Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో వాతవ్యాధిచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातो वातव्याधिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
34. vātavyādhicikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
వాయురాయుర్బలం వాయుర్వాయుర్ధాతా శరీరిణాం| వాయుర్విశ్వమిదం సర్వం ప్రభుర్వాయుశ్చ కీర్తితః||3||
View original
वायुरायुर्बलं वायुर्वायुर्धाता शरीरिणाम्| वायुर्विश्वमिदं सर्वं प्रभुर्वायुश्च कीर्तितः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
అవ్యాహతగతిర్యస్య స్థానస్థః ప్రకృతౌ స్థితః| వాయుః స్యాత్సోఽధికం జీవేద్వీతరోగః సమాః శతం||4||
View original
अव्याहतगतिर्यस्य स्थानस्थः प्रकृतौ स्थितः| वायुः स्यात्सोऽधिकं जीवेद्वीतरोगः समाः शतम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-11) · Śloka 11
ప్రాణోదానసమానాఖ్యవ్యానాపానైః స పంచధా| దేహం తంత్రయతే సమ్యక్ స్థానేష్వవ్యాహతశ్చరన్||5|| స్థానం ప్రాణస్య మూర్ధోరఃకంఠజిహ్వాస్యనాసికాః | ష్ఠీవనక్షవథూద్గారశ్వాసాహారాది కర్మ చ||6|| ఉదానస్య పునః స్థానం నాభ్యురః కంఠ ఏవ చ| వాక్ప్రవృత్తిః ప్రయత్నౌర్జోబలవర్ణాది కర్మ చ||7|| స్వేదదోషాంబువాహీని స్రోతాంసి సమధిష్ఠితః| అంతరగ్నేశ్చ పార్శ్వస్థః సమానోఽగ్నిబలప్రదః||8|| దేహం వ్యాప్నోతి సర్వం తు వ్యానః శీఘ్రగతిర్నృణాం| గతిప్రసారణాక్షేపనిమేషాదిక్రియః సదా||9|| వృషణౌ బస్తిమేఢ్రం చ నాభ్యూరూ వంక్షణౌ గుదం| అపానస్థానమంత్రస్థః శుక్రమూత్రశకృంతి చ||10|| సృజత్యార్తవగర్భౌ చ యుక్తాః స్థానస్థితాశ్చ తే| స్వకర్మ కుర్వతే దేహో ధార్యతే తైరనామయః||11||
View original
प्राणोदानसमानाख्यव्यानापानैः स पञ्चधा| देहं तन्त्रयते सम्यक् स्थानेष्वव्याहतश्चरन्||५|| स्थानं प्राणस्य मूर्धोरःकण्ठजिह्वास्यनासिकाः | ष्ठीवनक्षवथूद्गारश्वासाहारादि कर्म च||६|| उदानस्य पुनः स्थानं नाभ्युरः कण्ठ एव च| वाक्प्रवृत्तिः प्रयत्नौर्जोबलवर्णादि कर्म च||७|| स्वेददोषाम्बुवाहीनि स्रोतांसि समधिष्ठितः| अन्तरग्नेश्च पार्श्वस्थः समानोऽग्निबलप्रदः||८|| देहं व्याप्नोति सर्वं तु व्यानः शीघ्रगतिर्नृणाम्| गतिप्रसारणाक्षेपनिमेषादिक्रियः सदा||९|| वृषणौ बस्तिमेढ्रं च नाभ्यूरू वङ्क्षणौ गुदम्| अपानस्थानमन्त्रस्थः शुक्रमूत्रशकृन्ति च||१०|| सृजत्यार्तवगर्भौ च युक्ताः स्थानस्थिताश्च ते| स्वकर्म कुर्वते देहो धार्यते तैरनामयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12-14) · Śloka 14
విమార్గస్థా హ్యయుక్తా వా రోగైః స్వస్థానకర్మజైః| శరీరం పీడయంత్యేతే ప్రాణానాశు హరంతి చ||12|| సంఖ్యామప్యతివృత్తానాం తజ్జానాం హి ప్రధానతః| అశీతిర్నఖభేదాద్యా రోగాః సూత్రే నిదర్శితాః||13|| తానుచ్యమానాన్ పర్యాయైః సహేతూపక్రమాంఛృణు| కేవలం వాయుముద్దిశ్య స్థానభేదాత్తథాఽఽవృతం||14||
View original
विमार्गस्था ह्ययुक्ता वा रोगैः स्वस्थानकर्मजैः| शरीरं पीडयन्त्येते प्राणानाशु हरन्ति च||१२|| सङ्ख्यामप्यतिवृत्तानां तज्जानां हि प्रधानतः| अशीतिर्नखभेदाद्या रोगाः सूत्रे निदर्शिताः||१३|| तानुच्यमानान् पर्यायैः सहेतूपक्रमाञ्छृणु| केवलं वायुमुद्दिश्य स्थानभेदात्तथाऽऽवृतम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (15-18) · Śloka 19
రూక్షశీతాల్పలఘ్వన్నవ్యవాయాతిప్రజాగరైః| విషమాదుపచారాచ్చ దోషాసృక్స్రవణాదతి||15|| లంఘనప్లవనాత్యధ్వవ్యాయామాతివిచేష్టితైః| ధాతూనాం సంక్షయాచ్చింతాశోకరోగాతికర్షణాత్||16|| దుఃఖశయ్యాసనాత్ క్రోధాద్దివాస్వప్నాద్భయాదపి| వేగసంధారణాదామాదభిఘాతాదభోజనాత్||17|| మర్మాఘాతాద్గజోష్ట్రాశ్వశీఘ్రయానాపతంసనాత్| దేహే స్రోతాంసి రిక్తాని పూరయిత్వాఽనిలో బలీ||18|| కరోతి వివిధాన్ వ్యాధీన్ సర్వాంగైకాంగసంశ్రితాన్|19|
View original
रूक्षशीताल्पलघ्वन्नव्यवायातिप्रजागरैः| विषमादुपचाराच्च दोषासृक्स्रवणादति||१५|| लङ्घनप्लवनात्यध्वव्यायामातिविचेष्टितैः| धातूनां सङ्क्षयाच्चिन्ताशोकरोगातिकर्षणात्||१६|| दुःखशय्यासनात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्भयादपि| वेगसन्धारणादामादभिघातादभोजनात्||१७|| मर्माघाताद्गजोष्ट्राश्वशीघ्रयानापतंसनात्| देहे स्रोतांसि रिक्तानि पूरयित्वाऽनिलो बली||१८|| करोति विविधान् व्याधीन् सर्वाङ्गैकाङ्गसंश्रितान्|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (19) · Śloka 20
అవ్యక్తం లక్షణం తేషాం పూర్వరూపమితి స్మృతం||19|| ఆత్మరూపం తు తద్వ్యక్తమపాయో లఘుతా పునః|20|
View original
अव्यक्तं लक्षणं तेषां पूर्वरूपमिति स्मृतम्||१९|| आत्मरूपं तु तद्व्यक्तमपायो लघुता पुनः|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-23) · Śloka 24
సంకోచః పర్వణాం స్తంభో భేదోఽస్థ్నాం పర్వణామపి||20|| లోమహర్షః ప్రలాపశ్చ పాణిపృష్ఠశిరోగ్రహః| ఖాంజ్యపాంగుల్యకుబ్జత్వం శోషోఽంగానామనిద్రతా||21|| గర్భశుక్రరజోనాశః స్పందనం గాత్రసుప్తతా| శిరోనాసాక్షిజత్రూణాం గ్రీవాయాశ్చాపి హుండనం||22|| భేదస్తోదార్తిరాక్షేపో మోహశ్చాయాస ఏవ చ| ఏవంవిధాని రూపాణి కరోతి కుపితోఽనిలః||23|| హేతుస్థానవిశేషాచ్చ భవేద్రోగవిశేషకృత్|24|
View original
सङ्कोचः पर्वणां स्तम्भो भेदोऽस्थ्नां पर्वणामपि||२०|| लोमहर्षः प्रलापश्च पाणिपृष्ठशिरोग्रहः| खाञ्ज्यपाङ्गुल्यकुब्जत्वं शोषोऽङ्गानामनिद्रता||२१|| गर्भशुक्ररजोनाशः स्पन्दनं गात्रसुप्तता| शिरोनासाक्षिजत्रूणां ग्रीवायाश्चापि हुण्डनम्||२२|| भेदस्तोदार्तिराक्षेपो मोहश्चायास एव च| एवंविधानि रूपाणि करोति कुपितोऽनिलः||२३|| हेतुस्थानविशेषाच्च भवेद्रोगविशेषकृत्|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (24-37) · Śloka 38
తత్ర కోష్ఠాశ్రితే దుష్టే నిగ్రహో మూత్రవర్చసోః||24|| బ్రధ్నహృద్రోగగుల్మార్శఃపార్శ్వశూలం చ మారుతే| సర్వాంగకుపితే వాతే గాత్రస్ఫురణభంజనే||25|| వేదనాభిః పరీతశ్చ స్ఫుటంతీవాస్య సంధయః| గ్రహో విణ్మూత్రవాతానాం శూలాధ్మానాశ్మశర్కరాః||26|| జంఘోరుత్రికపాత్పృష్ఠరోగశోషౌ గుదస్థితే| హృన్నాభిపార్శ్వోదరరుక్తృష్ణోద్గారవిసూచికాః||27|| కాసః కంఠాస్యశోషశ్చ శ్వాసశ్చామాశయస్థితే| పక్వాశయస్థోఽంత్రకూజం శూలాటోపౌ కరోతి చ||28|| కృచ్ఛ్రమూత్రపురీషత్వమానాహం త్రికవేదనాం| శ్రోత్రాదిష్వింద్రియవధం కుర్యాద్దుష్టసమీరణః||29|| త్వగ్రూక్షా స్ఫుటితా సుప్తా కృశా కృష్ణా చ తుద్యతే| ఆతన్యతే సరాగా చ పర్వరుక్ త్వక్స్థితేఽనిలే||30|| రుజస్తీవ్రాః ససంతాపా వైవర్ణ్యం కృశతాఽరుచిః| గాత్రే చారూంషి భుక్తస్య స్తంభశ్చాసృగ్గతేఽనిలే||31|| గుర్వంగం తుద్యతేఽత్యర్థం దండముష్టిహతం తథా| సరుక్ శ్రమితమత్యర్థం మాంసమేదోగతేఽనిలే||32|| భేదోఽస్థిపర్వణాం సంధిశూలం మాంసబలక్షయః| అస్వప్నః సంతతా రుక్ చ మజ్జాస్థికుపితేఽనిలే||33|| క్షిప్రం ముంచతి బధ్నాతి శుక్రం గర్భమథాపి వా| వికృతిం జనయేచ్చాపి శుక్రస్థః కుపితోఽనిలః||34|| బాహ్యాభ్యంతరమాయామం ఖల్లిం కుబ్జత్వమేవ చ| సర్వాంగైకాంగరోగాంశ్చ కుర్యాత్ స్నాయుగతోఽనిలః||35|| శరీరం మందరుక్శోఫం శుష్యతి స్పందతే తథా| సుప్తాస్తన్వ్యో మహత్యో వా సిరా వాతే సిరాగతే||36|| వాతపూర్ణదృతిస్పర్శః శోథః సంధిగతేఽనిలే| ప్రసారణాకుంచనయోః ప్రవృత్తిశ్చ సవేదనా||37|| (ఇత్యుక్తం స్థానభేదేన వాయోర్లక్షణమేవ చ)|38|
View original
तत्र कोष्ठाश्रिते दुष्टे निग्रहो मूत्रवर्चसोः||२४|| ब्रध्नहृद्रोगगुल्मार्शःपार्श्वशूलं च मारुते| सर्वाङ्गकुपिते वाते गात्रस्फुरणभञ्जने||२५|| वेदनाभिः परीतश्च स्फुटन्तीवास्य सन्धयः| ग्रहो विण्मूत्रवातानां शूलाध्मानाश्मशर्कराः||२६|| जङ्घोरुत्रिकपात्पृष्ठरोगशोषौ गुदस्थिते| हृन्नाभिपार्श्वोदररुक्तृष्णोद्गारविसूचिकाः||२७|| कासः कण्ठास्यशोषश्च श्वासश्चामाशयस्थिते| पक्वाशयस्थोऽन्त्रकूजं शूलाटोपौ करोति च||२८|| कृच्छ्रमूत्रपुरीषत्वमानाहं त्रिकवेदनाम्| श्रोत्रादिष्विन्द्रियवधं कुर्याद्दुष्टसमीरणः||२९|| त्वग्रूक्षा स्फुटिता सुप्ता कृशा कृष्णा च तुद्यते| आतन्यते सरागा च पर्वरुक् त्वक्स्थितेऽनिले||३०|| रुजस्तीव्राः ससन्तापा वैवर्ण्यं कृशताऽरुचिः| गात्रे चारूंषि भुक्तस्य स्तम्भश्चासृग्गतेऽनिले||३१|| गुर्वङ्गं तुद्यतेऽत्यर्थं दण्डमुष्टिहतं तथा| सरुक् श्रमितमत्यर्थं मांसमेदोगतेऽनिले||३२|| भेदोऽस्थिपर्वणां सन्धिशूलं मांसबलक्षयः| अस्वप्नः सन्तता रुक् च मज्जास्थिकुपितेऽनिले||३३|| क्षिप्रं मुञ्चति बध्नाति शुक्रं गर्भमथापि वा| विकृतिं जनयेच्चापि शुक्रस्थः कुपितोऽनिलः||३४|| बाह्याभ्यन्तरमायामं खल्लिं कुब्जत्वमेव च| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च कुर्यात् स्नायुगतोऽनिलः||३५|| शरीरं मन्दरुक्शोफं शुष्यति स्पन्दते तथा| सुप्तास्तन्व्यो महत्यो वा सिरा वाते सिरागते||३६|| वातपूर्णदृतिस्पर्शः शोथः सन्धिगतेऽनिले| प्रसारणाकुञ्चनयोः प्रवृत्तिश्च सवेदना||३७|| (इत्युक्तं स्थानभेदेन वायोर्लक्षणमेव च)|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (38-42) · Śloka 42
అతివృద్ధః శరీరార్ధమేకం వాయుః ప్రపద్యతే| యదా తదోపశోష్యాసృగ్బాహుం పాదం చ జాను చ||38|| తస్మిన్ సంకోచయత్యర్ధే ముఖం జిహ్మం కరోతి చ| వక్రీకరోతి నాసాభ్రూలలాటాక్షిహనూస్తథా||39|| తతో వక్రం వ్రజత్యాస్యే భోజనం వక్రనాసికం | స్తబ్ధం నేత్రం కథయతః క్షవథుశ్చ నిగృహ్యతే||40|| దీనా జిహ్మా సముత్క్షిప్తా కలా సజ్జతి చాస్య వాక్| దంతాశ్చలంతి బాధ్యేతే శ్రవణౌ భిద్యతే స్వరః||41|| పాదహస్తాక్షిజంఘోరుశంఖశ్రవణగండరుక్ | అర్ధే తస్మిన్ముఖార్ధే వా కేవలే స్యాత్తదర్దితం||42||
View original
अतिवृद्धः शरीरार्धमेकं वायुः प्रपद्यते| यदा तदोपशोष्यासृग्बाहुं पादं च जानु च||३८|| तस्मिन् सङ्कोचयत्यर्धे मुखं जिह्मं करोति च| वक्रीकरोति नासाभ्रूललाटाक्षिहनूस्तथा||३९|| ततो वक्रं व्रजत्यास्ये भोजनं वक्रनासिकम् | स्तब्धं नेत्रं कथयतः क्षवथुश्च निगृह्यते||४०|| दीना जिह्मा समुत्क्षिप्ता कला सज्जति चास्य वाक्| दन्ताश्चलन्ति बाध्येते श्रवणौ भिद्यते स्वरः||४१|| पादहस्ताक्षिजङ्घोरुशङ्खश्रवणगण्डरुक् | अर्धे तस्मिन्मुखार्धे वा केवले स्यात्तदर्दितम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (43-44) · Śloka 45
మన్యే సంశ్రిత్య వాతోఽంతర్యదా నాడీః ప్రపద్యతే| మన్యాస్తంభం తదా కుర్యాదంతరాయామసంజ్ఞితం||43|| అంతరాయమ్యతే గ్రీవా మన్యా చ స్తభ్యతే భృశం| దంతానాం దంశనం లాలా పృష్ఠాయామః శిరోగ్రహః||44|| జృంభా వదనసంగశ్చాప్యంతరాయామలక్షణం| (ఇత్యుక్తస్త్వంతరాయామో ...|45|
View original
मन्ये संश्रित्य वातोऽन्तर्यदा नाडीः प्रपद्यते| मन्यास्तम्भं तदा कुर्यादन्तरायामसञ्ज्ञितम्||४३|| अन्तरायम्यते ग्रीवा मन्या च स्तभ्यते भृशम्| दन्तानां दंशनं लाला पृष्ठायामः शिरोग्रहः||४४|| जृम्भा वदनसङ्गश्चाप्यन्तरायामलक्षणम्| (इत्युक्तस्त्वन्तरायामो ...|४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (45-48) · Śloka 48
...బహిరాయామ ఉచ్యతే)||45|| పృష్ఠమన్యాశ్రితా బాహ్యాః శోషయిత్వా సిరా బలీ| వాయుః కుర్యాద్ధనుస్తంభం బహిరాయామసంజ్ఞకం||46|| చాపవన్నామ్యమానస్య పృష్ఠతో నీయతే శిరః| ఉర ఉత్క్షిప్యతే మన్యా స్తబ్ధా గ్రీవాఽవమృద్యతే||47|| దంతానాం దశనం జృంభా లాలాస్రావశ్చ వాగ్గ్రహః| జాతవేగో నిహంత్యేష వైకల్యం వా ప్రయచ్ఛతి||48||
View original
...बहिरायाम उच्यते)||४५|| पृष्ठमन्याश्रिता बाह्याः शोषयित्वा सिरा बली| वायुः कुर्याद्धनुस्तम्भं बहिरायामसञ्ज्ञकम्||४६|| चापवन्नाम्यमानस्य पृष्ठतो नीयते शिरः| उर उत्क्षिप्यते मन्या स्तब्धा ग्रीवाऽवमृद्यते||४७|| दन्तानां दशनं जृम्भा लालास्रावश्च वाग्ग्रहः| जातवेगो निहन्त्येष वैकल्यं वा प्रयच्छति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (49) · Śloka 50
హనుమూలే స్థితో బంధాత్ సంస్రయత్యనిలో హనూ| వివృతాస్యత్వమథవా కుర్యాత్ స్తబ్ధమవేదనం||49|| హనుగ్రహం చ సంస్తభ్య హనుం(నూ)సంవృతవక్రతాం|50|
View original
हनुमूले स्थितो बन्धात् संस्रयत्यनिलो हनू| विवृतास्यत्वमथवा कुर्यात् स्तब्धमवेदनम्||४९|| हनुग्रहं च संस्तभ्य हनुं(नू)संवृतवक्रताम्|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (50) · Śloka 51
ముహురాక్షిపతి క్రుద్ధో గాత్రాణ్యాక్షేపకోఽనిలః||50|| పాణిపాదం చ సంశోష్య సిరాః సస్నాయుకండరాః|51|
View original
मुहुराक्षिपति क्रुद्धो गात्राण्याक्षेपकोऽनिलः||५०|| पाणिपादं च संशोष्य सिराः सस्नायुकण्डराः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (51) · Śloka 52
పాణిపాదశిరఃపృష్ఠశ్రోణీః స్తభ్నాతి మారుతః||51|| దండవత్స్తబ్ధగాత్రస్య దండకః సోఽనుపక్రమః|52|
View original
पाणिपादशिरःपृष्ठश्रोणीः स्तभ्नाति मारुतः||५१|| दण्डवत्स्तब्धगात्रस्य दण्डकः सोऽनुपक्रमः|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (52) · Śloka 53
స్వస్థః స్యాదర్దితాదీనాం ముహుర్వేగే గతేఽగతే||52|| పీడ్యతే పీడనైస్తైస్తైర్భిషగేతాన్ వివర్జయేత్|53|
View original
स्वस्थः स्यादर्दितादीनां मुहुर्वेगे गतेऽगते||५२|| पीड्यते पीडनैस्तैस्तैर्भिषगेतान् विवर्जयेत्|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (53-55) · Śloka 55
హత్వైకం మారుతః పక్షం దక్షిణం వామమేవ వా||53|| కుర్యాచ్చేష్టానివృత్తిం హి రుజం వాక్స్తంభమేవ చ| గృహీత్వాఽర్ధం శరీరస్య సిరాః స్నాయూర్విశోష్య చ||54|| పాదం సంకోచయత్యేకం హస్తం వా తోదశూలకృత్| ఏకాంగరోగం తం విద్యాత్ సర్వాంగం సర్వదేహజం||55||
View original
हत्वैकं मारुतः पक्षं दक्षिणं वाममेव वा||५३|| कुर्याच्चेष्टानिवृत्तिं हि रुजं वाक्स्तम्भमेव च| गृहीत्वाऽर्धं शरीरस्य सिराः स्नायूर्विशोष्य च||५४|| पादं सङ्कोचयत्येकं हस्तं वा तोदशूलकृत्| एकाङ्गरोगं तं विद्यात् सर्वाङ्गं सर्वदेहजम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (56-57) · Śloka 57
స్ఫిక్పూర్వా కటిపృష్ఠోరుజానుజంఘాపదం క్రమాత్| గృధ్రసీ స్తంభరుక్తోదైర్గృహ్ణాతి స్పందతే ముహుః||56|| వాతాద్వాతకఫాత్తంద్రాగౌరవారోచకాన్వితా| ఖల్లీ తు పాదజంఘోరుకరమూలావమోటనీ||57||
View original
स्फिक्पूर्वा कटिपृष्ठोरुजानुजङ्घापदं क्रमात्| गृध्रसी स्तम्भरुक्तोदैर्गृह्णाति स्पन्दते मुहुः||५६|| वाताद्वातकफात्तन्द्रागौरवारोचकान्विता| खल्ली तु पादजङ्घोरुकरमूलावमोटनी||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (58) · Śloka 58
స్థానానామనురూపైశ్చ లింగైః శేషాన్ వినిర్దిశేత్|58|
View original
स्थानानामनुरूपैश्च लिङ्गैः शेषान् विनिर्दिशेत्|५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (58-60) · Śloka 61
సర్వేష్వేతేషు సంసర్గం పిత్తాద్యైరుపలక్షయేత్||58|| వాయోర్ధాతుక్షయాత్ కోపో మార్గస్యావరణేన చ (వా)| వాతపిత్తకఫా దేహే సర్వస్రోతోఽనుసారిణః||59|| వాయురేవ హి సూక్ష్మత్వాద్ద్వయోస్తత్రాప్యుదీరణః | కుపితస్తౌ సముద్ధూయ తత్ర తత్ర క్షిపన్ గదాన్||60|| కరోత్యావృతమార్గత్వాద్రసాదీంశ్చోపశోషయేత్|61|
View original
सर्वेष्वेतेषु संसर्गं पित्ताद्यैरुपलक्षयेत्||५८|| वायोर्धातुक्षयात् कोपो मार्गस्यावरणेन च (वा)| वातपित्तकफा देहे सर्वस्रोतोऽनुसारिणः||५९|| वायुरेव हि सूक्ष्मत्वाद्द्वयोस्तत्राप्युदीरणः | कुपितस्तौ समुद्धूय तत्र तत्र क्षिपन् गदान्||६०|| करोत्यावृतमार्गत्वाद्रसादींश्चोपशोषयेत्|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (61-71) · Śloka 72
లింగం పిత్తావృతే దాహస్తృష్ణా శూలం భ్రమస్తమః ||61|| కట్వమ్లలవణోష్ణైశ్చ విదాహః శీతకామితా| శైత్యగౌరవశూలాని కట్వాద్యుపశయోఽధికం||62|| లంఘనాయాసరూక్షోష్ణకామితా చ కఫావృతే| రక్తావృతే సదాహార్తిస్త్వఙ్మాంసాంతరజో భృశం||63|| భవేత్ సరాగః శ్వయథుర్జాయంతే మండలాని చ| కఠినాశ్చ వివర్ణాశ్చ పిడకాః శ్వయథుస్తథా||64|| హర్షః పిపీలికానాం చ సంచార ఇవ మాంసగే| చలః స్నిగ్ధో మృదుః శీతః శోఫోఽంగేష్వరుచిస్తథా||65|| ఆఢ్యవాత ఇతి జ్ఞేయః స కృచ్ఛ్రో మేదసాఽఽవృతః| స్పర్శమస్థ్నాఽఽవృతే తూష్ణం పీడనం చాభినందతి||66|| సంభజ్యతే సీదతి చ సూచీభిరివ తుద్యతే| మజ్జావృతే వినామః స్యాజ్జృంభణం పరివేష్టనం||67|| శూలం తు పీడ్యమానే చ పాణిభ్యాం లభతే సుఖం| శుక్రావేగోఽతివేగో వా నిష్ఫలత్వం చ శుక్రగే||68|| భుక్తే కుక్షౌ చ రుగ్జీర్ణే శామ్యత్యన్నావృతేఽనిలే| మూత్రాప్రవృత్తిరాధ్మానం బస్తౌ మూత్రావృతేఽనిలే||69|| వర్చసోఽతివిబంధోఽధః స్వే స్థానే పరికృంతతి| వ్రజత్యాశు జరాం స్నేహో భుక్తే చానహ్యతే నరః||70|| చిరాత్ పీడితమన్నేన దుఃఖం శుష్కం శకృత్ సృజేత్| శ్రోణీవంక్షణపృష్ఠేషు రుగ్విలోమశ్చ మారుతః||71|| అస్వస్థం హృదయం చైవ వర్చసా త్వావృతేఽనిలే|72|
View original
लिङ्गं पित्तावृते दाहस्तृष्णा शूलं भ्रमस्तमः ||६१|| कट्वम्ललवणोष्णैश्च विदाहः शीतकामिता| शैत्यगौरवशूलानि कट्वाद्युपशयोऽधिकम्||६२|| लङ्घनायासरूक्षोष्णकामिता च कफावृते| रक्तावृते सदाहार्तिस्त्वङ्मांसान्तरजो भृशम्||६३|| भवेत् सरागः श्वयथुर्जायन्ते मण्डलानि च| कठिनाश्च विवर्णाश्च पिडकाः श्वयथुस्तथा||६४|| हर्षः पिपीलिकानां च सञ्चार इव मांसगे| चलः स्निग्धो मृदुः शीतः शोफोऽङ्गेष्वरुचिस्तथा||६५|| आढ्यवात इति ज्ञेयः स कृच्छ्रो मेदसाऽऽवृतः| स्पर्शमस्थ्नाऽऽवृते तूष्णं पीडनं चाभिनन्दति||६६|| सम्भज्यते सीदति च सूचीभिरिव तुद्यते| मज्जावृते विनामः स्याज्जृम्भणं परिवेष्टनम्||६७|| शूलं तु पीड्यमाने च पाणिभ्यां लभते सुखम्| शुक्रावेगोऽतिवेगो वा निष्फलत्वं च शुक्रगे||६८|| भुक्ते कुक्षौ च रुग्जीर्णे शाम्यत्यन्नावृतेऽनिले| मूत्राप्रवृत्तिराध्मानं बस्तौ मूत्रावृतेऽनिले||६९|| वर्चसोऽतिविबन्धोऽधः स्वे स्थाने परिकृन्तति| व्रजत्याशु जरां स्नेहो भुक्ते चानह्यते नरः||७०|| चिरात् पीडितमन्नेन दुःखं शुष्कं शकृत् सृजेत्| श्रोणीवङ्क्षणपृष्ठेषु रुग्विलोमश्च मारुतः||७१|| अस्वस्थं हृदयं चैव वर्चसा त्वावृतेऽनिले|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (72-74) · Śloka 74
సంధిచ్యుతిర్హనుస్తంభః కుంచనం కుబ్జతాఽర్దితః||72|| పక్షాఘాతోఽంగసంశోషః పంగుత్వం ఖుడవాతతా| స్తంభనం చాఢ్యవాతశ్చ రోగా మజ్జాస్థిగాశ్చ యే||73|| ఏతే స్థానస్య గాంభీర్యాద్యత్నాత్ సిధ్యంతి వా న వా| నవాన్ బలవతస్త్వేతాన్ సాధయేన్నిరుపద్రవాన్||74||
View original
सन्धिच्युतिर्हनुस्तम्भः कुञ्चनं कुब्जताऽर्दितः||७२|| पक्षाघातोऽङ्गसंशोषः पङ्गुत्वं खुडवातता| स्तम्भनं चाढ्यवातश्च रोगा मज्जास्थिगाश्च ये||७३|| एते स्थानस्य गाम्भीर्याद्यत्नात् सिध्यन्ति वा न वा| नवान् बलवतस्त्वेतान् साधयेन्निरुपद्रवान्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (75-82) · Śloka 83
క్రియామతః పరం సిద్ధాం వాతరోగాపహాం శృణు| కేవలం నిరుపస్తంభమాదౌ స్నేహైరుపాచరేత్||75|| వాయుం సర్పిర్వసాతైలమజ్జపానైర్నరం తతః| స్నేహక్లాంతం సమాశ్వాస్య పయోభిః స్నేహయేత్ పునః||76|| యూషైర్గ్రామ్యాంబుజానూపరసైర్వా స్నేహసంయుతైః| పాయసైః కృశరైః సామ్లలవణైరనువాసనైః||77|| నావనైస్తర్పణైశ్చాన్నైః సుస్నిగ్ధం స్వేదయేత్తతః| స్వభ్యక్తం స్నేహసంయుక్తైర్నాడీప్రస్తరసంకరైః||78|| తథాఽన్యైర్వివిధైః స్వేదైర్యథాయోగముపాచరేత్| స్నేహాక్తం స్విన్నమంగం తు వక్రం స్తబ్ధమథాపి వా||79|| శనైర్నామయితుం శక్యం యథేష్టం శుష్కదారువత్| హర్షతోదరుగాయామశోథస్తంభగ్రహాదయః||80|| స్విన్నస్యాశు ప్రశామ్యంతి మార్దవం చోపజాయతే| స్నేహశ్చ ధాతూన్సంశుష్కాన్ పుష్ణాత్యాశు ప్రయోజితః||81|| బలమగ్నిబలం పుష్టిం ప్రాణాంశ్చాప్యభివర్ధయేత్| అసకృత్తం పునః స్నేహైః స్వేదైశ్చాప్యుపపాదయేత్||82|| తథా స్నేహమృదౌ కోష్ఠే న తిష్ఠంత్యనిలామయాః|83|
View original
क्रियामतः परं सिद्धां वातरोगापहां शृणु| केवलं निरुपस्तम्भमादौ स्नेहैरुपाचरेत्||७५|| वायुं सर्पिर्वसातैलमज्जपानैर्नरं ततः| स्नेहक्लान्तं समाश्वास्य पयोभिः स्नेहयेत् पुनः||७६|| यूषैर्ग्राम्याम्बुजानूपरसैर्वा स्नेहसंयुतैः| पायसैः कृशरैः साम्ललवणैरनुवासनैः||७७|| नावनैस्तर्पणैश्चान्नैः सुस्निग्धं स्वेदयेत्ततः| स्वभ्यक्तं स्नेहसंयुक्तैर्नाडीप्रस्तरसङ्करैः||७८|| तथाऽन्यैर्विविधैः स्वेदैर्यथायोगमुपाचरेत्| स्नेहाक्तं स्विन्नमङ्गं तु वक्रं स्तब्धमथापि वा||७९|| शनैर्नामयितुं शक्यं यथेष्टं शुष्कदारुवत्| हर्षतोदरुगायामशोथस्तम्भग्रहादयः||८०|| स्विन्नस्याशु प्रशाम्यन्ति मार्दवं चोपजायते| स्नेहश्च धातून्संशुष्कान् पुष्णात्याशु प्रयोजितः||८१|| बलमग्निबलं पुष्टिं प्राणांश्चाप्यभिवर्धयेत्| असकृत्तं पुनः स्नेहैः स्वेदैश्चाप्युपपादयेत्||८२|| तथा स्नेहमृदौ कोष्ठे न तिष्ठन्त्यनिलामयाः|८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (83-88) · Śloka 89
యద్యనేన సదోషత్వాత్ కర్మణా న ప్రశామ్యతి||83|| మృదుభిః స్నేహసంయుక్తైరౌషధైస్తం విశోధయేత్| ఘృతం తిల్వకసిద్ధం వా సాతలాసిద్ధమేవ వా||84|| పయసైరండతైలం వా పిబేద్దోషహరం శివం| స్నిగ్ధామ్లలవణోష్ణాద్యైరాహారైర్హి మలశ్చితః||85|| స్రోతో బద్ధ్వాఽనిలం రుంధ్యాత్తస్మాత్తమనులోమయేత్ | దుర్బలో యోఽవిరేచ్యః స్యాత్తం నిరూహైరుపాచరేత్||86|| పాచనైర్దీపనీయైర్వా భోజనైస్తద్యుతైర్నరం| సంశుద్ధస్యోత్థితే చాగ్నౌ స్నేహస్వేదౌ పునర్హితౌ||87|| స్వాద్వమ్లలవణస్నిగ్ధైరాహారైః సతతం పునః| నావనైర్ధూమపానైశ్చ సర్వానేవోపపాదయేత్||88|| ఇతి సామాన్యతః ప్రోక్తం వాతరోగచికిత్సితం|89|
View original
यद्यनेन सदोषत्वात् कर्मणा न प्रशाम्यति||८३|| मृदुभिः स्नेहसंयुक्तैरौषधैस्तं विशोधयेत्| घृतं तिल्वकसिद्धं वा सातलासिद्धमेव वा||८४|| पयसैरण्डतैलं वा पिबेद्दोषहरं शिवम्| स्निग्धाम्ललवणोष्णाद्यैराहारैर्हि मलश्चितः||८५|| स्रोतो बद्ध्वाऽनिलं रुन्ध्यात्तस्मात्तमनुलोमयेत् | दुर्बलो योऽविरेच्यः स्यात्तं निरूहैरुपाचरेत्||८६|| पाचनैर्दीपनीयैर्वा भोजनैस्तद्युतैर्नरम्| संशुद्धस्योत्थिते चाग्नौ स्नेहस्वेदौ पुनर्हितौ||८७|| स्वाद्वम्ललवणस्निग्धैराहारैः सततं पुनः| नावनैर्धूमपानैश्च सर्वानेवोपपादयेत्||८८|| इति सामान्यतः प्रोक्तं वातरोगचिकित्सितम्|८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (89-98) · Śloka 99
విశేషతస్తు కోష్ఠస్థే వాతే క్షారం పిబేన్నరః||89|| పాచనైర్దీపనైర్యుక్తైరమ్లైర్వా పాచయేన్మలాన్| గుదపక్వాశయస్థే తు కర్మోదావర్తనుద్ధితం||90|| ఆమాశయస్థే శుద్ధస్య యథాదోషహరీః క్రియాః| సర్వాంగకుపితేఽభ్యంగో బస్తయః సానువాసనాః||91|| స్వేదాభ్యంగావగాహాశ్చ హృద్యం చాన్నం త్వగాశ్రితే| శీతాః ప్రదేహా రక్తస్థే విరేకో రక్తమోక్షణం||92|| విరేకో మాంసమేదఃస్థే నిరూహాః శమనాని చ| బాహ్యాభ్యంతరతః స్నేహైరస్థిమజ్జగతం జయేత్||93|| హర్షోఽన్నపానం శుక్రస్థే బలశుక్రకరం హితం| విబద్ధమార్గం దృష్ట్వా వా శుక్రం దద్యాద్విరేచనం||94|| విరిక్తప్రతిభుక్తస్య పూర్వోక్తాం కారయేత్ క్రియాం| గర్భే శుష్కే తు వాతేన బాలానాం చాపి శుష్యతాం||95|| సితాకాశ్మర్యమధుకైర్హితముత్థాపనే పయః| హృది ప్రకుపితే సిద్ధమంశుమత్యా పయో హితం||96|| మత్స్యాన్నాభిప్రదేశస్థే సిద్ధాన్ బిల్వశలాటుభిః| వాయునా వేష్ట్యమానే తు గాత్రే స్యాదుపనాహనం||97|| తైలం సంకుచితేఽభ్యంగో మాషసైంధవసాధితం| బాహుశీర్షగతే నస్యం పానం చౌత్తరభక్తికం||98|| బస్తికర్మ త్వధో నాభేః శస్యతే చావపీడకః|99|
View original
विशेषतस्तु कोष्ठस्थे वाते क्षारं पिबेन्नरः||८९|| पाचनैर्दीपनैर्युक्तैरम्लैर्वा पाचयेन्मलान्| गुदपक्वाशयस्थे तु कर्मोदावर्तनुद्धितम्||९०|| आमाशयस्थे शुद्धस्य यथादोषहरीः क्रियाः| सर्वाङ्गकुपितेऽभ्यङ्गो बस्तयः सानुवासनाः||९१|| स्वेदाभ्यङ्गावगाहाश्च हृद्यं चान्नं त्वगाश्रिते| शीताः प्रदेहा रक्तस्थे विरेको रक्तमोक्षणम्||९२|| विरेको मांसमेदःस्थे निरूहाः शमनानि च| बाह्याभ्यन्तरतः स्नेहैरस्थिमज्जगतं जयेत्||९३|| हर्षोऽन्नपानं शुक्रस्थे बलशुक्रकरं हितम्| विबद्धमार्गं दृष्ट्वा वा शुक्रं दद्याद्विरेचनम्||९४|| विरिक्तप्रतिभुक्तस्य पूर्वोक्तां कारयेत् क्रियाम्| गर्भे शुष्के तु वातेन बालानां चापि शुष्यताम्||९५|| सिताकाश्मर्यमधुकैर्हितमुत्थापने पयः| हृदि प्रकुपिते सिद्धमंशुमत्या पयो हितम्||९६|| मत्स्यान्नाभिप्रदेशस्थे सिद्धान् बिल्वशलाटुभिः| वायुना वेष्ट्यमाने तु गात्रे स्यादुपनाहनम्||९७|| तैलं सङ्कुचितेऽभ्यङ्गो माषसैन्धवसाधितम्| बाहुशीर्षगते नस्यं पानं चौत्तरभक्तिकम्||९८|| बस्तिकर्म त्वधो नाभेः शस्यते चावपीडकः|९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (99-103) · Śloka 103
అర్దితే నావనం మూర్ధ్ని తైలం తర్పణమేవ చ||99|| నాడీస్వేదోపనాహాశ్చాప్యానూపపిశితైర్హితాః| స్వేదనం స్నేహసంయుక్తం పక్షాఘాతే విరేచనం||100|| అంతరాకండరాగుల్ఫం సిరా బస్త్యగ్నికర్మ చ| గృధ్రసీషు ప్రయుంజీత ఖల్ల్యాం తూష్ణోపనాహనం||101|| పాయసైః కృశరైర్మాంసైః శస్తం తైలఘృతాన్వితైః| వ్యాత్తాననే హనుం స్విన్నామంగుష్ఠాభ్యాం ప్రపీడ్య చ||102|| ప్రదేశినీభ్యాం చోన్నాభ్య చిబుకోన్నామనం హితం| స్రస్తం స్వం గమయేత్స్థానం స్తబ్ధం స్విన్నం వినామయేత్||103||
View original
अर्दिते नावनं मूर्ध्नि तैलं तर्पणमेव च||९९|| नाडीस्वेदोपनाहाश्चाप्यानूपपिशितैर्हिताः| स्वेदनं स्नेहसंयुक्तं पक्षाघाते विरेचनम्||१००|| अन्तराकण्डरागुल्फं सिरा बस्त्यग्निकर्म च| गृध्रसीषु प्रयुञ्जीत खल्ल्यां तूष्णोपनाहनम्||१०१|| पायसैः कृशरैर्मांसैः शस्तं तैलघृतान्वितैः| व्यात्तानने हनुं स्विन्नामङ्गुष्ठाभ्यां प्रपीड्य च||१०२|| प्रदेशिनीभ्यां चोन्नाभ्य चिबुकोन्नामनं हितम्| स्रस्तं स्वं गमयेत्स्थानं स्तब्धं स्विन्नं विनामयेत्||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (104) · Śloka 104
ప్రత్యేకం స్థానదూష్యాదిక్రియావైశేష్యమాచరేత్ |104|
View original
प्रत्येकं स्थानदूष्यादिक्रियावैशेष्यमाचरेत् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (104-105) · Śloka 106
సర్పిస్తైలవసామజ్జసేకాభ్యంజనబస్తయః ||104|| స్నిగ్ధాః స్వేదా నివాతం చ స్థానం ప్రావరణాని చ| రసాః పయాంసి భోజ్యాని స్వాద్వమ్లలవణాని చ||105|| బృంహణం యచ్చ తత్ సర్వం ప్రశస్తం వాతరోగిణాం|106|
View original
सर्पिस्तैलवसामज्जसेकाभ्यञ्जनबस्तयः ||१०४|| स्निग्धाः स्वेदा निवातं च स्थानं प्रावरणानि च| रसाः पयांसि भोज्यानि स्वाद्वम्ललवणानि च||१०५|| बृंहणं यच्च तत् सर्वं प्रशस्तं वातरोगिणाम्|१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (106-117) · Śloka 118
బలాయాః పంచమూలస్య దశమూలస్య వా రసే||106|| అజశీర్షాంబుజానూపమాంసాదపిశితైః పృథక్| సాధయిత్వా రసాన్ స్నిగ్ధాందధ్యమ్లవ్యోషసంస్కృతాన్||107|| భోజయేద్వాతరోగార్తం తైర్వ్యక్తలవణైర్నరం| ఏతైరేవోపనాహాంశ్చ పిశితైః సంప్రకల్పయేత్||108|| ఘృతతైలయుతైః సామ్లైః క్షుణ్ణస్విన్నైరనస్థిభిః| పత్రోత్క్వాథపయస్తైలద్రోణ్యః స్యురవగాహనే||109|| స్వభ్యక్తానాం ప్రశస్యంతే సేకాశ్చానిలరోగిణాం| ఆనూపౌదకమాంసాని దశమూలం శతావరీం||110|| కులత్థాన్ బదరాన్మాషాంస్తిలాన్రాస్నాం యవాన్ బలాం| వసాదధ్యారనాలామ్లైః సహ కుంభ్యాం విపాచయేత్||111|| నాడీస్వేదం ప్రయుంజీత పిష్టైశ్చాప్యుపనాహనం| తైశ్చ సిద్ధం ఘృతం తైలమభ్యంగం పానమేవ చ||112|| ముస్తం కిణ్వం తిలాః కుష్ఠం సురాహ్వం లవణం నతం| దధిక్షీరచతుఃస్నేహైః సిద్ధం స్యాదుపనాహనం||113|| ఉత్కారికావేసవారక్షీరమాషతిలౌదనైః| ఏరండబీజగోధూమయవకోలస్థిరాదిభిః||114|| సస్నేహైః సరుజం గాత్రమాలిప్య బహలం భిషక్| ఏరండపత్రైర్బధ్నీయాద్రాత్రౌ కల్యం విమోక్షయేత్||115|| క్షీరాంబునా తతః సిక్తం పునశ్చైవోపనాహితం| ముంచేద్రాత్రౌ దివాబద్ధం చర్మభిశ్చ సలోమభిః||116|| ఫలానాం తైలయోనీనామమ్లపిష్టాన్ సుశీతలాన్| ప్రదేహానుపనాహాంశ్చ గంధైర్వాతహరైరపి||117|| పాయసైః కృశరైశ్చైవ కారయేత్ స్నేహసంయుతైః|118|
View original
बलायाः पञ्चमूलस्य दशमूलस्य वा रसे||१०६|| अजशीर्षाम्बुजानूपमांसादपिशितैः पृथक्| साधयित्वा रसान् स्निग्धान्दध्यम्लव्योषसंस्कृतान्||१०७|| भोजयेद्वातरोगार्तं तैर्व्यक्तलवणैर्नरम्| एतैरेवोपनाहांश्च पिशितैः सम्प्रकल्पयेत्||१०८|| घृततैलयुतैः साम्लैः क्षुण्णस्विन्नैरनस्थिभिः| पत्रोत्क्वाथपयस्तैलद्रोण्यः स्युरवगाहने||१०९|| स्वभ्यक्तानां प्रशस्यन्ते सेकाश्चानिलरोगिणाम्| आनूपौदकमांसानि दशमूलं शतावरीम्||११०|| कुलत्थान् बदरान्माषांस्तिलान्रास्नां यवान् बलाम्| वसादध्यारनालाम्लैः सह कुम्भ्यां विपाचयेत्||१११|| नाडीस्वेदं प्रयुञ्जीत पिष्टैश्चाप्युपनाहनम्| तैश्च सिद्धं घृतं तैलमभ्यङ्गं पानमेव च||११२|| मुस्तं किण्वं तिलाः कुष्ठं सुराह्वं लवणं नतम्| दधिक्षीरचतुःस्नेहैः सिद्धं स्यादुपनाहनम्||११३|| उत्कारिकावेसवारक्षीरमाषतिलौदनैः| एरण्डबीजगोधूमयवकोलस्थिरादिभिः||११४|| सस्नेहैः सरुजं गात्रमालिप्य बहलं भिषक्| एरण्डपत्रैर्बध्नीयाद्रात्रौ कल्यं विमोक्षयेत्||११५|| क्षीराम्बुना ततः सिक्तं पुनश्चैवोपनाहितम्| मुञ्चेद्रात्रौ दिवाबद्धं चर्मभिश्च सलोमभिः||११६|| फलानां तैलयोनीनामम्लपिष्टान् सुशीतलान्| प्रदेहानुपनाहांश्च गन्धैर्वातहरैरपि||११७|| पायसैः कृशरैश्चैव कारयेत् स्नेहसंयुतैः|११८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (118-135) · Śloka 136
రూక్షశుద్ధానిలార్తానామతః స్నేహాన్ ప్రచక్ష్మహే||118|| వివిధాన్ వివిధవ్యాధిప్రశమాయామృతోపమాన్| ద్రోణేఽంభసః పచేద్భాగాన్ దశమూలాచ్చతుష్పలాన్||119|| యవకోలకులత్థానాం భాగైః ప్రస్థోన్మితైః సహ| పాదశేషే రసే పిష్టైర్జీవనీయైః సశర్కరైః||120|| తథా ఖర్జూరకాశ్మర్యద్రాక్షాబదరఫల్గుభిః| సక్షీరైః సర్పిషః ప్రస్థః సిద్ధః కేవలవాతనుత్||121|| నిరత్యయః ప్రయోక్తవ్యః పానాభ్యంజనబస్తిషు| చిత్రకం నాగరం రాస్నాం పౌష్కరం పిప్పలీం శటీం||122|| పిష్ట్వా విపాచయేత్ సర్పిర్వాతరోగహరం పరం| బలాబిల్వశృతే క్షీరే ఘృతమండం విపాచయేత్||123|| తస్య శుక్తిః ప్రకుంచో వా నస్యం మూర్ధగతేఽనిలే| గ్రామ్యానూపౌదకానాం తు భిత్వాఽస్థీని పచేజ్జలే||124|| తం స్నేహం దశమూలస్య కషాయేణ పునః పచేత్| జీవకర్షభకాస్ఫోతావిదారీకపికచ్ఛుభిః||125|| వాతఘ్నైర్జీవనీయైశ్చ కల్కైర్ద్విక్షీరభాగికం| తత్సిద్ధం నావనాభ్యంగాత్తథా పానానువాసనాత్||126|| సిరాపర్వాస్థికోష్ఠస్థం ప్రణుదత్యాశు మారుతం| యే స్యుః ప్రక్షీణమజ్జానః క్షీణశుక్రౌజసశ్చ యే||127|| బలపుష్టికరం తేషామేతత్ స్యాదమృతోపమం| తద్వత్సిద్ధా వసా నక్రమత్స్యకూర్మచులూకజా||128|| ప్రత్యగ్రా విధినాఽనేన నస్యపానేషు శస్యతే| ప్రస్థః స్యాత్త్రిఫలాయాస్తు కులత్థకుడవద్వయం||129|| కృష్ణగంధాత్వగాఢక్యోః పృథక్ పంచపలం భవేత్| రాస్నాచిత్రకయోర్ద్వే ద్వే దశమూలం పలోన్మితం||130|| జలద్రోణే పచేత్ పాదశేషే ప్రస్థోన్మితం పృథక్| సురారనాలదధ్యమ్లసౌవీరకతుషోదకం||131|| కోలదాడిమవృక్షామ్లరసం తైలం వసాం ఘృతం| మజ్జానం చ పయశ్చైవ జీవనీయపలాని షట్||132|| కల్కం దత్త్వా మహాస్నేహం సమ్యగేనం విపాచయేత్| సిరామజ్జాస్థిగే వాతే సర్వాంగైకాంగరోగిషు||133|| వేపనాక్షేపశూలేషు తదభ్యంగే ప్రయోజయేత్| నిర్గుండ్యా మూలపత్రాభ్యాం గృహీత్వా స్వరసం తతః||134|| తేన సిద్ధం సమం తైలం నాడీకుష్ఠానిలార్తిషు| హితం పామాపచీనాం చ పానాభ్యంజనపూరణం||135|| కార్పాసాస్థికులత్థానాం రసే సిద్ధం చ వాతనుత్|136|
View original
रूक्षशुद्धानिलार्तानामतः स्नेहान् प्रचक्ष्महे||११८|| विविधान् विविधव्याधिप्रशमायामृतोपमान्| द्रोणेऽम्भसः पचेद्भागान् दशमूलाच्चतुष्पलान्||११९|| यवकोलकुलत्थानां भागैः प्रस्थोन्मितैः सह| पादशेषे रसे पिष्टैर्जीवनीयैः सशर्करैः||१२०|| तथा खर्जूरकाश्मर्यद्राक्षाबदरफल्गुभिः| सक्षीरैः सर्पिषः प्रस्थः सिद्धः केवलवातनुत्||१२१|| निरत्ययः प्रयोक्तव्यः पानाभ्यञ्जनबस्तिषु| चित्रकं नागरं रास्नां पौष्करं पिप्पलीं शटीम्||१२२|| पिष्ट्वा विपाचयेत् सर्पिर्वातरोगहरं परम्| बलाबिल्वशृते क्षीरे घृतमण्डं विपाचयेत्||१२३|| तस्य शुक्तिः प्रकुञ्चो वा नस्यं मूर्धगतेऽनिले| ग्राम्यानूपौदकानां तु भित्वाऽस्थीनि पचेज्जले||१२४|| तं स्नेहं दशमूलस्य कषायेण पुनः पचेत्| जीवकर्षभकास्फोताविदारीकपिकच्छुभिः||१२५|| वातघ्नैर्जीवनीयैश्च कल्कैर्द्विक्षीरभागिकम्| तत्सिद्धं नावनाभ्यङ्गात्तथा पानानुवासनात्||१२६|| सिरापर्वास्थिकोष्ठस्थं प्रणुदत्याशु मारुतम्| ये स्युः प्रक्षीणमज्जानः क्षीणशुक्रौजसश्च ये||१२७|| बलपुष्टिकरं तेषामेतत् स्यादमृतोपमम्| तद्वत्सिद्धा वसा नक्रमत्स्यकूर्मचुलूकजा||१२८|| प्रत्यग्रा विधिनाऽनेन नस्यपानेषु शस्यते| प्रस्थः स्यात्त्रिफलायास्तु कुलत्थकुडवद्वयम्||१२९|| कृष्णगन्धात्वगाढक्योः पृथक् पञ्चपलं भवेत्| रास्नाचित्रकयोर्द्वे द्वे दशमूलं पलोन्मितम्||१३०|| जलद्रोणे पचेत् पादशेषे प्रस्थोन्मितं पृथक्| सुरारनालदध्यम्लसौवीरकतुषोदकम्||१३१|| कोलदाडिमवृक्षाम्लरसं तैलं वसां घृतम्| मज्जानं च पयश्चैव जीवनीयपलानि षट्||१३२|| कल्कं दत्त्वा महास्नेहं सम्यगेनं विपाचयेत्| सिरामज्जास्थिगे वाते सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिषु||१३३|| वेपनाक्षेपशूलेषु तदभ्यङ्गे प्रयोजयेत्| निर्गुण्ड्या मूलपत्राभ्यां गृहीत्वा स्वरसं ततः||१३४|| तेन सिद्धं समं तैलं नाडीकुष्ठानिलार्तिषु| हितं पामापचीनां च पानाभ्यञ्जनपूरणम्||१३५|| कार्पासास्थिकुलत्थानां रसे सिद्धं च वातनुत्|१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (136-137) · Śloka 138
మూలకస్వరసే క్షీరసమే స్థాప్యం త్ర్యహం దధి||136|| తస్యామ్లస్య త్రిభిః ప్రస్థైస్తైలప్రస్థం విపాచయేత్| యష్ట్యాహ్వశర్కరారాస్నాలవణార్ద్రకనాగరైః||137|| సుపిష్టైః పలికైః పానాత్తదభ్యంగాచ్చ వాతనుత్|138|
View original
मूलकस्वरसे क्षीरसमे स्थाप्यं त्र्यहं दधि||१३६|| तस्याम्लस्य त्रिभिः प्रस्थैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत्| यष्ट्याह्वशर्करारास्नालवणार्द्रकनागरैः||१३७|| सुपिष्टैः पलिकैः पानात्तदभ्यङ्गाच्च वातनुत्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (138-141) · Śloka 142
పంచమూలకషాయేణ పిణ్యాకం బహువార్షికం||138|| పక్త్వా తస్య రసం పూత్వా తైలప్రస్థం విపాచయేత్| పయసాఽష్టగుణేనైతత్ సర్వవాతవికారనుత్||139|| సంసృష్టే శ్లేష్మణా చైతద్వాతే శస్తం విశేషతః| యవకోలకులత్థానాం శ్రేయస్యాః శుష్కమూలకాత్||140|| బిల్వాచ్చాంజలిమేకైకం ద్రవైరమ్లైర్విపాచయేత్| తేన తైలం కషాయేణ ఫలామ్లైః కటుభిస్తథా||141|| పిష్టైః సిద్ధం మహావాతైరార్తః శీతే ప్రయోజయేత్|142|
View original
पञ्चमूलकषायेण पिण्याकं बहुवार्षिकम्||१३८|| पक्त्वा तस्य रसं पूत्वा तैलप्रस्थं विपाचयेत्| पयसाऽष्टगुणेनैतत् सर्ववातविकारनुत्||१३९|| संसृष्टे श्लेष्मणा चैतद्वाते शस्तं विशेषतः| यवकोलकुलत्थानां श्रेयस्याः शुष्कमूलकात्||१४०|| बिल्वाच्चाञ्जलिमेकैकं द्रवैरम्लैर्विपाचयेत्| तेन तैलं कषायेण फलाम्लैः कटुभिस्तथा||१४१|| पिष्टैः सिद्धं महावातैरार्तः शीते प्रयोजयेत्|१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (142-156) · Śloka 156
సర్వవాతవికారాణాం తైలాన్యన్యాన్యతః శృణు||142|| చతుష్ప్రయోగాణ్యాయుష్యబలవర్ణకరాణి చ| రజఃశుక్రప్రదోషఘ్నాన్యపత్యజననాని చ||143|| నిరత్యయాని సిద్ధాని సర్వదోషహరాణి చ| సహాచరతులాయాశ్చ రసే తైలాఢకం పచేత్||144|| మూలకల్కాద్దశపలం పయో దత్త్వా చతుర్గుణం| సిద్ధేఽస్మింఛర్కరాచూర్ణాదష్టాదశపలం భిషక్||145|| వినీయ దారుణేష్వేతద్వాతవ్యాధిషు యోజయేత్| శ్వదంష్ట్రాస్వరసప్రస్థౌ ద్వౌ సమౌ పయసా సహ||146|| షట్పలం శృంగవేరస్య గుడస్యాష్టపలం తథా| తైలప్రస్థం విపక్వం తైర్దద్యాత్ సర్వానిలార్తిషు||147|| జీర్ణే తైలే చ దుగ్ధేన పేయాకల్పః ప్రశస్యతే| బలాశతం గుడూచ్యాశ్చ పాదం రాస్నాష్టభాగికం||148|| జలాఢకశతే పక్త్వా దశభాగస్థితే రసే| దధిమస్త్విక్షునిర్యాసశుక్తైస్తైలాఢకం సమైః||149|| పచేత్ సాజపయోఽర్ధాంశైః కల్కైరేభిః పలోన్మితైః| శటీసరలదార్వేలామంజిష్ఠాగురుచందనైః||150|| పద్మకాతివిషాముస్తసూర్పపర్ణీహరేణుభిః| యష్ట్యాహ్వసురసవ్యాఘ్రనఖర్షభకజీవకైః||151|| పలాశరసకస్తూరీనలికాజాతికోషకైః| స్పృక్కాకుంకుమశైలేయజాతీకటుఫలాంబుభిః||152|| త్వచాకుందురుకర్పూరతురుష్కశ్రీనివాసకైః | లవంగనఖకక్కోలకుష్ఠమాంసీప్రియంగుభిః||153|| స్థౌణేయతగరధ్యామవచామదనపల్లవైః| సనాగకేశరైః సిద్ధే క్షిపేచ్చాత్రావతారితే||154|| పత్రకల్కం తతః పూతం విధినా తత్ ప్రయోజయేత్| శ్వాసం కాసం జ్వరం హిక్కాం ఛర్దిం గుల్మాన్ క్షతం క్షయం||155|| ప్లీహశోషావపస్మారమలక్ష్మీం చ ప్రణాశయేత్| బలాతైలమిదం శ్రేష్ఠం వాతవ్యాధివినాశనం||156|| (అగ్నివేశాయ గురుణా కృష్ణాత్రేయేణ భాషితం)| ఇతి బలాతైలం|
View original
सर्ववातविकाराणां तैलान्यन्यान्यतः शृणु||१४२|| चतुष्प्रयोगाण्यायुष्यबलवर्णकराणि च| रजःशुक्रप्रदोषघ्नान्यपत्यजननानि च||१४३|| निरत्ययानि सिद्धानि सर्वदोषहराणि च| सहाचरतुलायाश्च रसे तैलाढकं पचेत्||१४४|| मूलकल्काद्दशपलं पयो दत्त्वा चतुर्गुणम्| सिद्धेऽस्मिञ्छर्कराचूर्णादष्टादशपलं भिषक्||१४५|| विनीय दारुणेष्वेतद्वातव्याधिषु योजयेत्| श्वदंष्ट्रास्वरसप्रस्थौ द्वौ समौ पयसा सह||१४६|| षट्पलं शृङ्गवेरस्य गुडस्याष्टपलं तथा| तैलप्रस्थं विपक्वं तैर्दद्यात् सर्वानिलार्तिषु||१४७|| जीर्णे तैले च दुग्धेन पेयाकल्पः प्रशस्यते| बलाशतं गुडूच्याश्च पादं रास्नाष्टभागिकम्||१४८|| जलाढकशते पक्त्वा दशभागस्थिते रसे| दधिमस्त्विक्षुनिर्यासशुक्तैस्तैलाढकं समैः||१४९|| पचेत् साजपयोऽर्धांशैः कल्कैरेभिः पलोन्मितैः| शटीसरलदार्वेलामञ्जिष्ठागुरुचन्दनैः||१५०|| पद्मकातिविषामुस्तसूर्पपर्णीहरेणुभिः| यष्ट्याह्वसुरसव्याघ्रनखर्षभकजीवकैः||१५१|| पलाशरसकस्तूरीनलिकाजातिकोषकैः| स्पृक्काकुङ्कुमशैलेयजातीकटुफलाम्बुभिः||१५२|| त्वचाकुन्दुरुकर्पूरतुरुष्कश्रीनिवासकैः | लवङ्गनखकक्कोलकुष्ठमांसीप्रियङ्गुभिः||१५३|| स्थौणेयतगरध्यामवचामदनपल्लवैः| सनागकेशरैः सिद्धे क्षिपेच्चात्रावतारिते||१५४|| पत्रकल्कं ततः पूतं विधिना तत् प्रयोजयेत्| श्वासं कासं ज्वरं हिक्कां छर्दिं गुल्मान् क्षतं क्षयम्||१५५|| प्लीहशोषावपस्मारमलक्ष्मीं च प्रणाशयेत्| बलातैलमिदं श्रेष्ठं वातव्याधिविनाशनम्||१५६|| (अग्निवेशाय गुरुणा कृष्णात्रेयेण भाषितम्)| इति बलातैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (157-164) · Śloka 164
అమృతాయాస్తులాః పంచ ద్రోణేష్వష్టస్వపాం పచేత్||157|| పాదశేషే సమక్షీరం తైలస్య ద్వ్యాఢకం పచేత్| ఏలామాంసీనతోశీరసారివాకుష్ఠచందనైః||158|| బలాతామలకీమేదాశతపుష్పర్ధిజీవకైః | కాకోలీక్షీరకాకోలీశ్రావణ్యతిబలానఖైః||159|| మహాశ్రావణిజీవంతీవిదారీకపికచ్ఛుభిః| శతావరీమహామేదాకర్కటాఖ్యాహరేణుభిః||160|| వచాగోక్షురకైరండరాస్నాకాలాసహాచరైః| వీరాశల్లకిముస్తత్వక్పత్రర్షభకబాలకైః||161|| సహైలాకుంకుమస్పృక్కాత్రిదశాహ్వైశ్చ కార్షికైః| మంజిష్ఠాయాస్త్రికర్షేణ మధుకాష్టపలేన చ||162|| కల్కైస్తత్ క్షీణవీర్యాగ్నిబలసమ్మూఢచేతసః| ఉన్మాదారత్యపస్మారైరార్తాంశ్చ ప్రకృతిం నయేత్||163|| వాతవ్యాధిహరం శ్రేష్ఠం తైలాగ్ర్యమమృతాహ్వయం| (కృష్ణాత్రేయేణ గురుణా భాషితం వైద్యపూజితం)||164|| ఇత్యమృతాద్యం తైలం|
View original
अमृतायास्तुलाः पञ्च द्रोणेष्वष्टस्वपां पचेत्||१५७|| पादशेषे समक्षीरं तैलस्य द्व्याढकं पचेत्| एलामांसीनतोशीरसारिवाकुष्ठचन्दनैः||१५८|| बलातामलकीमेदाशतपुष्पर्धिजीवकैः | काकोलीक्षीरकाकोलीश्रावण्यतिबलानखैः||१५९|| महाश्रावणिजीवन्तीविदारीकपिकच्छुभिः| शतावरीमहामेदाकर्कटाख्याहरेणुभिः||१६०|| वचागोक्षुरकैरण्डरास्नाकालासहाचरैः| वीराशल्लकिमुस्तत्वक्पत्रर्षभकबालकैः||१६१|| सहैलाकुङ्कुमस्पृक्कात्रिदशाह्वैश्च कार्षिकैः| मञ्जिष्ठायास्त्रिकर्षेण मधुकाष्टपलेन च||१६२|| कल्कैस्तत् क्षीणवीर्याग्निबलसम्मूढचेतसः| उन्मादारत्यपस्मारैरार्तांश्च प्रकृतिं नयेत्||१६३|| वातव्याधिहरं श्रेष्ठं तैलाग्र्यममृताह्वयम्| (कृष्णात्रेयेण गुरुणा भाषितं वैद्यपूजितम्)||१६४|| इत्यमृताद्यं तैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (165-166) · Śloka 166
రాస్నాసహస్రనిర్యూహే తైలద్రోణం విపాచయేత్| గంధైర్హైమవతైః పిష్టైరేలాద్యైశ్చానిలార్తినుత్||165|| కల్పోఽయమశ్వగంధాయాం ప్రసారణ్యాం బలాద్వయే| క్వాథకల్కపయోభిర్వా బలాదీనాం పచేత్ పృథక్||166|| ఇతి రాస్నాతైలం|
View original
रास्नासहस्रनिर्यूहे तैलद्रोणं विपाचयेत्| गन्धैर्हैमवतैः पिष्टैरेलाद्यैश्चानिलार्तिनुत्||१६५|| कल्पोऽयमश्वगन्धायां प्रसारण्यां बलाद्वये| क्वाथकल्कपयोभिर्वा बलादीनां पचेत् पृथक्||१६६|| इति रास्नातैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (167-171) · Śloka 171
మూలకస్వరసం క్షీరం తైలం దధ్యమ్లకాంజికం| తుల్యం విపాచయేత్ కల్కైర్బలాచిత్రకసైంధవైః||167|| పిప్పల్యతివిషారాస్నాచవికాగురుశిగ్రుకైః| భల్లాతకవచాకుష్ఠశ్వదంష్ట్రావిశ్వభేషజైః||168|| పుష్కరాహ్వశటీబిల్వశతాహ్వానతదారుభిః| తత్సిద్ధం పీతమత్యుగ్రాన్ హంతి వాతాత్మకాన్ గదాన్||169|| ఇతి మూలకాద్యం తైలం| వృషమూలగుడూచ్యోశ్చ ద్విశతస్య శతస్య చ| చిత్రకాత్ సాశ్వగంధాచ్చ క్వాథే తైలాఢకం పచేత్||170|| సక్షీరం వాయునా భగ్నే దద్యాజ్జర్జరితే తథా| ప్రాక్తైలావాపసిద్ధం చ భవేదేతద్గుణోత్తరం||171|| ఇతి వృషమూలాదితైలం|
View original
मूलकस्वरसं क्षीरं तैलं दध्यम्लकाञ्जिकम्| तुल्यं विपाचयेत् कल्कैर्बलाचित्रकसैन्धवैः||१६७|| पिप्पल्यतिविषारास्नाचविकागुरुशिग्रुकैः| भल्लातकवचाकुष्ठश्वदंष्ट्राविश्वभेषजैः||१६८|| पुष्कराह्वशटीबिल्वशताह्वानतदारुभिः| तत्सिद्धं पीतमत्युग्रान् हन्ति वातात्मकान् गदान्||१६९|| इति मूलकाद्यं तैलम्| वृषमूलगुडूच्योश्च द्विशतस्य शतस्य च| चित्रकात् साश्वगन्धाच्च क्वाथे तैलाढकं पचेत्||१७०|| सक्षीरं वायुना भग्ने दद्याज्जर्जरिते तथा| प्राक्तैलावापसिद्धं च भवेदेतद्गुणोत्तरम्||१७१|| इति वृषमूलादितैलम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (172-182) · Śloka 182
రాస్నాశిరీషయష్ట్యాహ్వశుంఠీసహచరామృతాః||172|| స్యోనాకదారుశంపాకహయగంధాత్రికంటకాః| ఏషాం దశపలాన్ భాగాన్ కషాయముపకల్పయేత్||173|| తతస్తేన కషాయేణ సర్వగంధైశ్చ కార్షికైః| దధ్యారనాలమాషాంబుమూలకేక్షురసైః శుభైః||174|| పృథక్ ప్రస్థోన్మితైః సార్ధం తైలప్రస్థం విపాచయేత్| ప్లీహమూత్రగ్రహశ్వాసకాసమారుతరోగనుత్ ||175|| ఏతన్మూలకతైలాఖ్యం వర్ణాయుర్బలవర్ధనం| ఇతి మూలకతైలం| యవకోలకులత్థానాం మత్స్యానాం శిగ్రుబిల్వయోః| రసేన మూలకానాం చ తైలం దధిపయోన్వితం||176|| సాధయిత్వా భిషగ్దద్యాత్ సర్వవాతామయాపహం| లశునస్వరసే సిద్ధం తైలమేభిశ్చ వాతనుత్||177|| తైలాన్యేతాన్యృతుస్నాతామంగనాం పాయయేత చ| పీత్వాఽన్యతమమేషాం హి వంధ్యాఽపి జనయేత్ సుతం||178|| యచ్చ శీతజ్వరే తైలమగుర్వాద్యముదాహృతం| అనేకశతశస్తచ్చ సిద్ధం స్యాద్వాతరోగనుత్||179|| వక్ష్యంతే యాని తైలాని వాతశోణితకేఽపి చ| తాని చానిలశాంత్యర్థం సిద్ధికామః ప్రయోజయేత్||180|| నాస్తి తైలాత్ పరం కించిదౌషధం మారుతాపహం| వ్యవాయ్యుష్ణగురుస్నేహాత్ సంస్కారాద్వలవత్తరం||181|| గణైర్వాతహరైస్తస్మాచ్ఛతశోఽథ సహస్రశః| సిద్ధం క్షిప్రతరం హంతి సూక్ష్మమార్గస్థితాన్ గదాన్||182||
View original
रास्नाशिरीषयष्ट्याह्वशुण्ठीसहचरामृताः||१७२|| स्योनाकदारुशम्पाकहयगन्धात्रिकण्टकाः| एषां दशपलान् भागान् कषायमुपकल्पयेत्||१७३|| ततस्तेन कषायेण सर्वगन्धैश्च कार्षिकैः| दध्यारनालमाषाम्बुमूलकेक्षुरसैः शुभैः||१७४|| पृथक् प्रस्थोन्मितैः सार्धं तैलप्रस्थं विपाचयेत्| प्लीहमूत्रग्रहश्वासकासमारुतरोगनुत् ||१७५|| एतन्मूलकतैलाख्यं वर्णायुर्बलवर्धनम्| इति मूलकतैलम्| यवकोलकुलत्थानां मत्स्यानां शिग्रुबिल्वयोः| रसेन मूलकानां च तैलं दधिपयोन्वितम्||१७६|| साधयित्वा भिषग्दद्यात् सर्ववातामयापहम्| लशुनस्वरसे सिद्धं तैलमेभिश्च वातनुत्||१७७|| तैलान्येतान्यृतुस्नातामङ्गनां पाययेत च| पीत्वाऽन्यतममेषां हि वन्ध्याऽपि जनयेत् सुतम्||१७८|| यच्च शीतज्वरे तैलमगुर्वाद्यमुदाहृतम्| अनेकशतशस्तच्च सिद्धं स्याद्वातरोगनुत्||१७९|| वक्ष्यन्ते यानि तैलानि वातशोणितकेऽपि च| तानि चानिलशान्त्यर्थं सिद्धिकामः प्रयोजयेत्||१८०|| नास्ति तैलात् परं किञ्चिदौषधं मारुतापहम्| व्यवाय्युष्णगुरुस्नेहात् संस्काराद्वलवत्तरम्||१८१|| गणैर्वातहरैस्तस्माच्छतशोऽथ सहस्रशः| सिद्धं क्षिप्रतरं हन्ति सूक्ष्ममार्गस्थितान् गदान्||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (183-188) · Śloka 188
క్రియా సాధారణీ సర్వా సంసృష్టే చాపి శస్యతే| వాతే పిత్తాదిభిః స్రోతఃస్వావృతేషు విశేషతః||183|| పిత్తావృతే విశేషేణ శీతాముష్ణాం తథా క్రియాం| వ్యత్యాసాత్ కారయేత్ సర్పిర్జీవనీయం చ శస్యతే||184|| ధన్వమాంసం యవాః శాలిర్యాపనాః క్షీరబస్తయః| విరేకః క్షీరపానం చ పంచమూలీబలాశృతం||185|| మధుయష్టిబలాతైలఘృతక్షీరైశ్చ సేచనం| పంచమూలకషాయేణ కుర్యాద్వా శీతవారిణా||186|| కఫావృతే యవాన్నాని జాంగలా మృగపక్షిణః| స్వేదాస్తీక్ష్ణా నిరూహాశ్చ వమనం సవిరేచనం||187|| జీర్ణం సర్పిస్తథా తైలం తిలసర్షపజం హితం| సంసృష్టే కఫపిత్తాభ్యాం పిత్తమాదౌ వినిర్జయేత్||188||
View original
क्रिया साधारणी सर्वा संसृष्टे चापि शस्यते| वाते पित्तादिभिः स्रोतःस्वावृतेषु विशेषतः||१८३|| पित्तावृते विशेषेण शीतामुष्णां तथा क्रियाम्| व्यत्यासात् कारयेत् सर्पिर्जीवनीयं च शस्यते||१८४|| धन्वमांसं यवाः शालिर्यापनाः क्षीरबस्तयः| विरेकः क्षीरपानं च पञ्चमूलीबलाशृतम्||१८५|| मधुयष्टिबलातैलघृतक्षीरैश्च सेचनम्| पञ्चमूलकषायेण कुर्याद्वा शीतवारिणा||१८६|| कफावृते यवान्नानि जाङ्गला मृगपक्षिणः| स्वेदास्तीक्ष्णा निरूहाश्च वमनं सविरेचनम्||१८७|| जीर्णं सर्पिस्तथा तैलं तिलसर्षपजं हितम्| संसृष्टे कफपित्ताभ्यां पित्तमादौ विनिर्जयेत्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (189-198) · Śloka 199
ఆమాశయగతం మత్వా కఫం వమనమాచరేత్||189|| పక్వాశయే విరేకం తు పిత్తే సర్వత్రగే తథా| స్వేదైర్విష్యందితః శ్లేష్మా యదా పక్వాశయే స్థితః||190|| పిత్తం వా దర్శయేల్లింగం బస్తిభిస్తౌ వినిర్హరేత్| శ్లేష్మణాఽనుగతం వాతముష్ణైర్గోమూత్రసంయుతైః||191|| నిరూహైః పిత్తసంసృష్టం నిర్హరేత్ క్షీరసంయుతైః| మధురౌషధసిద్ధైశ్చ తైలైస్తమనువాసయేత్||192|| శిరోగతే తు సకఫే ధూమనస్యాది కారయేత్| హృతే పిత్తే కఫే యః స్యాదురఃస్రోతోఽనుగోఽనిలః||193|| సశేషః స్యాత్ క్రియా తత్ర కార్యా కేవలవాతికీ| శోణితేనావృతే కుర్యాద్వాతశోణితకీం క్రియాం||194|| ప్రమేహవాతమేదోఘ్నీమామవాతే ప్రయోజయేత్| స్వేదాభ్యంగరసక్షీరస్నేహా మాంసావృతే హితాః||195|| మహాస్నేహోఽస్థిమజ్జస్థే పూర్వవద్రేతసాఽఽవృతే| అన్నావృతే తదుల్లేఖః పాచనం దీపనం లఘు||196|| మూత్రలాని తు మూత్రేణ స్వేదాః సోత్తరబస్తయః| శకృతా తైలమైరండం స్నిగ్ధోదావర్తవత్క్రియా ||197|| స్వస్థానస్థో బలీ దోషః ప్రాక్ తం స్వైరౌషధైర్జయేత్| వమనైర్వా విరేకైర్వా బస్తిభిః శమనేన వా||198|| (ఇత్యుక్తమావృతే వాతే పిత్తాదిభిర్యథాయథం )|199|
View original
आमाशयगतं मत्वा कफं वमनमाचरेत्||१८९|| पक्वाशये विरेकं तु पित्ते सर्वत्रगे तथा| स्वेदैर्विष्यन्दितः श्लेष्मा यदा पक्वाशये स्थितः||१९०|| पित्तं वा दर्शयेल्लिङ्गं बस्तिभिस्तौ विनिर्हरेत्| श्लेष्मणाऽनुगतं वातमुष्णैर्गोमूत्रसंयुतैः||१९१|| निरूहैः पित्तसंसृष्टं निर्हरेत् क्षीरसंयुतैः| मधुरौषधसिद्धैश्च तैलैस्तमनुवासयेत्||१९२|| शिरोगते तु सकफे धूमनस्यादि कारयेत्| हृते पित्ते कफे यः स्यादुरःस्रोतोऽनुगोऽनिलः||१९३|| सशेषः स्यात् क्रिया तत्र कार्या केवलवातिकी| शोणितेनावृते कुर्याद्वातशोणितकीं क्रियाम्||१९४|| प्रमेहवातमेदोघ्नीमामवाते प्रयोजयेत्| स्वेदाभ्यङ्गरसक्षीरस्नेहा मांसावृते हिताः||१९५|| महास्नेहोऽस्थिमज्जस्थे पूर्ववद्रेतसाऽऽवृते| अन्नावृते तदुल्लेखः पाचनं दीपनं लघु||१९६|| मूत्रलानि तु मूत्रेण स्वेदाः सोत्तरबस्तयः| शकृता तैलमैरण्डं स्निग्धोदावर्तवत्क्रिया ||१९७|| स्वस्थानस्थो बली दोषः प्राक् तं स्वैरौषधैर्जयेत्| वमनैर्वा विरेकैर्वा बस्तिभिः शमनेन वा||१९८|| (इत्युक्तमावृते वाते पित्तादिभिर्यथायथम् )|१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (199-205) · Śloka 206
మారుతానాం హి పంచానామన్యోన్యావరణే శృణు||199|| లింగం వ్యాససమాసాభ్యాముచ్యమానం మయాఽనఘ!| ప్రాణో వృణోత్యుదానాదీన్ ప్రాణం వృణ్వంతి తేఽపి చ||200|| ఉదానాద్యాస్తథాఽన్యోన్యం సర్వ ఏవ యథాక్రమం| వింశతిర్వరణాన్యేతాన్యుల్బణానాం పరస్పరం||201|| మారుతానాం హి పంచానాం తాని సమ్యక్ ప్రతర్కయేత్| సర్వేంద్రియాణాం శూన్యత్వం జ్ఞాత్వా స్మృతిబలక్షయం||202|| వ్యానే ప్రాణావృతే లింగం కర్మ తత్రోర్ధ్వజత్రుకం| స్వేదోఽత్యర్థం లోమహర్షస్త్వగ్దోషః సుప్తగాత్రతా||203|| ప్రాణే వ్యానావృతే తత్ర స్నేహయుక్తం విరేచనం| ప్రాణావృతే సమానే స్యుర్జడగద్గదమూకతాః||204|| చతుష్ప్రయోగాః శస్యంతే స్నేహాస్తత్ర సయాపనాః| సమానేనావృతేఽపానే గ్రహణీపార్శ్వహృద్గదాః||205|| శూలం చామాశయే తత్ర దీపనం సర్పిరిష్యతే|206|
View original
मारुतानां हि पञ्चानामन्योन्यावरणे शृणु||१९९|| लिङ्गं व्याससमासाभ्यामुच्यमानं मयाऽनघ!| प्राणो वृणोत्युदानादीन् प्राणं वृण्वन्ति तेऽपि च||२००|| उदानाद्यास्तथाऽन्योन्यं सर्व एव यथाक्रमम्| विंशतिर्वरणान्येतान्युल्बणानां परस्परम्||२०१|| मारुतानां हि पञ्चानां तानि सम्यक् प्रतर्कयेत्| सर्वेन्द्रियाणां शून्यत्वं ज्ञात्वा स्मृतिबलक्षयम्||२०२|| व्याने प्राणावृते लिङ्गं कर्म तत्रोर्ध्वजत्रुकम्| स्वेदोऽत्यर्थं लोमहर्षस्त्वग्दोषः सुप्तगात्रता||२०३|| प्राणे व्यानावृते तत्र स्नेहयुक्तं विरेचनम्| प्राणावृते समाने स्युर्जडगद्गदमूकताः||२०४|| चतुष्प्रयोगाः शस्यन्ते स्नेहास्तत्र सयापनाः| समानेनावृतेऽपाने ग्रहणीपार्श्वहृद्गदाः||२०५|| शूलं चामाशये तत्र दीपनं सर्पिरिष्यते|२०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (206-213) · Śloka 217
శిరోగ్రహః ప్రతిశ్యాయో నిఃశ్వాసోచ్ఛ్వాససంగ్రహః||206|| హృద్రోగో ముఖశోషశ్చాప్యుదానే ప్రాణసంవృతే| తత్రోర్ధ్వభాగికం కర్మ కార్యమాశ్వాసనం తథా||207|| కర్మౌజోబలవర్ణానాం నాశో మృత్యురథాపి వా| ఉదానేనావృతే ప్రాణే తం శనైః శీతవారిణా||208|| సించేదాశ్వాసయేచ్చైనం సుఖం చైవోపపాదయేత్| ఉర్ధ్వగేనావృతేఽపానే ఛర్దిశ్వాసాదయో గదాః||209|| స్యుర్వాతే తత్ర బస్త్యాది భోజ్యం చైవానులోమనం| మోహోఽల్పోఽగ్నిరతీసార ఊర్ధ్వగేఽపానసంవృతే||210|| వాతే స్యాద్వమనం తత్ర దీపనం గ్రాహి చాశనం| వమ్యాధ్మానముదావర్తగుల్మార్తిపరికర్తికాః||211|| లింగం వ్యానావృతేఽపానే తం స్నిగ్ధైరనులోమయేత్| అపానేనావృతే వ్యానే భవేద్విణ్మూత్రరేతసాం||212|| అతిప్రవృత్తిస్తత్రాపి సర్వం సంగ్రహణం మతం| మూర్చ్ఛా తంద్రా ప్రలాపోఽంగసాదోఽగ్న్యోజోబలక్షయః||213|| సమానేనావృతే వ్యానే వ్యాయామో లఘుభోజనం| స్తబ్ధతాఽల్పాగ్నితాఽస్వేదశ్చేష్టాహానిర్నిమీలనం||214|| ఉదానేనావృతే వ్యానే తత్ర పథ్యం మితం లఘు| పంచాన్యోన్యావృతానేవం వాతాన్ బుధ్యేత లక్షణైః||215|| ఏషాం స్వకర్మణాం హానిర్వృద్ధిర్వాఽఽవరణే మతా| యథాస్థూలం సముద్దిష్టమేతదావరణేఽష్టకం||216|| సలింగభేషజం సమ్యగ్బుధానాం బుద్ధివృద్ధయే|217|
View original
शिरोग्रहः प्रतिश्यायो निःश्वासोच्छ्वाससङ्ग्रहः||२०६|| हृद्रोगो मुखशोषश्चाप्युदाने प्राणसंवृते| तत्रोर्ध्वभागिकं कर्म कार्यमाश्वासनं तथा||२०७|| कर्मौजोबलवर्णानां नाशो मृत्युरथापि वा| उदानेनावृते प्राणे तं शनैः शीतवारिणा||२०८|| सिञ्चेदाश्वासयेच्चैनं सुखं चैवोपपादयेत्| उर्ध्वगेनावृतेऽपाने छर्दिश्वासादयो गदाः||२०९|| स्युर्वाते तत्र बस्त्यादि भोज्यं चैवानुलोमनम्| मोहोऽल्पोऽग्निरतीसार ऊर्ध्वगेऽपानसंवृते||२१०|| वाते स्याद्वमनं तत्र दीपनं ग्राहि चाशनम्| वम्याध्मानमुदावर्तगुल्मार्तिपरिकर्तिकाः||२११|| लिङ्गं व्यानावृतेऽपाने तं स्निग्धैरनुलोमयेत्| अपानेनावृते व्याने भवेद्विण्मूत्ररेतसाम्||२१२|| अतिप्रवृत्तिस्तत्रापि सर्वं सङ्ग्रहणं मतम्| मूर्च्छा तन्द्रा प्रलापोऽङ्गसादोऽग्न्योजोबलक्षयः||२१३|| समानेनावृते व्याने व्यायामो लघुभोजनम्| स्तब्धताऽल्पाग्निताऽस्वेदश्चेष्टाहानिर्निमीलनम्||२१४|| उदानेनावृते व्याने तत्र पथ्यं मितं लघु| पञ्चान्योन्यावृतानेवं वातान् बुध्येत लक्षणैः||२१५|| एषां स्वकर्मणां हानिर्वृद्धिर्वाऽऽवरणे मता| यथास्थूलं समुद्दिष्टमेतदावरणेऽष्टकम्||२१६|| सलिङ्गभेषजं सम्यग्बुधानां बुद्धिवृद्धये|२१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (217-218) · Śloka 219
స్థానాన్యవేక్ష్య వాతానాం వృద్ధిం హానిం చ కర్మణాం||217|| ద్వాదశావరణాన్యన్యాన్యభిలక్ష్య భిషగ్జితం| కుర్యాదభ్యంజనస్నేహపానబస్త్యాది సర్వశః||218|| క్రమముష్ణమనుష్ణం వా వ్యత్యాసాదవచారయేత్|219|
View original
स्थानान्यवेक्ष्य वातानां वृद्धिं हानिं च कर्मणाम्||२१७|| द्वादशावरणान्यन्यान्यभिलक्ष्य भिषग्जितम्| कुर्यादभ्यञ्जनस्नेहपानबस्त्यादि सर्वशः||२१८|| क्रममुष्णमनुष्णं वा व्यत्यासादवचारयेत्|२१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (219-220) · Śloka 221
ఉదానం యోజయేదూర్ధ్వమపానం చానులోమయేత్||219|| సమానం శమయేచ్చైవ త్రిధా వ్యానం తు యోజయేత్| ప్రాణో రక్ష్యశ్చతుర్భ్యోఽపి స్థానే హ్యస్య స్థితిర్ధ్రువా||220|| స్వం స్థానం గమయేదేవం వృతానేతాన్ విమార్గగాన్|221|
View original
उदानं योजयेदूर्ध्वमपानं चानुलोमयेत्||२१९|| समानं शमयेच्चैव त्रिधा व्यानं तु योजयेत्| प्राणो रक्ष्यश्चतुर्भ्योऽपि स्थाने ह्यस्य स्थितिर्ध्रुवा||२२०|| स्वं स्थानं गमयेदेवं वृतानेतान् विमार्गगान्|२२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (221-230) · Śloka 231
మూర్చ్ఛా దాహో భ్రమః శూలం విదాహః శీతకామితా||221|| ఛర్దనం చ విదగ్ధస్య ప్రాణే పిత్తసమావృతే| ష్ఠీవనం క్షవథూద్గారనిఃశ్వాసోచ్ఛ్వాససంగ్రహః||222|| ప్రాణే కఫావృతే రూపాణ్యరుచిశ్ఛర్దిరేవ చ| మూర్చ్ఛాద్యాని చ రూపాణి దాహో నాభ్యురసః క్లమః||223|| ఓజోభ్రంశశ్చ సాదశ్చాప్యుదానే పిత్తసంవృతే| ఆవృతే శ్లేష్మణోదానే వైవర్ణ్యం వాక్స్వరగ్రహః||224|| దౌర్బల్యం గురుగాత్రత్వమరుచిశ్చోపజాయతే| అతిస్వేదస్తృషా దాహో మూర్చ్ఛా చారుచిరేవ చ||225|| పిత్తావృతే సమానే స్యాదుపఘాతస్తథోష్మణః| అస్వేదో వహ్నిమాంద్యం చ లోమహర్షస్తథైవ చ||226|| కఫావృతే సమానే స్యాద్గాత్రాణాం చాతిశీతతా| వ్యానే పిత్తావృతే తు స్యాద్దాహః సర్వాంగగః క్లమః||227|| గాత్రవిక్షేపసంగశ్చ ససంతాపః సవేదనః| గురుతా సర్వగాత్రాణాం సర్వసంధ్యస్థిజా రుజః||228|| వ్యానే కఫావృతే లింగం గతిసంగస్తథాఽధికః | హారిద్రమూత్రవర్చస్త్వం తాపశ్చ గుదమేఢ్రయోః||229|| లింగం పిత్తావృతేఽపానే రజసశ్చాతివర్తనం| భిన్నామశ్లేష్మసంసృష్టగురువర్చఃప్రవర్తనం||230|| శ్లేష్మణా సంవృతేఽపానే కఫమేహస్య చాగమః|231|
View original
मूर्च्छा दाहो भ्रमः शूलं विदाहः शीतकामिता||२२१|| छर्दनं च विदग्धस्य प्राणे पित्तसमावृते| ष्ठीवनं क्षवथूद्गारनिःश्वासोच्छ्वाससङ्ग्रहः||२२२|| प्राणे कफावृते रूपाण्यरुचिश्छर्दिरेव च| मूर्च्छाद्यानि च रूपाणि दाहो नाभ्युरसः क्लमः||२२३|| ओजोभ्रंशश्च सादश्चाप्युदाने पित्तसंवृते| आवृते श्लेष्मणोदाने वैवर्ण्यं वाक्स्वरग्रहः||२२४|| दौर्बल्यं गुरुगात्रत्वमरुचिश्चोपजायते| अतिस्वेदस्तृषा दाहो मूर्च्छा चारुचिरेव च||२२५|| पित्तावृते समाने स्यादुपघातस्तथोष्मणः| अस्वेदो वह्निमान्द्यं च लोमहर्षस्तथैव च||२२६|| कफावृते समाने स्याद्गात्राणां चातिशीतता| व्याने पित्तावृते तु स्याद्दाहः सर्वाङ्गगः क्लमः||२२७|| गात्रविक्षेपसङ्गश्च ससन्तापः सवेदनः| गुरुता सर्वगात्राणां सर्वसन्ध्यस्थिजा रुजः||२२८|| व्याने कफावृते लिङ्गं गतिसङ्गस्तथाऽधिकः | हारिद्रमूत्रवर्चस्त्वं तापश्च गुदमेढ्रयोः||२२९|| लिङ्गं पित्तावृतेऽपाने रजसश्चातिवर्तनम्| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम्||२३०|| श्लेष्मणा संवृतेऽपाने कफमेहस्य चागमः|२३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (231-235) · Śloka 236
లక్షణానాం తు మిశ్రత్వం పిత్తస్య చ కఫస్య చ||231|| ఉపలక్ష్య భిషగ్విద్వాన్ మిశ్రమావరణం వదేత్| యద్యస్య వాయోర్నిర్దిష్టం స్థానం తత్రేతరౌ స్థితౌ||232|| దోషౌ బహువిధాన్ వ్యాధీన్ దర్శయేతాం యథానిజాన్| ఆవృతం శ్లేష్మపిత్తాభ్యాం ప్రాణం చోదానమేవ చ||233|| గరీయస్త్వేన పశ్యంతి భిషజః శాస్త్రచక్షుషః| విశేషాజ్జీవితం ప్రాణే ఉదానే సంశ్రితం బలం||234|| స్యాత్తయోః పీడనాద్ధానిరాయుషశ్చ బలస్య చ| సర్వేఽప్యేతేఽపరిజ్ఞాతాః పరిసంవత్సరాస్తథా||235|| ఉపేక్షణాదసాధ్యాః స్యురథవా దురుపక్రమాః |236|
View original
लक्षणानां तु मिश्रत्वं पित्तस्य च कफस्य च||२३१|| उपलक्ष्य भिषग्विद्वान् मिश्रमावरणं वदेत्| यद्यस्य वायोर्निर्दिष्टं स्थानं तत्रेतरौ स्थितौ||२३२|| दोषौ बहुविधान् व्याधीन् दर्शयेतां यथानिजान्| आवृतं श्लेष्मपित्ताभ्यां प्राणं चोदानमेव च||२३३|| गरीयस्त्वेन पश्यन्ति भिषजः शास्त्रचक्षुषः| विशेषाज्जीवितं प्राणे उदाने संश्रितं बलम्||२३४|| स्यात्तयोः पीडनाद्धानिरायुषश्च बलस्य च| सर्वेऽप्येतेऽपरिज्ञाताः परिसंवत्सरास्तथा||२३५|| उपेक्षणादसाध्याः स्युरथवा दुरुपक्रमाः |२३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (236-245) · Śloka 245
హృద్రోగో విద్రధిః ప్లీహా గుల్మోఽతీసార ఏవ చ||236|| భవంత్యుపద్రవాస్తేషామావృతానాముపేక్షణాత్| తస్మాదావరణం వైద్యః పవనస్యోపలక్షయేత్||237|| పంచాత్మకస్య వాతేన పిత్తేన శ్లేష్మణాఽపి వా| భిషగ్జితమతః సమ్యగుపలక్ష్య సమాచరేత్||238|| అనభిష్యందిభిః స్నిగ్ధైః స్రోతసాం శుద్ధికారకైః| కఫపిత్తావిరుద్ధం యద్యచ్చ వాతానులోమనం||239|| సర్వస్థానావృతేఽప్యాశు తత్ కార్యం మారుతే హితం| యాపనా బస్తయః ప్రాయో మధురాః సానువాసనాః||240|| ప్రసమీక్ష్య బలాధిక్యం మృదు వా స్రంసనం హితం| రసాయనానాం సర్వేషాముపయోగః ప్రశస్యతే||241|| శైలస్య జతునోఽత్యర్థం పయసా గుగ్గులోస్తథా| లేహం వా భార్గవప్రోక్తమభ్యసేత్ క్షీరభుఙ్నరః||242|| అభయామలకీయోక్తమేకాదశసితాశతం | అపానేనావృతే సర్వం దీపనం గ్రాహి భేషజం||243|| వాతానులోమనం యచ్చ పక్వాశయవిశోధనం| ఇతి సంక్షేపతః ప్రోక్తమావృతానాం చికిత్సితం||244|| ప్రాణాదీనాం భిషక్ కుర్యాద్వితర్క్య స్వయమేవ తత్| పిత్తావృతే తు పిత్తఘ్నైర్మారుతస్యావిరోధిభిః| కఫావృతే కఫఘ్నైస్తు మారుతస్యానులోమనైః||245||
View original
हृद्रोगो विद्रधिः प्लीहा गुल्मोऽतीसार एव च||२३६|| भवन्त्युपद्रवास्तेषामावृतानामुपेक्षणात्| तस्मादावरणं वैद्यः पवनस्योपलक्षयेत्||२३७|| पञ्चात्मकस्य वातेन पित्तेन श्लेष्मणाऽपि वा| भिषग्जितमतः सम्यगुपलक्ष्य समाचरेत्||२३८|| अनभिष्यन्दिभिः स्निग्धैः स्रोतसां शुद्धिकारकैः| कफपित्ताविरुद्धं यद्यच्च वातानुलोमनम्||२३९|| सर्वस्थानावृतेऽप्याशु तत् कार्यं मारुते हितम्| यापना बस्तयः प्रायो मधुराः सानुवासनाः||२४०|| प्रसमीक्ष्य बलाधिक्यं मृदु वा स्रंसनं हितम्| रसायनानां सर्वेषामुपयोगः प्रशस्यते||२४१|| शैलस्य जतुनोऽत्यर्थं पयसा गुग्गुलोस्तथा| लेहं वा भार्गवप्रोक्तमभ्यसेत् क्षीरभुङ्नरः||२४२|| अभयामलकीयोक्तमेकादशसिताशतम् | अपानेनावृते सर्वं दीपनं ग्राहि भेषजम्||२४३|| वातानुलोमनं यच्च पक्वाशयविशोधनम्| इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तमावृतानां चिकित्सितम्||२४४|| प्राणादीनां भिषक् कुर्याद्वितर्क्य स्वयमेव तत्| पित्तावृते तु पित्तघ्नैर्मारुतस्याविरोधिभिः| कफावृते कफघ्नैस्तु मारुतस्यानुलोमनैः||२४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (246) · Śloka 246
లోకే వాయ్వర్కసోమానాం దుర్విజ్ఞేయా యథా గతిః| తథా శరీరే వాతస్య పిత్తస్య చ కఫస్య చ||246||
View original
लोके वाय्वर्कसोमानां दुर्विज्ञेया यथा गतिः| तथा शरीरे वातस्य पित्तस्य च कफस्य च||२४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (247) · Śloka 247
క్షయం వృద్ధిం సమత్వం చ తథైవావరణం భిషక్| విజ్ఞాయ పవనాదీనాం న ప్రముహ్యతి కర్మసు||247||
View original
क्षयं वृद्धिं समत्वं च तथैवावरणं भिषक्| विज्ञाय पवनादीनां न प्रमुह्यति कर्मसु||२४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (248-249) · Śloka 249
తత్ర శ్లోకౌ- పంచాత్మనః స్థానవశాచ్ఛరీరే స్థానాని కర్మాణి చ దేహధాతోః| ప్రకోపహేతుః కుపితశ్చ రోగాన్ స్థానేషు చాన్యేషు వృతోఽవృతశ్చ||248|| ప్రాణేశ్వరః ప్రాణభృతాం కరోతి క్రియా చ తేషామఖిలా నిరుక్తా| తాం దేశసాత్మ్యర్తుబలాన్యవేక్ష్య ప్రయోజయేచ్ఛాస్త్రమతానుసారీ||249||
View original
तत्र श्लोकौ- पञ्चात्मनः स्थानवशाच्छरीरे स्थानानि कर्माणि च देहधातोः| प्रकोपहेतुः कुपितश्च रोगान् स्थानेषु चान्येषु वृतोऽवृतश्च||२४८|| प्राणेश्वरः प्राणभृतां करोति क्रिया च तेषामखिला निरुक्ता| तां देशसात्म्यर्तुबलान्यवेक्ष्य प्रयोजयेच्छास्त्रमतानुसारी||२४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే చికిత్సాస్థానే వాతవ్యాధిచికిత్సితం నామాష్టావింశోఽధ్యాయః||28||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने वातव्याधिचिकित्सितं नामाष्टाविंशोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon