Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
అథాతో విషచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2|| ప్రాగుత్పత్తిం గుణాన్ యోనిం వేగాఁల్లింగాన్యుపక్రమాన్| విషస్య బ్రువతః సమ్యగగ్నివేశ నిబోధ మే||3||
अथातो विषचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| प्रागुत्पत्तिं गुणान् योनिं वेगाँल्लिङ्गान्युपक्रमान्| विषस्य ब्रुवतः सम्यगग्निवेश निबोध मे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
అమృతార్థం సముద్రే తు మథ్యమానే సురాసురైః| జజ్ఞే ప్రాగమృతోత్పత్తేః పురుషో ఘోరదర్శనః||4|| దీప్తతేజాశ్చతుర్దంష్ట్రో హరికేశోఽనలేక్షణః| జగద్విషణ్ణం తం దృష్ట్వా తేనాసౌ విషసంజ్ఞితః||5||
अमृतार्थं समुद्रे तु मथ्यमाने सुरासुरैः| जज्ञे प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||४|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसञ्ज्ञितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
జంగమస్థావరాయాం తద్యోనౌ బ్రహ్మా న్యయోజయత్| తదంబుసంభవం తస్మాద్ద్వివిధం పావకోపమం||6|| అష్టవేగం దశగుణం చతుర్వింశత్యుపక్రమం|7|
जङ्गमस्थावरायां तद्योनौ ब्रह्मा न्ययोजयत्| तदम्बुसम्भवं तस्माद्द्विविधं पावकोपमम्||६|| अष्टवेगं दशगुणं चतुर्विंशत्युपक्रमम्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
తద్వర్షాస్వంబుయోనిత్వాత్ సంక్లేదం గుడవద్గతం||7|| సర్పత్యంబుధరాపాయే తదగస్త్యో హినస్తి చ| ప్రయాతి మందవీర్యత్వం విషం తస్మాద్ధనాత్యయే||8||
तद्वर्षास्वम्बुयोनित्वात् सङ्क्लेदं गुडवद्गतम्||७|| सर्पत्यम्बुधरापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9-10) · Śloka 10
సర్పాః కీటోందురా లూతా వృశ్చికా గృహగోధికాః| జలౌకామత్స్యమండూకాః కణభాః సకృకంటకాః||9|| శ్వసింహవ్యాఘ్రగోమాయుతరక్షునకులాదయః| దంష్ట్రిణో యే విషం తేషాం దంష్ట్రోత్థం జంగమం మతం||10||
सर्पाः कीटोन्दुरा लूता वृश्चिका गृहगोधिकाः| जलौकामत्स्यमण्डूकाः कणभाः सकृकण्टकाः||९|| श्वसिंहव्याघ्रगोमायुतरक्षुनकुलादयः| दंष्ट्रिणो ये विषं तेषां दंष्ट्रोत्थं जङ्गमं मतम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-13) · Śloka 13
ముస్తకం పౌష్కరం క్రౌంచం వత్సనాభం బలాహకం| కర్కటం కాలకూటం చ కరవీరకసంజ్ఞకం||11|| పాలకేంద్రాయుధం తైలం మేఘకం కుశపుష్పకం| రోహిషం పుండరీకం చ లాంగలక్యంజనాభకం||12|| సంకోచం మర్కటం శృంగీవిషం హాలాహలం తథా| ఏవమాదీని చాన్యాని మూలజాని స్థిరాణి చ||13||
मुस्तकं पौष्करं क्रौञ्चं वत्सनाभं बलाहकम्| कर्कटं कालकूटं च करवीरकसञ्ज्ञकम्||११|| पालकेन्द्रायुधं तैलं मेघकं कुशपुष्पकम्| रोहिषं पुण्डरीकं च लाङ्गलक्यञ्जनाभकम्||१२|| सङ्कोचं मर्कटं शृङ्गीविषं हालाहलं तथा| एवमादीनि चान्यानि मूलजानि स्थिराणि च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
గరసంయోగజం చాన్యద్గరసంజ్ఞం గదప్రదం| కాలాంతరవిపాకిత్వాన్న తదాశు హరత్యసూన్||14||
गरसंयोगजं चान्यद्गरसञ्ज्ञं गदप्रदम्| कालान्तरविपाकित्वान्न तदाशु हरत्यसून्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
నిద్రాం తంద్రాం క్లమం దాహం సపాకం లోమహర్షణం| శోఫం చైవాతిసారం చ జనయేజ్జంగమం విషం||15|| స్థావరం తు జ్వరం హిక్కాం దంతహర్షం గలగ్రహం| ఫేనవమ్యరుచిశ్వాసమూర్చ్ఛాశ్చ జనయేద్విషం ||16|| జంగమం స్యాదధోభాగమూర్ధ్వభాగం తు మూలజం| తస్మాద్దంష్ట్రావిషం మౌలం హంతి మౌలం చ దంష్ట్రజం ||17||
निद्रां तन्द्रां क्लमं दाहं सपाकं लोमहर्षणम्| शोफं चैवातिसारं च जनयेज्जङ्गमं विषम्||१५|| स्थावरं तु ज्वरं हिक्कां दन्तहर्षं गलग्रहम्| फेनवम्यरुचिश्वासमूर्च्छाश्च जनयेद्विषम् ||१६|| जङ्गमं स्यादधोभागमूर्ध्वभागं तु मूलजम्| तस्माद्दंष्ट्राविषं मौलं हन्ति मौलं च दंष्ट्रजम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18-23) · Śloka 23
తృణ్మోహదంతహర్షప్రసేకవమథక్లమా భవంత్యాద్యే| వేగే రసప్రదోషాదసృక్ప్రదోషాద్ద్వితీయే తు||18|| వైవర్ణ్యభ్రమవేపథుమూర్చ్ఛాజృంభాంగచిమిచిమాతమకాః | దుష్టపిశితాత్తృతీయే మండలకండూశ్వయథుకోఠాః||19|| వాతాదిజాశ్చతుర్థే దాహచ్ఛర్ద్యంగశూలమూర్చ్ఛాద్యాః| నీలాదీనాం తమసశ్చ దర్శనం పంచమే వేగే||20|| షష్ఠే హిక్కా, భంగః స్కంధస్య తు సప్తమేఽష్టమే మరణం| నౄణాం, చతుష్పదాం స్యాచ్చతుర్విధః, పక్షిణాం త్రివిధః||21|| సీదత్యాద్యే భ్రమతి చ, చతుష్పదో వేపతే, తతః శూన్యః | మందాహారో మ్రియతే శ్వాసేన హి చతుర్థవేగే తు||22|| ధ్యాయతి విహగః ప్రథమే వేగే, ప్రభ్రామ్యతి ద్వితీయే తు| స్రస్తాంగశ్చ తృతీయే విషవేగే యాతి పంచత్వం||23||
तृण्मोहदन्तहर्षप्रसेकवमथक्लमा भवन्त्याद्ये| वेगे रसप्रदोषादसृक्प्रदोषाद्द्वितीये तु||१८|| वैवर्ण्यभ्रमवेपथुमूर्च्छाजृम्भाङ्गचिमिचिमातमकाः | दुष्टपिशितात्तृतीये मण्डलकण्डूश्वयथुकोठाः||१९|| वातादिजाश्चतुर्थे दाहच्छर्द्यङ्गशूलमूर्च्छाद्याः| नीलादीनां तमसश्च दर्शनं पञ्चमे वेगे||२०|| षष्ठे हिक्का, भङ्गः स्कन्धस्य तु सप्तमेऽष्टमे मरणम्| नॄणां, चतुष्पदां स्याच्चतुर्विधः, पक्षिणां त्रिविधः||२१|| सीदत्याद्ये भ्रमति च, चतुष्पदो वेपते, ततः शून्यः | मन्दाहारो म्रियते श्वासेन हि चतुर्थवेगे तु||२२|| ध्यायति विहगः प्रथमे वेगे, प्रभ्राम्यति द्वितीये तु| स्रस्ताङ्गश्च तृतीये विषवेगे याति पञ्चत्वम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24-27) · Śloka 27
లఘు రూక్షమాశు విశదం వ్యవాయి తీక్ష్ణం వికాసి సూక్ష్మం చ| ఉష్ణమనిర్దేశ్యరసం దశగుణముక్తం విషం తజ్జ్ఞైః||24|| రౌక్ష్యాద్వాతమశైత్యాత్పిత్తం సౌక్ష్మ్యాదసృక్ ప్రకోపయతి| కఫమవ్యక్తరసత్వాదన్నరసాంశ్చానువర్తతే శీఘ్రం||25|| శీఘ్రం వ్యవాయిభావాదాశు వ్యాప్నోతి కేవలం దేహం| తీక్ష్ణత్వాన్మర్మఘ్నం ప్రాణఘ్నం తద్వికాసిత్వాత్||26|| దురుపక్రమం లఘుత్వాద్వైశద్యాత్ స్యాదసక్తగతిదోషం| దోషస్థానప్రకృతీః ప్రాప్యాన్యతమం హ్యుదీరయతి||27||
लघु रूक्षमाशु विशदं व्यवायि तीक्ष्णं विकासि सूक्ष्मं च| उष्णमनिर्देश्यरसं दशगुणमुक्तं विषं तज्ज्ञैः||२४|| रौक्ष्याद्वातमशैत्यात्पित्तं सौक्ष्म्यादसृक् प्रकोपयति| कफमव्यक्तरसत्वादन्नरसांश्चानुवर्तते शीघ्रम्||२५|| शीघ्रं व्यवायिभावादाशु व्याप्नोति केवलं देहम्| तीक्ष्णत्वान्मर्मघ्नं प्राणघ्नं तद्विकासित्वात्||२६|| दुरुपक्रमं लघुत्वाद्वैशद्यात् स्यादसक्तगतिदोषम्| दोषस्थानप्रकृतीः प्राप्यान्यतमं ह्युदीरयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-30) · Śloka 30
స్యాద్వాతికస్య వాతస్థానే కఫపిత్తలింగమీషత్తు| తృణ్మోహారతిమూర్చ్ఛాగలగ్రహచ్ఛర్దిఫేనాది ||28|| పిత్తాశయస్థితం పైత్తికస్య కఫవాతయోర్విషం తద్వత్| తృట్కాసజ్వరవమథుక్లమదాహతమోతిసారాది ||29|| కఫదేశగం కఫస్య చ దర్శయేద్వాతపిత్తయోశ్చేషత్| లింగం శ్వాసగలగ్రహకండూలాలావమథ్వాది||30||
स्याद्वातिकस्य वातस्थाने कफपित्तलिङ्गमीषत्तु| तृण्मोहारतिमूर्च्छागलग्रहच्छर्दिफेनादि ||२८|| पित्ताशयस्थितं पैत्तिकस्य कफवातयोर्विषं तद्वत्| तृट्कासज्वरवमथुक्लमदाहतमोतिसारादि ||२९|| कफदेशगं कफस्य च दर्शयेद्वातपित्तयोश्चेषत्| लिङ्गं श्वासगलग्रहकण्डूलालावमथ्वादि||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31) · Śloka 31
దూషీవిషం తు శోణితదుష్ట్యారుఃకిటిమకోఠలింగం చ| విషమేకైకం దోషం సందూష్య హరత్యసూనేవం||31||
दूषीविषं तु शोणितदुष्ट्यारुःकिटिमकोठलिङ्गं च| विषमेकैकं दोषं सन्दूष्य हरत्यसूनेवम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
క్షరతి విషతేజసాఽసృక్ తత్ ఖాని నిరుధ్య మారయతి జంతుం| పీతం మృతస్య హృది తిష్ఠతి దష్టవిద్ధయోర్దంశదేశే స్యాత్||32||
क्षरति विषतेजसाऽसृक् तत् खानि निरुध्य मारयति जन्तुम्| पीतं मृतस्य हृदि तिष्ठति दष्टविद्धयोर्दंशदेशे स्यात्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (33-34) · Śloka 34
నీలౌష్ఠదంతశైథిల్యకేశపతనాంగభంగవిక్షేపాః| శిశిరైర్న లోమహర్షో నాభిహతే దండరాజీ స్యాత్||33|| క్షతజం క్షతాచ్చ నాయాత్యేతాని భవంతి మరణలింగాని| ఏభ్యోఽన్యథా చికిత్స్యాస్తేషాం చోపక్రమాంఛృణు మే||34||
नीलौष्ठदन्तशैथिल्यकेशपतनाङ्गभङ्गविक्षेपाः| शिशिरैर्न लोमहर्षो नाभिहते दण्डराजी स्यात्||३३|| क्षतजं क्षताच्च नायात्येतानि भवन्ति मरणलिङ्गानि| एभ्योऽन्यथा चिकित्स्यास्तेषां चोपक्रमाञ्छृणु मे||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (35-37) · Śloka 37
మంత్రారిష్టోత్కర్తననిష్పీడనచూషణాగ్నిపరిషేకాః| అవగాహరక్తమోక్షణవమనవిరేకోపధానాని||35|| హృదయావరణాంజననస్యధూమలేహౌషధప్రశమనాని | ప్రతిసారణం ప్రతివిషం సంజ్ఞాసంస్థానపనం లేపః||36|| మృతసంజీవనమేవ చ వింశతిరేతే చతుర్భిరధికాః| స్యురుపక్రమా యథా యే యత్ర యోజ్యాః శృణు తథా తాన్||37||
मन्त्रारिष्टोत्कर्तननिष्पीडनचूषणाग्निपरिषेकाः| अवगाहरक्तमोक्षणवमनविरेकोपधानानि||३५|| हृदयावरणाञ्जननस्यधूमलेहौषधप्रशमनानि | प्रतिसारणं प्रतिविषं सञ्ज्ञासंस्थानपनं लेपः||३६|| मृतसञ्जीवनमेव च विंशतिरेते चतुर्भिरधिकाः| स्युरुपक्रमा यथा ये यत्र योज्याः शृणु तथा तान्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
దంశాత్తు విషం దష్టస్యావిసృతం వేణికాం భిషగ్బద్ధ్వా| నిష్పీడయేద్భృశం దంశముద్ధరేన్మర్మవర్జం వా||38|| తం దంశం వా చూషేన్ముఖేన యవచూర్ణపాంశుపూర్ణేన|39|
दंशात्तु विषं दष्टस्याविसृतं वेणिकां भिषग्बद्ध्वा| निष्पीडयेद्भृशं दंशमुद्धरेन्मर्मवर्जं वा||३८|| तं दंशं वा चूषेन्मुखेन यवचूर्णपांशुपूर्णेन|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ప్రచ్ఛనశృంగజలౌకావ్యధనైః స్రావ్యం తతో రక్తం||39|| రక్తే విషప్రదుష్టే దుష్యేత్ ప్రకృతిస్తతస్త్యజేత్ ప్రాణాన్| తస్మాత్ ప్రఘర్షణైరసృగవర్తమానం ప్రవర్త్యం స్యాత్||40|| త్రికటుగృహధూమరజనీపంచలవణరోచనాః సవార్తాకాః| ఘర్షణమతిప్రవృత్తే వటాదిభిః శీతలైర్లేపః||41|| రక్తం హి విషాధానం వాయురివాగ్నేః ప్రదేహసేకైస్తత్| శీతైః స్కందతి తస్మిన్ స్కన్నే వ్యపయాతి విషవేగః||42|| విషవేగాన్మదమూర్చ్ఛావిషాదహృదయద్రవాః ప్రవర్తంతే| శీతైర్నివర్తయేత్తాన్ వీజ్యశ్చాలోమహర్షాత్ స్యాత్||43||
प्रच्छनशृङ्गजलौकाव्यधनैः स्राव्यं ततो रक्तम्||३९|| रक्ते विषप्रदुष्टे दुष्येत् प्रकृतिस्ततस्त्यजेत् प्राणान्| तस्मात् प्रघर्षणैरसृगवर्तमानं प्रवर्त्यं स्यात्||४०|| त्रिकटुगृहधूमरजनीपञ्चलवणरोचनाः सवार्ताकाः| घर्षणमतिप्रवृत्ते वटादिभिः शीतलैर्लेपः||४१|| रक्तं हि विषाधानं वायुरिवाग्नेः प्रदेहसेकैस्तत्| शीतैः स्कन्दति तस्मिन् स्कन्ने व्यपयाति विषवेगः||४२|| विषवेगान्मदमूर्च्छाविषादहृदयद्रवाः प्रवर्तन्ते| शीतैर्निवर्तयेत्तान् वीज्यश्चालोमहर्षात् स्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-45) · Śloka 45
తరురివ మూలచ్ఛేదాద్దంశచ్ఛేదాన్న వృద్ధిమేతి విషం| ఆచూషణమానయనం జలస్య సేతుర్యథా తథాఽరిష్టాః||44|| త్వఙ్మాంసగతం దాహో దహతి విషం స్రావణం హరతి రక్తాత్| పీతం వమనైః సద్యో హరేద్విరేకైర్ద్వితీయే తు||45||
तरुरिव मूलच्छेदाद्दंशच्छेदान्न वृद्धिमेति विषम्| आचूषणमानयनं जलस्य सेतुर्यथा तथाऽरिष्टाः||४४|| त्वङ्मांसगतं दाहो दहति विषं स्रावणं हरति रक्तात्| पीतं वमनैः सद्यो हरेद्विरेकैर्द्वितीये तु||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (46-50) · Śloka 50
ఆదౌ హృదయం రక్ష్యం తస్యావరణం పిబేద్యథాలాభం| మధుసర్పిర్మజ్జపయోగైరికమథ గోమయరసం వా||46|| ఇక్షుం సుపక్వమథవా కాకం నిష్పీడ్య తద్రసం వరణం| ఛాగాదీనాం వాఽసృగ్భస్మ మృదం వా పిబేదాశు||47|| క్షారాగదస్తృతీయే శోఫహరైర్లేఖనం సమధ్వంబు| గోమయరసశ్చతుర్థే వేగే సకపిత్థమధుసర్పిః||48|| కాకాండశిరీషాభ్యాం స్వరసేనాశ్చ్యోతనాంజనే నస్యం| స్యాత్పంచమేఽథ షష్ఠే సంజ్ఞాయాః స్థాపనం కార్యం||49|| గోపిత్తయుతా రజనీ మంజిష్ఠామరిచపిప్పలీపానం| విషపానం దష్టానాం విషపీతే దంశనం చాంతే||50||
आदौ हृदयं रक्ष्यं तस्यावरणं पिबेद्यथालाभम्| मधुसर्पिर्मज्जपयोगैरिकमथ गोमयरसं वा||४६|| इक्षुं सुपक्वमथवा काकं निष्पीड्य तद्रसं वरणम्| छागादीनां वाऽसृग्भस्म मृदं वा पिबेदाशु||४७|| क्षारागदस्तृतीये शोफहरैर्लेखनं समध्वम्बु| गोमयरसश्चतुर्थे वेगे सकपित्थमधुसर्पिः||४८|| काकाण्डशिरीषाभ्यां स्वरसेनाश्च्योतनाञ्जने नस्यम्| स्यात्पञ्चमेऽथ षष्ठे सञ्ज्ञायाः स्थापनं कार्यम्||४९|| गोपित्तयुता रजनी मञ्जिष्ठामरिचपिप्पलीपानम्| विषपानं दष्टानां विषपीते दंशनं चान्ते||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (51-53) · Śloka 53
శిఖిపిత్తార్ధయుతం స్యాత్ పలాశబీజమగదో మృతేషు వరః| వార్తాకుఫాణితాగారధూమగోపిత్తనింబం వా||51|| గోపిత్తయుతైర్గుటికాః సురసాగ్రంథిద్విరజనీమధుకకుష్ఠైః | శస్తాఽమృతేన తుల్యా శిరీషపుష్పకాకాండకరసైర్వా||52|| కాకాండసురసగవాక్షీపునర్నవావాయసీశిరీషఫలైః| ఉద్బంధవిషజలమృతే లేపౌపధినస్యపానాని ||53||
शिखिपित्तार्धयुतं स्यात् पलाशबीजमगदो मृतेषु वरः| वार्ताकुफाणितागारधूमगोपित्तनिम्बं वा||५१|| गोपित्तयुतैर्गुटिकाः सुरसाग्रन्थिद्विरजनीमधुककुष्ठैः | शस्ताऽमृतेन तुल्या शिरीषपुष्पकाकाण्डकरसैर्वा||५२|| काकाण्डसुरसगवाक्षीपुनर्नवावायसीशिरीषफलैः| उद्बन्धविषजलमृते लेपौपधिनस्यपानानि ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (54-60) · Śloka 60
స్పృక్కాప్లవస్థౌణేయకాంక్షీశైలేయరోచనాతగరం| ధ్యామకకుంకుమమాంసీసురసాగ్రైలాలకుష్ఠఘ్నం||54|| బృహతీ శిరీషపుష్పం శ్రీవేష్టకపద్మచారటివిశాలాః| సురదారుపద్మకేశరసావరకమనఃశిలాకౌంత్యః||55|| జాత్యర్కపుష్పరసరజనీద్వయహింగుపిప్పలీలాక్షాః| జలముద్గపర్ణిచందనమధుకమదనసింధువారాశ్చ||56|| శంపాకలోధ్రమయూరకగంధఫలానాకులీవిడంగాశ్చ| పుష్యే సంహృత్య సమం పిష్ట్వా గుటికా విధేయాః స్యుః||57|| సర్వవిషఘ్నో జయకృద్విషమృతసంజీవనో జ్వరనిహంతా| ఘ్రేయవిలేపనధారణధూమగ్రహణైర్గృహస్థశ్చ||58|| భూతవిషజంత్వలక్ష్మీకార్మణమంత్రాగ్న్యశన్యరీన్ హన్యాత్| దుఃస్వప్నస్త్రీదోషానకాలమరణాంబుచౌరభయం||59|| ధనధాన్యకార్యసిద్ధిః శ్రీపుష్ట్యాయుర్వివర్ధనో ధన్యః| మృతసంజీవన ఏష ప్రాగమృతాద్బ్రహ్మణా విహితః||60|| ఇతి మృతసంజీవనోఽగదః|
स्पृक्काप्लवस्थौणेयकाङ्क्षीशैलेयरोचनातगरम्| ध्यामककुङ्कुममांसीसुरसाग्रैलालकुष्ठघ्नम्||५४|| बृहती शिरीषपुष्पं श्रीवेष्टकपद्मचारटिविशालाः| सुरदारुपद्मकेशरसावरकमनःशिलाकौन्त्यः||५५|| जात्यर्कपुष्परसरजनीद्वयहिङ्गुपिप्पलीलाक्षाः| जलमुद्गपर्णिचन्दनमधुकमदनसिन्धुवाराश्च||५६|| शम्पाकलोध्रमयूरकगन्धफलानाकुलीविडङ्गाश्च| पुष्ये संहृत्य समं पिष्ट्वा गुटिका विधेयाः स्युः||५७|| सर्वविषघ्नो जयकृद्विषमृतसञ्जीवनो ज्वरनिहन्ता| घ्रेयविलेपनधारणधूमग्रहणैर्गृहस्थश्च||५८|| भूतविषजन्त्वलक्ष्मीकार्मणमन्त्राग्न्यशन्यरीन् हन्यात्| दुःस्वप्नस्त्रीदोषानकालमरणाम्बुचौरभयम्||५९|| धनधान्यकार्यसिद्धिः श्रीपुष्ट्यायुर्विवर्धनो धन्यः| मृतसञ्जीवन एष प्रागमृताद्ब्रह्मणा विहितः||६०|| इति मृतसञ्जीवनोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (61-64) · Śloka 64
మంత్రైర్ధమనీబంధోఽవమార్జనం కార్యమాత్మరక్షా చ| దోషస్య విషం యస్య స్థానే స్యాత్తం జయేత్పూర్వం||61|| వాతస్థానే స్వేదో దధ్నా నతకుష్ఠకల్కపానం చ| ఘృతమధుపయోఽంబుపానావగాహసేకాశ్చ పిత్తస్థే||62|| క్షారాగదః కఫస్థానగతే స్వేదస్తథా సిరావ్యధనం| దూషీవిషేఽథ రక్తస్థితే సిరాకర్మ పంచవిధం||63|| భేషజమేవం కల్ప్యం భిషగ్విదాఽఽలక్ష్య సర్వదా సర్వం| స్థానం జయేద్ధి పూర్వం స్థానస్థస్యావిరుద్ధం చ||64||
मन्त्रैर्धमनीबन्धोऽवमार्जनं कार्यमात्मरक्षा च| दोषस्य विषं यस्य स्थाने स्यात्तं जयेत्पूर्वम्||६१|| वातस्थाने स्वेदो दध्ना नतकुष्ठकल्कपानं च| घृतमधुपयोऽम्बुपानावगाहसेकाश्च पित्तस्थे||६२|| क्षारागदः कफस्थानगते स्वेदस्तथा सिराव्यधनम्| दूषीविषेऽथ रक्तस्थिते सिराकर्म पञ्चविधम्||६३|| भेषजमेवं कल्प्यं भिषग्विदाऽऽलक्ष्य सर्वदा सर्वम्| स्थानं जयेद्धि पूर्वं स्थानस्थस्याविरुद्धं च||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (65-76) · Śloka 76
విషదూషితకఫమార్గః స్రోతఃసంరోధరుద్ధవాయుస్తు| మృత ఇవ శ్వసేన్మర్త్యః స్యాదసాధ్యలింగైర్విహీనశ్చ||65|| చర్మకషాయాః కల్కం బిల్వసమం మూర్ధ్ని కాకపదమస్య| కృత్వా దద్యాత్కటభీకటుకట్ఫలప్రధమనం చ||66|| ఛాగం గవ్యం మాహిషం వా మాంసం కౌక్కుటమేవ వా| దద్యాత్ కాకపదే తస్మింస్తతః సంక్రమతే విషం||67|| నాసాక్షికర్ణజిహ్వాకంఠనిరోధేషు కర్మ నస్తః స్యాత్| వార్తాకుబీజపూరజ్యోతిష్మత్యాదిభిః పిష్టైః||68|| అంజనమక్ష్యుపరోధే కర్తవ్యం బస్తమూత్రపిష్టైస్తు| దారువ్యోషహరిద్రాకరవీరకరంజనింబసురసైస్తు||69|| శ్వేతా వచాఽశ్వగంధా హింగ్వమృతా కుష్ఠసైంధవే లశునం| సర్షపకపిత్థమధ్యం టుంటుకకరంజబీజాని ||70|| వ్యోషం శిరీషపుష్పం ద్విరజన్యౌ వంశలోచనం చ సమం| పిష్ట్వాఽజస్య మూత్రేణ గోశ్వపిత్తేన సప్తాహం||71|| వ్యత్యాసభావితోఽయం నిహంతి శిరసి స్థితం విషం క్షిప్రం| సర్వజ్వరభూతగ్రహవిసూచికాజీర్ణమూర్చ్ఛార్తీః||72|| ఉన్మాదాపస్మారౌ కాచపటలనీలికాశిరోదోషాన్| శుష్కాక్షిపాకపిల్లార్బుదార్మకండూతమోదోషాన్||73|| క్షయదౌర్బల్యమదాత్యయపాండుగదాంశ్చాంజనాత్తథా మోహాన్| లేపాద్విషదిగ్ధక్షతలీఢదష్టపీతవిషఘాతీ||74|| అర్శఃస్వానద్ధేషు చ గుదలేపో యోనిలేపనం స్త్రీణాం| మూఢే గర్భే దుష్టే లలాటలేపః ప్రతిశ్యాయే||75|| వృద్ధౌ కిటిమే కుష్ఠే శ్విత్రవిచర్చికాదిషు లేపః| గజ ఇవ తరూన్ విషగదాన్నిహంత్యగదగంధహస్త్యేషః||76|| ఇతి గంధహస్తీనామాఽగదః|
विषदूषितकफमार्गः स्रोतःसंरोधरुद्धवायुस्तु| मृत इव श्वसेन्मर्त्यः स्यादसाध्यलिङ्गैर्विहीनश्च||६५|| चर्मकषायाः कल्कं बिल्वसमं मूर्ध्नि काकपदमस्य| कृत्वा दद्यात्कटभीकटुकट्फलप्रधमनं च||६६|| छागं गव्यं माहिषं वा मांसं कौक्कुटमेव वा| दद्यात् काकपदे तस्मिंस्ततः सङ्क्रमते विषम्||६७|| नासाक्षिकर्णजिह्वाकण्ठनिरोधेषु कर्म नस्तः स्यात्| वार्ताकुबीजपूरज्योतिष्मत्यादिभिः पिष्टैः||६८|| अञ्जनमक्ष्युपरोधे कर्तव्यं बस्तमूत्रपिष्टैस्तु| दारुव्योषहरिद्राकरवीरकरञ्जनिम्बसुरसैस्तु||६९|| श्वेता वचाऽश्वगन्धा हिङ्ग्वमृता कुष्ठसैन्धवे लशुनम्| सर्षपकपित्थमध्यं टुण्टुककरञ्जबीजानि ||७०|| व्योषं शिरीषपुष्पं द्विरजन्यौ वंशलोचनं च समम्| पिष्ट्वाऽजस्य मूत्रेण गोश्वपित्तेन सप्ताहम्||७१|| व्यत्यासभावितोऽयं निहन्ति शिरसि स्थितं विषं क्षिप्रम्| सर्वज्वरभूतग्रहविसूचिकाजीर्णमूर्च्छार्तीः||७२|| उन्मादापस्मारौ काचपटलनीलिकाशिरोदोषान्| शुष्काक्षिपाकपिल्लार्बुदार्मकण्डूतमोदोषान्||७३|| क्षयदौर्बल्यमदात्ययपाण्डुगदांश्चाञ्जनात्तथा मोहान्| लेपाद्विषदिग्धक्षतलीढदष्टपीतविषघाती||७४|| अर्शःस्वानद्धेषु च गुदलेपो योनिलेपनं स्त्रीणाम्| मूढे गर्भे दुष्टे ललाटलेपः प्रतिश्याये||७५|| वृद्धौ किटिमे कुष्ठे श्वित्रविचर्चिकादिषु लेपः| गज इव तरून् विषगदान्निहन्त्यगदगन्धहस्त्येषः||७६|| इति गन्धहस्तीनामाऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (77-104) · Śloka 104
పత్రాగురుముస్తైలా నిర్యాసాః పంచ చందనం స్పృక్కా| త్వఙ్నలదోత్పలబాలకహరేణుకోశీరవన్యనఖాః||77|| సురదారుకనకకుంకుమధ్యామకకుష్ఠప్రియంగవస్తగరం| పంచాంగాని శిరీషాద్వ్యోషాలమనఃశిలాజాజ్యః||78|| శ్వేతకటభీకరంజౌ రక్షోఘ్నీ సింధువారికా రజనీ| సురసాంజనగైరికమంజిష్ఠానింబనిర్యాసాః||79|| వంశత్వగశ్వగంధాహింగుదధిత్థామ్లవేతసం లాక్షా| మధుమధుకసోమరాజీవచారుహారోచనాతగరం||80|| అగదోఽయం వైశ్రవణాయాఖ్యాతస్త్ర్యంబకేణ షష్ట్యంగః| అప్రతిహతప్రభావః ఖ్యాతో మహాగంధహస్తీతి||81|| పిత్తేన గవాం పేష్యో గుటికాః కార్యాస్తు పుష్యయోగేన| పానాంజనప్రలేపైః ప్రసాధయేత్ సర్వకర్మాణి||82|| పిల్లం కండూం తిమిరం రాత్ర్యాంధ్యం కాచమర్బుదం పటలం| హంతి సతతప్రయోగాద్ధితమితపథ్యాశినాం పుంసాం||83|| విషమజ్వరానజీర్ణాందద్రుం కండూం విసూచికాం పామాం| విషమూషికలూతానాం సర్వేషాం పన్నగానాం చ| ఆశు విషం నాశయతి సమూలజమథ కందజం సర్వం||84|| ఏతేన లిప్తగాత్రః సర్పాన్ గృహ్ణాతి భక్షయేచ్చ విషం| కాలపరీతోఽపి నరో జీవతి నిత్యం నిరాతంకః||85|| ఆనద్ధే గుదలేపో యోనౌ లేపశ్చ మూఢగర్భాణాం| మూర్చ్ఛార్తిషు చ లలాటే ప్రలేపనమాహుః ప్రధానతమం||86|| భేరీమృదంగపటహాంఛత్రాణ్యమునా తథా ధ్వజపతాకాః| లిప్త్వాఽహివిషనిరస్త్యై ప్రధ్వనయేద్దర్శయేన్మతిమాన్||87|| యత్ర చ సన్నిహితోఽయం న తత్ర బాలగ్రహా న రక్షాంసి| న చ కార్మణవేతాలా వహంతి నాథర్వణా మంత్రాః||88|| సర్వగ్రహా న తత్ర ప్రభవంతి న చాగ్నిశస్త్రనృపచౌరాః| లక్ష్మీశ్చ తత్ర భజతే యత్ర మహాగంధహస్త్యస్తి||89|| పిష్యమాణ ఇమం చాత్ర సిద్ధం మంత్రముదీరయేత్| ‘మమ మాతా జయా నామ జయో నామేతి మే పితా||90|| సోఽహం జయజయాపుత్రో విజయోఽథ జయామి చ| నమః పురుషసింహాయ విష్ణవే విశ్వకర్మణే||91|| సనాతనాయ కృష్ణాయ భవాయ విభవాయ చ| తేజో వృషాకపేః సాక్షాత్తేజో బ్రహ్మేంద్రయోర్యమే||92|| యథాఽహం నాభిజానామి వాసుదేవపరాజయం| మాతుశ్చ పాణిగ్రహణం సముద్రస్య చ శోషణం||93|| అనేన సత్యవాక్యేన సిధ్యతామగదో హ్యయం| హిలిమిలిసంస్పృష్టే రక్ష సర్వభేషజోత్తమే స్వాహా ||94|| ఇతి మహాగంధహస్తీనామాఽగదః| ఋషభకజీవకభార్గీమధుకోత్పలధాన్యకేశరాజాజ్యః| ససితగిరికోలమధ్యాః పేయాః శ్వాసజ్వరాదిహరాః||95|| హింగు చ కృష్ణాయుక్తం కపిత్థరసయుక్తమగ్ర్యలవణం చ| సమధుసితౌ పాతవ్యౌ జ్వరహిక్కాశ్వాసకాసఘ్నౌ||96|| లేహః కోలాస్థ్యంజనలాజోత్పలమధుఘృతైర్వమ్యాం| బృహతీద్వయాఢకీపత్రధూమవర్తిస్తు హిక్కాఘ్నీ||97|| శిఖిబర్హిబలాకాస్థీని సర్షపాశ్చందనం చ ఘృతయుక్తం| ధూమో గృహశయనాసనవస్త్రాదిషు శస్యతే విషనుత్||98|| ఘృతయుక్తే నతకుష్ఠే భుజగపతిశిరః శిరీషపుష్పం చ| ధూమాగదః స్మృతోఽయం సర్వవిషఘ్నః శ్వయథుహృచ్చ||99|| జతుసేవ్యపత్రగుగ్గులుభల్లాతకకకుభపుష్పసర్జరసాః| శ్వేతా చ ధూమ ఉరగాఖుకీటవస్త్రక్రిమినుదగ్ర్యః||100|| తరుణపలాశక్షారం స్రుతం పచేచ్చూర్ణితైః సహ సమాంశైః| లోహితమృద్రజనీద్వయశుక్లసురసమంజరీమధుకైః||101|| లాక్షాసైంధవమాంసీహరేణుహింగుద్విసారివాకుష్ఠైః| సవ్యోషైర్బాహ్లీకైర్దర్వీవిలేపనం ఘట్టయేద్యావత్||102|| సర్వవిషశోథగుల్మత్వగ్దోషార్శోభగందరప్లీహ్నః| శోథాపస్మారక్రిమిభూతస్వరభేదపాండుగదాన్||103|| మందాగ్నిత్వం కాసం సోన్మాదం నాశయేయురథ పుంసాం| గుటికాశ్ఛాయాశుష్కాః కోలసమాస్తాః సముపయుక్తాః||104|| ఇతి క్షారాగదః|
पत्रागुरुमुस्तैला निर्यासाः पञ्च चन्दनं स्पृक्का| त्वङ्नलदोत्पलबालकहरेणुकोशीरवन्यनखाः||७७|| सुरदारुकनककुङ्कुमध्यामककुष्ठप्रियङ्गवस्तगरम्| पञ्चाङ्गानि शिरीषाद्व्योषालमनःशिलाजाज्यः||७८|| श्वेतकटभीकरञ्जौ रक्षोघ्नी सिन्धुवारिका रजनी| सुरसाञ्जनगैरिकमञ्जिष्ठानिम्बनिर्यासाः||७९|| वंशत्वगश्वगन्धाहिङ्गुदधित्थाम्लवेतसं लाक्षा| मधुमधुकसोमराजीवचारुहारोचनातगरम्||८०|| अगदोऽयं वैश्रवणायाख्यातस्त्र्यम्बकेण षष्ट्यङ्गः| अप्रतिहतप्रभावः ख्यातो महागन्धहस्तीति||८१|| पित्तेन गवां पेष्यो गुटिकाः कार्यास्तु पुष्ययोगेन| पानाञ्जनप्रलेपैः प्रसाधयेत् सर्वकर्माणि||८२|| पिल्लं कण्डूं तिमिरं रात्र्यान्ध्यं काचमर्बुदं पटलम्| हन्ति सततप्रयोगाद्धितमितपथ्याशिनां पुंसाम्||८३|| विषमज्वरानजीर्णान्दद्रुं कण्डूं विसूचिकां पामाम्| विषमूषिकलूतानां सर्वेषां पन्नगानां च| आशु विषं नाशयति समूलजमथ कन्दजं सर्वम्||८४|| एतेन लिप्तगात्रः सर्पान् गृह्णाति भक्षयेच्च विषम्| कालपरीतोऽपि नरो जीवति नित्यं निरातङ्कः||८५|| आनद्धे गुदलेपो योनौ लेपश्च मूढगर्भाणाम्| मूर्च्छार्तिषु च ललाटे प्रलेपनमाहुः प्रधानतमम्||८६|| भेरीमृदङ्गपटहाञ्छत्राण्यमुना तथा ध्वजपताकाः| लिप्त्वाऽहिविषनिरस्त्यै प्रध्वनयेद्दर्शयेन्मतिमान्||८७|| यत्र च सन्निहितोऽयं न तत्र बालग्रहा न रक्षांसि| न च कार्मणवेताला वहन्ति नाथर्वणा मन्त्राः||८८|| सर्वग्रहा न तत्र प्रभवन्ति न चाग्निशस्त्रनृपचौराः| लक्ष्मीश्च तत्र भजते यत्र महागन्धहस्त्यस्ति||८९|| पिष्यमाण इमं चात्र सिद्धं मन्त्रमुदीरयेत्| ‘मम माता जया नाम जयो नामेति मे पिता||९०|| सोऽहं जयजयापुत्रो विजयोऽथ जयामि च| नमः पुरुषसिंहाय विष्णवे विश्वकर्मणे||९१|| सनातनाय कृष्णाय भवाय विभवाय च| तेजो वृषाकपेः साक्षात्तेजो ब्रह्मेन्द्रयोर्यमे||९२|| यथाऽहं नाभिजानामि वासुदेवपराजयम्| मातुश्च पाणिग्रहणं समुद्रस्य च शोषणम्||९३|| अनेन सत्यवाक्येन सिध्यतामगदो ह्ययम्| हिलिमिलिसंस्पृष्टे रक्ष सर्वभेषजोत्तमे स्वाहा ||९४|| इति महागन्धहस्तीनामाऽगदः| ऋषभकजीवकभार्गीमधुकोत्पलधान्यकेशराजाज्यः| ससितगिरिकोलमध्याः पेयाः श्वासज्वरादिहराः||९५|| हिङ्गु च कृष्णायुक्तं कपित्थरसयुक्तमग्र्यलवणं च| समधुसितौ पातव्यौ ज्वरहिक्काश्वासकासघ्नौ||९६|| लेहः कोलास्थ्यञ्जनलाजोत्पलमधुघृतैर्वम्याम्| बृहतीद्वयाढकीपत्रधूमवर्तिस्तु हिक्काघ्नी||९७|| शिखिबर्हिबलाकास्थीनि सर्षपाश्चन्दनं च घृतयुक्तम्| धूमो गृहशयनासनवस्त्रादिषु शस्यते विषनुत्||९८|| घृतयुक्ते नतकुष्ठे भुजगपतिशिरः शिरीषपुष्पं च| धूमागदः स्मृतोऽयं सर्वविषघ्नः श्वयथुहृच्च||९९|| जतुसेव्यपत्रगुग्गुलुभल्लातकककुभपुष्पसर्जरसाः| श्वेता च धूम उरगाखुकीटवस्त्रक्रिमिनुदग्र्यः||१००|| तरुणपलाशक्षारं स्रुतं पचेच्चूर्णितैः सह समांशैः| लोहितमृद्रजनीद्वयशुक्लसुरसमञ्जरीमधुकैः||१०१|| लाक्षासैन्धवमांसीहरेणुहिङ्गुद्विसारिवाकुष्ठैः| सव्योषैर्बाह्लीकैर्दर्वीविलेपनं घट्टयेद्यावत्||१०२|| सर्वविषशोथगुल्मत्वग्दोषार्शोभगन्दरप्लीह्नः| शोथापस्मारक्रिमिभूतस्वरभेदपाण्डुगदान्||१०३|| मन्दाग्नित्वं कासं सोन्मादं नाशयेयुरथ पुंसाम्| गुटिकाश्छायाशुष्काः कोलसमास्ताः समुपयुक्ताः||१०४|| इति क्षारागदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (95-122) · Śloka 123
విషపీతదష్టవిద్ధేష్వేతద్దిగ్ధే చ వాచ్యముద్దిష్టం| సామాన్యతః, పృథక్త్వాన్నిర్దేశమతః శృణు యథావత్||105|| రిపుయుక్తేభ్యో నృభ్యః స్వేభ్యః స్త్రీభ్యోఽథవా భయం నృపతేః| ఆహారవిహారగతం తస్మాత్ ప్రేష్యాన్ పరీక్షేత||106|| అత్యర్థశంకితః స్యాద్బహువాగథవాఽల్పవాగ్విగతలక్ష్మీః| ప్రాప్తః ప్రకృతివికారం విషప్రదాతా నరో జ్ఞేయః||107|| దృష్ట్వైవం న తు సహసా భోజ్యం కుర్యాత్తదన్నమగ్నౌ తు| సవిషం హి ప్రాప్యాన్నం బహూన్వికారాన్ భజత్యగ్నిః||108|| శిఖిబర్హవిచిత్రార్చిస్తీక్ష్ణాక్షమరూక్షకుణపధూమశ్చ | స్ఫుటతి చ సశబ్దమేకావర్తో విహతార్చిరపి చ స్యాత్||109|| పాత్రస్థం చ వివర్ణం భోజ్యం స్యాన్మక్షికాంశ్చ మారయతి| క్షామస్వరాంశ్చ కాకాన్ కుర్యాద్విరజేచ్చకోరాక్షి||110|| పానే నీలా రాజీ వైవర్ణ్యం స్వాం చ నేక్షతే ఛాయాం| పశ్యతి వికృతామథవా లవణాక్తే ఫేనమాలా స్యాత్||111|| పానాన్నయోఃసవిషయోర్గంధేన శిరోరుగ్ఘృది చ మూర్చ్ఛా చ| స్పర్శేన పాణిశోథః సుప్త్యంగులిదాహతోదనఖభేదాః||112|| ముఖగే త్వోష్ఠచిమిచిమా జిహ్వా శూనా జడా వివర్ణా చ| ద్విజహర్షహనుస్తంభాస్యదాహలాలాగలవికారాః||113|| ఆమాశయం ప్రవిష్టే వైవర్ణ్యం స్వేదసదనముత్క్లేదః| దృష్టిహృదయోపరోధో బిందుశతైశ్చీయతే చాంగం||114|| పక్వాశయం తు యాతే మూర్చ్ఛామదమోహదాహబలనాశాః| తంద్రా కార్శ్యం చ విషే పాండుత్వం చోదరస్థే స్యాత్||115|| దంతపవనస్య కూర్చో విశీర్యతే దంతౌష్ఠమాంసశోఫశ్చ| కేశచ్యుతిః శిరోరుగ్గ్రంథయశ్చ సవిషేఽథ శిరోభ్యంగే||116|| దుష్టేఽంజనేఽక్షిదాహస్రావాత్యుపదేహశోథరాగాశ్చ| ఖాద్యైరాదౌ కోష్ఠః స్పృశ్యైస్త్వగ్దూష్యతే దుష్టైః||117|| స్నానాభ్యంగోత్సాదనవస్త్రాలంకారవర్ణకైర్దుష్టైః| కండ్వర్తికోఠపిడకారోమోద్గమచిమిచిమా శోథాః||118|| ఏతే కరచరణదాహతోదక్లమావిపాకాశ్చ| భూపాదుకాశ్వగజవర్మకేతుశయనాసనైర్దుష్టైః||119|| మాల్యమగంధం మ్లాయతి శిరోరుజాలోమహర్షకరం | స్తంభయతి ఖాని నాసాముపహంతి దర్శనం చ ధూమః||120|| కూపతడాగాదిజలం దుర్గంధం సకలుషం వివర్ణం చ| పీతం శ్వయథుం కోఠాన్ పిడకాశ్చ కరోతి మరణం చ||121|| ఆదావామాశయగే వమనం త్వక్స్థే ప్రదేహసేకాది| కుర్యాద్భిషక్ చికిత్సాం దోషబలం చైవ హి సమీక్ష్య||122|| ఇతి మూలవిషవిశేషాః ప్రోక్తాః ...|123|
विषपीतदष्टविद्धेष्वेतद्दिग्धे च वाच्यमुद्दिष्टम्| सामान्यतः, पृथक्त्वान्निर्देशमतः शृणु यथावत्||१०५|| रिपुयुक्तेभ्यो नृभ्यः स्वेभ्यः स्त्रीभ्योऽथवा भयं नृपतेः| आहारविहारगतं तस्मात् प्रेष्यान् परीक्षेत||१०६|| अत्यर्थशङ्कितः स्याद्बहुवागथवाऽल्पवाग्विगतलक्ष्मीः| प्राप्तः प्रकृतिविकारं विषप्रदाता नरो ज्ञेयः||१०७|| दृष्ट्वैवं न तु सहसा भोज्यं कुर्यात्तदन्नमग्नौ तु| सविषं हि प्राप्यान्नं बहून्विकारान् भजत्यग्निः||१०८|| शिखिबर्हविचित्रार्चिस्तीक्ष्णाक्षमरूक्षकुणपधूमश्च | स्फुटति च सशब्दमेकावर्तो विहतार्चिरपि च स्यात्||१०९|| पात्रस्थं च विवर्णं भोज्यं स्यान्मक्षिकांश्च मारयति| क्षामस्वरांश्च काकान् कुर्याद्विरजेच्चकोराक्षि||११०|| पाने नीला राजी वैवर्ण्यं स्वां च नेक्षते छायाम्| पश्यति विकृतामथवा लवणाक्ते फेनमाला स्यात्||१११|| पानान्नयोःसविषयोर्गन्धेन शिरोरुग्घृदि च मूर्च्छा च| स्पर्शेन पाणिशोथः सुप्त्यङ्गुलिदाहतोदनखभेदाः||११२|| मुखगे त्वोष्ठचिमिचिमा जिह्वा शूना जडा विवर्णा च| द्विजहर्षहनुस्तम्भास्यदाहलालागलविकाराः||११३|| आमाशयं प्रविष्टे वैवर्ण्यं स्वेदसदनमुत्क्लेदः| दृष्टिहृदयोपरोधो बिन्दुशतैश्चीयते चाङ्गम्||११४|| पक्वाशयं तु याते मूर्च्छामदमोहदाहबलनाशाः| तन्द्रा कार्श्यं च विषे पाण्डुत्वं चोदरस्थे स्यात्||११५|| दन्तपवनस्य कूर्चो विशीर्यते दन्तौष्ठमांसशोफश्च| केशच्युतिः शिरोरुग्ग्रन्थयश्च सविषेऽथ शिरोभ्यङ्गे||११६|| दुष्टेऽञ्जनेऽक्षिदाहस्रावात्युपदेहशोथरागाश्च| खाद्यैरादौ कोष्ठः स्पृश्यैस्त्वग्दूष्यते दुष्टैः||११७|| स्नानाभ्यङ्गोत्सादनवस्त्रालङ्कारवर्णकैर्दुष्टैः| कण्ड्वर्तिकोठपिडकारोमोद्गमचिमिचिमा शोथाः||११८|| एते करचरणदाहतोदक्लमाविपाकाश्च| भूपादुकाश्वगजवर्मकेतुशयनासनैर्दुष्टैः||११९|| माल्यमगन्धं म्लायति शिरोरुजालोमहर्षकरम् | स्तम्भयति खानि नासामुपहन्ति दर्शनं च धूमः||१२०|| कूपतडागादिजलं दुर्गन्धं सकलुषं विवर्णं च| पीतं श्वयथुं कोठान् पिडकाश्च करोति मरणं च||१२१|| आदावामाशयगे वमनं त्वक्स्थे प्रदेहसेकादि| कुर्याद्भिषक् चिकित्सां दोषबलं चैव हि समीक्ष्य||१२२|| इति मूलविषविशेषाः प्रोक्ताः ...|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (123-129) · Śloka 129
... శృణు జంగమస్యాతః| సవిశేషచికిత్సితమేవాదౌ తత్రోచ్యతే తు సర్పాణాం||123|| ఇహ దర్వీకరః సర్పో మండలీ రాజిమానితి| త్రయో యథాక్రమం వాతపిత్తశ్లేష్మప్రకోపణాః||124|| దర్వీకరః ఫణీ జ్ఞేయో మండలీ మండలాఫణః| బిందులేఖవిచిత్రాంగః పన్నగః స్యాత్తు రాజిమాన్||125|| విశేషాద్రూక్షకటుకమమ్లోష్ణం స్వాదు శీతలం| విషం యథాక్రమం తేషాం తస్మాద్వాతాదికోపనం||126|| దర్వీకరకృతో దంశః సూక్ష్మదంష్ట్రాపదోఽసితః| నిరుద్ధరక్తః కూర్మాభో వాతవ్యాధికరో మతః||127|| పృథ్వర్పితః సశోథశ్చ దంశో మండలినా కృతః| పీతాభః పీతరక్తశ్చ సర్వపిత్తవికారకృత్||128|| కృతో రాజిమతా దంశః పిచ్ఛిలః స్థిరశోఫకృత్| స్నిగ్ధః పాండుశ్చ సాంద్రాసృక్ శ్లేష్మవ్యాధిసమీరణః||129||
... शृणु जङ्गमस्यातः| सविशेषचिकित्सितमेवादौ तत्रोच्यते तु सर्पाणाम्||१२३|| इह दर्वीकरः सर्पो मण्डली राजिमानिति| त्रयो यथाक्रमं वातपित्तश्लेष्मप्रकोपणाः||१२४|| दर्वीकरः फणी ज्ञेयो मण्डली मण्डलाफणः| बिन्दुलेखविचित्राङ्गः पन्नगः स्यात्तु राजिमान्||१२५|| विशेषाद्रूक्षकटुकमम्लोष्णं स्वादु शीतलम्| विषं यथाक्रमं तेषां तस्माद्वातादिकोपनम्||१२६|| दर्वीकरकृतो दंशः सूक्ष्मदंष्ट्रापदोऽसितः| निरुद्धरक्तः कूर्माभो वातव्याधिकरो मतः||१२७|| पृथ्वर्पितः सशोथश्च दंशो मण्डलिना कृतः| पीताभः पीतरक्तश्च सर्वपित्तविकारकृत्||१२८|| कृतो राजिमता दंशः पिच्छिलः स्थिरशोफकृत्| स्निग्धः पाण्डुश्च सान्द्रासृक् श्लेष्मव्याधिसमीरणः||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (130-135) · Śloka 135
వృత్తభోగో మహాకాయః శ్వసన్నూర్ధ్వేక్షణః పుమాన్| స్థూలమూర్ధా సమాంగశ్చ స్త్రీ త్వతః స్యాద్విపర్యయాత్||130|| క్లీబస్త్రసత్యధోదృష్టిః స్వరహీనః ప్రకంపతే| స్త్రియా దష్టో విపర్యస్తైరేతైః పుంసా నరో మతః||131|| వ్యామిశ్రలింగైరేతైస్తు క్లీబదష్టం నరం వదేత్| ఇత్యేతదుక్తం సర్పాణాం స్త్రీపుంక్లీబనిదర్శనం||132|| పాండువక్త్రస్తు గర్భిణ్యా శూనౌష్ఠోఽప్యసితేక్షణః| జృంభాక్రోధోపజిహ్వార్తః సూతయా రక్తమూత్రవాన్||133|| సర్పో గౌధేర(య)కో నామ గోధాయాం స్యాచ్చతుష్పదః| కృష్ణసర్పేణ తుల్యః స్యాన్నానా స్యుర్మిశ్రజాతయః||134|| గూఢసంపాదితం వృత్తం పీడితం లంబితార్పితం| సర్పితం చ భృశాబాధం, దంశా యేఽన్యే న తే భృశాః||135||
वृत्तभोगो महाकायः श्वसन्नूर्ध्वेक्षणः पुमान्| स्थूलमूर्धा समाङ्गश्च स्त्री त्वतः स्याद्विपर्ययात्||१३०|| क्लीबस्त्रसत्यधोदृष्टिः स्वरहीनः प्रकम्पते| स्त्रिया दष्टो विपर्यस्तैरेतैः पुंसा नरो मतः||१३१|| व्यामिश्रलिङ्गैरेतैस्तु क्लीबदष्टं नरं वदेत्| इत्येतदुक्तं सर्पाणां स्त्रीपुङ्क्लीबनिदर्शनम्||१३२|| पाण्डुवक्त्रस्तु गर्भिण्या शूनौष्ठोऽप्यसितेक्षणः| जृम्भाक्रोधोपजिह्वार्तः सूतया रक्तमूत्रवान्||१३३|| सर्पो गौधेर(य)को नाम गोधायां स्याच्चतुष्पदः| कृष्णसर्पेण तुल्यः स्यान्नाना स्युर्मिश्रजातयः||१३४|| गूढसम्पादितं वृत्तं पीडितं लम्बितार्पितम्| सर्पितं च भृशाबाधं, दंशा येऽन्ये न ते भृशाः||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (136) · Śloka 136
తరుణాః కృష్ణసర్పాస్తు గోనసాః స్థవిరాస్తథా| రాజిమంతో వయోమధ్యే భవంత్యాశీవిషోపమాః||136||
तरुणाः कृष्णसर्पास्तु गोनसाः स्थविरास्तथा| राजिमन्तो वयोमध्ये भवन्त्याशीविषोपमाः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (137-139) · Śloka 139
సర్పదంష్ట్రాశ్చతస్రస్తు తాసాం వామాధరా సితా| పీతా వామోత్తరా దంష్ట్రా రక్తశ్యావాఽధరోత్తరా ||137|| యన్మాత్రః పతతే బిందుర్గోబాలాత్ సలిలోద్ధృతాత్| వామాధరాయాం దంష్ట్రాయాం తన్మాత్రం స్యాదహేర్విషం||138|| ఏకద్విత్రిచతుర్వృద్ధవిషభాగోత్తరోత్తరాః| సవర్ణాస్తత్కృతా దంశా బహూత్తరవిషా భృశాః||139||
सर्पदंष्ट्राश्चतस्रस्तु तासां वामाधरा सिता| पीता वामोत्तरा दंष्ट्रा रक्तश्यावाऽधरोत्तरा ||१३७|| यन्मात्रः पतते बिन्दुर्गोबालात् सलिलोद्धृतात्| वामाधरायां दंष्ट्रायां तन्मात्रं स्यादहेर्विषम्||१३८|| एकद्वित्रिचतुर्वृद्धविषभागोत्तरोत्तराः| सवर्णास्तत्कृता दंशा बहूत्तरविषा भृशाः||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (140-143) · Śloka 143
సర్పాణామేవ విణ్మూత్రాత్ కీటాః స్యుః కీటసమ్మతాః| దూషీవిషాః ప్రాణహరా ఇతి సంక్షేపతో మతాః||140|| గాత్రం రక్తం సితం కృష్ణం శ్యావం వా పిడకాన్వితం| సకండూదాహవీసర్పపాకి స్యాత్ కుథితం తథా||141|| కీటైర్దూషీవిషైర్దష్టం లింగం ప్రాణహరం శృణు| సర్పదష్టే యథా శోథో వర్ధతే సోగ్రగంధ్యసృక్||142|| దంశోఽక్షిగౌరవం మూర్చ్ఛా స రుగార్తః శ్వసిత్యపి| తృష్ణారుచిపరీతశ్చ భవేద్దూషీవిషార్దితః||143||
सर्पाणामेव विण्मूत्रात् कीटाः स्युः कीटसम्मताः| दूषीविषाः प्राणहरा इति सङ्क्षेपतो मताः||१४०|| गात्रं रक्तं सितं कृष्णं श्यावं वा पिडकान्वितम्| सकण्डूदाहवीसर्पपाकि स्यात् कुथितं तथा||१४१|| कीटैर्दूषीविषैर्दष्टं लिङ्गं प्राणहरं शृणु| सर्पदष्टे यथा शोथो वर्धते सोग्रगन्ध्यसृक्||१४२|| दंशोऽक्षिगौरवं मूर्च्छा स रुगार्तः श्वसित्यपि| तृष्णारुचिपरीतश्च भवेद्दूषीविषार्दितः||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (144-146) · Śloka 146
దంశస్య మధ్యే యత్ కృష్ణం శ్యావం వా జాలకావృతం| దగ్ధాకృతి భృశం పాకి క్లేదశోథజ్వరాన్వితం||144|| దూషీవిషాభిర్లూతాభిస్తం దష్టమితి నిర్దిశేత్| సర్వాసామేవ తాసాం చ దంశే లక్షణముచ్యతే||145|| శోఫః శ్వేతాసితా రక్తాః పీతా వా పిడకా జ్వరః| ప్రాణాంతికో భవేచ్ఛ్వాసో దాహహిక్కాశిరోగ్రహాః||146||
दंशस्य मध्ये यत् कृष्णं श्यावं वा जालकावृतम्| दग्धाकृति भृशं पाकि क्लेदशोथज्वरान्वितम्||१४४|| दूषीविषाभिर्लूताभिस्तं दष्टमिति निर्दिशेत्| सर्वासामेव तासां च दंशे लक्षणमुच्यते||१४५|| शोफः श्वेतासिता रक्ताः पीता वा पिडका ज्वरः| प्राणान्तिको भवेच्छ्वासो दाहहिक्काशिरोग्रहाः||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (147-158) · Śloka 158
ఆదంశాచ్ఛోణితం పాండు మండలాని జ్వరోఽరుచిః| లోమహర్షశ్చ దాహశ్చాప్యాఖుదూషీవిషార్దితే||147|| మూర్చ్ఛాంగశోథవైవర్ణ్యక్లేదశబ్దాశ్రుతిజ్వరాః| శిరోగురుత్వం లాలాసృక్ఛర్దిశ్చాసాధ్యమూషికైః||148|| శ్యావత్వమథ కార్ష్ణ్యం వా నానావర్ణత్వమేవ వా| మోహః పురీషభేదశ్చ దష్టే స్యాత్ కృకలాసకైః||149|| దహత్యగ్నిరివాదౌ తు భినత్తీవోర్ధ్వమాశు చ| వృశ్చికస్య విషం యాతి దంశే పశ్చాత్తు తిష్ఠతి||150|| దష్టోఽసాధ్యస్తు దృగ్ఘ్రాణరసనోపహతో నరః| మాంసైః పతద్భిరత్యర్థం వేదనార్తో జహాత్యసూన్||151|| విసర్పః శ్వయథుః శూలం జ్వరశ్ఛర్దిరథాపి చ| లక్షణం కణభైర్దష్టే దంశశ్చైవ విశీర్యతే||152|| హృష్టరోమోచ్చిటింగేన స్తబ్ధలింగో భృశార్తిమాన్| దష్టః శీతోదకేనేవ సిక్తాన్యంగాని మన్యతే||153|| ఏకదంష్ట్రార్దితః శూనః సరుక్ స్యాత్ పీతకః సతృట్| ఛర్దిర్నిద్రా చ మండూకైః సవిషైర్దష్టలక్షణం||154|| మత్స్యాస్తు సవిషాః కుర్యుర్దాహశోఫరుజస్తథా| కండూం శోథం జ్వరం మూర్చ్ఛాం సవిషాస్తు జలౌకసః||155|| దాహతోదస్వేదశోథకరీ తు గృహగోధికా | దంశే స్వేదం రుజం దాహం కుర్యాచ్ఛతపదీవిషం||156|| కండూమాన్మశకైరీషచ్ఛోథః స్యాన్మందవేదనః| అసాధ్యకీటసదృశమసాధ్యమశకక్షతం||157|| సద్యఃప్రస్రావిణీ శ్యావా దాహమూర్చ్ఛాజ్వరాన్వితా| పీడకా మక్షికాదంశే తాసాం తు స్థగికాఽసుహృత్||158||
आदंशाच्छोणितं पाण्डु मण्डलानि ज्वरोऽरुचिः| लोमहर्षश्च दाहश्चाप्याखुदूषीविषार्दिते||१४७|| मूर्च्छाङ्गशोथवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यमूषिकैः||१४८|| श्यावत्वमथ कार्ष्ण्यं वा नानावर्णत्वमेव वा| मोहः पुरीषभेदश्च दष्टे स्यात् कृकलासकैः||१४९|| दहत्यग्निरिवादौ तु भिनत्तीवोर्ध्वमाशु च| वृश्चिकस्य विषं याति दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||१५०|| दष्टोऽसाध्यस्तु दृग्घ्राणरसनोपहतो नरः| मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्तो जहात्यसून्||१५१|| विसर्पः श्वयथुः शूलं ज्वरश्छर्दिरथापि च| लक्षणं कणभैर्दष्टे दंशश्चैव विशीर्यते||१५२|| हृष्टरोमोच्चिटिङ्गेन स्तब्धलिङ्गो भृशार्तिमान्| दष्टः शीतोदकेनेव सिक्तान्यङ्गानि मन्यते||१५३|| एकदंष्ट्रार्दितः शूनः सरुक् स्यात् पीतकः सतृट्| छर्दिर्निद्रा च मण्डूकैः सविषैर्दष्टलक्षणम्||१५४|| मत्स्यास्तु सविषाः कुर्युर्दाहशोफरुजस्तथा| कण्डूं शोथं ज्वरं मूर्च्छां सविषास्तु जलौकसः||१५५|| दाहतोदस्वेदशोथकरी तु गृहगोधिका | दंशे स्वेदं रुजं दाहं कुर्याच्छतपदीविषम्||१५६|| कण्डूमान्मशकैरीषच्छोथः स्यान्मन्दवेदनः| असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्||१५७|| सद्यःप्रस्राविणी श्यावा दाहमूर्च्छाज्वरान्विता| पीडका मक्षिकादंशे तासां तु स्थगिकाऽसुहृत्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (159-160) · Śloka 161
శ్మశానచైత్యవల్మీకయజ్ఞాశ్రమసురాలయే| పక్షసంధిషు మధ్యాహ్నే సార్ధరాత్రేఽష్టమీషు చ||159|| న సిద్ధ్యంతి నరా దష్టాః పాషండాయతనేషు చ| దృష్టిశ్వాసమలస్పర్శవిషైరాశీవిషైస్తథా||160|| వినశ్యంత్యాశు సంప్రాప్తా దష్టాః సర్వేషు మర్మసు|161|
श्मशानचैत्यवल्मीकयज्ञाश्रमसुरालये| पक्षसन्धिषु मध्याह्ने सार्धरात्रेऽष्टमीषु च||१५९|| न सिद्ध्यन्ति नरा दष्टाः पाषण्डायतनेषु च| दृष्टिश्वासमलस्पर्शविषैराशीविषैस्तथा||१६०|| विनश्यन्त्याशु सम्प्राप्ता दष्टाः सर्वेषु मर्मसु|१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (161-164) · Śloka 164
(యేన కేనాపి సర్పేణ సంభవః సర్వ ఏవ చ)||161|| భీతమత్తాబలోష్ణక్షుత్తృషార్తే వర్ధతే విషం| విషం ప్రకృతికాలౌ చ తుల్యౌ ప్రాప్యాల్పమన్యథా ||162|| వారివిప్రహతాః క్షీణా భీతా నకులనిర్జితాః| వృద్ధా బాలాస్త్వచో ముక్తాః సర్పా మందవిషాః స్మృతాః||163|| సర్వదేహాశ్రితం క్రోధాద్విషం సర్పో విముంచతి| తదేవాహారహేతోర్వా భయాద్వా న ప్రముంచతి||164||
(येन केनापि सर्पेण सम्भवः सर्व एव च)||१६१|| भीतमत्ताबलोष्णक्षुत्तृषार्ते वर्धते विषम्| विषं प्रकृतिकालौ च तुल्यौ प्राप्याल्पमन्यथा ||१६२|| वारिविप्रहताः क्षीणा भीता नकुलनिर्जिताः| वृद्धा बालास्त्वचो मुक्ताः सर्पा मन्दविषाः स्मृताः||१६३|| सर्वदेहाश्रितं क्रोधाद्विषं सर्पो विमुञ्चति| तदेवाहारहेतोर्वा भयाद्वा न प्रमुञ्चति||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (165-169) · Śloka 169
వాతోల్బణవిషాః ప్రాయ ఉచ్చిటింగాః సవృశ్చికాః| వాతపిత్తోల్బణాః కీటాః శ్లైష్మికాః కణభాదయః||165|| యస్య యస్య హి దోషస్య లింగాధిక్యాని లక్షయేత్| తస్య తస్యౌషధైః కుర్యాద్విపరీతగుణైః క్రియాం||166|| హృత్పీడోర్ధ్వానిలః స్తంభః సిరాయామోఽస్థిపర్వరుక్| ఘూర్ణనోద్వేష్టనం గాత్రశ్యావతా వాతికే విషే||167|| సంజ్ఞానాశోష్ణనిశ్వాసౌ హృద్దాహః కటుకాస్యతా| దంశావదరణం శోథో రక్తపీతశ్చ పైత్తికే||168|| వమ్యరోచకహృల్లాసప్రసేకోత్క్లేశగౌరవైః| సశైత్యముఖమాధుర్యైర్విద్యాచ్ఛ్లేష్మాధికం విషం||169||
वातोल्बणविषाः प्राय उच्चिटिङ्गाः सवृश्चिकाः| वातपित्तोल्बणाः कीटाः श्लैष्मिकाः कणभादयः||१६५|| यस्य यस्य हि दोषस्य लिङ्गाधिक्यानि लक्षयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६६|| हृत्पीडोर्ध्वानिलः स्तम्भः सिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१६७|| सञ्ज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| दंशावदरणं शोथो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१६८|| वम्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशगौरवैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (170-174) · Śloka 174
ఖండేన చ వ్రణాలేపస్తైలాభ్యంగశ్చ వాతికే| స్వేదో నాడీపులాకాద్యైర్బృంహణశ్చ విధిర్హితః||170|| సుశీతైః స్తంభయేత్ సేకైః ప్రదేహైశ్చాపి పైత్తికం| లేఖనచ్ఛేదనస్వేదవమనైః శ్లైష్మికం జయేత్||171|| విషేష్వపి చ సర్వేషు సర్వస్థానగతేషు చ| అవృశ్చికోచ్చిటింగేషు ప్రాయః శీతో విధిర్హితః||172|| వృశ్చికే స్వేదమభ్యంగం ఘృతేన లవణేన చ| సేకాంశ్చోష్ణాన్ ప్రయుంజీత భోజ్యం పానం చ సర్పిషః||173|| ఏతదేవోచ్చిటింగేఽపి ప్రతిలోమం చ పాంశుభిః| ఉద్వర్తనం సుఖాంబూష్ణైస్తథాఽవచ్ఛాదనం ఘనైః||174||
खण्डेन च व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||१७०|| सुशीतैः स्तम्भयेत् सेकैः प्रदेहैश्चापि पैत्तिकम्| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||१७१|| विषेष्वपि च सर्वेषु सर्वस्थानगतेषु च| अवृश्चिकोच्चिटिङ्गेषु प्रायः शीतो विधिर्हितः||१७२|| वृश्चिके स्वेदमभ्यङ्गं घृतेन लवणेन च| सेकांश्चोष्णान् प्रयुञ्जीत भोज्यं पानं च सर्पिषः||१७३|| एतदेवोच्चिटिङ्गेऽपि प्रतिलोमं च पांशुभिः| उद्वर्तनं सुखाम्बूष्णैस्तथाऽवच्छादनं घनैः||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (175-188) · Śloka 188
శ్వా త్రిదోషప్రకోపాత్తు తథా ధాతువిపర్యయాత్| శిరోఽభితాపీ లాలాస్రావ్యధోవక్త్రస్తథా భవేత్||175|| అన్యేఽప్యేవంవిధా వ్యాలాః కఫవాతప్రకోపణాః| హృచ్ఛిరోరుగ్జ్వరస్తంభతృషామూర్చ్ఛాకరా మతాః||176|| కండూనిస్తోదవైవర్ణ్యసుప్తిక్లేదోపశోషణం| విదాహరాగరుక్పాకాః శోఫో గ్రంథినికుంచనం||177|| దంశావదరణం స్ఫోటాః కర్ణికా మండలాని చ| జ్వరశ్చ సవిషే లింగం విపరీతం తు నిర్విషే||178|| తత్ర సర్వే యథావస్థం ప్రయోజ్యాః స్యురుపక్రమాః| పూర్వోక్తా విధిమన్యం చ యథావద్బ్రువతః శృణు||179|| హృద్విదాహే ప్రసేకే వా విరేకవమనం భృశం| యథావస్థం ప్రయోక్తవ్యం శుద్ధే సంసర్జనక్రమః||180|| శిరోగతే విషే నస్తః కుర్యాన్మూలాని బుద్ధిమాన్| బంధుజీవస్య భార్గ్యాశ్చ సురసస్యాసితస్య చ||181|| దక్షకాకమయూరాణాం మాంసాసృఙ్మస్తకే క్షతే| ఉపధేయమధోదష్టస్యోర్ధ్వదష్టస్య పాదయోః||182|| పిప్పలీమరిచక్షారవచాసైంధవశిగ్రుకాః| పిష్టా రోహితపిత్తేన ఘ్నంత్యక్షిగతమంజనాత్||183|| కపిత్థమామం ససితాక్షౌద్రం కంఠగతే విషే| లిహ్యాదామాశయగతే తాభ్యాం చూర్ణపలం నతాత్||184|| విషే పక్వాశయగతే పిప్పలీం రజనీద్వయం| మంజిష్ఠాం చ సమం పిష్ట్వా గోపిత్తేన నరః పిబేత్||185|| రక్తం మాంసం చ గోధాయాః శుష్కం చూర్ణీకృతం హితం| విషే రసగతే పానం కపిత్థరససంయుతం||186|| శేలోర్మూలత్వగగ్రాణి బాదరౌదుంబరాణి చ| కటభ్యాశ్చ పిబేద్రక్తగతే, మాంసగతే పిబేత్||187|| సక్షౌద్రం ఖదిరారిష్టం కౌటజం మూలమంభసా| సర్వేషు చ బలే ద్వే తు మధూకం మధుకం నతం||188||
श्वा त्रिदोषप्रकोपात्तु तथा धातुविपर्ययात्| शिरोऽभितापी लालास्राव्यधोवक्त्रस्तथा भवेत्||१७५|| अन्येऽप्येवंविधा व्यालाः कफवातप्रकोपणाः| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृषामूर्च्छाकरा मताः||१७६|| कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदोपशोषणम्| विदाहरागरुक्पाकाः शोफो ग्रन्थिनिकुञ्चनम्||१७७|| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| ज्वरश्च सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१७८|| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| पूर्वोक्ता विधिमन्यं च यथावद्ब्रुवतः शृणु||१७९|| हृद्विदाहे प्रसेके वा विरेकवमनं भृशम्| यथावस्थं प्रयोक्तव्यं शुद्धे संसर्जनक्रमः||१८०|| शिरोगते विषे नस्तः कुर्यान्मूलानि बुद्धिमान्| बन्धुजीवस्य भार्ग्याश्च सुरसस्यासितस्य च||१८१|| दक्षकाकमयूराणां मांसासृङ्मस्तके क्षते| उपधेयमधोदष्टस्योर्ध्वदष्टस्य पादयोः||१८२|| पिप्पलीमरिचक्षारवचासैन्धवशिग्रुकाः| पिष्टा रोहितपित्तेन घ्नन्त्यक्षिगतमञ्जनात्||१८३|| कपित्थमामं ससिताक्षौद्रं कण्ठगते विषे| लिह्यादामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात्||१८४|| विषे पक्वाशयगते पिप्पलीं रजनीद्वयम्| मञ्जिष्ठां च समं पिष्ट्वा गोपित्तेन नरः पिबेत्||१८५|| रक्तं मांसं च गोधायाः शुष्कं चूर्णीकृतं हितम्| विषे रसगते पानं कपित्थरससंयुतम्||१८६|| शेलोर्मूलत्वगग्राणि बादरौदुम्बराणि च| कटभ्याश्च पिबेद्रक्तगते, मांसगते पिबेत्||१८७|| सक्षौद्रं खदिरारिष्टं कौटजं मूलमम्भसा| सर्वेषु च बले द्वे तु मधूकं मधुकं नतम्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (189-198) · Śloka 199
పిప్పలీం నాగరం క్షారం నవనీతేన మూర్చ్ఛితం| కఫే భిషగుదీర్ణే తు విదధ్యాత్ప్రతిసారణం||189|| మాంసీకుంకుమపత్రత్వగ్రజనీనతచందనైః| మనఃశిలావ్యాఘ్రనఖసురసైరంబుపేషితైః||190|| పాననస్యాంజనాలేపాః సర్వశోథవిషాపహాః| చందనం తగరం కుష్ఠం హరిద్రే ద్వే త్వగేవ చ||191|| మనఃశిలా తమాలశ్చ రసః కైశర ఏవ చ| శార్దూలస్య నఖశ్చైవ సుపిష్టం తండులాంబునా||192|| హంతి సర్వవిషాణ్యేవ వజ్రివజ్రమివాసురాన్| రసే శిరీషపుష్పస్య సప్తాహం మరిచం సితం||193|| భావితం సర్పదష్టానాం నస్యపానాంజనే హితం| ద్విపలం నతకుష్ఠాభ్యాం ఘృతక్షౌద్రచతుష్పలం||194|| అపి తక్షకదష్టానాం పానమేతత్ సుఖప్రదం| సింధువారస్య మూలం చ శ్వేతా చ గిరికర్ణికా||195|| పానం దర్వీకరైర్దష్టే నస్యం సమధు పాకలం| మంజిష్ఠా మధుయష్టీ చ జీవకర్షభకౌ సితా||196|| కాశ్మర్యం వటశుంగాని పానం మండలినాం విషే| వ్యోషం సాతివిషం కుష్ఠం గృహధూమో హరేణుకా||197|| తగరం కటుకా క్షౌద్రం హంతి రాజీమతాం విషం| గృహధూమం హరిద్రే ద్వే సమూలం తండులీయకం||198|| అపి వాసుకినా దష్టః పిబేన్మధుఘృతాప్లుతం |199|
पिप्पलीं नागरं क्षारं नवनीतेन मूर्च्छितम्| कफे भिषगुदीर्णे तु विदध्यात्प्रतिसारणम्||१८९|| मांसीकुङ्कुमपत्रत्वग्रजनीनतचन्दनैः| मनःशिलाव्याघ्रनखसुरसैरम्बुपेषितैः||१९०|| पाननस्याञ्जनालेपाः सर्वशोथविषापहाः| चन्दनं तगरं कुष्ठं हरिद्रे द्वे त्वगेव च||१९१|| मनःशिला तमालश्च रसः कैशर एव च| शार्दूलस्य नखश्चैव सुपिष्टं तण्डुलाम्बुना||१९२|| हन्ति सर्वविषाण्येव वज्रिवज्रमिवासुरान्| रसे शिरीषपुष्पस्य सप्ताहं मरिचं सितम्||१९३|| भावितं सर्पदष्टानां नस्यपानाञ्जने हितम्| द्विपलं नतकुष्ठाभ्यां घृतक्षौद्रचतुष्पलम्||१९४|| अपि तक्षकदष्टानां पानमेतत् सुखप्रदम्| सिन्धुवारस्य मूलं च श्वेता च गिरिकर्णिका||१९५|| पानं दर्वीकरैर्दष्टे नस्यं समधु पाकलम्| मञ्जिष्ठा मधुयष्टी च जीवकर्षभकौ सिता||१९६|| काश्मर्यं वटशुङ्गानि पानं मण्डलिनां विषे| व्योषं सातिविषं कुष्ठं गृहधूमो हरेणुका||१९७|| तगरं कटुका क्षौद्रं हन्ति राजीमतां विषम्| गृहधूमं हरिद्रे द्वे समूलं तण्डुलीयकम्||१९८|| अपि वासुकिना दष्टः पिबेन्मधुघृताप्लुतम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (199-211) · Śloka 211
క్షీరివృక్షత్వగాలేపః శుద్ధే కీటవిషాపహః||199|| ముక్తాలేపో వరః శోథదాహతోదజ్వరాపహః| చందనం పద్మకోశీరం శిరీషః సింధువారికా||200|| క్షీరశుక్లా నతం కుష్ఠం పాటలోదీచ్యసారివాః| శేలుస్వరసపిష్టోఽయం లూతానాం సార్వకార్మికః||201|| (యథాయోగం ప్రయోక్తవ్యః సమీక్ష్యాలేపనాదిషు)| మధూకం మధుకం కుష్ఠం శిరీషోదీచ్యపాటలాః| సనింబసారివాక్షౌద్రాః పానం లూతావిషాపహం||202|| కుసుంభపుష్పం గోదంతః స్వర్ణక్షీరీ కపోతవిట్| దంతీ త్రివృత్సైంధవం చ కర్ణికాపాతనం తయోః||203|| కటభ్యర్జునశైరీషశేలుక్షీరిద్రుమత్వచః| కషాయకల్కచూర్ణాః స్యుః కీటలూతావ్రణాపహాః||204|| త్వచం చ నాగరం చైవ సమాంశం శ్లక్ష్ణపేషితం| పేయముష్ణాంబునా సర్వం మూషికాణాం విషాపహం||205|| కుటజస్య ఫలం పిష్టం తగరం జాలమాలినీ| తిక్తేక్ష్వాకుశ్చ యోగోఽయం పానప్రధమనాదిభిః||206|| వృశ్చికోందురులూతానాం సర్పాణాం చ విషం హరేత్| సమానో హ్యమృతేనాయం గరాజీర్ణం చ నాశయేత్||207|| సర్వేఽగదా యథాదోషం ప్రయోజ్యాః స్యుః కృకంటకే| కపోతవిణ్మాతులుంగం శిరీషకుసుమాద్రసః||208|| శంఖిన్యార్కం పయః శుంఠీ కరంజో మధు వార్శ్చికే| శిరీషస్య ఫలం పిష్టం స్నుహీక్షీరేణ దార్దురే||209|| మూలాని శ్వేతభండీనాం వ్యోషం సర్పిశ్చ మత్స్యజే| కీటదష్టక్రియాః సర్వాః సమానాః స్యుర్జలౌకసాం||210|| వాతపిత్తహరీ చాపి క్రియా ప్రాయః ప్రశస్యతే| వార్శ్చికో హ్యుచ్చిటింగస్య కణభస్యౌందురోఽగదః ||211||
क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||१९९|| मुक्तालेपो वरः शोथदाहतोदज्वरापहः| चन्दनं पद्मकोशीरं शिरीषः सिन्धुवारिका||२००|| क्षीरशुक्ला नतं कुष्ठं पाटलोदीच्यसारिवाः| शेलुस्वरसपिष्टोऽयं लूतानां सार्वकार्मिकः||२०१|| (यथायोगं प्रयोक्तव्यः समीक्ष्यालेपनादिषु)| मधूकं मधुकं कुष्ठं शिरीषोदीच्यपाटलाः| सनिम्बसारिवाक्षौद्राः पानं लूताविषापहम्||२०२|| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| दन्ती त्रिवृत्सैन्धवं च कर्णिकापातनं तयोः||२०३|| कटभ्यर्जुनशैरीषशेलुक्षीरिद्रुमत्वचः| कषायकल्कचूर्णाः स्युः कीटलूताव्रणापहाः||२०४|| त्वचं च नागरं चैव समांशं श्लक्ष्णपेषितम्| पेयमुष्णाम्बुना सर्वं मूषिकाणां विषापहम्||२०५|| कुटजस्य फलं पिष्टं तगरं जालमालिनी| तिक्तेक्ष्वाकुश्च योगोऽयं पानप्रधमनादिभिः||२०६|| वृश्चिकोन्दुरुलूतानां सर्पाणां च विषं हरेत्| समानो ह्यमृतेनायं गराजीर्णं च नाशयेत्||२०७|| सर्वेऽगदा यथादोषं प्रयोज्याः स्युः कृकण्टके| कपोतविण्मातुलुङ्गं शिरीषकुसुमाद्रसः||२०८|| शङ्खिन्यार्कं पयः शुण्ठी करञ्जो मधु वार्श्चिके| शिरीषस्य फलं पिष्टं स्नुहीक्षीरेण दार्दुरे||२०९|| मूलानि श्वेतभण्डीनां व्योषं सर्पिश्च मत्स्यजे| कीटदष्टक्रियाः सर्वाः समानाः स्युर्जलौकसाम्||२१०|| वातपित्तहरी चापि क्रिया प्रायः प्रशस्यते| वार्श्चिको ह्युच्चिटिङ्गस्य कणभस्यौन्दुरोऽगदः ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (212-218) · Śloka 218
వచాం వంశత్వచం పాఠాం నతం సురసమంజరీం| ద్వే బలే నాకులీం కుష్ఠం శిరీషం రజనీద్వయం||212|| గుహామతిగుహాం శ్వేతామజగంధాం శిలాజతు| కత్తృణం కటభీం క్షారం గృహధూమం మనఃశిలాం||213|| రోహీతకస్య పిత్తేన పిష్ట్వా తు పరమోఽగదః| నస్యాంజనాదిలేపేషు హితో విశ్వంభరాదిషు||214|| స్వర్జికాఽజశకృత్క్షారః సురసాఽథాక్షిపీడకః | మదిరామండసంయుక్తో హితః శతపదీవిషే||215|| కపిత్థమక్షిపీడోఽర్కబీజం త్రికటుకం తథా| కరంజో ద్వే హరిద్రే చ గృహగోధావిషం జయేత్||216|| కాకాండరససంయుక్తో విషాణాం తండులీయకః| ప్రధానో బర్హిపిత్తేన తద్వద్వాయసపీలుకః||217|| శిరీషఫలమూలత్వక్పుష్పపత్రైః సమైర్ధృతైః| శ్రేష్ఠః పంచశిరీషోఽయం విషాణాం ప్రవరో వధే||218|| ఇతి పంచశిరీషోఽగదః|
वचां वंशत्वचं पाठां नतं सुरसमञ्जरीम्| द्वे बले नाकुलीं कुष्ठं शिरीषं रजनीद्वयम्||२१२|| गुहामतिगुहां श्वेतामजगन्धां शिलाजतु| कत्तृणं कटभीं क्षारं गृहधूमं मनःशिलाम्||२१३|| रोहीतकस्य पित्तेन पिष्ट्वा तु परमोऽगदः| नस्याञ्जनादिलेपेषु हितो विश्वम्भरादिषु||२१४|| स्वर्जिकाऽजशकृत्क्षारः सुरसाऽथाक्षिपीडकः | मदिरामण्डसंयुक्तो हितः शतपदीविषे||२१५|| कपित्थमक्षिपीडोऽर्कबीजं त्रिकटुकं तथा| करञ्जो द्वे हरिद्रे च गृहगोधाविषं जयेत्||२१६|| काकाण्डरससंयुक्तो विषाणां तण्डुलीयकः| प्रधानो बर्हिपित्तेन तद्वद्वायसपीलुकः||२१७|| शिरीषफलमूलत्वक्पुष्पपत्रैः समैर्धृतैः| श्रेष्ठः पञ्चशिरीषोऽयं विषाणां प्रवरो वधे||२१८|| इति पञ्चशिरीषोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (219-220) · Śloka 220
చతుష్పద్భిర్ద్విపద్భిర్వా నఖదంతక్షతం తు యత్| శూయతే పచ్యతే చాపి స్రవతి జ్వరయత్యపి||219|| సోమవల్కోఽశ్వకర్ణశ్చ గోజిహ్వా హంసపద్యపి| రజన్యౌ గైరికం లేపో నఖదంతవిషాపహః||220||
चतुष्पद्भिर्द्विपद्भिर्वा नखदन्तक्षतं तु यत्| शूयते पच्यते चापि स्रवति ज्वरयत्यपि||२१९|| सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपद्यपि| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (221-223) · Śloka 223
దురంధకారే విద్ధస్య కేనచిద్విషశంకయా| విషోద్వేగాజ్జ్వరశఛర్దిర్మూర్చ్ఛా దాహోఽపి వా భవేత్||221|| గ్లానిర్మోహోఽతిసారశ్చాప్యేతచ్ఛంకావిషం మతం| చికిత్సితమిదం తస్య కుర్యాదాశ్వాసయన్ బుధః||222|| సితా వైగంధికో ద్రాక్షా పయస్యా మధుకం మధు| పానం సమంత్రపూతాంబు ప్రోక్షణం సాంత్వహర్షణం||223||
दुरन्धकारे विद्धस्य केनचिद्विषशङ्कया| विषोद्वेगाज्ज्वरशछर्दिर्मूर्च्छा दाहोऽपि वा भवेत्||२२१|| ग्लानिर्मोहोऽतिसारश्चाप्येतच्छङ्काविषं मतम्| चिकित्सितमिदं तस्य कुर्यादाश्वासयन् बुधः||२२२|| सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु| पानं समन्त्रपूताम्बु प्रोक्षणं सान्त्वहर्षणम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (224-228) · Śloka 228
శాలయః షష్టికాశ్చైవ కోరదూషాః ప్రియంగవః| భోజనార్థే ప్రశస్యంతే లవణార్థే చ సైంధవం||224|| తండులీయకజీవంతీవార్తాకసునిషణ్ణకాః| చుచ్చూర్మండూకపర్ణీ చ శాకం చ కులకం హితం||225|| ధాత్రీ దాడిమమమ్లార్థే యూషా ముద్గహరేణుభిః| రసాశ్చైణశిఖిశ్వావిల్లావతైత్తిరపార్షతాః||226|| విషఘ్నౌషధసంయుక్తా రసా యూషాశ్చ సంస్కృతాః| అవిదాహీని చాన్నాని విషార్తానాం భిషగ్జితం||227|| విరుద్ధాధ్యశనక్రోధక్షుద్భయాయాసమైథునం| వర్జయేద్విషముక్తోఽపి దివాస్వప్నం విశేషతః||228||
शालयः षष्टिकाश्चैव कोरदूषाः प्रियङ्गवः| भोजनार्थे प्रशस्यन्ते लवणार्थे च सैन्धवम्||२२४|| तण्डुलीयकजीवन्तीवार्ताकसुनिषण्णकाः| चुच्चूर्मण्डूकपर्णी च शाकं च कुलकं हितम्||२२५|| धात्री दाडिममम्लार्थे यूषा मुद्गहरेणुभिः| रसाश्चैणशिखिश्वाविल्लावतैत्तिरपार्षताः||२२६|| विषघ्नौषधसंयुक्ता रसा यूषाश्च संस्कृताः| अविदाहीनि चान्नानि विषार्तानां भिषग्जितम्||२२७|| विरुद्धाध्यशनक्रोधक्षुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (229-241) · Śloka 242
ముహుర్ముహుః శిరోన్యాసః శోథః స్రస్తౌష్ఠకర్ణాతా | జ్వరః స్తబ్ధాక్షిగాత్రత్వం హనుకంపోఽంగమర్దనం||229|| రోమాపగమనం గ్లానిరరతిర్వేపథుర్భ్రమః| చతుష్పదాం భవత్యేతద్దష్టానామిహ లక్షణం||230|| దేవదారు హరిద్రే ద్వే సరలం చందనాగురు| రాస్నా గోరోచనాఽజాజీ గుగ్గుల్విక్షురసో నతం||231|| చూర్ణం ససైంధవానంతం గోపిత్తమధుసంయుతం| చతుష్పదానాం దష్టానామగదః సార్వకార్మికః||232|| సౌభాగ్యార్థం స్త్రియః స్వేదరజోనానాంగజాన్మలాన్| శత్రుప్రయుక్తాంశ్చ గరాన్ ప్రయచ్ఛంత్యన్నమిశ్రితాన్||233|| తైః స్యాత్ పాండుః కృశోఽల్పాగ్నిర్గరశ్చాస్యోపజాయతే| మర్మప్రధమనాధ్మానం శ్వయథుం హస్తపాదయోః||234|| జఠరం గ్రహణీదోషో యక్ష్మా గుల్మః క్షయో జ్వరః | ఏవంవిధస్య చాన్యస్య వ్యాధేర్లింగాని దర్శయేత్||235|| స్వప్నే మార్జారగోమాయువ్యాలాన్ సనకులాన్ కపీన్| ప్రాయః పశ్యతి నద్యాదీంఛుష్కాంశ్చ సవనస్పతీన్||236|| కాలశ్చ గౌరమాత్మానం స్వప్నే గౌరశ్చ కాలకం| వికర్ణనాసికం వాఽపి ప్రపశ్యేద్విహతేంద్రియః ||237|| తమవేక్ష్య భిషక్ ప్రాజ్ఞాః పృచ్ఛేత్ కిం కైః కదా సహ| జగ్ధమిత్యవగమ్యాశు ప్రదద్యాద్వమనం భిషక్||238|| సూక్ష్మం తామ్రరజస్తస్మై సక్షౌద్రం హృద్విశోధనం| శుద్ధే హృది తతః శాణం హేమచూర్ణస్య దాపయేత్||239|| హేమ సర్వవిషాణ్యాశు గరాంశ్చ వినియచ్ఛతి| న సజ్జతే హేమపాంగే విషం పద్మదలేఽంబువత్||240|| నాగదంతీత్రివృద్దంతీద్రవంతీస్నుక్పయఃఫలైః| సాధితం మాహిషం సర్పిః సగోమూత్రాఢకం హితం||241|| సర్పకీటవిషార్తానాం గరార్తానాం చ శాంతయే|242|
मुहुर्मुहुः शिरोन्यासः शोथः स्रस्तौष्ठकर्णाता | ज्वरः स्तब्धाक्षिगात्रत्वं हनुकम्पोऽङ्गमर्दनम्||२२९|| रोमापगमनं ग्लानिररतिर्वेपथुर्भ्रमः| चतुष्पदां भवत्येतद्दष्टानामिह लक्षणम्||२३०|| देवदारु हरिद्रे द्वे सरलं चन्दनागुरु| रास्ना गोरोचनाऽजाजी गुग्गुल्विक्षुरसो नतम्||२३१|| चूर्णं ससैन्धवानन्तं गोपित्तमधुसंयुतम्| चतुष्पदानां दष्टानामगदः सार्वकार्मिकः||२३२|| सौभाग्यार्थं स्त्रियः स्वेदरजोनानाङ्गजान्मलान्| शत्रुप्रयुक्तांश्च गरान् प्रयच्छन्त्यन्नमिश्रितान्||२३३|| तैः स्यात् पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निर्गरश्चास्योपजायते| मर्मप्रधमनाध्मानं श्वयथुं हस्तपादयोः||२३४|| जठरं ग्रहणीदोषो यक्ष्मा गुल्मः क्षयो ज्वरः | एवंविधस्य चान्यस्य व्याधेर्लिङ्गानि दर्शयेत्||२३५|| स्वप्ने मार्जारगोमायुव्यालान् सनकुलान् कपीन्| प्रायः पश्यति नद्यादीञ्छुष्कांश्च सवनस्पतीन्||२३६|| कालश्च गौरमात्मानं स्वप्ने गौरश्च कालकम्| विकर्णनासिकं वाऽपि प्रपश्येद्विहतेन्द्रियः ||२३७|| तमवेक्ष्य भिषक् प्राज्ञाः पृच्छेत् किं कैः कदा सह| जग्धमित्यवगम्याशु प्रदद्याद्वमनं भिषक्||२३८|| सूक्ष्मं ताम्ररजस्तस्मै सक्षौद्रं हृद्विशोधनम्| शुद्धे हृदि ततः शाणं हेमचूर्णस्य दापयेत्||२३९|| हेम सर्वविषाण्याशु गरांश्च विनियच्छति| न सज्जते हेमपाङ्गे विषं पद्मदलेऽम्बुवत्||२४०|| नागदन्तीत्रिवृद्दन्तीद्रवन्तीस्नुक्पयःफलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्||२४१|| सर्पकीटविषार्तानां गरार्तानां च शान्तये|२४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (242-249) · Śloka 249
శిరీషత్వక్ త్రికటుకం త్రిఫలాం చందనోత్పలే||242|| ద్వే బలే సారివాస్ఫోతాసురభీనింబపాటలాః| బంధుజీవాఢకీమూర్వావాసాసురసవత్సకాన్||243|| పాఠాంకోలాశ్వగంధార్కమూలయష్ట్యాహ్వపద్మకాన్| విశాలాం బృహతీం లాక్షాం కోవిదారం శతావరీం||244|| కటభీదంత్యపామార్గాన్ పృశ్నిపర్ణీం రసాంజనం| శ్వేతభండాశ్వఖురకౌ కుష్ఠదారుప్రియంగుకాన్||245|| విదారీం మధుకాత్ సారం కరంజస్య ఫలత్వచౌ| రజన్యౌ లోధ్రమక్షాంశం పిష్ట్వా సాధ్యం ఘృతాఢకం||246|| తుల్యాంబుచ్ఛాగగోమూత్రత్ర్యాఢకే తద్విషాపహం| అపస్మారక్షయోన్మాదభూతగ్రహగరోదరం||247|| పాండురోగక్రిమీగుల్మప్లీహోరుస్తంభకామలాః| హనుస్కంధగ్రహాదీంశ్చ పానాభ్యంజననావనైః||248|| హన్యాత్ సంజీవయేచ్చాపి విబోద్బంధమృతాన్నరాన్| నామ్నేదమమృతం సర్వవిషాణాం స్యాద్ధృతోత్తమం||249|| ఇత్యమృతఘృతం|
शिरीषत्वक् त्रिकटुकं त्रिफलां चन्दनोत्पले||२४२|| द्वे बले सारिवास्फोतासुरभीनिम्बपाटलाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकान्||२४३|| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकान्| विशालां बृहतीं लाक्षां कोविदारं शतावरीम्||२४४|| कटभीदन्त्यपामार्गान् पृश्निपर्णीं रसाञ्जनम्| श्वेतभण्डाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रियङ्गुकान्||२४५|| विदारीं मधुकात् सारं करञ्जस्य फलत्वचौ| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्||२४६|| तुल्याम्बुच्छागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरम्||२४७|| पाण्डुरोगक्रिमीगुल्मप्लीहोरुस्तम्भकामलाः| हनुस्कन्धग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः||२४८|| हन्यात् सञ्जीवयेच्चापि विबोद्बन्धमृतान्नरान्| नाम्नेदममृतं सर्वविषाणां स्याद्धृतोत्तमम्||२४९|| इत्यमृतघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (250-253) · Śloka 253
భవంతి చాత్ర- ఛత్రీ ఝర్ఝరపాణిశ్చ చరేద్రాత్రౌ తథా దివా| తచ్ఛాయాశబ్దవిత్రస్తాః ప్రణశ్యంత్యాశు పన్నగాః||250|| దష్టమాత్రో దశేదాశు తం సర్పం లోష్టమేవ వా| ఉపర్యరిష్టాం బధ్నీయాద్దంశం ఛింద్యాద్దహేత్తథా||251|| వజ్రం మరకతః సారః పిచుకో విషమూషికా| కర్కేతనః సర్పమణిర్వైదూర్యం గజమౌక్తికం||252|| ధార్యం గరమణిర్యాశ్చ వరౌషధ్యో విషాపహాః| ఖగాశ్చ శారికాక్రౌంచశిఖిహంసశుకాదయః||253||
भवन्ति चात्र- छत्री झर्झरपाणिश्च चरेद्रात्रौ तथा दिवा| तच्छायाशब्दवित्रस्ताः प्रणश्यन्त्याशु पन्नगाः||२५०|| दष्टमात्रो दशेदाशु तं सर्पं लोष्टमेव वा| उपर्यरिष्टां बध्नीयाद्दंशं छिन्द्याद्दहेत्तथा||२५१|| वज्रं मरकतः सारः पिचुको विषमूषिका| कर्केतनः सर्पमणिर्वैदूर्यं गजमौक्तिकम्||२५२|| धार्यं गरमणिर्याश्च वरौषध्यो विषापहाः| खगाश्च शारिकाक्रौञ्चशिखिहंसशुकादयः||२५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (254) · Śloka 254
తత్ర శ్లోకః- ఇతీదముక్తం ద్వివిధస్య విస్తరైర్బహుప్రకారం విషరోగభేషజం| అధీత్య విజ్ఞాయ తథా ప్రయోజయన్ వ్రజేద్విషాణామవిషహ్యతాం బుధః||254||
तत्र श्लोकः- इतीदमुक्तं द्विविधस्य विस्तरैर्बहुप्रकारं विषरोगभेषजम्| अधीत्य विज्ञाय तथा प्रयोजयन् व्रजेद्विषाणामविषह्यतां बुधः||२५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 23
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే చికిత్సాస్థానే విషచికిత్సితం నామ త్రయోవింశోఽధ్యాయః||23||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने विषचिकित्सितं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon