರಯೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೧೮೪|| ಧನ್ವಮಾಂಸಂ ಯವಾಃ ಶಾಲಿರ್ಯಾಪನಾಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಯಃ| ವಿರೇಕಃ ಕ್ಷೀರಪಾನಂ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಬಲಾಶೃತಮ್||೧೮೫|| ಮಧುಯಷ್ಟಿಬಲಾತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಸೇಚನಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೧೮೬|| ಕಫಾವೃತೇ ಯವಾನ್ನಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ| ಸ್ವೇದಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ನಿರೂಹಾಶ್ಚ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್||೧೮೭|| ಜೀರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಥಾ ತೈಲಂ ತಿಲಸರ್ಷಪಜಂ ಹಿತಮ್| ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಕಫಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತಮಾದೌ ವಿನಿರ್ಜಯೇತ್||೧೮೮||
View original
क्रिया साधारणी सर्वा संसृष्टे चापि शस्यते| वाते पित्तादिभिः स्रोतःस्वावृतेषु विशेषतः||१८३|| पित्तावृते विशेषेण शीतामुष्णां तथा क्रियाम्| व्यत्यासात् कारयेत् सर्पिर्जीवनीयं च शस्यते||१८४|| धन्वमांसं यवाः शालिर्यापनाः क्षीरबस्तयः| विरेकः क्षीरपानं च पञ्चमूलीबलाशृतम्||१८५|| मधुयष्टिबलातैलघृतक्षीरैश्च सेचनम्| पञ्चमूलकषायेण कुर्याद्वा शीतवारिणा||१८६|| कफावृते यवान्नानि जाङ्गला मृगपक्षिणः| स्वेदास्तीक्ष्णा निरूहाश्च वमनं सविरेचनम्||१८७|| जीर्णं सर्पिस्तथा तैलं तिलसर्षपजं हितम्| संसृष्टे कफपित्ताभ्यां पित्तमादौ विनिर्जयेत्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (189-198) · Śloka 199
ಆಮಾಶಯಗತಂ ಮತ್ವಾ ಕಫಂ ವಮನಮಾಚರೇತ್||೧೮೯|| ಪಕ್ವಾಶಯೇ ವಿರೇಕಂ ತು ಪಿತ್ತೇ ಸರ್ವತ್ರಗೇ ತಥಾ| ಸ್ವೇದೈರ್ವಿಷ್ಯನ್ದಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಯದಾ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ಥಿತಃ||೧೯೦|| ಪಿತ್ತಂ ವಾ ದರ್ಶಯೇಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಬಸ್ತಿಭಿಸ್ತೌ ವಿನಿರ್ಹರೇತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಽನುಗತಂ ವಾತಮುಷ್ಣೈರ್ಗೋಮೂತ್ರಸಂಯುತೈಃ||೧೯೧|| ನಿರೂಹೈಃ ಪಿತ್ತಸಂಸೃಷ್ಟಂ ನಿರ್ಹರೇತ್ ಕ್ಷೀರಸಂಯುತೈಃ| ಮಧುರೌಷಧಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ ತೈಲೈಸ್ತಮನುವಾಸಯೇತ್||೧೯೨|| ಶಿರೋಗತೇ ತು ಸಕಫೇ ಧೂಮನಸ್ಯಾದಿ ಕಾರಯೇತ್| ಹೃತೇ ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇ ಯಃ ಸ್ಯಾದುರಃಸ್ರೋತೋಽನುಗೋಽನಿಲಃ||೧೯೩|| ಸಶೇಷಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ರಿಯಾ ತತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ಕೇವಲವಾತಿಕೀ| ಶೋಣಿತೇನಾವೃತೇ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾತಶೋಣಿತಕೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೯೪|| ಪ್ರಮೇಹವಾತಮೇದೋಘ್ನೀಮಾಮವಾತೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗರಸಕ್ಷೀರಸ್ನೇಹಾ ಮಾಂಸಾವೃತೇ ಹಿತಾಃ||೧೯೫|| ಮಹಾಸ್ನೇಹೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ಪೂರ್ವವದ್ರೇತಸಾಽಽವೃತೇ| ಅನ್ನಾವೃತೇ ತದುಲ್ಲೇಖಃ ಪಾಚನಂ ದೀಪನಂ ಲಘು||೧೯೬|| ಮೂತ್ರಲಾನಿ ತು ಮೂತ್ರೇಣ ಸ್ವೇದಾಃ ಸೋತ್ತರಬಸ್ತಯಃ| ಶಕೃತಾ ತೈಲಮೈರಣ್ಡಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೋದಾವರ್ತವತ್ಕ್ರಿಯಾ ||೧೯೭|| ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥೋ ಬಲೀ ದೋಷಃ ಪ್ರಾಕ್ ತಂ ಸ್ವೈರೌಷಧೈರ್ಜಯೇತ್| ವಮನೈರ್ವಾ ವಿರೇಕೈರ್ವಾ ಬಸ್ತಿಭಿಃ ಶಮನೇನ ವಾ||೧೯೮|| (ಇತ್ಯುಕ್ತಮಾವೃತೇ ವಾತೇ ಪಿತ್ತಾದಿಭಿರ್ಯಥಾಯಥಮ್ )|೧೯೯|
View original
आमाशयगतं मत्वा कफं वमनमाचरेत्||१८९|| पक्वाशये विरेकं तु पित्ते सर्वत्रगे तथा| स्वेदैर्विष्यन्दितः श्लेष्मा यदा पक्वाशये स्थितः||१९०|| पित्तं वा दर्शयेल्लिङ्गं बस्तिभिस्तौ विनिर्हरेत्| श्लेष्मणाऽनुगतं वातमुष्णैर्गोमूत्रसंयुतैः||१९१|| निरूहैः पित्तसंसृष्टं निर्हरेत् क्षीरसंयुतैः| मधुरौषधसिद्धैश्च तैलैस्तमनुवासयेत्||१९२|| शिरोगते तु सकफे धूमनस्यादि कारयेत्| हृते पित्ते कफे यः स्यादुरःस्रोतोऽनुगोऽनिलः||१९३|| सशेषः स्यात् क्रिया तत्र कार्या केवलवातिकी| शोणितेनावृते कुर्याद्वातशोणितकीं क्रियाम्||१९४|| प्रमेहवातमेदोघ्नीमामवाते प्रयोजयेत्| स्वेदाभ्यङ्गरसक्षीरस्नेहा मांसावृते हिताः||१९५|| महास्नेहोऽस्थिमज्जस्थे पूर्ववद्रेतसाऽऽवृते| अन्नावृते तदुल्लेखः पाचनं दीपनं लघु||१९६|| मूत्रलानि तु मूत्रेण स्वेदाः सोत्तरबस्तयः| शकृता तैलमैरण्डं स्निग्धोदावर्तवत्क्रिया ||१९७|| स्वस्थानस्थो बली दोषः प्राक् तं स्वैरौषधैर्जयेत्| वमनैर्वा विरेकैर्वा बस्तिभिः शमनेन वा||१९८|| (इत्युक्तमावृते वाते पित्तादिभिर्यथायथम् )|१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (199-205) · Śloka 206
ಮಾರುತಾನಾಂ ಹಿ ಪಞ್ಚಾನಾಮನ್ಯೋನ್ಯಾವರಣೇ ಶೃಣು||೧೯೯|| ಲಿಙ್ಗಂ ವ್ಯಾಸಸಮಾಸಾಭ್ಯಾಮುಚ್ಯಮಾನಂ ಮಯಾಽನಘ!| ಪ್ರಾಣೋ ವೃಣೋತ್ಯುದಾನಾದೀನ್ ಪ್ರಾಣಂ ವೃಣ್ವನ್ತಿ ತೇಽಪಿ ಚ||೨೦೦|| ಉದಾನಾದ್ಯಾಸ್ತಥಾಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ಸರ್ವ ಏವ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ವಿಂಶತಿರ್ವರಣಾನ್ಯೇತಾನ್ಯುಲ್ಬಣಾನಾಂ ಪರಸ್ಪರಮ್||೨೦೧|| ಮಾರುತಾನಾಂ ಹಿ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ತಾನಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರತರ್ಕಯೇತ್| ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಶೂನ್ಯತ್ವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ಮೃತಿಬಲಕ್ಷಯಮ್||೨೦೨|| ವ್ಯಾನೇ ಪ್ರಾಣಾವೃತೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಕರ್ಮ ತತ್ರೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಕಮ್| ಸ್ವೇದೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಲೋಮಹರ್ಷಸ್ತ್ವಗ್ದೋಷಃ ಸುಪ್ತಗಾತ್ರತಾ||೨೦೩|| ಪ್ರಾಣೇ ವ್ಯಾನಾವೃತೇ ತತ್ರ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಪ್ರಾಣಾವೃತೇ ಸಮಾನೇ ಸ್ಯುರ್ಜಡಗದ್ಗದಮೂಕತಾಃ||೨೦೪|| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಾಃ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಸ್ನೇಹಾಸ್ತತ್ರ ಸಯಾಪನಾಃ| ಸಮಾನೇನಾವೃತೇಽಪಾನೇ ಗ್ರಹಣೀಪಾರ್ಶ್ವಹೃದ್ಗದಾಃ||೨೦೫|| ಶೂಲಂ ಚಾಮಾಶಯೇ ತತ್ರ ದೀಪನಂ ಸರ್ಪಿರಿಷ್ಯತೇ|೨೦೬|
View original
मारुतानां हि पञ्चानामन्योन्यावरणे शृणु||१९९|| लिङ्गं व्याससमासाभ्यामुच्यमानं मयाऽनघ!| प्राणो वृणोत्युदानादीन् प्राणं वृण्वन्ति तेऽपि च||२००|| उदानाद्यास्तथाऽन्योन्यं सर्व एव यथाक्रमम्| विंशतिर्वरणान्येतान्युल्बणानां परस्परम्||२०१|| मारुतानां हि पञ्चानां तानि सम्यक् प्रतर्कयेत्| सर्वेन्द्रियाणां शून्यत्वं ज्ञात्वा स्मृतिबलक्षयम्||२०२|| व्याने प्राणावृते लिङ्गं कर्म तत्रोर्ध्वजत्रुकम्| स्वेदोऽत्यर्थं लोमहर्षस्त्वग्दोषः सुप्तगात्रता||२०३|| प्राणे व्यानावृते तत्र स्नेहयुक्तं विरेचनम्| प्राणावृते समाने स्युर्जडगद्गदमूकताः||२०४|| चतुष्प्रयोगाः शस्यन्ते स्नेहास्तत्र सयापनाः| समानेनावृतेऽपाने ग्रहणीपार्श्वहृद्गदाः||२०५|| शूलं चामाशये तत्र दीपनं सर्पिरिष्यते|२०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (206-213) · Śloka 217
ಶಿರೋಗ್ರಹಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೋ ನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಙ್ಗ್ರಹಃ||೨೦೬|| ಹೃದ್ರೋಗೋ ಮುಖಶೋಷಶ್ಚಾಪ್ಯುದಾನೇ ಪ್ರಾಣಸಂವೃತೇ| ತತ್ರೋರ್ಧ್ವಭಾಗಿಕಂ ಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಮಾಶ್ವಾಸನಂ ತಥಾ||೨೦೭|| ಕರ್ಮೌಜೋಬಲವರ್ಣಾನಾಂ ನಾಶೋ ಮೃತ್ಯುರಥಾಪಿ ವಾ| ಉದಾನೇನಾವೃತೇ ಪ್ರಾಣೇ ತಂ ಶನೈಃ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೨೦೮|| ಸಿಞ್ಚೇದಾಶ್ವಾಸಯೇಚ್ಚೈನಂ ಸುಖಂ ಚೈವೋಪಪಾದಯೇತ್| ಉರ್ಧ್ವಗೇನಾವೃತೇಽಪಾನೇ ಛರ್ದಿಶ್ವಾಸಾದಯೋ ಗದಾಃ||೨೦೯|| ಸ್ಯುರ್ವಾತೇ ತತ್ರ ಬಸ್ತ್ಯಾದಿ ಭೋಜ್ಯಂ ಚೈವಾನುಲೋಮನಮ್| ಮೋಹೋಽಲ್ಪೋಽಗ್ನಿರತೀಸಾರ ಊರ್ಧ್ವಗೇಽಪಾನಸಂವೃತೇ||೨೧೦|| ವಾತೇ ಸ್ಯಾದ್ವಮನಂ ತತ್ರ ದೀಪನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಚಾಶನಮ್| ವಮ್ಯಾಧ್ಮಾನಮುದಾವರ್ತಗುಲ್ಮಾರ್ತಿಪರಿಕರ್ತಿಕಾಃ||೨೧೧|| ಲಿಙ್ಗಂ ವ್ಯಾನಾವೃತೇಽಪಾನೇ ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೈರನುಲೋಮಯೇತ್| ಅಪಾನೇನಾವೃತೇ ವ್ಯಾನೇ ಭವೇದ್ವಿಣ್ಮೂತ್ರರೇತಸಾಮ್||೨೧೨|| ಅತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಸ್ತತ್ರಾಪಿ ಸರ್ವಂ ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ ಮತಮ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ತನ್ದ್ರಾ ಪ್ರಲಾಪೋಽಙ್ಗಸಾದೋಽಗ್ನ್ಯೋಜೋಬಲಕ್ಷಯಃ||೨೧೩|| ಸಮಾನೇನಾವೃತೇ ವ್ಯಾನೇ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ಲಘುಭೋಜನಮ್| ಸ್ತಬ್ಧತಾಽಲ್ಪಾಗ್ನಿತಾಽಸ್ವೇದಶ್ಚೇಷ್ಟಾಹಾನಿರ್ನಿಮೀಲನಮ್||೨೧೪|| ಉದಾನೇನಾವೃತೇ ವ್ಯಾನೇ ತತ್ರ ಪಥ್ಯಂ ಮಿತಂ ಲಘು| ಪಞ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಾವೃತಾನೇವಂ ವಾತಾನ್ ಬುಧ್ಯೇತ ಲಕ್ಷಣೈಃ||೨೧೫|| ಏಷಾಂ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾಂ ಹಾನಿರ್ವೃದ್ಧಿರ್ವಾಽಽವರಣೇ ಮತಾ| ಯಥಾಸ್ಥೂಲಂ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಮೇತದಾವರಣೇಽಷ್ಟಕಮ್||೨೧೬|| ಸಲಿಙ್ಗಭೇಷಜಂ ಸಮ್ಯಗ್ಬುಧಾನಾಂ ಬುದ್ಧಿವೃದ್ಧಯೇ|೨೧೭|
View original
शिरोग्रहः प्रतिश्यायो निःश्वासोच्छ्वाससङ्ग्रहः||२०६|| हृद्रोगो मुखशोषश्चाप्युदाने प्राणसंवृते| तत्रोर्ध्वभागिकं कर्म कार्यमाश्वासनं तथा||२०७|| कर्मौजोबलवर्णानां नाशो मृत्युरथापि वा| उदानेनावृते प्राणे तं शनैः शीतवारिणा||२०८|| सिञ्चेदाश्वासयेच्चैनं सुखं चैवोपपादयेत्| उर्ध्वगेनावृतेऽपाने छर्दिश्वासादयो गदाः||२०९|| स्युर्वाते तत्र बस्त्यादि भोज्यं चैवानुलोमनम्| मोहोऽल्पोऽग्निरतीसार ऊर्ध्वगेऽपानसंवृते||२१०|| वाते स्याद्वमनं तत्र दीपनं ग्राहि चाशनम्| वम्याध्मानमुदावर्तगुल्मार्तिपरिकर्तिकाः||२११|| लिङ्गं व्यानावृतेऽपाने तं स्निग्धैरनुलोमयेत्| अपानेनावृते व्याने भवेद्विण्मूत्ररेतसाम्||२१२|| अतिप्रवृत्तिस्तत्रापि सर्वं सङ्ग्रहणं मतम्| मूर्च्छा तन्द्रा प्रलापोऽङ्गसादोऽग्न्योजोबलक्षयः||२१३|| समानेनावृते व्याने व्यायामो लघुभोजनम्| स्तब्धताऽल्पाग्निताऽस्वेदश्चेष्टाहानिर्निमीलनम्||२१४|| उदानेनावृते व्याने तत्र पथ्यं मितं लघु| पञ्चान्योन्यावृतानेवं वातान् बुध्येत लक्षणैः||२१५|| एषां स्वकर्मणां हानिर्वृद्धिर्वाऽऽवरणे मता| यथास्थूलं समुद्दिष्टमेतदावरणेऽष्टकम्||२१६|| सलिङ्गभेषजं सम्यग्बुधानां बुद्धिवृद्धये|२१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (217-218) · Śloka 219
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ವಾತಾನಾಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಹಾನಿಂ ಚ ಕರ್ಮಣಾಮ್||೨೧೭|| ದ್ವಾದಶಾವರಣಾನ್ಯನ್ಯಾನ್ಯಭಿಲಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಕುರ್ಯಾದಭ್ಯಞ್ಜನಸ್ನೇಹಪಾನಬಸ್ತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಶಃ||೨೧೮|| ಕ್ರಮಮುಷ್ಣಮನುಷ್ಣಂ ವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಾದವಚಾರಯೇತ್|೨೧೯|
View original
स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिं हानिं च कर्मणाम्||२१७|| द्वादशावरणान्यन्यान्यभिलक्ष्य भिषग्जितम्| कुर्यादभ्यञ्जनस्नेहपानबस्त्यादि सर्वशः||२१८|| क्रममुष्णमनुष्णं वा व्यत्यासादवचारयेत्|२१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (219-220) · Śloka 221
ಉದಾನಂ ಯೋಜಯೇದೂರ್ಧ್ವಮಪಾನಂ ಚಾನುಲೋಮಯೇತ್||೨೧೯|| ಸಮಾನಂ ಶಮಯೇಚ್ಚೈವ ತ್ರಿಧಾ ವ್ಯಾನಂ ತು ಯೋಜಯೇತ್| ಪ್ರಾಣೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋಽಪಿ ಸ್ಥಾನೇ ಹ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಿರ್ಧ್ರುವಾ||೨೨೦|| ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ಗಮಯೇದೇವಂ ವೃತಾನೇತಾನ್ ವಿಮಾರ್ಗಗಾನ್|೨೨೧|
View original
उदानं योजयेदूर्ध्वमपानं चानुलोमयेत्||२१९|| समानं शमयेच्चैव त्रिधा व्यानं तु योजयेत्| प्राणो रक्ष्यश्चतुर्भ्योऽपि स्थाने ह्यस्य स्थितिर्ध्रुवा||२२०|| स्वं स्थानं गमयेदेवं वृतानेतान् विमार्गगान्|२२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (221-230) · Śloka 231
ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ದಾಹೋ ಭ್ರಮಃ ಶೂಲಂ ವಿದಾಹಃ ಶೀತಕಾಮಿತಾ||೨೨೧|| ಛರ್ದನಂ ಚ ವಿದಗ್ಧಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೇ ಪಿತ್ತಸಮಾವೃತೇ| ಷ್ಠೀವನಂ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಸಙ್ಗ್ರಹಃ||೨೨೨|| ಪ್ರಾಣೇ ಕಫಾವೃತೇ ರೂಪಾಣ್ಯರುಚಿಶ್ಛರ್ದಿರೇವ ಚ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾದ್ಯಾನಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ದಾಹೋ ನಾಭ್ಯುರಸಃ ಕ್ಲಮಃ||೨೨೩|| ಓಜೋಭ್ರಂಶಶ್ಚ ಸಾದಶ್ಚಾಪ್ಯುದಾನೇ ಪಿತ್ತಸಂವೃತೇ| ಆವೃತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋದಾನೇ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ವಾಕ್ಸ್ವರಗ್ರಹಃ||೨೨೪|| ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮರುಚಿಶ್ಚೋಪಜಾಯತೇ| ಅತಿಸ್ವೇದಸ್ತೃಷಾ ದಾಹೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚಾರುಚಿರೇವ ಚ||೨೨೫|| ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಸಮಾನೇ ಸ್ಯಾದುಪಘಾತಸ್ತಥೋಷ್ಮಣಃ| ಅಸ್ವೇದೋ ವಹ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯಂ ಚ ಲೋಮಹರ್ಷಸ್ತಥೈವ ಚ||೨೨೬|| ಕಫಾವೃತೇ ಸಮಾನೇ ಸ್ಯಾದ್ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಚಾತಿಶೀತತಾ| ವ್ಯಾನೇ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ತು ಸ್ಯಾದ್ದಾಹಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಃ ಕ್ಲಮಃ||೨೨೭|| ಗಾತ್ರವಿಕ್ಷೇಪಸಙ್ಗಶ್ಚ ಸಸನ್ತಾಪಃ ಸವೇದನಃ| ಗುರುತಾ ಸರ್ವಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಸರ್ವಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಜಾ ರುಜಃ||೨೨೮|| ವ್ಯಾನೇ ಕಫಾವೃತೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಗತಿಸಙ್ಗಸ್ತಥಾಽಧಿಕಃ | ಹಾರಿದ್ರಮೂತ್ರವರ್ಚಸ್ತ್ವಂ ತಾಪಶ್ಚ ಗುದಮೇಢ್ರಯೋಃ||೨೨೯|| ಲಿಙ್ಗಂ ಪಿತ್ತಾವೃತೇಽಪಾನೇ ರಜಸಶ್ಚಾತಿವರ್ತನಮ್| ಭಿನ್ನಾಮಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸೃಷ್ಟಗುರುವರ್ಚಃಪ್ರವರ್ತನಮ್||೨೩೦|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಸಂವೃತೇಽಪಾನೇ ಕಫಮೇಹಸ್ಯ ಚಾಗಮಃ|೨೩೧|
View original
मूर्च्छा दाहो भ्रमः शूलं विदाहः शीतकामिता||२२१|| छर्दनं च विदग्धस्य प्राणे पित्तसमावृते| ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससङ्ग्रहः||२२२|| प्राणे कफावृते रूपाण्यरुचिश्छर्दिरेव च| मूर्च्छाद्यानि च रूपाणि दाहो नाभ्युरसः क्लमः||२२३|| ओजोभ्रंशश्च सादश्चाप्युदाने पित्तसंवृते| आवृते श्लेष्मणोदाने वैवर्ण्यं वाक्स्वरग्रहः||२२४|| दौर्बल्यं गुरुगात्रत्वमरुचिश्चोपजायते| अतिस्वेदस्तृषा दाहो मूर्च्छा चारुचिरेव च||२२५|| पित्तावृते समाने स्यादुपघातस्तथोष्मणः| अस्वेदो वह्निमान्द्यं च लोमहर्षस्तथैव च||२२६|| कफावृते समाने स्याद्गात्राणां चातिशीतता| व्याने पित्तावृते तु स्याद्दाहः सर्वाङ्गगः क्लमः||२२७|| गात्रविक्षेपसङ्गश्च ससन्तापः सवेदनः| गुरुता सर्वगात्राणां सर्वसन्ध्यस्थिजा रुजः||२२८|| व्याने कफावृते लिङ्गं गतिसङ्गस्तथाऽधिकः | हारिद्रमूत्रवर्चस्त्वं तापश्च गुदमेढ्रयोः||२२९|| लिङ्गं पित्तावृतेऽपाने रजसश्चातिवर्तनम्| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम्||२३०|| श्लेष्मणा संवृतेऽपाने कफमेहस्य चागमः|२३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (231-235) · Śloka 236
ಲಕ್ಷಣಾನಾಂ ತು ಮಿಶ್ರತ್ವಂ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಚ ಕಫಸ್ಯ ಚ||೨೩೧|| ಉಪಲಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಗ್ವಿದ್ವಾನ್ ಮಿಶ್ರಮಾವರಣಂ ವದೇತ್| ಯದ್ಯಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸ್ಥಾನಂ ತತ್ರೇತರೌ ಸ್ಥಿತೌ||೨೩೨|| ದೋಷೌ ಬಹುವಿಧಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ದರ್ಶಯೇತಾಂ ಯಥಾನಿಜಾನ್| ಆವೃತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಣಂ ಚೋದಾನಮೇವ ಚ||೨೩೩|| ಗರೀಯಸ್ತ್ವೇನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಭಿಷಜಃ ಶಾಸ್ತ್ರಚಕ್ಷುಷಃ| ವಿಶೇಷಾಜ್ಜೀವಿತಂ ಪ್ರಾಣೇ ಉದಾನೇ ಸಂಶ್ರಿತಂ ಬಲಮ್||೨೩೪|| ಸ್ಯಾತ್ತಯೋಃ ಪೀಡನಾದ್ಧಾನಿರಾಯುಷಶ್ಚ ಬಲಸ್ಯ ಚ| ಸರ್ವೇಽಪ್ಯೇತೇಽಪರಿಜ್ಞಾತಾಃ ಪರಿಸಂವತ್ಸರಾಸ್ತಥಾ||೨೩೫|| ಉಪೇಕ್ಷಣಾದಸಾಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಥವಾ ದುರುಪಕ್ರಮಾಃ |೨೩೬|
View original
लक्षणानां तु मिश्रत्वं पित्तस्य च कफस्य च||२३१|| उपलक्ष्य भिषग्विद्वान् मिश्रमावरणं वदेत्| यद्यस्य वायोर्निर्दिष्टं स्थानं तत्रेतरौ स्थितौ||२३२|| दोषौ बहुविधान् व्याधीन् दर्शयेतां यथानिजान्| आवृतं श्लेष्मपित्ताभ्यां प्राणं चोदानमेव च||२३३|| गरीयस्त्वेन पश्यन्ति भिषजः शास्त्रचक्षुषः| विशेषाज्जीवितं प्राणे उदाने संश्रितं बलम्||२३४|| स्यात्तयोः पीडनाद्धानिरायुषश्च बलस्य च| सर्वेऽप्येतेऽपरिज्ञाताः परिसंवत्सरास्तथा||२३५|| उपेक्षणादसाध्याः स्युरथवा दुरुपक्रमाः |२३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (236-245) · Śloka 245
ಹೃದ್ರೋಗೋ ವಿದ್ರಧಿಃ ಪ್ಲೀಹಾ ಗುಲ್ಮೋಽತೀಸಾರ ಏವ ಚ||೨೩೬|| ಭವನ್ತ್ಯುಪದ್ರವಾಸ್ತೇಷಾಮಾವೃತಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಣಾತ್| ತಸ್ಮಾದಾವರಣಂ ವೈದ್ಯಃ ಪವನಸ್ಯೋಪಲಕ್ಷಯೇತ್||೨೩೭|| ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕಸ್ಯ ವಾತೇನ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಽಪಿ ವಾ| ಭಿಷಗ್ಜಿತಮತಃ ಸಮ್ಯಗುಪಲಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾಚರೇತ್||೨೩೮|| ಅನಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕೈಃ| ಕಫಪಿತ್ತಾವಿರುದ್ಧಂ ಯದ್ಯಚ್ಚ ವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೨೩೯|| ಸರ್ವಸ್ಥಾನಾವೃತೇಽಪ್ಯಾಶು ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಮಾರುತೇ ಹಿತಮ್| ಯಾಪನಾ ಬಸ್ತಯಃ ಪ್ರಾಯೋ ಮಧುರಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ||೨೪೦|| ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಬಲಾಧಿಕ್ಯಂ ಮೃದು ವಾ ಸ್ರಂಸನಂ ಹಿತಮ್| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮುಪಯೋಗಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೨೪೧|| ಶೈಲಸ್ಯ ಜತುನೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಪಯಸಾ ಗುಗ್ಗುಲೋಸ್ತಥಾ| ಲೇಹಂ ವಾ ಭಾರ್ಗವಪ್ರೋಕ್ತಮಭ್ಯಸೇತ್ ಕ್ಷೀರಭುಙ್ನರಃ||೨೪೨|| ಅಭಯಾಮಲಕೀಯೋಕ್ತಮೇಕಾದಶಸಿತಾಶತಮ್ | ಅಪಾನೇನಾವೃತೇ ಸರ್ವಂ ದೀಪನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಭೇಷಜಮ್||೨೪೩|| ವಾತಾನುಲೋಮನಂ ಯಚ್ಚ ಪಕ್ವಾಶಯವಿಶೋಧನಮ್| ಇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಮಾವೃತಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೨೪೪|| ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಭಿಷಕ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿತರ್ಕ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ತತ್| ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ತು ಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ಮಾರುತಸ್ಯಾವಿರೋಧಿಭಿಃ| ಕಫಾವೃತೇ ಕಫಘ್ನೈಸ್ತು ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮನೈಃ||೨೪೫||
View original
हृद्रोगो विद्रधिः प्लीहा गुल्मोऽतीसार एव च||२३६|| भवन्त्युपद्रवास्तेषामावृतानामुपेक्षणात्| तस्मादावरणं वैद्यः पवनस्योपलक्षयेत्||२३७|| पञ्चात्मकस्य वातेन पित्तेन श्लेष्मणाऽपि वा| भिषग्जितमतः सम्यगुपलक्ष्य समाचरेत्||२३८|| अनभिष्यन्दिभिः स्निग्धैः स्रोतसां शुद्धिकारकैः| कफपित्ताविरुद्धं यद्यच्च वातानुलोमनम्||२३९|| सर्वस्थानावृतेऽप्याशु तत् कार्यं मारुते हितम्| यापना बस्तयः प्रायो मधुराः सानुवासनाः||२४०|| प्रसमीक्ष्य बलाधिक्यं मृदु वा स्रंसनं हितम्| रसायनानां सर्वेषामुपयोगः प्रशस्यते||२४१|| शैलस्य जतुनोऽत्यर्थं पयसा गुग्गुलोस्तथा| लेहं वा भार्गवप्रोक्तमभ्यसेत् क्षीरभुङ्नरः||२४२|| अभयामलकीयोक्तमेकादशसिताशतम् | अपानेनावृते सर्वं दीपनं ग्राहि भेषजम्||२४३|| वातानुलोमनं यच्च पक्वाशयविशोधनम्| इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तमावृतानां चिकित्सितम्||२४४|| प्राणादीनां भिषक् कुर्याद्वितर्क्य स्वयमेव तत्| पित्तावृते तु पित्तघ्नैर्मारुतस्याविरोधिभिः| कफावृते कफघ्नैस्तु मारुतस्यानुलोमनैः||२४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (246) · Śloka 246
ಲೋಕೇ ವಾಯ್ವರ್ಕಸೋಮಾನಾಂ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಯಥಾ ಗತಿಃ| ತಥಾ ಶರೀರೇ ವಾತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಚ ಕಫಸ್ಯ ಚ||೨೪೬||
View original
लोके वाय्वर्कसोमानां दुर्विज्ञेया यथा गतिः| तथा शरीरे वातस्य पित्तस्य च कफस्य च||२४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (247) · Śloka 247
ಕ್ಷಯಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಸಮತ್ವಂ ಚ ತಥೈವಾವರಣಂ ಭಿಷಕ್| ವಿಜ್ಞಾಯ ಪವನಾದೀನಾಂ ನ ಪ್ರಮುಹ್ಯತಿ ಕರ್ಮಸು||೨೪೭||
View original
क्षयं वृद्धिं समत्वं च तथैवावरणं भिषक्| विज्ञाय पवनादीनां न प्रमुह्यति कर्मसु||२४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (248-249) · Śloka 249
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಪಞ್ಚಾತ್ಮನಃ ಸ್ಥಾನವಶಾಚ್ಛರೀರೇ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಚ ದೇಹಧಾತೋಃ| ಪ್ರಕೋಪಹೇತುಃ ಕುಪಿತಶ್ಚ ರೋಗಾನ್ ಸ್ಥಾನೇಷು ಚಾನ್ಯೇಷು ವೃತೋಽವೃತಶ್ಚ||೨೪೮|| ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರಃ ಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಕರೋತಿ ಕ್ರಿಯಾ ಚ ತೇಷಾಮಖಿಲಾ ನಿರುಕ್ತಾ| ತಾಂ ದೇಶಸಾತ್ಮ್ಯರ್ತುಬಲಾನ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮತಾನುಸಾರೀ||೨೪೯||
View original
तत्र श्लोकौ- पञ्चात्मनः स्थानवशाच्छरीरे स्थानानि कर्माणि च देहधातोः| प्रकोपहेतुः कुपितश्च रोगान् स्थानेषु चान्येषु वृतोऽवृतश्च||२४८|| प्राणेश्वरः प्राणभृतां करोति क्रिया च तेषामखिला निरुक्ता| तां देशसात्म्यर्तुबलान्यवेक्ष्य प्रयोजयेच्छास्त्रमतानुसारी||२४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೮||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने वातव्याधिचिकित्सितं नामाष्टाविंशोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon