Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨|| ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗੁਣਾਨ੍ ਯੋਨਿਂ ਵੇਗਾਁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍| ਵਿਸਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਤਃ ਸਮ੍ਯਗਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿਬੋਧ ਮੇ||੩||
अथातो विषचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| प्रागुत्पत्तिं गुणान् योनिं वेगाँल्लिङ्गान्युपक्रमान्| विषस्य ब्रुवतः सम्यगग्निवेश निबोध मे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ਅਮਤਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਤੁ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ| ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਾਗਮਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ ਪੁਰੁਸੋ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ||੪|| ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋ ਹਰਿਕੇਸ਼ੋਨਲੇਕ੍ਸਣਃ| ਜਗਦ੍ਵਿਸਣ੍ਣਂ ਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੇਨਾਸੌ ਵਿਸਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ||੫||
अमृतार्थं समुद्रे तु मथ्यमाने सुरासुरैः| जज्ञे प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||४|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसञ्ज्ञितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
ਜਙ੍ਗਮਸ੍ਥਾਵਰਾਯਾਂ ਤਦ੍ਯੋਨੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ੍ਯਯੋਜਯਤ੍| ਤਦਮ੍ਬੁਸਮ੍ਭਵਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪਾਵਕੋਪਮਮ੍||੬|| ਅਸ੍ਟਵੇਗਂ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਮ੍|੭|
जङ्गमस्थावरायां तद्योनौ ब्रह्मा न्ययोजयत्| तदम्बुसम्भवं तस्माद्द्विविधं पावकोपमम्||६|| अष्टवेगं दशगुणं चतुर्विंशत्युपक्रमम्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ਤਦ੍ਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵਮ੍ਬੁਯੋਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਲੇਦਂ ਗੁਡਵਦ੍ਗਤਮ੍||੭|| ਸਰ੍ਪਤ੍ਯਮ੍ਬੁਧਰਾਪਾਯੇ ਤਦਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚ| ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮਨ੍ਦਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਵਿਸਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਨਾਤ੍ਯਯੇ||੮||
तद्वर्षास्वम्बुयोनित्वात् सङ्क्लेदं गुडवद्गतम्||७|| सर्पत्यम्बुधरापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9-10) · Śloka 10
ਸਰ੍ਪਾਃ ਕੀਟੋਨ੍ਦੁਰਾ ਲੂਤਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾ ਗਹਗੋਧਿਕਾਃ| ਜਲੌਕਾਮਤ੍ਸ੍ਯਮਣ੍ਡੂਕਾਃ ਕਣਭਾਃ ਸਕਕਣ੍ਟਕਾਃ||੯|| ਸ਼੍ਵਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਗੋਮਾਯੁਤਰਕ੍ਸੁਨਕੁਲਾਦਯਃ| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣੋ ਯੇ ਵਿਸਂ ਤੇਸਾਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਤ੍ਥਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਮਤਮ੍||੧੦||
सर्पाः कीटोन्दुरा लूता वृश्चिका गृहगोधिकाः| जलौकामत्स्यमण्डूकाः कणभाः सकृकण्टकाः||९|| श्वसिंहव्याघ्रगोमायुतरक्षुनकुलादयः| दंष्ट्रिणो ये विषं तेषां दंष्ट्रोत्थं जङ्गमं मतम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-13) · Śloka 13
ਮੁਸ੍ਤਕਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਂ ਵਤ੍ਸਨਾਭਂ ਬਲਾਹਕਮ੍| ਕਰ੍ਕਟਂ ਕਾਲਕੂਟਂ ਚ ਕਰਵੀਰਕਸਞ੍ਜ੍ਞਕਮ੍||੧੧|| ਪਾਲਕੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਂ ਤੈਲਂ ਮੇਘਕਂ ਕੁਸ਼ਪੁਸ੍ਪਕਮ੍| ਰੋਹਿਸਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਚ ਲਾਙ੍ਗਲਕ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭਕਮ੍||੧੨|| ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਮਰ੍ਕਟਂ ਸ਼ਙ੍ਗੀਵਿਸਂ ਹਾਲਾਹਲਂ ਤਥਾ| ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਮੂਲਜਾਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਚ||੧੩||
मुस्तकं पौष्करं क्रौञ्चं वत्सनाभं बलाहकम्| कर्कटं कालकूटं च करवीरकसञ्ज्ञकम्||११|| पालकेन्द्रायुधं तैलं मेघकं कुशपुष्पकम्| रोहिषं पुण्डरीकं च लाङ्गलक्यञ्जनाभकम्||१२|| सङ्कोचं मर्कटं शृङ्गीविषं हालाहलं तथा| एवमादीनि चान्यानि मूलजानि स्थिराणि च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
ਗਰਸਂਯੋਗਜਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਗਰਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਗਦਪ੍ਰਦਮ੍| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਤਦਾਸ਼ੁ ਹਰਤ੍ਯਸੂਨ੍||੧੪||
गरसंयोगजं चान्यद्गरसञ्ज्ञं गदप्रदम्| कालान्तरविपाकित्वान्न तदाशु हरत्यसून्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਕ੍ਲਮਂ ਦਾਹਂ ਸਪਾਕਂ ਲੋਮਹਰ੍ਸਣਮ੍| ਸ਼ੋਫਂ ਚੈਵਾਤਿਸਾਰਂ ਚ ਜਨਯੇਜ੍ਜਙ੍ਗਮਂ ਵਿਸਮ੍||੧੫|| ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਤੁ ਜ੍ਵਰਂ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਂ ਗਲਗ੍ਰਹਮ੍| ਫੇਨਵਮ੍ਯਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਜਨਯੇਦ੍ਵਿਸਮ੍ ||੧੬|| ਜਙ੍ਗਮਂ ਸ੍ਯਾਦਧੋਭਾਗਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਂ ਤੁ ਮੂਲਜਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸਂ ਮੌਲਂ ਹਨ੍ਤਿ ਮੌਲਂ ਚ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਜਮ੍ ||੧੭||
निद्रां तन्द्रां क्लमं दाहं सपाकं लोमहर्षणम्| शोफं चैवातिसारं च जनयेज्जङ्गमं विषम्||१५|| स्थावरं तु ज्वरं हिक्कां दन्तहर्षं गलग्रहम्| फेनवम्यरुचिश्वासमूर्च्छाश्च जनयेद्विषम् ||१६|| जङ्गमं स्यादधोभागमूर्ध्वभागं तु मूलजम्| तस्माद्दंष्ट्राविषं मौलं हन्ति मौलं च दंष्ट्रजम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18-23) · Śloka 23
ਤਣ੍ਮੋਹਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਪ੍ਰਸੇਕਵਮਥਕ੍ਲਮਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯੇ| ਵੇਗੇ ਰਸਪ੍ਰਦੋਸਾਦਸਕ੍ਪ੍ਰਦੋਸਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ||੧੮|| ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਭ੍ਰਮਵੇਪਥੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜਮ੍ਭਾਙ੍ਗਚਿਮਿਚਿਮਾਤਮਕਾਃ | ਦੁਸ੍ਟਪਿਸ਼ਿਤਾਤ੍ਤਤੀਯੇ ਮਣ੍ਡਲਕਣ੍ਡੂਸ਼੍ਵਯਥੁਕੋਠਾਃ||੧੯|| ਵਾਤਾਦਿਜਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਦਾਹਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਙ੍ਗਸ਼ੂਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦ੍ਯਾਃ| ਨੀਲਾਦੀਨਾਂ ਤਮਸਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵੇਗੇ||੨੦|| ਸਸ੍ਠੇ ਹਿਕ੍ਕਾ, ਭਙ੍ਗਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੇਸ੍ਟਮੇ ਮਰਣਮ੍| ਨਣਾਂ, ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ, ਪਕ੍ਸਿਣਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ||੨੧|| ਸੀਦਤ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਚ, ਚਤੁਸ੍ਪਦੋ ਵੇਪਤੇ, ਤਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਃ | ਮਨ੍ਦਾਹਾਰੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਥਵੇਗੇ ਤੁ||੨੨|| ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਵਿਹਗਃ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ, ਪ੍ਰਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ| ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਤਤੀਯੇ ਵਿਸਵੇਗੇ ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮ੍||੨੩||
तृण्मोहदन्तहर्षप्रसेकवमथक्लमा भवन्त्याद्ये| वेगे रसप्रदोषादसृक्प्रदोषाद्द्वितीये तु||१८|| वैवर्ण्यभ्रमवेपथुमूर्च्छाजृम्भाङ्गचिमिचिमातमकाः | दुष्टपिशितात्तृतीये मण्डलकण्डूश्वयथुकोठाः||१९|| वातादिजाश्चतुर्थे दाहच्छर्द्यङ्गशूलमूर्च्छाद्याः| नीलादीनां तमसश्च दर्शनं पञ्चमे वेगे||२०|| षष्ठे हिक्का, भङ्गः स्कन्धस्य तु सप्तमेऽष्टमे मरणम्| नॄणां, चतुष्पदां स्याच्चतुर्विधः, पक्षिणां त्रिविधः||२१|| सीदत्याद्ये भ्रमति च, चतुष्पदो वेपते, ततः शून्यः | मन्दाहारो म्रियते श्वासेन हि चतुर्थवेगे तु||२२|| ध्यायति विहगः प्रथमे वेगे, प्रभ्राम्यति द्वितीये तु| स्रस्ताङ्गश्च तृतीये विषवेगे याति पञ्चत्वम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24-27) · Śloka 27
ਲਘੁ ਰੂਕ੍ਸਮਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ਦਂ ਵ੍ਯਵਾਯਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਕਾਸਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਚ| ਉਸ੍ਣਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਰਸਂ ਦਸ਼ਗੁਣਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞੈਃ||੨੪|| ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਮਸ਼ੈਤ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦਸਕ੍ ਪ੍ਰਕੋਪਯਤਿ| ਕਫਮਵ੍ਯਕ੍ਤਰਸਤ੍ਵਾਦਨ੍ਨਰਸਾਂਸ਼੍ਚਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍||੨੫|| ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵ੍ਯਵਾਯਿਭਾਵਾਦਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਨ੍ਮਰ੍ਮਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਣਘ੍ਨਂ ਤਦ੍ਵਿਕਾਸਿਤ੍ਵਾਤ੍||੨੬|| ਦੁਰੁਪਕ੍ਰਮਂ ਲਘੁਤ੍ਵਾਦ੍ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਦਸਕ੍ਤਗਤਿਦੋਸਮ੍| ਦੋਸਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਕਤੀਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਯਤਮਂ ਹ੍ਯੁਦੀਰਯਤਿ||੨੭||
लघु रूक्षमाशु विशदं व्यवायि तीक्ष्णं विकासि सूक्ष्मं च| उष्णमनिर्देश्यरसं दशगुणमुक्तं विषं तज्ज्ञैः||२४|| रौक्ष्याद्वातमशैत्यात्पित्तं सौक्ष्म्यादसृक् प्रकोपयति| कफमव्यक्तरसत्वादन्नरसांश्चानुवर्तते शीघ्रम्||२५|| शीघ्रं व्यवायिभावादाशु व्याप्नोति केवलं देहम्| तीक्ष्णत्वान्मर्मघ्नं प्राणघ्नं तद्विकासित्वात्||२६|| दुरुपक्रमं लघुत्वाद्वैशद्यात् स्यादसक्तगतिदोषम्| दोषस्थानप्रकृतीः प्राप्यान्यतमं ह्युदीरयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-30) · Śloka 30
ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਿਕਸ੍ਯ ਵਾਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਮੀਸਤ੍ਤੁ| ਤਣ੍ਮੋਹਾਰਤਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਗਲਗ੍ਰਹਚ੍ਛਰ੍ਦਿਫੇਨਾਦਿ ||੨੮|| ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਸ੍ਥਿਤਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਕਫਵਾਤਯੋਰ੍ਵਿਸਂ ਤਦ੍ਵਤ੍| ਤਟ੍ਕਾਸਜ੍ਵਰਵਮਥੁਕ੍ਲਮਦਾਹਤਮੋਤਿਸਾਰਾਦਿ ||੨੯|| ਕਫਦੇਸ਼ਗਂ ਕਫਸ੍ਯ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚੇਸਤ੍| ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਵਾਸਗਲਗ੍ਰਹਕਣ੍ਡੂਲਾਲਾਵਮਥ੍ਵਾਦਿ||੩੦||
स्याद्वातिकस्य वातस्थाने कफपित्तलिङ्गमीषत्तु| तृण्मोहारतिमूर्च्छागलग्रहच्छर्दिफेनादि ||२८|| पित्ताशयस्थितं पैत्तिकस्य कफवातयोर्विषं तद्वत्| तृट्कासज्वरवमथुक्लमदाहतमोतिसारादि ||२९|| कफदेशगं कफस्य च दर्शयेद्वातपित्तयोश्चेषत्| लिङ्गं श्वासगलग्रहकण्डूलालावमथ्वादि||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31) · Śloka 31
ਦੂਸੀਵਿਸਂ ਤੁ ਸ਼ੋਣਿਤਦੁਸ੍ਟ੍ਯਾਰੁਃਕਿਟਿਮਕੋਠਲਿਙ੍ਗਂ ਚ| ਵਿਸਮੇਕੈਕਂ ਦੋਸਂ ਸਨ੍ਦੂਸ੍ਯ ਹਰਤ੍ਯਸੂਨੇਵਮ੍||੩੧||
दूषीविषं तु शोणितदुष्ट्यारुःकिटिमकोठलिङ्गं च| विषमेकैकं दोषं सन्दूष्य हरत्यसूनेवम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
ਕ੍ਸਰਤਿ ਵਿਸਤੇਜਸਾਸਕ੍ ਤਤ੍ ਖਾਨਿ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਮਾਰਯਤਿ ਜਨ੍ਤੁਮ੍| ਪੀਤਂ ਮਤਸ੍ਯ ਹਦਿ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਦਸ੍ਟਵਿਦ੍ਧਯੋਰ੍ਦਂਸ਼ਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਯਾਤ੍||੩੨||
क्षरति विषतेजसाऽसृक् तत् खानि निरुध्य मारयति जन्तुम्| पीतं मृतस्य हृदि तिष्ठति दष्टविद्धयोर्दंशदेशे स्यात्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (33-34) · Śloka 34
ਨੀਲੌਸ੍ਠਦਨ੍ਤਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਕੇਸ਼ਪਤਨਾਙ੍ਗਭਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸੇਪਾਃ| ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਰ੍ਨ ਲੋਮਹਰ੍ਸੋ ਨਾਭਿਹਤੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜੀ ਸ੍ਯਾਤ੍||੩੩|| ਕ੍ਸਤਜਂ ਕ੍ਸਤਾਚ੍ਚ ਨਾਯਾਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਰਣਲਿਙ੍ਗਾਨਿ| ਏਭ੍ਯੋਨ੍ਯਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਚੋਪਕ੍ਰਮਾਞ੍ਛਣੁ ਮੇ||੩੪||
नीलौष्ठदन्तशैथिल्यकेशपतनाङ्गभङ्गविक्षेपाः| शिशिरैर्न लोमहर्षो नाभिहते दण्डराजी स्यात्||३३|| क्षतजं क्षताच्च नायात्येतानि भवन्ति मरणलिङ्गानि| एभ्योऽन्यथा चिकित्स्यास्तेषां चोपक्रमाञ्छृणु मे||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (35-37) · Śloka 37
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰਿਸ੍ਟੋਤ੍ਕਰ੍ਤਨਨਿਸ੍ਪੀਡਨਚੂਸਣਾਗ੍ਨਿਪਰਿਸੇਕਾਃ| ਅਵਗਾਹਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਣਵਮਨਵਿਰੇਕੋਪਧਾਨਾਨਿ||੩੫|| ਹਦਯਾਵਰਣਾਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਧੂਮਲੇਹੌਸਧਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਿ | ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਸਂਸ੍ਥਾਨਪਨਂ ਲੇਪਃ||੩੬|| ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨਮੇਵ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਤੇ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਧਿਕਾਃ| ਸ੍ਯੁਰੁਪਕ੍ਰਮਾ ਯਥਾ ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ਣੁ ਤਥਾ ਤਾਨ੍||੩੭||
मन्त्रारिष्टोत्कर्तननिष्पीडनचूषणाग्निपरिषेकाः| अवगाहरक्तमोक्षणवमनविरेकोपधानानि||३५|| हृदयावरणाञ्जननस्यधूमलेहौषधप्रशमनानि | प्रतिसारणं प्रतिविषं सञ्ज्ञासंस्थानपनं लेपः||३६|| मृतसञ्जीवनमेव च विंशतिरेते चतुर्भिरधिकाः| स्युरुपक्रमा यथा ये यत्र योज्याः शृणु तथा तान्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
ਦਂਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵਿਸਂ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯਾਵਿਸਤਂ ਵੇਣਿਕਾਂ ਭਿਸਗ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ| ਨਿਸ੍ਪੀਡਯੇਦ੍ਭਸ਼ਂ ਦਂਸ਼ਮੁਦ੍ਧਰੇਨ੍ਮਰ੍ਮਵਰ੍ਜਂ ਵਾ||੩੮|| ਤਂ ਦਂਸ਼ਂ ਵਾ ਚੂਸੇਨ੍ਮੁਖੇਨ ਯਵਚੂਰ੍ਣਪਾਂਸ਼ੁਪੂਰ੍ਣੇਨ|੩੯|
दंशात्तु विषं दष्टस्याविसृतं वेणिकां भिषग्बद्ध्वा| निष्पीडयेद्भृशं दंशमुद्धरेन्मर्मवर्जं वा||३८|| तं दंशं वा चूषेन्मुखेन यवचूर्णपांशुपूर्णेन|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ਪ੍ਰਚ੍ਛਨਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕਾਵ੍ਯਧਨੈਃ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਤਤੋ ਰਕ੍ਤਮ੍||੩੯|| ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਸਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇ ਦੁਸ੍ਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣੈਰਸਗਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍||੪੦|| ਤ੍ਰਿਕਟੁਗਹਧੂਮਰਜਨੀਪਞ੍ਚਲਵਣਰੋਚਨਾਃ ਸਵਾਰ੍ਤਾਕਾਃ| ਘਰ੍ਸਣਮਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਵਟਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਲੇਪਃ||੪੧|| ਰਕ੍ਤਂ ਹਿ ਵਿਸਾਧਾਨਂ ਵਾਯੁਰਿਵਾਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕੈਸ੍ਤਤ੍| ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਵ੍ਯਪਯਾਤਿ ਵਿਸਵੇਗਃ||੪੨|| ਵਿਸਵੇਗਾਨ੍ਮਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਵਿਸਾਦਹਦਯਦ੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ| ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਤਾਨ੍ ਵੀਜ੍ਯਸ਼੍ਚਾਲੋਮਹਰ੍ਸਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍||੪੩||
प्रच्छनशृङ्गजलौकाव्यधनैः स्राव्यं ततो रक्तम्||३९|| रक्ते विषप्रदुष्टे दुष्येत् प्रकृतिस्ततस्त्यजेत् प्राणान्| तस्मात् प्रघर्षणैरसृगवर्तमानं प्रवर्त्यं स्यात्||४०|| त्रिकटुगृहधूमरजनीपञ्चलवणरोचनाः सवार्ताकाः| घर्षणमतिप्रवृत्ते वटादिभिः शीतलैर्लेपः||४१|| रक्तं हि विषाधानं वायुरिवाग्नेः प्रदेहसेकैस्तत्| शीतैः स्कन्दति तस्मिन् स्कन्ने व्यपयाति विषवेगः||४२|| विषवेगान्मदमूर्च्छाविषादहृदयद्रवाः प्रवर्तन्ते| शीतैर्निवर्तयेत्तान् वीज्यश्चालोमहर्षात् स्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-45) · Śloka 45
ਤਰੁਰਿਵ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਾਦ੍ਦਂਸ਼ਚ੍ਛੇਦਾਨ੍ਨ ਵਦ੍ਧਿਮੇਤਿ ਵਿਸਮ੍| ਆਚੂਸਣਮਾਨਯਨਂ ਜਲਸ੍ਯ ਸੇਤੁਰ੍ਯਥਾ ਤਥਾਰਿਸ੍ਟਾਃ||੪੪|| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਗਤਂ ਦਾਹੋ ਦਹਤਿ ਵਿਸਂ ਸ੍ਰਾਵਣਂ ਹਰਤਿ ਰਕ੍ਤਾਤ੍| ਪੀਤਂ ਵਮਨੈਃ ਸਦ੍ਯੋ ਹਰੇਦ੍ਵਿਰੇਕੈਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ||੪੫||
तरुरिव मूलच्छेदाद्दंशच्छेदान्न वृद्धिमेति विषम्| आचूषणमानयनं जलस्य सेतुर्यथा तथाऽरिष्टाः||४४|| त्वङ्मांसगतं दाहो दहति विषं स्रावणं हरति रक्तात्| पीतं वमनैः सद्यो हरेद्विरेकैर्द्वितीये तु||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (46-50) · Śloka 50
ਆਦੌ ਹਦਯਂ ਰਕ੍ਸ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਵਰਣਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯਥਾਲਾਭਮ੍| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਪਯੋਗੈਰਿਕਮਥ ਗੋਮਯਰਸਂ ਵਾ||੪੬|| ਇਕ੍ਸੁਂ ਸੁਪਕ੍ਵਮਥਵਾ ਕਾਕਂ ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਤਦ੍ਰਸਂ ਵਰਣਮ੍| ਛਾਗਾਦੀਨਾਂ ਵਾਸਗ੍ਭਸ੍ਮ ਮਦਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦਾਸ਼ੁ||੪੭|| ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਸ੍ਤਤੀਯੇ ਸ਼ੋਫਹਰੈਰ੍ਲੇਖਨਂ ਸਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁ| ਗੋਮਯਰਸਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵੇਗੇ ਸਕਪਿਤ੍ਥਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃ||੪੮|| ਕਾਕਾਣ੍ਡਸ਼ਿਰੀਸਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਰਸੇਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਞ੍ਜਨੇ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਮੇਥ ਸਸ੍ਠੇ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਯਾਃ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍||੪੯|| ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਤਾ ਰਜਨੀ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਰਿਚਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਨਮ੍| ਵਿਸਪਾਨਂ ਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਵਿਸਪੀਤੇ ਦਂਸ਼ਨਂ ਚਾਨ੍ਤੇ||੫੦||
आदौ हृदयं रक्ष्यं तस्यावरणं पिबेद्यथालाभम्| मधुसर्पिर्मज्जपयोगैरिकमथ गोमयरसं वा||४६|| इक्षुं सुपक्वमथवा काकं निष्पीड्य तद्रसं वरणम्| छागादीनां वाऽसृग्भस्म मृदं वा पिबेदाशु||४७|| क्षारागदस्तृतीये शोफहरैर्लेखनं समध्वम्बु| गोमयरसश्चतुर्थे वेगे सकपित्थमधुसर्पिः||४८|| काकाण्डशिरीषाभ्यां स्वरसेनाश्च्योतनाञ्जने नस्यम्| स्यात्पञ्चमेऽथ षष्ठे सञ्ज्ञायाः स्थापनं कार्यम्||४९|| गोपित्तयुता रजनी मञ्जिष्ठामरिचपिप्पलीपानम्| विषपानं दष्टानां विषपीते दंशनं चान्ते||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (51-53) · Śloka 53
ਸ਼ਿਖਿਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਧਯੁਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਲਾਸ਼ਬੀਜਮਗਦੋ ਮਤੇਸੁ ਵਰਃ| ਵਾਰ੍ਤਾਕੁਫਾਣਿਤਾਗਾਰਧੂਮਗੋਪਿਤ੍ਤਨਿਮ੍ਬਂ ਵਾ||੫੧|| ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਤੈਰ੍ਗੁਟਿਕਾਃ ਸੁਰਸਾਗ੍ਰਨ੍ਥਿਦ੍ਵਿਰਜਨੀਮਧੁਕਕੁਸ੍ਠੈਃ | ਸ਼ਸ੍ਤਾਮਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਕਾਕਾਣ੍ਡਕਰਸੈਰ੍ਵਾ||੫੨|| ਕਾਕਾਣ੍ਡਸੁਰਸਗਵਾਕ੍ਸੀਪੁਨਰ੍ਨਵਾਵਾਯਸੀਸ਼ਿਰੀਸਫਲੈਃ| ਉਦ੍ਬਨ੍ਧਵਿਸਜਲਮਤੇ ਲੇਪੌਪਧਿਨਸ੍ਯਪਾਨਾਨਿ ||੫੩||
शिखिपित्तार्धयुतं स्यात् पलाशबीजमगदो मृतेषु वरः| वार्ताकुफाणितागारधूमगोपित्तनिम्बं वा||५१|| गोपित्तयुतैर्गुटिकाः सुरसाग्रन्थिद्विरजनीमधुककुष्ठैः | शस्ताऽमृतेन तुल्या शिरीषपुष्पकाकाण्डकरसैर्वा||५२|| काकाण्डसुरसगवाक्षीपुनर्नवावायसीशिरीषफलैः| उद्बन्धविषजलमृते लेपौपधिनस्यपानानि ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (54-60) · Śloka 60
ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਪ੍ਲਵਸ੍ਥੌਣੇਯਕਾਙ੍ਕ੍ਸੀਸ਼ੈਲੇਯਰੋਚਨਾਤਗਰਮ੍| ਧ੍ਯਾਮਕਕੁਙ੍ਕੁਮਮਾਂਸੀਸੁਰਸਾਗ੍ਰੈਲਾਲਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਮ੍||੫੪|| ਬਹਤੀ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਂ ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਪਦ੍ਮਚਾਰਟਿਵਿਸ਼ਾਲਾਃ| ਸੁਰਦਾਰੁਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਸਾਵਰਕਮਨਃਸ਼ਿਲਾਕੌਨ੍ਤ੍ਯਃ||੫੫|| ਜਾਤ੍ਯਰ੍ਕਪੁਸ੍ਪਰਸਰਜਨੀਦ੍ਵਯਹਿਙ੍ਗੁਪਿਪ੍ਪਲੀਲਾਕ੍ਸਾਃ| ਜਲਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣਿਚਨ੍ਦਨਮਧੁਕਮਦਨਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਾਸ਼੍ਚ||੫੬|| ਸ਼ਮ੍ਪਾਕਲੋਧ੍ਰਮਯੂਰਕਗਨ੍ਧਫਲਾਨਾਕੁਲੀਵਿਡਙ੍ਗਾਸ਼੍ਚ| ਪੁਸ੍ਯੇ ਸਂਹਤ੍ਯ ਸਮਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਗੁਟਿਕਾ ਵਿਧੇਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ||੫੭|| ਸਰ੍ਵਵਿਸਘ੍ਨੋ ਜਯਕਦ੍ਵਿਸਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨੋ ਜ੍ਵਰਨਿਹਨ੍ਤਾ| ਘ੍ਰੇਯਵਿਲੇਪਨਧਾਰਣਧੂਮਗ੍ਰਹਣੈਰ੍ਗਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ||੫੮|| ਭੂਤਵਿਸਜਨ੍ਤ੍ਵਲਕ੍ਸ੍ਮੀਕਾਰ੍ਮਣਮਨ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨ੍ਯਸ਼ਨ੍ਯਰੀਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰੀਦੋਸਾਨਕਾਲਮਰਣਾਮ੍ਬੁਚੌਰਭਯਮ੍||੫੯|| ਧਨਧਾਨ੍ਯਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ਼੍ਰੀਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਯੁਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਨੋ ਧਨ੍ਯਃ| ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨ ਏਸ ਪ੍ਰਾਗਮਤਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਿਹਿਤਃ||੬੦|| ਇਤਿ ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨੋਗਦਃ|
स्पृक्काप्लवस्थौणेयकाङ्क्षीशैलेयरोचनातगरम्| ध्यामककुङ्कुममांसीसुरसाग्रैलालकुष्ठघ्नम्||५४|| बृहती शिरीषपुष्पं श्रीवेष्टकपद्मचारटिविशालाः| सुरदारुपद्मकेशरसावरकमनःशिलाकौन्त्यः||५५|| जात्यर्कपुष्परसरजनीद्वयहिङ्गुपिप्पलीलाक्षाः| जलमुद्गपर्णिचन्दनमधुकमदनसिन्धुवाराश्च||५६|| शम्पाकलोध्रमयूरकगन्धफलानाकुलीविडङ्गाश्च| पुष्ये संहृत्य समं पिष्ट्वा गुटिका विधेयाः स्युः||५७|| सर्वविषघ्नो जयकृद्विषमृतसञ्जीवनो ज्वरनिहन्ता| घ्रेयविलेपनधारणधूमग्रहणैर्गृहस्थश्च||५८|| भूतविषजन्त्वलक्ष्मीकार्मणमन्त्राग्न्यशन्यरीन् हन्यात्| दुःस्वप्नस्त्रीदोषानकालमरणाम्बुचौरभयम्||५९|| धनधान्यकार्यसिद्धिः श्रीपुष्ट्यायुर्विवर्धनो धन्यः| मृतसञ्जीवन एष प्रागमृताद्ब्रह्मणा विहितः||६०|| इति मृतसञ्जीवनोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (61-64) · Śloka 64
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਧਮਨੀਬਨ੍ਧੋਵਮਾਰ੍ਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਰਕ੍ਸਾ ਚ| ਦੋਸਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਜਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮ੍||੬੧|| ਵਾਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਧ੍ਨਾ ਨਤਕੁਸ੍ਠਕਲ੍ਕਪਾਨਂ ਚ| ਘਤਮਧੁਪਯੋਮ੍ਬੁਪਾਨਾਵਗਾਹਸੇਕਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਥੇ||੬੨|| ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਃ ਕਫਸ੍ਥਾਨਗਤੇ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਥਾ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਨਮ੍| ਦੂਸੀਵਿਸੇਥ ਰਕ੍ਤਸ੍ਥਿਤੇ ਸਿਰਾਕਰ੍ਮ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍||੬੩|| ਭੇਸਜਮੇਵਂ ਕਲ੍ਪ੍ਯਂ ਭਿਸਗ੍ਵਿਦਾਲਕ੍ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਮ੍| ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਯੇਦ੍ਧਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਸ੍ਯਾਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚ||੬੪||
मन्त्रैर्धमनीबन्धोऽवमार्जनं कार्यमात्मरक्षा च| दोषस्य विषं यस्य स्थाने स्यात्तं जयेत्पूर्वम्||६१|| वातस्थाने स्वेदो दध्ना नतकुष्ठकल्कपानं च| घृतमधुपयोऽम्बुपानावगाहसेकाश्च पित्तस्थे||६२|| क्षारागदः कफस्थानगते स्वेदस्तथा सिराव्यधनम्| दूषीविषेऽथ रक्तस्थिते सिराकर्म पञ्चविधम्||६३|| भेषजमेवं कल्प्यं भिषग्विदाऽऽलक्ष्य सर्वदा सर्वम्| स्थानं जयेद्धि पूर्वं स्थानस्थस्याविरुद्धं च||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (65-76) · Śloka 76
ਵਿਸਦੂਸਿਤਕਫਮਾਰ੍ਗਃ ਸ੍ਰੋਤਃਸਂਰੋਧਰੁਦ੍ਧਵਾਯੁਸ੍ਤੁ| ਮਤ ਇਵ ਸ਼੍ਵਸੇਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਸਾਧ੍ਯਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ||੬੫|| ਚਰ੍ਮਕਸਾਯਾਃ ਕਲ੍ਕਂ ਬਿਲ੍ਵਸਮਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਮਸ੍ਯ| ਕਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਟਭੀਕਟੁਕਟ੍ਫਲਪ੍ਰਧਮਨਂ ਚ||੬੬|| ਛਾਗਂ ਗਵ੍ਯਂ ਮਾਹਿਸਂ ਵਾ ਮਾਂਸਂ ਕੌਕ੍ਕੁਟਮੇਵ ਵਾ| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਕਪਦੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਃ ਸਙ੍ਕ੍ਰਮਤੇ ਵਿਸਮ੍||੬੭|| ਨਾਸਾਕ੍ਸਿਕਰ੍ਣਜਿਹ੍ਵਾਕਣ੍ਠਨਿਰੋਧੇਸੁ ਕਰ੍ਮ ਨਸ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਰ੍ਤਾਕੁਬੀਜਪੂਰਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ||੬੮|| ਅਞ੍ਜਨਮਕ੍ਸ੍ਯੁਪਰੋਧੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੁ| ਦਾਰੁਵ੍ਯੋਸਹਰਿਦ੍ਰਾਕਰਵੀਰਕਰਞ੍ਜਨਿਮ੍ਬਸੁਰਸੈਸ੍ਤੁ||੬੯|| ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵਚਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਮਤਾ ਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੇ ਲਸ਼ੁਨਮ੍| ਸਰ੍ਸਪਕਪਿਤ੍ਥਮਧ੍ਯਂ ਟੁਣ੍ਟੁਕਕਰਞ੍ਜਬੀਜਾਨਿ ||੭੦|| ਵ੍ਯੋਸਂ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਂ ਦ੍ਵਿਰਜਨ੍ਯੌ ਵਂਸ਼ਲੋਚਨਂ ਚ ਸਮਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਗੋਸ਼੍ਵਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਮ੍||੭੧|| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਭਾਵਿਤੋਯਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮ੍| ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਭੂਤਗ੍ਰਹਵਿਸੂਚਿਕਾਜੀਰ੍ਣਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰ੍ਤੀਃ||੭੨|| ਉਨ੍ਮਾਦਾਪਸ੍ਮਾਰੌ ਕਾਚਪਟਲਨੀਲਿਕਾਸ਼ਿਰੋਦੋਸਾਨ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਕ੍ਸਿਪਾਕਪਿਲ੍ਲਾਰ੍ਬੁਦਾਰ੍ਮਕਣ੍ਡੂਤਮੋਦੋਸਾਨ੍||੭੩|| ਕ੍ਸਯਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਦਾਤ੍ਯਯਪਾਣ੍ਡੁਗਦਾਂਸ਼੍ਚਾਞ੍ਜਨਾਤ੍ਤਥਾ ਮੋਹਾਨ੍| ਲੇਪਾਦ੍ਵਿਸਦਿਗ੍ਧਕ੍ਸਤਲੀਢਦਸ੍ਟਪੀਤਵਿਸਘਾਤੀ||੭੪|| ਅਰ੍ਸ਼ਃਸ੍ਵਾਨਦ੍ਧੇਸੁ ਚ ਗੁਦਲੇਪੋ ਯੋਨਿਲੇਪਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍| ਮੂਢੇ ਗਰ੍ਭੇ ਦੁਸ੍ਟੇ ਲਲਾਟਲੇਪਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ||੭੫|| ਵਦ੍ਧੌ ਕਿਟਿਮੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਦਿਸੁ ਲੇਪਃ| ਗਜ ਇਵ ਤਰੂਨ੍ ਵਿਸਗਦਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਗਦਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤ੍ਯੇਸਃ||੭੬|| ਇਤਿ ਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤੀਨਾਮਾਗਦਃ|
विषदूषितकफमार्गः स्रोतःसंरोधरुद्धवायुस्तु| मृत इव श्वसेन्मर्त्यः स्यादसाध्यलिङ्गैर्विहीनश्च||६५|| चर्मकषायाः कल्कं बिल्वसमं मूर्ध्नि काकपदमस्य| कृत्वा दद्यात्कटभीकटुकट्फलप्रधमनं च||६६|| छागं गव्यं माहिषं वा मांसं कौक्कुटमेव वा| दद्यात् काकपदे तस्मिंस्ततः सङ्क्रमते विषम्||६७|| नासाक्षिकर्णजिह्वाकण्ठनिरोधेषु कर्म नस्तः स्यात्| वार्ताकुबीजपूरज्योतिष्मत्यादिभिः पिष्टैः||६८|| अञ्जनमक्ष्युपरोधे कर्तव्यं बस्तमूत्रपिष्टैस्तु| दारुव्योषहरिद्राकरवीरकरञ्जनिम्बसुरसैस्तु||६९|| श्वेता वचाऽश्वगन्धा हिङ्ग्वमृता कुष्ठसैन्धवे लशुनम्| सर्षपकपित्थमध्यं टुण्टुककरञ्जबीजानि ||७०|| व्योषं शिरीषपुष्पं द्विरजन्यौ वंशलोचनं च समम्| पिष्ट्वाऽजस्य मूत्रेण गोश्वपित्तेन सप्ताहम्||७१|| व्यत्यासभावितोऽयं निहन्ति शिरसि स्थितं विषं क्षिप्रम्| सर्वज्वरभूतग्रहविसूचिकाजीर्णमूर्च्छार्तीः||७२|| उन्मादापस्मारौ काचपटलनीलिकाशिरोदोषान्| शुष्काक्षिपाकपिल्लार्बुदार्मकण्डूतमोदोषान्||७३|| क्षयदौर्बल्यमदात्ययपाण्डुगदांश्चाञ्जनात्तथा मोहान्| लेपाद्विषदिग्धक्षतलीढदष्टपीतविषघाती||७४|| अर्शःस्वानद्धेषु च गुदलेपो योनिलेपनं स्त्रीणाम्| मूढे गर्भे दुष्टे ललाटलेपः प्रतिश्याये||७५|| वृद्धौ किटिमे कुष्ठे श्वित्रविचर्चिकादिषु लेपः| गज इव तरून् विषगदान्निहन्त्यगदगन्धहस्त्येषः||७६|| इति गन्धहस्तीनामाऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (77-104) · Śloka 104
ਪਤ੍ਰਾਗੁਰੁਮੁਸ੍ਤੈਲਾ ਨਿਰ੍ਯਾਸਾਃ ਪਞ੍ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਸ੍ਪਕ੍ਕਾ| ਤ੍ਵਙ੍ਨਲਦੋਤ੍ਪਲਬਾਲਕਹਰੇਣੁਕੋਸ਼ੀਰਵਨ੍ਯਨਖਾਃ||੭੭|| ਸੁਰਦਾਰੁਕਨਕਕੁਙ੍ਕੁਮਧ੍ਯਾਮਕਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਸ੍ਤਗਰਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ਿਰੀਸਾਦ੍ਵ੍ਯੋਸਾਲਮਨਃਸ਼ਿਲਾਜਾਜ੍ਯਃ||੭੮|| ਸ਼੍ਵੇਤਕਟਭੀਕਰਞ੍ਜੌ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੀ ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਿਕਾ ਰਜਨੀ| ਸੁਰਸਾਞ੍ਜਨਗੈਰਿਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਿਮ੍ਬਨਿਰ੍ਯਾਸਾਃ||੭੯|| ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਹਿਙ੍ਗੁਦਧਿਤ੍ਥਾਮ੍ਲਵੇਤਸਂ ਲਾਕ੍ਸਾ| ਮਧੁਮਧੁਕਸੋਮਰਾਜੀਵਚਾਰੁਹਾਰੋਚਨਾਤਗਰਮ੍||੮੦|| ਅਗਦੋਯਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਾਯਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕੇਣ ਸਸ੍ਟ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਅਪ੍ਰਤਿਹਤਪ੍ਰਭਾਵਃ ਖ੍ਯਾਤੋ ਮਹਾਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤੀਤਿ||੮੧|| ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਗਵਾਂ ਪੇਸ੍ਯੋ ਗੁਟਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਸ੍ਯਯੋਗੇਨ| ਪਾਨਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਲੇਪੈਃ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ||੮੨|| ਪਿਲ੍ਲਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਤਿਮਿਰਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਕਾਚਮਰ੍ਬੁਦਂ ਪਟਲਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਸਤਤਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਧਿਤਮਿਤਪਥ੍ਯਾਸ਼ਿਨਾਂ ਪੁਂਸਾਮ੍||੮੩|| ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਦਦ੍ਰੁਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਂ ਪਾਮਾਮ੍| ਵਿਸਮੂਸਿਕਲੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪਨ੍ਨਗਾਨਾਂ ਚ| ਆਸ਼ੁ ਵਿਸਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਸਮੂਲਜਮਥ ਕਨ੍ਦਜਂ ਸਰ੍ਵਮ੍||੮੪|| ਏਤੇਨ ਲਿਪ੍ਤਗਾਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਪਾਨ੍ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਭਕ੍ਸਯੇਚ੍ਚ ਵਿਸਮ੍| ਕਾਲਪਰੀਤੋਪਿ ਨਰੋ ਜੀਵਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਃ||੮੫|| ਆਨਦ੍ਧੇ ਗੁਦਲੇਪੋ ਯੋਨੌ ਲੇਪਸ਼੍ਚ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਣਾਮ੍| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰ੍ਤਿਸੁ ਚ ਲਲਾਟੇ ਪ੍ਰਲੇਪਨਮਾਹੁਃ ਪ੍ਰਧਾਨਤਮਮ੍||੮੬|| ਭੇਰੀਮਦਙ੍ਗਪਟਹਾਞ੍ਛਤ੍ਰਾਣ੍ਯਮੁਨਾ ਤਥਾ ਧ੍ਵਜਪਤਾਕਾਃ| ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾਹਿਵਿਸਨਿਰਸ੍ਤ੍ਯੈ ਪ੍ਰਧ੍ਵਨਯੇਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍||੮੭|| ਯਤ੍ਰ ਚ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋਯਂ ਨ ਤਤ੍ਰ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾ ਨ ਰਕ੍ਸਾਂਸਿ| ਨ ਚ ਕਾਰ੍ਮਣਵੇਤਾਲਾ ਵਹਨ੍ਤਿ ਨਾਥਰ੍ਵਣਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ||੮੮|| ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾ ਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਪਚੌਰਾਃ| ਲਕ੍ਸ੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਜਤੇ ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਿ||੮੯|| ਪਿਸ੍ਯਮਾਣ ਇਮਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍| ‘ਮਮ ਮਾਤਾ ਜਯਾ ਨਾਮ ਜਯੋ ਨਾਮੇਤਿ ਮੇ ਪਿਤਾ||੯੦|| ਸੋਹਂ ਜਯਜਯਾਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਜਯੋਥ ਜਯਾਮਿ ਚ| ਨਮਃ ਪੁਰੁਸਸਿਂਹਾਯ ਵਿਸ੍ਣਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣੇ||੯੧|| ਸਨਾਤਨਾਯ ਕਸ੍ਣਾਯ ਭਵਾਯ ਵਿਭਵਾਯ ਚ| ਤੇਜੋ ਵਸਾਕਪੇਃ ਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ਤੇਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਯੋਰ੍ਯਮੇ||੯੨|| ਯਥਾਹਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਵਾਸੁਦੇਵਪਰਾਜਯਮ੍| ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋਸਣਮ੍||੯੩|| ਅਨੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਿਧ੍ਯਤਾਮਗਦੋ ਹ੍ਯਯਮ੍| ਹਿਲਿਮਿਲਿਸਂਸ੍ਪਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਸ ਸਰ੍ਵਭੇਸਜੋਤ੍ਤਮੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ||੯੪|| ਇਤਿ ਮਹਾਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤੀਨਾਮਾਗਦਃ| ਸਭਕਜੀਵਕਭਾਰ੍ਗੀਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਧਾਨ੍ਯਕੇਸ਼ਰਾਜਾਜ੍ਯਃ| ਸਸਿਤਗਿਰਿਕੋਲਮਧ੍ਯਾਃ ਪੇਯਾਃ ਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਦਿਹਰਾਃ||੯੫|| ਹਿਙ੍ਗੁ ਚ ਕਸ੍ਣਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਯੁਕ੍ਤਮਗ੍ਰ੍ਯਲਵਣਂ ਚ| ਸਮਧੁਸਿਤੌ ਪਾਤਵ੍ਯੌ ਜ੍ਵਰਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨੌ||੯੬|| ਲੇਹਃ ਕੋਲਾਸ੍ਥ੍ਯਞ੍ਜਨਲਾਜੋਤ੍ਪਲਮਧੁਘਤੈਰ੍ਵਮ੍ਯਾਮ੍| ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਾਢਕੀਪਤ੍ਰਧੂਮਵਰ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਹਿਕ੍ਕਾਘ੍ਨੀ||੯੭|| ਸ਼ਿਖਿਬਰ੍ਹਿਬਲਾਕਾਸ੍ਥੀਨਿ ਸਰ੍ਸਪਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਘਤਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਧੂਮੋ ਗਹਸ਼ਯਨਾਸਨਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਵਿਸਨੁਤ੍||੯੮|| ਘਤਯੁਕ੍ਤੇ ਨਤਕੁਸ੍ਠੇ ਭੁਜਗਪਤਿਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਂ ਚ| ਧੂਮਾਗਦਃ ਸ੍ਮਤੋਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸਘ੍ਨਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਹਚ੍ਚ||੯੯|| ਜਤੁਸੇਵ੍ਯਪਤ੍ਰਗੁਗ੍ਗੁਲੁਭਲ੍ਲਾਤਕਕਕੁਭਪੁਸ੍ਪਸਰ੍ਜਰਸਾਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਧੂਮ ਉਰਗਾਖੁਕੀਟਵਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਰਿਮਿਨੁਦਗ੍ਰ੍ਯਃ||੧੦੦|| ਤਰੁਣਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਂ ਸ੍ਰੁਤਂ ਪਚੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਸਹ ਸਮਾਂਸ਼ੈਃ| ਲੋਹਿਤਮਦ੍ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਸ਼ੁਕ੍ਲਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮਧੁਕੈਃ||੧੦੧|| ਲਾਕ੍ਸਾਸੈਨ੍ਧਵਮਾਂਸੀਹਰੇਣੁਹਿਙ੍ਗੁਦ੍ਵਿਸਾਰਿਵਾਕੁਸ੍ਠੈਃ| ਸਵ੍ਯੋਸੈਰ੍ਬਾਹ੍ਲੀਕੈਰ੍ਦਰ੍ਵੀਵਿਲੇਪਨਂ ਘਟ੍ਟਯੇਦ੍ਯਾਵਤ੍||੧੦੨|| ਸਰ੍ਵਵਿਸਸ਼ੋਥਗੁਲ੍ਮਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਾਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਲੀਹ੍ਨਃ| ਸ਼ੋਥਾਪਸ੍ਮਾਰਕ੍ਰਿਮਿਭੂਤਸ੍ਵਰਭੇਦਪਾਣ੍ਡੁਗਦਾਨ੍||੧੦੩|| ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਕਾਸਂ ਸੋਨ੍ਮਾਦਂ ਨਾਸ਼ਯੇਯੁਰਥ ਪੁਂਸਾਮ੍| ਗੁਟਿਕਾਸ਼੍ਛਾਯਾਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਕੋਲਸਮਾਸ੍ਤਾਃ ਸਮੁਪਯੁਕ੍ਤਾਃ||੧੦੪|| ਇਤਿ ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਃ|
पत्रागुरुमुस्तैला निर्यासाः पञ्च चन्दनं स्पृक्का| त्वङ्नलदोत्पलबालकहरेणुकोशीरवन्यनखाः||७७|| सुरदारुकनककुङ्कुमध्यामककुष्ठप्रियङ्गवस्तगरम्| पञ्चाङ्गानि शिरीषाद्व्योषालमनःशिलाजाज्यः||७८|| श्वेतकटभीकरञ्जौ रक्षोघ्नी सिन्धुवारिका रजनी| सुरसाञ्जनगैरिकमञ्जिष्ठानिम्बनिर्यासाः||७९|| वंशत्वगश्वगन्धाहिङ्गुदधित्थाम्लवेतसं लाक्षा| मधुमधुकसोमराजीवचारुहारोचनातगरम्||८०|| अगदोऽयं वैश्रवणायाख्यातस्त्र्यम्बकेण षष्ट्यङ्गः| अप्रतिहतप्रभावः ख्यातो महागन्धहस्तीति||८१|| पित्तेन गवां पेष्यो गुटिकाः कार्यास्तु पुष्ययोगेन| पानाञ्जनप्रलेपैः प्रसाधयेत् सर्वकर्माणि||८२|| पिल्लं कण्डूं तिमिरं रात्र्यान्ध्यं काचमर्बुदं पटलम्| हन्ति सततप्रयोगाद्धितमितपथ्याशिनां पुंसाम्||८३|| विषमज्वरानजीर्णान्दद्रुं कण्डूं विसूचिकां पामाम्| विषमूषिकलूतानां सर्वेषां पन्नगानां च| आशु विषं नाशयति समूलजमथ कन्दजं सर्वम्||८४|| एतेन लिप्तगात्रः सर्पान् गृह्णाति भक्षयेच्च विषम्| कालपरीतोऽपि नरो जीवति नित्यं निरातङ्कः||८५|| आनद्धे गुदलेपो योनौ लेपश्च मूढगर्भाणाम्| मूर्च्छार्तिषु च ललाटे प्रलेपनमाहुः प्रधानतमम्||८६|| भेरीमृदङ्गपटहाञ्छत्राण्यमुना तथा ध्वजपताकाः| लिप्त्वाऽहिविषनिरस्त्यै प्रध्वनयेद्दर्शयेन्मतिमान्||८७|| यत्र च सन्निहितोऽयं न तत्र बालग्रहा न रक्षांसि| न च कार्मणवेताला वहन्ति नाथर्वणा मन्त्राः||८८|| सर्वग्रहा न तत्र प्रभवन्ति न चाग्निशस्त्रनृपचौराः| लक्ष्मीश्च तत्र भजते यत्र महागन्धहस्त्यस्ति||८९|| पिष्यमाण इमं चात्र सिद्धं मन्त्रमुदीरयेत्| ‘मम माता जया नाम जयो नामेति मे पिता||९०|| सोऽहं जयजयापुत्रो विजयोऽथ जयामि च| नमः पुरुषसिंहाय विष्णवे विश्वकर्मणे||९१|| सनातनाय कृष्णाय भवाय विभवाय च| तेजो वृषाकपेः साक्षात्तेजो ब्रह्मेन्द्रयोर्यमे||९२|| यथाऽहं नाभिजानामि वासुदेवपराजयम्| मातुश्च पाणिग्रहणं समुद्रस्य च शोषणम्||९३|| अनेन सत्यवाक्येन सिध्यतामगदो ह्ययम्| हिलिमिलिसंस्पृष्टे रक्ष सर्वभेषजोत्तमे स्वाहा ||९४|| इति महागन्धहस्तीनामाऽगदः| ऋषभकजीवकभार्गीमधुकोत्पलधान्यकेशराजाज्यः| ससितगिरिकोलमध्याः पेयाः श्वासज्वरादिहराः||९५|| हिङ्गु च कृष्णायुक्तं कपित्थरसयुक्तमग्र्यलवणं च| समधुसितौ पातव्यौ ज्वरहिक्काश्वासकासघ्नौ||९६|| लेहः कोलास्थ्यञ्जनलाजोत्पलमधुघृतैर्वम्याम्| बृहतीद्वयाढकीपत्रधूमवर्तिस्तु हिक्काघ्नी||९७|| शिखिबर्हिबलाकास्थीनि सर्षपाश्चन्दनं च घृतयुक्तम्| धूमो गृहशयनासनवस्त्रादिषु शस्यते विषनुत्||९८|| घृतयुक्ते नतकुष्ठे भुजगपतिशिरः शिरीषपुष्पं च| धूमागदः स्मृतोऽयं सर्वविषघ्नः श्वयथुहृच्च||९९|| जतुसेव्यपत्रगुग्गुलुभल्लातकककुभपुष्पसर्जरसाः| श्वेता च धूम उरगाखुकीटवस्त्रक्रिमिनुदग्र्यः||१००|| तरुणपलाशक्षारं स्रुतं पचेच्चूर्णितैः सह समांशैः| लोहितमृद्रजनीद्वयशुक्लसुरसमञ्जरीमधुकैः||१०१|| लाक्षासैन्धवमांसीहरेणुहिङ्गुद्विसारिवाकुष्ठैः| सव्योषैर्बाह्लीकैर्दर्वीविलेपनं घट्टयेद्यावत्||१०२|| सर्वविषशोथगुल्मत्वग्दोषार्शोभगन्दरप्लीह्नः| शोथापस्मारक्रिमिभूतस्वरभेदपाण्डुगदान्||१०३|| मन्दाग्नित्वं कासं सोन्मादं नाशयेयुरथ पुंसाम्| गुटिकाश्छायाशुष्काः कोलसमास्ताः समुपयुक्ताः||१०४|| इति क्षारागदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (95-122) · Śloka 123
ਵਿਸਪੀਤਦਸ੍ਟਵਿਦ੍ਧੇਸ੍ਵੇਤਦ੍ਦਿਗ੍ਧੇ ਚ ਵਾਚ੍ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ, ਪਥਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਮਤਃ ਸ਼ਣੁ ਯਥਾਵਤ੍||੧੦੫|| ਰਿਪੁਯੁਕ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯੋਥਵਾ ਭਯਂ ਨਪਤੇਃ| ਆਹਾਰਵਿਹਾਰਗਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰੇਸ੍ਯਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ||੧੦੬|| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਵਾਗਥਵਾਲ੍ਪਵਾਗ੍ਵਿਗਤਲਕ੍ਸ੍ਮੀਃ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਾਰਂ ਵਿਸਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨਰੋ ਜ੍ਞੇਯਃ||੧੦੭|| ਦਸ੍ਟ੍ਵੈਵਂ ਨ ਤੁ ਸਹਸਾ ਭੋਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਦਨ੍ਨਮਗ੍ਨੌ ਤੁ| ਸਵਿਸਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਬਹੂਨ੍ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਭਜਤ੍ਯਗ੍ਨਿਃ||੧੦੮|| ਸ਼ਿਖਿਬਰ੍ਹਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਚਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਕ੍ਸਮਰੂਕ੍ਸਕੁਣਪਧੂਮਸ਼੍ਚ | ਸ੍ਫੁਟਤਿ ਚ ਸਸ਼ਬ੍ਦਮੇਕਾਵਰ੍ਤੋ ਵਿਹਤਾਰ੍ਚਿਰਪਿ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੦੯|| ਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਕ੍ਸਿਕਾਂਸ਼੍ਚ ਮਾਰਯਤਿ| ਕ੍ਸਾਮਸ੍ਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰਜੇਚ੍ਚਕੋਰਾਕ੍ਸਿ||੧੧੦|| ਪਾਨੇ ਨੀਲਾ ਰਾਜੀ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਂ ਚ ਨੇਕ੍ਸਤੇ ਛਾਯਾਮ੍| ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਕਤਾਮਥਵਾ ਲਵਣਾਕ੍ਤੇ ਫੇਨਮਾਲਾ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੧੧|| ਪਾਨਾਨ੍ਨਯੋਃਸਵਿਸਯੋਰ੍ਗਨ੍ਧੇਨ ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਘਦਿ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਪਾਣਿਸ਼ੋਥਃ ਸੁਪ੍ਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲਿਦਾਹਤੋਦਨਖਭੇਦਾਃ||੧੧੨|| ਮੁਖਗੇ ਤ੍ਵੋਸ੍ਠਚਿਮਿਚਿਮਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨਾ ਜਡਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਚ| ਦ੍ਵਿਜਹਰ੍ਸਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਾਸ੍ਯਦਾਹਲਾਲਾਗਲਵਿਕਾਰਾਃ||੧੧੩|| ਆਮਾਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟੇ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਸਦਨਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ| ਦਸ੍ਟਿਹਦਯੋਪਰੋਧੋ ਬਿਨ੍ਦੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚੀਯਤੇ ਚਾਙ੍ਗਮ੍||੧੧੪|| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਂ ਤੁ ਯਾਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਦਮੋਹਦਾਹਬਲਨਾਸ਼ਾਃ| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਵਿਸੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਚੋਦਰਸ੍ਥੇ ਸ੍ਯਾਤ੍||੧੧੫|| ਦਨ੍ਤਪਵਨਸ੍ਯ ਕੂਰ੍ਚੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਮਾਂਸਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ| ਕੇਸ਼ਚ੍ਯੁਤਿਃ ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਸ਼੍ਚ ਸਵਿਸੇਥ ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗੇ||੧੧੬|| ਦੁਸ੍ਟੇਞ੍ਜਨੇਕ੍ਸਿਦਾਹਸ੍ਰਾਵਾਤ੍ਯੁਪਦੇਹਸ਼ੋਥਰਾਗਾਸ਼੍ਚ| ਖਾਦ੍ਯੈਰਾਦੌ ਕੋਸ੍ਠਃ ਸ੍ਪਸ਼੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦੂਸ੍ਯਤੇ ਦੁਸ੍ਟੈਃ||੧੧੭|| ਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਤ੍ਸਾਦਨਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਣਕੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟੈਃ| ਕਣ੍ਡ੍ਵਰ੍ਤਿਕੋਠਪਿਡਕਾਰੋਮੋਦ੍ਗਮਚਿਮਿਚਿਮਾ ਸ਼ੋਥਾਃ||੧੧੮|| ਏਤੇ ਕਰਚਰਣਦਾਹਤੋਦਕ੍ਲਮਾਵਿਪਾਕਾਸ਼੍ਚ| ਭੂਪਾਦੁਕਾਸ਼੍ਵਗਜਵਰ੍ਮਕੇਤੁਸ਼ਯਨਾਸਨੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟੈਃ||੧੧੯|| ਮਾਲ੍ਯਮਗਨ੍ਧਂ ਮ੍ਲਾਯਤਿ ਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾਲੋਮਹਰ੍ਸਕਰਮ੍ | ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਤਿ ਖਾਨਿ ਨਾਸਾਮੁਪਹਨ੍ਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਧੂਮਃ||੧੨੦|| ਕੂਪਤਡਾਗਾਦਿਜਲਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸਕਲੁਸਂ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਚ| ਪੀਤਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਕੋਠਾਨ੍ ਪਿਡਕਾਸ਼੍ਚ ਕਰੋਤਿ ਮਰਣਂ ਚ||੧੨੧|| ਆਦਾਵਾਮਾਸ਼ਯਗੇ ਵਮਨਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥੇ ਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾਦਿ| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਿਸਕ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਦੋਸਬਲਂ ਚੈਵ ਹਿ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ||੧੨੨|| ਇਤਿ ਮੂਲਵਿਸਵਿਸ਼ੇਸਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ...|੧੨੩|
विषपीतदष्टविद्धेष्वेतद्दिग्धे च वाच्यमुद्दिष्टम्| सामान्यतः, पृथक्त्वान्निर्देशमतः शृणु यथावत्||१०५|| रिपुयुक्तेभ्यो नृभ्यः स्वेभ्यः स्त्रीभ्योऽथवा भयं नृपतेः| आहारविहारगतं तस्मात् प्रेष्यान् परीक्षेत||१०६|| अत्यर्थशङ्कितः स्याद्बहुवागथवाऽल्पवाग्विगतलक्ष्मीः| प्राप्तः प्रकृतिविकारं विषप्रदाता नरो ज्ञेयः||१०७|| दृष्ट्वैवं न तु सहसा भोज्यं कुर्यात्तदन्नमग्नौ तु| सविषं हि प्राप्यान्नं बहून्विकारान् भजत्यग्निः||१०८|| शिखिबर्हविचित्रार्चिस्तीक्ष्णाक्षमरूक्षकुणपधूमश्च | स्फुटति च सशब्दमेकावर्तो विहतार्चिरपि च स्यात्||१०९|| पात्रस्थं च विवर्णं भोज्यं स्यान्मक्षिकांश्च मारयति| क्षामस्वरांश्च काकान् कुर्याद्विरजेच्चकोराक्षि||११०|| पाने नीला राजी वैवर्ण्यं स्वां च नेक्षते छायाम्| पश्यति विकृतामथवा लवणाक्ते फेनमाला स्यात्||१११|| पानान्नयोःसविषयोर्गन्धेन शिरोरुग्घृदि च मूर्च्छा च| स्पर्शेन पाणिशोथः सुप्त्यङ्गुलिदाहतोदनखभेदाः||११२|| मुखगे त्वोष्ठचिमिचिमा जिह्वा शूना जडा विवर्णा च| द्विजहर्षहनुस्तम्भास्यदाहलालागलविकाराः||११३|| आमाशयं प्रविष्टे वैवर्ण्यं स्वेदसदनमुत्क्लेदः| दृष्टिहृदयोपरोधो बिन्दुशतैश्चीयते चाङ्गम्||११४|| पक्वाशयं तु याते मूर्च्छामदमोहदाहबलनाशाः| तन्द्रा कार्श्यं च विषे पाण्डुत्वं चोदरस्थे स्यात्||११५|| दन्तपवनस्य कूर्चो विशीर्यते दन्तौष्ठमांसशोफश्च| केशच्युतिः शिरोरुग्ग्रन्थयश्च सविषेऽथ शिरोभ्यङ्गे||११६|| दुष्टेऽञ्जनेऽक्षिदाहस्रावात्युपदेहशोथरागाश्च| खाद्यैरादौ कोष्ठः स्पृश्यैस्त्वग्दूष्यते दुष्टैः||११७|| स्नानाभ्यङ्गोत्सादनवस्त्रालङ्कारवर्णकैर्दुष्टैः| कण्ड्वर्तिकोठपिडकारोमोद्गमचिमिचिमा शोथाः||११८|| एते करचरणदाहतोदक्लमाविपाकाश्च| भूपादुकाश्वगजवर्मकेतुशयनासनैर्दुष्टैः||११९|| माल्यमगन्धं म्लायति शिरोरुजालोमहर्षकरम् | स्तम्भयति खानि नासामुपहन्ति दर्शनं च धूमः||१२०|| कूपतडागादिजलं दुर्गन्धं सकलुषं विवर्णं च| पीतं श्वयथुं कोठान् पिडकाश्च करोति मरणं च||१२१|| आदावामाशयगे वमनं त्वक्स्थे प्रदेहसेकादि| कुर्याद्भिषक् चिकित्सां दोषबलं चैव हि समीक्ष्य||१२२|| इति मूलविषविशेषाः प्रोक्ताः ...|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (123-129) · Śloka 129
... ਸ਼ਣੁ ਜਙ੍ਗਮਸ੍ਯਾਤਃ| ਸਵਿਸ਼ੇਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੇਵਾਦੌ ਤਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤੁ ਸਰ੍ਪਾਣਾਮ੍||੧੨੩|| ਇਹ ਦਰ੍ਵੀਕਰਃ ਸਰ੍ਪੋ ਮਣ੍ਡਲੀ ਰਾਜਿਮਾਨਿਤਿ| ਤ੍ਰਯੋ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਕੋਪਣਾਃ||੧੨੪|| ਦਰ੍ਵੀਕਰਃ ਫਣੀ ਜ੍ਞੇਯੋ ਮਣ੍ਡਲੀ ਮਣ੍ਡਲਾਫਣਃ| ਬਿਨ੍ਦੁਲੇਖਵਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਃ ਪਨ੍ਨਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਰਾਜਿਮਾਨ੍||੧੨੫|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਰੂਕ੍ਸਕਟੁਕਮਮ੍ਲੋਸ੍ਣਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਵਿਸਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤੇਸਾਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਤਾਦਿਕੋਪਨਮ੍||੧੨੬|| ਦਰ੍ਵੀਕਰਕਤੋ ਦਂਸ਼ਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪਦੋਸਿਤਃ| ਨਿਰੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਃ ਕੂਰ੍ਮਾਭੋ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਕਰੋ ਮਤਃ||੧੨੭|| ਪਥ੍ਵਰ੍ਪਿਤਃ ਸਸ਼ੋਥਸ਼੍ਚ ਦਂਸ਼ੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਕਤਃ| ਪੀਤਾਭਃ ਪੀਤਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਕਤ੍||੧੨੮|| ਕਤੋ ਰਾਜਿਮਤਾ ਦਂਸ਼ਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲਃ ਸ੍ਥਿਰਸ਼ੋਫਕਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਪਾਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਾਸਕ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵ੍ਯਾਧਿਸਮੀਰਣਃ||੧੨੯||
... शृणु जङ्गमस्यातः| सविशेषचिकित्सितमेवादौ तत्रोच्यते तु सर्पाणाम्||१२३|| इह दर्वीकरः सर्पो मण्डली राजिमानिति| त्रयो यथाक्रमं वातपित्तश्लेष्मप्रकोपणाः||१२४|| दर्वीकरः फणी ज्ञेयो मण्डली मण्डलाफणः| बिन्दुलेखविचित्राङ्गः पन्नगः स्यात्तु राजिमान्||१२५|| विशेषाद्रूक्षकटुकमम्लोष्णं स्वादु शीतलम्| विषं यथाक्रमं तेषां तस्माद्वातादिकोपनम्||१२६|| दर्वीकरकृतो दंशः सूक्ष्मदंष्ट्रापदोऽसितः| निरुद्धरक्तः कूर्माभो वातव्याधिकरो मतः||१२७|| पृथ्वर्पितः सशोथश्च दंशो मण्डलिना कृतः| पीताभः पीतरक्तश्च सर्वपित्तविकारकृत्||१२८|| कृतो राजिमता दंशः पिच्छिलः स्थिरशोफकृत्| स्निग्धः पाण्डुश्च सान्द्रासृक् श्लेष्मव्याधिसमीरणः||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (130-135) · Śloka 135
ਵਤ੍ਤਭੋਗੋ ਮਹਾਕਾਯਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨੂਰ੍ਧ੍ਵੇਕ੍ਸਣਃ ਪੁਮਾਨ੍| ਸ੍ਥੂਲਮੂਰ੍ਧਾ ਸਮਾਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍||੧੩੦|| ਕ੍ਲੀਬਸ੍ਤ੍ਰਸਤ੍ਯਧੋਦਸ੍ਟਿਃ ਸ੍ਵਰਹੀਨਃ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਤੇ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਦਸ੍ਟੋ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੈਰੇਤੈਃ ਪੁਂਸਾ ਨਰੋ ਮਤਃ||੧੩੧|| ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਲਿਙ੍ਗੈਰੇਤੈਸ੍ਤੁ ਕ੍ਲੀਬਦਸ੍ਟਂ ਨਰਂ ਵਦੇਤ੍| ਇਤ੍ਯੇਤਦੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਙ੍ਕ੍ਲੀਬਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੧੩੨|| ਪਾਣ੍ਡੁਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਸ਼ੂਨੌਸ੍ਠੋਪ੍ਯਸਿਤੇਕ੍ਸਣਃ| ਜਮ੍ਭਾਕ੍ਰੋਧੋਪਜਿਹ੍ਵਾਰ੍ਤਃ ਸੂਤਯਾ ਰਕ੍ਤਮੂਤ੍ਰਵਾਨ੍||੧੩੩|| ਸਰ੍ਪੋ ਗੌਧੇਰ(ਯ)ਕੋ ਨਾਮ ਗੋਧਾਯਾਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਸ੍ਪਦਃ| ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਤੁਲ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨਾ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਜਾਤਯਃ||੧੩੪|| ਗੂਢਸਮ੍ਪਾਦਿਤਂ ਵਤ੍ਤਂ ਪੀਡਿਤਂ ਲਮ੍ਬਿਤਾਰ੍ਪਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਤਂ ਚ ਭਸ਼ਾਬਾਧਂ, ਦਂਸ਼ਾ ਯੇਨ੍ਯੇ ਨ ਤੇ ਭਸ਼ਾਃ||੧੩੫||
वृत्तभोगो महाकायः श्वसन्नूर्ध्वेक्षणः पुमान्| स्थूलमूर्धा समाङ्गश्च स्त्री त्वतः स्याद्विपर्ययात्||१३०|| क्लीबस्त्रसत्यधोदृष्टिः स्वरहीनः प्रकम्पते| स्त्रिया दष्टो विपर्यस्तैरेतैः पुंसा नरो मतः||१३१|| व्यामिश्रलिङ्गैरेतैस्तु क्लीबदष्टं नरं वदेत्| इत्येतदुक्तं सर्पाणां स्त्रीपुङ्क्लीबनिदर्शनम्||१३२|| पाण्डुवक्त्रस्तु गर्भिण्या शूनौष्ठोऽप्यसितेक्षणः| जृम्भाक्रोधोपजिह्वार्तः सूतया रक्तमूत्रवान्||१३३|| सर्पो गौधेर(य)को नाम गोधायां स्याच्चतुष्पदः| कृष्णसर्पेण तुल्यः स्यान्नाना स्युर्मिश्रजातयः||१३४|| गूढसम्पादितं वृत्तं पीडितं लम्बितार्पितम्| सर्पितं च भृशाबाधं, दंशा येऽन्ये न ते भृशाः||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (136) · Śloka 136
ਤਰੁਣਾਃ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਾਸ੍ਤੁ ਗੋਨਸਾਃ ਸ੍ਥਵਿਰਾਸ੍ਤਥਾ| ਰਾਜਿਮਨ੍ਤੋ ਵਯੋਮਧ੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੀਵਿਸੋਪਮਾਃ||੧੩੬||
तरुणाः कृष्णसर्पास्तु गोनसाः स्थविरास्तथा| राजिमन्तो वयोमध्ये भवन्त्याशीविषोपमाः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (137-139) · Śloka 139
ਸਰ੍ਪਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਾਸਾਂ ਵਾਮਾਧਰਾ ਸਿਤਾ| ਪੀਤਾ ਵਾਮੋਤ੍ਤਰਾ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਯਾਵਾਧਰੋਤ੍ਤਰਾ ||੧੩੭|| ਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਃ ਪਤਤੇ ਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਗੋਬਾਲਾਤ੍ ਸਲਿਲੋਦ੍ਧਤਾਤ੍| ਵਾਮਾਧਰਾਯਾਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਯਾਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਦਹੇਰ੍ਵਿਸਮ੍||੧੩੮|| ਏਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਵਦ੍ਧਵਿਸਭਾਗੋਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਸਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਤ੍ਕਤਾ ਦਂਸ਼ਾ ਬਹੂਤ੍ਤਰਵਿਸਾ ਭਸ਼ਾਃ||੧੩੯||
सर्पदंष्ट्राश्चतस्रस्तु तासां वामाधरा सिता| पीता वामोत्तरा दंष्ट्रा रक्तश्यावाऽधरोत्तरा ||१३७|| यन्मात्रः पतते बिन्दुर्गोबालात् सलिलोद्धृतात्| वामाधरायां दंष्ट्रायां तन्मात्रं स्यादहेर्विषम्||१३८|| एकद्वित्रिचतुर्वृद्धविषभागोत्तरोत्तराः| सवर्णास्तत्कृता दंशा बहूत्तरविषा भृशाः||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (140-143) · Śloka 143
ਸਰ੍ਪਾਣਾਮੇਵ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਤ੍ ਕੀਟਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕੀਟਸਮ੍ਮਤਾਃ| ਦੂਸੀਵਿਸਾਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾ ਇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤੋ ਮਤਾਃ||੧੪੦|| ਗਾਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸਿਤਂ ਕਸ੍ਣਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਵਾ ਪਿਡਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸਕਣ੍ਡੂਦਾਹਵੀਸਰ੍ਪਪਾਕਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਥਿਤਂ ਤਥਾ||੧੪੧|| ਕੀਟੈਰ੍ਦੂਸੀਵਿਸੈਰ੍ਦਸ੍ਟਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਾਣਹਰਂ ਸ਼ਣੁ| ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟੇ ਯਥਾ ਸ਼ੋਥੋ ਵਰ੍ਧਤੇ ਸੋਗ੍ਰਗਨ੍ਧ੍ਯਸਕ੍||੧੪੨|| ਦਂਸ਼ੋਕ੍ਸਿਗੌਰਵਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸ ਰੁਗਾਰ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਸਿਤ੍ਯਪਿ| ਤਸ੍ਣਾਰੁਚਿਪਰੀਤਸ਼੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤਃ||੧੪੩||
सर्पाणामेव विण्मूत्रात् कीटाः स्युः कीटसम्मताः| दूषीविषाः प्राणहरा इति सङ्क्षेपतो मताः||१४०|| गात्रं रक्तं सितं कृष्णं श्यावं वा पिडकान्वितम्| सकण्डूदाहवीसर्पपाकि स्यात् कुथितं तथा||१४१|| कीटैर्दूषीविषैर्दष्टं लिङ्गं प्राणहरं शृणु| सर्पदष्टे यथा शोथो वर्धते सोग्रगन्ध्यसृक्||१४२|| दंशोऽक्षिगौरवं मूर्च्छा स रुगार्तः श्वसित्यपि| तृष्णारुचिपरीतश्च भवेद्दूषीविषार्दितः||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (144-146) · Śloka 146
ਦਂਸ਼ਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਯਤ੍ ਕਸ੍ਣਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਵਾ ਜਾਲਕਾਵਤਮ੍| ਦਗ੍ਧਾਕਤਿ ਭਸ਼ਂ ਪਾਕਿ ਕ੍ਲੇਦਸ਼ੋਥਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੧੪੪|| ਦੂਸੀਵਿਸਾਭਿਰ੍ਲੂਤਾਭਿਸ੍ਤਂ ਦਸ੍ਟਮਿਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਾਸਾਮੇਵ ਤਾਸਾਂ ਚ ਦਂਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੪੫|| ਸ਼ੋਫਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸਿਤਾ ਰਕ੍ਤਾਃ ਪੀਤਾ ਵਾ ਪਿਡਕਾ ਜ੍ਵਰਃ| ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤਿਕੋ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਵਾਸੋ ਦਾਹਹਿਕ੍ਕਾਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਾਃ||੧੪੬||
दंशस्य मध्ये यत् कृष्णं श्यावं वा जालकावृतम्| दग्धाकृति भृशं पाकि क्लेदशोथज्वरान्वितम्||१४४|| दूषीविषाभिर्लूताभिस्तं दष्टमिति निर्दिशेत्| सर्वासामेव तासां च दंशे लक्षणमुच्यते||१४५|| शोफः श्वेतासिता रक्ताः पीता वा पिडका ज्वरः| प्राणान्तिको भवेच्छ्वासो दाहहिक्काशिरोग्रहाः||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (147-158) · Śloka 158
ਆਦਂਸ਼ਾਚ੍ਛੋਣਿਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਜ੍ਵਰੋਰੁਚਿਃ| ਲੋਮਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚ ਦਾਹਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਾਖੁਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤੇ||੧੪੭|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਙ੍ਗਸ਼ੋਥਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕ੍ਲੇਦਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਰੁਤਿਜ੍ਵਰਾਃ| ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਲਾਲਾਸਕ੍ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚਾਸਾਧ੍ਯਮੂਸਿਕੈਃ||੧੪੮|| ਸ਼੍ਯਾਵਤ੍ਵਮਥ ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਵਾ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਤ੍ਵਮੇਵ ਵਾ| ਮੋਹਃ ਪੁਰੀਸਭੇਦਸ਼੍ਚ ਦਸ੍ਟੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਕਲਾਸਕੈਃ||੧੪੯|| ਦਹਤ੍ਯਗ੍ਨਿਰਿਵਾਦੌ ਤੁ ਭਿਨਤ੍ਤੀਵੋਰ੍ਧ੍ਵਮਾਸ਼ੁ ਚ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਯਾਤਿ ਦਂਸ਼ੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੧੫੦|| ਦਸ੍ਟੋਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਗ੍ਘ੍ਰਾਣਰਸਨੋਪਹਤੋ ਨਰਃ| ਮਾਂਸੈਃ ਪਤਦ੍ਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਨਾਰ੍ਤੋ ਜਹਾਤ੍ਯਸੂਨ੍||੧੫੧|| ਵਿਸਰ੍ਪਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ਼ੂਲਂ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰਥਾਪਿ ਚ| ਲਕ੍ਸਣਂ ਕਣਭੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਦਂਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ||੧੫੨|| ਹਸ੍ਟਰੋਮੋਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗੇਨ ਸ੍ਤਬ੍ਧਲਿਙ੍ਗੋ ਭਸ਼ਾਰ੍ਤਿਮਾਨ੍| ਦਸ੍ਟਃ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨੇਵ ਸਿਕ੍ਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਮਨ੍ਯਤੇ||੧੫੩|| ਏਕਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਰ੍ਦਿਤਃ ਸ਼ੂਨਃ ਸਰੁਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੀਤਕਃ ਸਤਟ੍| ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾ ਚ ਮਣ੍ਡੂਕੈਃ ਸਵਿਸੈਰ੍ਦਸ੍ਟਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੫੪|| ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਵਿਸਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਰੁਜਸ੍ਤਥਾ| ਕਣ੍ਡੂਂ ਸ਼ੋਥਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਵਿਸਾਸ੍ਤੁ ਜਲੌਕਸਃ||੧੫੫|| ਦਾਹਤੋਦਸ੍ਵੇਦਸ਼ੋਥਕਰੀ ਤੁ ਗਹਗੋਧਿਕਾ | ਦਂਸ਼ੇ ਸ੍ਵੇਦਂ ਰੁਜਂ ਦਾਹਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਤਪਦੀਵਿਸਮ੍||੧੫੬|| ਕਣ੍ਡੂਮਾਨ੍ਮਸ਼ਕੈਰੀਸਚ੍ਛੋਥਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਃ| ਅਸਾਧ੍ਯਕੀਟਸਦਸ਼ਮਸਾਧ੍ਯਮਸ਼ਕਕ੍ਸਤਮ੍||੧੫੭|| ਸਦ੍ਯਃਪ੍ਰਸ੍ਰਾਵਿਣੀ ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ| ਪੀਡਕਾ ਮਕ੍ਸਿਕਾਦਂਸ਼ੇ ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਸ੍ਥਗਿਕਾਸੁਹਤ੍||੧੫੮||
आदंशाच्छोणितं पाण्डु मण्डलानि ज्वरोऽरुचिः| लोमहर्षश्च दाहश्चाप्याखुदूषीविषार्दिते||१४७|| मूर्च्छाङ्गशोथवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यमूषिकैः||१४८|| श्यावत्वमथ कार्ष्ण्यं वा नानावर्णत्वमेव वा| मोहः पुरीषभेदश्च दष्टे स्यात् कृकलासकैः||१४९|| दहत्यग्निरिवादौ तु भिनत्तीवोर्ध्वमाशु च| वृश्चिकस्य विषं याति दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||१५०|| दष्टोऽसाध्यस्तु दृग्घ्राणरसनोपहतो नरः| मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्तो जहात्यसून्||१५१|| विसर्पः श्वयथुः शूलं ज्वरश्छर्दिरथापि च| लक्षणं कणभैर्दष्टे दंशश्चैव विशीर्यते||१५२|| हृष्टरोमोच्चिटिङ्गेन स्तब्धलिङ्गो भृशार्तिमान्| दष्टः शीतोदकेनेव सिक्तान्यङ्गानि मन्यते||१५३|| एकदंष्ट्रार्दितः शूनः सरुक् स्यात् पीतकः सतृट्| छर्दिर्निद्रा च मण्डूकैः सविषैर्दष्टलक्षणम्||१५४|| मत्स्यास्तु सविषाः कुर्युर्दाहशोफरुजस्तथा| कण्डूं शोथं ज्वरं मूर्च्छां सविषास्तु जलौकसः||१५५|| दाहतोदस्वेदशोथकरी तु गृहगोधिका | दंशे स्वेदं रुजं दाहं कुर्याच्छतपदीविषम्||१५६|| कण्डूमान्मशकैरीषच्छोथः स्यान्मन्दवेदनः| असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्||१५७|| सद्यःप्रस्राविणी श्यावा दाहमूर्च्छाज्वरान्विता| पीडका मक्षिकादंशे तासां तु स्थगिकाऽसुहृत्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (159-160) · Śloka 161
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਚੈਤ੍ਯਵਲ੍ਮੀਕਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਰਮਸੁਰਾਲਯੇ| ਪਕ੍ਸਸਨ੍ਧਿਸੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਾਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇਸ੍ਟਮੀਸੁ ਚ||੧੫੯|| ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਦਸ੍ਟਾਃ ਪਾਸਣ੍ਡਾਯਤਨੇਸੁ ਚ| ਦਸ੍ਟਿਸ਼੍ਵਾਸਮਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਸੈਰਾਸ਼ੀਵਿਸੈਸ੍ਤਥਾ||੧੬੦|| ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਸ੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਮਰ੍ਮਸੁ|੧੬੧|
श्मशानचैत्यवल्मीकयज्ञाश्रमसुरालये| पक्षसन्धिषु मध्याह्ने सार्धरात्रेऽष्टमीषु च||१५९|| न सिद्ध्यन्ति नरा दष्टाः पाषण्डायतनेषु च| दृष्टिश्वासमलस्पर्शविषैराशीविषैस्तथा||१६०|| विनश्यन्त्याशु सम्प्राप्ता दष्टाः सर्वेषु मर्मसु|१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (161-164) · Śloka 164
(ਯੇਨ ਕੇਨਾਪਿ ਸਰ੍ਪੇਣ ਸਮ੍ਭਵਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਚ)||੧੬੧|| ਭੀਤਮਤ੍ਤਾਬਲੋਸ੍ਣਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸਾਰ੍ਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਵਿਸਮ੍| ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਕਤਿਕਾਲੌ ਚ ਤੁਲ੍ਯੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਲ੍ਪਮਨ੍ਯਥਾ ||੧੬੨|| ਵਾਰਿਵਿਪ੍ਰਹਤਾਃ ਕ੍ਸੀਣਾ ਭੀਤਾ ਨਕੁਲਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ| ਵਦ੍ਧਾ ਬਾਲਾਸ੍ਤ੍ਵਚੋ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਪਾ ਮਨ੍ਦਵਿਸਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ||੧੬੩|| ਸਰ੍ਵਦੇਹਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਵਿਸਂ ਸਰ੍ਪੋ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਤਦੇਵਾਹਾਰਹੇਤੋਰ੍ਵਾ ਭਯਾਦ੍ਵਾ ਨ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਤਿ||੧੬੪||
(येन केनापि सर्पेण सम्भवः सर्व एव च)||१६१|| भीतमत्ताबलोष्णक्षुत्तृषार्ते वर्धते विषम्| विषं प्रकृतिकालौ च तुल्यौ प्राप्याल्पमन्यथा ||१६२|| वारिविप्रहताः क्षीणा भीता नकुलनिर्जिताः| वृद्धा बालास्त्वचो मुक्ताः सर्पा मन्दविषाः स्मृताः||१६३|| सर्वदेहाश्रितं क्रोधाद्विषं सर्पो विमुञ्चति| तदेवाहारहेतोर्वा भयाद्वा न प्रमुञ्चति||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (165-169) · Śloka 169
ਵਾਤੋਲ੍ਬਣਵਿਸਾਃ ਪ੍ਰਾਯ ਉਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗਾਃ ਸਵਸ਼੍ਚਿਕਾਃ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਾਃ ਕੀਟਾਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਾਃ ਕਣਭਾਦਯਃ||੧੬੫|| ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਦੋਸਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਧਿਕ੍ਯਾਨਿ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੌਸਧੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਗੁਣੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੧੬੬|| ਹਤ੍ਪੀਡੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸਿਰਾਯਾਮੋਸ੍ਥਿਪਰ੍ਵਰੁਕ੍| ਘੂਰ੍ਣਨੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਗਾਤ੍ਰਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਵਾਤਿਕੇ ਵਿਸੇ||੧੬੭|| ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ੋਸ੍ਣਨਿਸ਼੍ਵਾਸੌ ਹਦ੍ਦਾਹਃ ਕਟੁਕਾਸ੍ਯਤਾ| ਦਂਸ਼ਾਵਦਰਣਂ ਸ਼ੋਥੋ ਰਕ੍ਤਪੀਤਸ਼੍ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ||੧੬੮|| ਵਮ੍ਯਰੋਚਕਹਲ੍ਲਾਸਪ੍ਰਸੇਕੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਗੌਰਵੈਃ| ਸਸ਼ੈਤ੍ਯਮੁਖਮਾਧੁਰ੍ਯੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕਂ ਵਿਸਮ੍||੧੬੯||
वातोल्बणविषाः प्राय उच्चिटिङ्गाः सवृश्चिकाः| वातपित्तोल्बणाः कीटाः श्लैष्मिकाः कणभादयः||१६५|| यस्य यस्य हि दोषस्य लिङ्गाधिक्यानि लक्षयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६६|| हृत्पीडोर्ध्वानिलः स्तम्भः सिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१६७|| सञ्ज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| दंशावदरणं शोथो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१६८|| वम्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशगौरवैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (170-174) · Śloka 174
ਖਣ੍ਡੇਨ ਚ ਵ੍ਰਣਾਲੇਪਸ੍ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਾਤਿਕੇ| ਸ੍ਵੇਦੋ ਨਾਡੀਪੁਲਾਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਬਂਹਣਸ਼੍ਚ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ||੧੭੦|| ਸੁਸ਼ੀਤੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤ੍ ਸੇਕੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕਮ੍| ਲੇਖਨਚ੍ਛੇਦਨਸ੍ਵੇਦਵਮਨੈਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਜਯੇਤ੍||੧੭੧|| ਵਿਸੇਸ੍ਵਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਰ੍ਵਸ੍ਥਾਨਗਤੇਸੁ ਚ| ਅਵਸ਼੍ਚਿਕੋਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗੇਸੁ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੀਤੋ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ||੧੭੨|| ਵਸ਼੍ਚਿਕੇ ਸ੍ਵੇਦਮਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਘਤੇਨ ਲਵਣੇਨ ਚ| ਸੇਕਾਂਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਭੋਜ੍ਯਂ ਪਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੧੭੩|| ਏਤਦੇਵੋਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗੇਪਿ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਚ ਪਾਂਸ਼ੁਭਿਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੂਸ੍ਣੈਸ੍ਤਥਾਵਚ੍ਛਾਦਨਂ ਘਨੈਃ||੧੭੪||
खण्डेन च व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||१७०|| सुशीतैः स्तम्भयेत् सेकैः प्रदेहैश्चापि पैत्तिकम्| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||१७१|| विषेष्वपि च सर्वेषु सर्वस्थानगतेषु च| अवृश्चिकोच्चिटिङ्गेषु प्रायः शीतो विधिर्हितः||१७२|| वृश्चिके स्वेदमभ्यङ्गं घृतेन लवणेन च| सेकांश्चोष्णान् प्रयुञ्जीत भोज्यं पानं च सर्पिषः||१७३|| एतदेवोच्चिटिङ्गेऽपि प्रतिलोमं च पांशुभिः| उद्वर्तनं सुखाम्बूष्णैस्तथाऽवच्छादनं घनैः||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (175-188) · Śloka 188
ਸ਼੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਾਤ੍ਤੁ ਤਥਾ ਧਾਤੁਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍| ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੀ ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵ੍ਯਧੋਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍||੧੭੫|| ਅਨ੍ਯੇਪ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾ ਵ੍ਯਾਲਾਃ ਕਫਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪਣਾਃ| ਹਚ੍ਛਿਰੋਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਮ੍ਭਤਸਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਕਰਾ ਮਤਾਃ||੧੭੬|| ਕਣ੍ਡੂਨਿਸ੍ਤੋਦਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਸੁਪ੍ਤਿਕ੍ਲੇਦੋਪਸ਼ੋਸਣਮ੍| ਵਿਦਾਹਰਾਗਰੁਕ੍ਪਾਕਾਃ ਸ਼ੋਫੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਨਿਕੁਞ੍ਚਨਮ੍||੧੭੭|| ਦਂਸ਼ਾਵਦਰਣਂ ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ| ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸਵਿਸੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਸੇ||੧੭੮|| ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਕ੍ਰਮਾਃ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾ ਵਿਧਿਮਨ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾਵਦ੍ਬ੍ਰੁਵਤਃ ਸ਼ਣੁ||੧੭੯|| ਹਦ੍ਵਿਦਾਹੇ ਪ੍ਰਸੇਕੇ ਵਾ ਵਿਰੇਕਵਮਨਂ ਭਸ਼ਮ੍| ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕ੍ਰਮਃ||੧੮੦|| ਸ਼ਿਰੋਗਤੇ ਵਿਸੇ ਨਸ੍ਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੂਲਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ||੧੮੧|| ਦਕ੍ਸਕਾਕਮਯੂਰਾਣਾਂ ਮਾਂਸਾਸਙ੍ਮਸ੍ਤਕੇ ਕ੍ਸਤੇ| ਉਪਧੇਯਮਧੋਦਸ੍ਟਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ||੧੮੨|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਕ੍ਸਾਰਵਚਾਸੈਨ੍ਧਵਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਾਃ| ਪਿਸ੍ਟਾ ਰੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤੇਨ ਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸਿਗਤਮਞ੍ਜਨਾਤ੍||੧੮੩|| ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਮਂ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਣ੍ਠਗਤੇ ਵਿਸੇ| ਲਿਹ੍ਯਾਦਾਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਪਲਂ ਨਤਾਤ੍||੧੮੪|| ਵਿਸੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਚ ਸਮਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਪਿਤ੍ਤੇਨ ਨਰਃ ਪਿਬੇਤ੍||੧੮੫|| ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਂ ਚ ਗੋਧਾਯਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਵਿਸੇ ਰਸਗਤੇ ਪਾਨਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਤਮ੍||੧੮੬|| ਸ਼ੇਲੋਰ੍ਮੂਲਤ੍ਵਗਗ੍ਰਾਣਿ ਬਾਦਰੌਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਚ| ਕਟਭ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਰਕ੍ਤਗਤੇ, ਮਾਂਸਗਤੇ ਪਿਬੇਤ੍||੧੮੭|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਖਦਿਰਾਰਿਸ੍ਟਂ ਕੌਟਜਂ ਮੂਲਮਮ੍ਭਸਾ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਬਲੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਮਧੂਕਂ ਮਧੁਕਂ ਨਤਮ੍||੧੮੮||
श्वा त्रिदोषप्रकोपात्तु तथा धातुविपर्ययात्| शिरोऽभितापी लालास्राव्यधोवक्त्रस्तथा भवेत्||१७५|| अन्येऽप्येवंविधा व्यालाः कफवातप्रकोपणाः| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृषामूर्च्छाकरा मताः||१७६|| कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदोपशोषणम्| विदाहरागरुक्पाकाः शोफो ग्रन्थिनिकुञ्चनम्||१७७|| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| ज्वरश्च सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१७८|| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| पूर्वोक्ता विधिमन्यं च यथावद्ब्रुवतः शृणु||१७९|| हृद्विदाहे प्रसेके वा विरेकवमनं भृशम्| यथावस्थं प्रयोक्तव्यं शुद्धे संसर्जनक्रमः||१८०|| शिरोगते विषे नस्तः कुर्यान्मूलानि बुद्धिमान्| बन्धुजीवस्य भार्ग्याश्च सुरसस्यासितस्य च||१८१|| दक्षकाकमयूराणां मांसासृङ्मस्तके क्षते| उपधेयमधोदष्टस्योर्ध्वदष्टस्य पादयोः||१८२|| पिप्पलीमरिचक्षारवचासैन्धवशिग्रुकाः| पिष्टा रोहितपित्तेन घ्नन्त्यक्षिगतमञ्जनात्||१८३|| कपित्थमामं ससिताक्षौद्रं कण्ठगते विषे| लिह्यादामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात्||१८४|| विषे पक्वाशयगते पिप्पलीं रजनीद्वयम्| मञ्जिष्ठां च समं पिष्ट्वा गोपित्तेन नरः पिबेत्||१८५|| रक्तं मांसं च गोधायाः शुष्कं चूर्णीकृतं हितम्| विषे रसगते पानं कपित्थरससंयुतम्||१८६|| शेलोर्मूलत्वगग्राणि बादरौदुम्बराणि च| कटभ्याश्च पिबेद्रक्तगते, मांसगते पिबेत्||१८७|| सक्षौद्रं खदिरारिष्टं कौटजं मूलमम्भसा| सर्वेषु च बले द्वे तु मधूकं मधुकं नतम्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (189-198) · Śloka 199
ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਨਾਗਰਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਨਵਨੀਤੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| ਕਫੇ ਭਿਸਗੁਦੀਰ੍ਣੇ ਤੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੧੮੯|| ਮਾਂਸੀਕੁਙ੍ਕੁਮਪਤ੍ਰਤ੍ਵਗ੍ਰਜਨੀਨਤਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਸੁਰਸੈਰਮ੍ਬੁਪੇਸਿਤੈਃ||੧੯੦|| ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਥਵਿਸਾਪਹਾਃ| ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤ੍ਵਗੇਵ ਚ||੧੯੧|| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ ਤਮਾਲਸ਼੍ਚ ਰਸਃ ਕੈਸ਼ਰ ਏਵ ਚ| ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ਯ ਨਖਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਪਿਸ੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ||੧੯੨|| ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣ੍ਯੇਵ ਵਜ੍ਰਿਵਜ੍ਰਮਿਵਾਸੁਰਾਨ੍| ਰਸੇ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਰਿਚਂ ਸਿਤਮ੍||੧੯੩|| ਭਾਵਿਤਂ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਨਸ੍ਯਪਾਨਾਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਨਤਕੁਸ੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍||੧੯੪|| ਅਪਿ ਤਕ੍ਸਕਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਮੇਤਤ੍ ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍| ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ||੧੯੫|| ਪਾਨਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਨਸ੍ਯਂ ਸਮਧੁ ਪਾਕਲਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ ਚ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸਿਤਾ||੧੯੬|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨਿ ਪਾਨਂ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵਿਸੇ| ਵ੍ਯੋਸਂ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਗਹਧੂਮੋ ਹਰੇਣੁਕਾ||੧੯੭|| ਤਗਰਂ ਕਟੁਕਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਵਿਸਮ੍| ਗਹਧੂਮਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮੂਲਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍||੧੯੮|| ਅਪਿ ਵਾਸੁਕਿਨਾ ਦਸ੍ਟਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍ |੧੯੯|
पिप्पलीं नागरं क्षारं नवनीतेन मूर्च्छितम्| कफे भिषगुदीर्णे तु विदध्यात्प्रतिसारणम्||१८९|| मांसीकुङ्कुमपत्रत्वग्रजनीनतचन्दनैः| मनःशिलाव्याघ्रनखसुरसैरम्बुपेषितैः||१९०|| पाननस्याञ्जनालेपाः सर्वशोथविषापहाः| चन्दनं तगरं कुष्ठं हरिद्रे द्वे त्वगेव च||१९१|| मनःशिला तमालश्च रसः कैशर एव च| शार्दूलस्य नखश्चैव सुपिष्टं तण्डुलाम्बुना||१९२|| हन्ति सर्वविषाण्येव वज्रिवज्रमिवासुरान्| रसे शिरीषपुष्पस्य सप्ताहं मरिचं सितम्||१९३|| भावितं सर्पदष्टानां नस्यपानाञ्जने हितम्| द्विपलं नतकुष्ठाभ्यां घृतक्षौद्रचतुष्पलम्||१९४|| अपि तक्षकदष्टानां पानमेतत् सुखप्रदम्| सिन्धुवारस्य मूलं च श्वेता च गिरिकर्णिका||१९५|| पानं दर्वीकरैर्दष्टे नस्यं समधु पाकलम्| मञ्जिष्ठा मधुयष्टी च जीवकर्षभकौ सिता||१९६|| काश्मर्यं वटशुङ्गानि पानं मण्डलिनां विषे| व्योषं सातिविषं कुष्ठं गृहधूमो हरेणुका||१९७|| तगरं कटुका क्षौद्रं हन्ति राजीमतां विषम्| गृहधूमं हरिद्रे द्वे समूलं तण्डुलीयकम्||१९८|| अपि वासुकिना दष्टः पिबेन्मधुघृताप्लुतम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (199-211) · Śloka 211
ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਤ੍ਵਗਾਲੇਪਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਕੀਟਵਿਸਾਪਹਃ||੧੯੯|| ਮੁਕ੍ਤਾਲੇਪੋ ਵਰਃ ਸ਼ੋਥਦਾਹਤੋਦਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਿਰੀਸਃ ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਿਕਾ||੨੦੦|| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਨਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪਾਟਲੋਦੀਚ੍ਯਸਾਰਿਵਾਃ| ਸ਼ੇਲੁਸ੍ਵਰਸਪਿਸ੍ਟੋਯਂ ਲੂਤਾਨਾਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕਃ||੨੦੧|| (ਯਥਾਯੋਗਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਾਲੇਪਨਾਦਿਸੁ)| ਮਧੂਕਂ ਮਧੁਕਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਿਰੀਸੋਦੀਚ੍ਯਪਾਟਲਾਃ| ਸਨਿਮ੍ਬਸਾਰਿਵਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਪਾਨਂ ਲੂਤਾਵਿਸਾਪਹਮ੍||੨੦੨|| ਕੁਸੁਮ੍ਭਪੁਸ੍ਪਂ ਗੋਦਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ ਕਪੋਤਵਿਟ੍| ਦਨ੍ਤੀ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਪਾਤਨਂ ਤਯੋਃ||੨੦੩|| ਕਟਭ੍ਯਰ੍ਜੁਨਸ਼ੈਰੀਸਸ਼ੇਲੁਕ੍ਸੀਰਿਦ੍ਰੁਮਤ੍ਵਚਃ| ਕਸਾਯਕਲ੍ਕਚੂਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕੀਟਲੂਤਾਵ੍ਰਣਾਪਹਾਃ||੨੦੪|| ਤ੍ਵਚਂ ਚ ਨਾਗਰਂ ਚੈਵ ਸਮਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪੇਸਿਤਮ੍| ਪੇਯਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਵਿਸਾਪਹਮ੍||੨੦੫|| ਕੁਟਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਤਗਰਂ ਜਾਲਮਾਲਿਨੀ| ਤਿਕ੍ਤੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਸ਼੍ਚ ਯੋਗੋਯਂ ਪਾਨਪ੍ਰਧਮਨਾਦਿਭਿਃ||੨੦੬|| ਵਸ਼੍ਚਿਕੋਨ੍ਦੁਰੁਲੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਚ ਵਿਸਂ ਹਰੇਤ੍| ਸਮਾਨੋ ਹ੍ਯਮਤੇਨਾਯਂ ਗਰਾਜੀਰ੍ਣਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍||੨੦੭|| ਸਰ੍ਵੇਗਦਾ ਯਥਾਦੋਸਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕਕਣ੍ਟਕੇ| ਕਪੋਤਵਿਣ੍ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਾਦ੍ਰਸਃ||੨੦੮|| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨ੍ਯਾਰ੍ਕਂ ਪਯਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਕਰਞ੍ਜੋ ਮਧੁ ਵਾਰ੍ਸ਼੍ਚਿਕੇ| ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰੇਣ ਦਾਰ੍ਦੁਰੇ||੨੦੯|| ਮੂਲਾਨਿ ਸ਼੍ਵੇਤਭਣ੍ਡੀਨਾਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਜੇ| ਕੀਟਦਸ੍ਟਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਾਨਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਜਲੌਕਸਾਮ੍||੨੧੦|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਰੀ ਚਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਵਾਰ੍ਸ਼੍ਚਿਕੋ ਹ੍ਯੁਚ੍ਚਿਟਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਣਭਸ੍ਯੌਨ੍ਦੁਰੋਗਦਃ ||੨੧੧||
क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||१९९|| मुक्तालेपो वरः शोथदाहतोदज्वरापहः| चन्दनं पद्मकोशीरं शिरीषः सिन्धुवारिका||२००|| क्षीरशुक्ला नतं कुष्ठं पाटलोदीच्यसारिवाः| शेलुस्वरसपिष्टोऽयं लूतानां सार्वकार्मिकः||२०१|| (यथायोगं प्रयोक्तव्यः समीक्ष्यालेपनादिषु)| मधूकं मधुकं कुष्ठं शिरीषोदीच्यपाटलाः| सनिम्बसारिवाक्षौद्राः पानं लूताविषापहम्||२०२|| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| दन्ती त्रिवृत्सैन्धवं च कर्णिकापातनं तयोः||२०३|| कटभ्यर्जुनशैरीषशेलुक्षीरिद्रुमत्वचः| कषायकल्कचूर्णाः स्युः कीटलूताव्रणापहाः||२०४|| त्वचं च नागरं चैव समांशं श्लक्ष्णपेषितम्| पेयमुष्णाम्बुना सर्वं मूषिकाणां विषापहम्||२०५|| कुटजस्य फलं पिष्टं तगरं जालमालिनी| तिक्तेक्ष्वाकुश्च योगोऽयं पानप्रधमनादिभिः||२०६|| वृश्चिकोन्दुरुलूतानां सर्पाणां च विषं हरेत्| समानो ह्यमृतेनायं गराजीर्णं च नाशयेत्||२०७|| सर्वेऽगदा यथादोषं प्रयोज्याः स्युः कृकण्टके| कपोतविण्मातुलुङ्गं शिरीषकुसुमाद्रसः||२०८|| शङ्खिन्यार्कं पयः शुण्ठी करञ्जो मधु वार्श्चिके| शिरीषस्य फलं पिष्टं स्नुहीक्षीरेण दार्दुरे||२०९|| मूलानि श्वेतभण्डीनां व्योषं सर्पिश्च मत्स्यजे| कीटदष्टक्रियाः सर्वाः समानाः स्युर्जलौकसाम्||२१०|| वातपित्तहरी चापि क्रिया प्रायः प्रशस्यते| वार्श्चिको ह्युच्चिटिङ्गस्य कणभस्यौन्दुरोऽगदः ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (212-218) · Śloka 218
ਵਚਾਂ ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਚਂ ਪਾਠਾਂ ਨਤਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਨਾਕੁਲੀਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਿਰੀਸਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍||੨੧੨|| ਗੁਹਾਮਤਿਗੁਹਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮਜਗਨ੍ਧਾਂ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ| ਕਤ੍ਤਣਂ ਕਟਭੀਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਗਹਧੂਮਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍||੨੧੩|| ਰੋਹੀਤਕਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਪਰਮੋਗਦਃ| ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਦਿਲੇਪੇਸੁ ਹਿਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਾਦਿਸੁ||੨੧੪|| ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਜਸ਼ਕਤ੍ਕ੍ਸਾਰਃ ਸੁਰਸਾਥਾਕ੍ਸਿਪੀਡਕਃ | ਮਦਿਰਾਮਣ੍ਡਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿਤਃ ਸ਼ਤਪਦੀਵਿਸੇ||੨੧੫|| ਕਪਿਤ੍ਥਮਕ੍ਸਿਪੀਡੋਰ੍ਕਬੀਜਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਤਥਾ| ਕਰਞ੍ਜੋ ਦ੍ਵੇ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਚ ਗਹਗੋਧਾਵਿਸਂ ਜਯੇਤ੍||੨੧੬|| ਕਾਕਾਣ੍ਡਰਸਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸਾਣਾਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਃ| ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਬਰ੍ਹਿਪਿਤ੍ਤੇਨ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਯਸਪੀਲੁਕਃ||੨੧੭|| ਸ਼ਿਰੀਸਫਲਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਪੁਸ੍ਪਪਤ੍ਰੈਃ ਸਮੈਰ੍ਧਤੈਃ| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਰੀਸੋਯਂ ਵਿਸਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਵਧੇ||੨੧੮|| ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਰੀਸੋਗਦਃ|
वचां वंशत्वचं पाठां नतं सुरसमञ्जरीम्| द्वे बले नाकुलीं कुष्ठं शिरीषं रजनीद्वयम्||२१२|| गुहामतिगुहां श्वेतामजगन्धां शिलाजतु| कत्तृणं कटभीं क्षारं गृहधूमं मनःशिलाम्||२१३|| रोहीतकस्य पित्तेन पिष्ट्वा तु परमोऽगदः| नस्याञ्जनादिलेपेषु हितो विश्वम्भरादिषु||२१४|| स्वर्जिकाऽजशकृत्क्षारः सुरसाऽथाक्षिपीडकः | मदिरामण्डसंयुक्तो हितः शतपदीविषे||२१५|| कपित्थमक्षिपीडोऽर्कबीजं त्रिकटुकं तथा| करञ्जो द्वे हरिद्रे च गृहगोधाविषं जयेत्||२१६|| काकाण्डरससंयुक्तो विषाणां तण्डुलीयकः| प्रधानो बर्हिपित्तेन तद्वद्वायसपीलुकः||२१७|| शिरीषफलमूलत्वक्पुष्पपत्रैः समैर्धृतैः| श्रेष्ठः पञ्चशिरीषोऽयं विषाणां प्रवरो वधे||२१८|| इति पञ्चशिरीषोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (219-220) · Śloka 220
ਚਤੁਸ੍ਪਦ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਪਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਨਖਦਨ੍ਤਕ੍ਸਤਂ ਤੁ ਯਤ੍| ਸ਼ੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਸ੍ਰਵਤਿ ਜ੍ਵਰਯਤ੍ਯਪਿ||੨੧੯|| ਸੋਮਵਲ੍ਕੋਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ ਹਂਸਪਦ੍ਯਪਿ| ਰਜਨ੍ਯੌ ਗੈਰਿਕਂ ਲੇਪੋ ਨਖਦਨ੍ਤਵਿਸਾਪਹਃ||੨੨੦||
चतुष्पद्भिर्द्विपद्भिर्वा नखदन्तक्षतं तु यत्| शूयते पच्यते चापि स्रवति ज्वरयत्यपि||२१९|| सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपद्यपि| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (221-223) · Śloka 223
ਦੁਰਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕੇਨਚਿਦ੍ਵਿਸਸ਼ਙ੍ਕਯਾ| ਵਿਸੋਦ੍ਵੇਗਾਜ੍ਜ੍ਵਰਸ਼ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦਾਹੋਪਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍||੨੨੧|| ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਮੋਹੋਤਿਸਾਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੇਤਚ੍ਛਙ੍ਕਾਵਿਸਂ ਮਤਮ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਿਦਂ ਤਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ ਬੁਧਃ||੨੨੨|| ਸਿਤਾ ਵੈਗਨ੍ਧਿਕੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਪਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਮ੍ਬੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਹਰ੍ਸਣਮ੍||੨੨੩||
दुरन्धकारे विद्धस्य केनचिद्विषशङ्कया| विषोद्वेगाज्ज्वरशछर्दिर्मूर्च्छा दाहोऽपि वा भवेत्||२२१|| ग्लानिर्मोहोऽतिसारश्चाप्येतच्छङ्काविषं मतम्| चिकित्सितमिदं तस्य कुर्यादाश्वासयन् बुधः||२२२|| सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु| पानं समन्त्रपूताम्बु प्रोक्षणं सान्त्वहर्षणम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (224-228) · Śloka 228
ਸ਼ਾਲਯਃ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੋਰਦੂਸਾਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਭੋਜਨਾਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਲਵਣਾਰ੍ਥੇ ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੨੨੪|| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਜੀਵਨ੍ਤੀਵਾਰ੍ਤਾਕਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਾਃ| ਚੁਚ੍ਚੂਰ੍ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀ ਚ ਸ਼ਾਕਂ ਚ ਕੁਲਕਂ ਹਿਤਮ੍||੨੨੫|| ਧਾਤ੍ਰੀ ਦਾਡਿਮਮਮ੍ਲਾਰ੍ਥੇ ਯੂਸਾ ਮੁਦ੍ਗਹਰੇਣੁਭਿਃ| ਰਸਾਸ਼੍ਚੈਣਸ਼ਿਖਿਸ਼੍ਵਾਵਿਲ੍ਲਾਵਤੈਤ੍ਤਿਰਪਾਰ੍ਸਤਾਃ||੨੨੬|| ਵਿਸਘ੍ਨੌਸਧਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਰਸਾ ਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਤਾਃ| ਅਵਿਦਾਹੀਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਸਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੨੨੭|| ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਧ੍ਯਸ਼ਨਕ੍ਰੋਧਕ੍ਸੁਦ੍ਭਯਾਯਾਸਮੈਥੁਨਮ੍| ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਸਮੁਕ੍ਤੋਪਿ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੨੨੮||
शालयः षष्टिकाश्चैव कोरदूषाः प्रियङ्गवः| भोजनार्थे प्रशस्यन्ते लवणार्थे च सैन्धवम्||२२४|| तण्डुलीयकजीवन्तीवार्ताकसुनिषण्णकाः| चुच्चूर्मण्डूकपर्णी च शाकं च कुलकं हितम्||२२५|| धात्री दाडिममम्लार्थे यूषा मुद्गहरेणुभिः| रसाश्चैणशिखिश्वाविल्लावतैत्तिरपार्षताः||२२६|| विषघ्नौषधसंयुक्ता रसा यूषाश्च संस्कृताः| अविदाहीनि चान्नानि विषार्तानां भिषग्जितम्||२२७|| विरुद्धाध्यशनक्रोधक्षुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (229-241) · Śloka 242
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਸ਼ਿਰੋਨ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ੋਥਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤੌਸ੍ਠਕਰ੍ਣਾਤਾ | ਜ੍ਵਰਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਕ੍ਸਿਗਾਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਹਨੁਕਮ੍ਪੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦਨਮ੍||੨੨੯|| ਰੋਮਾਪਗਮਨਂ ਗ੍ਲਾਨਿਰਰਤਿਰ੍ਵੇਪਥੁਰ੍ਭ੍ਰਮਃ| ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਂ ਭਵਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਸ੍ਟਾਨਾਮਿਹ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੨੩੦|| ਦੇਵਦਾਰੁ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਰਲਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁ| ਰਾਸ੍ਨਾ ਗੋਰੋਚਨਾਜਾਜੀ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਿਕ੍ਸੁਰਸੋ ਨਤਮ੍||੨੩੧|| ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਨਨ੍ਤਂ ਗੋਪਿਤ੍ਤਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍| ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਨਾਂ ਦਸ੍ਟਾਨਾਮਗਦਃ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕਃ||੨੩੨|| ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਵੇਦਰਜੋਨਾਨਾਙ੍ਗਜਾਨ੍ਮਲਾਨ੍| ਸ਼ਤ੍ਰੁਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਗਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍||੨੩੩|| ਤੈਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕਸ਼ੋਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਰ੍ਗਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ| ਮਰ੍ਮਪ੍ਰਧਮਨਾਧ੍ਮਾਨਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਯੋਃ||੨੩੪|| ਜਠਰਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸੋ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਗੁਲ੍ਮਃ ਕ੍ਸਯੋ ਜ੍ਵਰਃ | ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍||੨੩੫|| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮਾਰ੍ਜਾਰਗੋਮਾਯੁਵ੍ਯਾਲਾਨ੍ ਸਨਕੁਲਾਨ੍ ਕਪੀਨ੍| ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਦ੍ਯਾਦੀਞ੍ਛੁਸ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚ ਸਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍||੨੩੬|| ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਗੌਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਗੌਰਸ਼੍ਚ ਕਾਲਕਮ੍| ਵਿਕਰ੍ਣਨਾਸਿਕਂ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਿਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ||੨੩੭|| ਤਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਭਿਸਕ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਪਚ੍ਛੇਤ੍ ਕਿਂ ਕੈਃ ਕਦਾ ਸਹ| ਜਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯਵਗਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਮਨਂ ਭਿਸਕ੍||੨੩੮|| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਤਾਮ੍ਰਰਜਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਹਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਹਦਿ ਤਤਃ ਸ਼ਾਣਂ ਹੇਮਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਦਾਪਯੇਤ੍||੨੩੯|| ਹੇਮ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣ੍ਯਾਸ਼ੁ ਗਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਨ ਸਜ੍ਜਤੇ ਹੇਮਪਾਙ੍ਗੇ ਵਿਸਂ ਪਦ੍ਮਦਲੇਮ੍ਬੁਵਤ੍||੨੪੦|| ਨਾਗਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਸ੍ਨੁਕ੍ਪਯਃਫਲੈਃ| ਸਾਧਿਤਂ ਮਾਹਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾਢਕਂ ਹਿਤਮ੍||੨੪੧|| ਸਰ੍ਪਕੀਟਵਿਸਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਗਰਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|੨੪੨|
मुहुर्मुहुः शिरोन्यासः शोथः स्रस्तौष्ठकर्णाता | ज्वरः स्तब्धाक्षिगात्रत्वं हनुकम्पोऽङ्गमर्दनम्||२२९|| रोमापगमनं ग्लानिररतिर्वेपथुर्भ्रमः| चतुष्पदां भवत्येतद्दष्टानामिह लक्षणम्||२३०|| देवदारु हरिद्रे द्वे सरलं चन्दनागुरु| रास्ना गोरोचनाऽजाजी गुग्गुल्विक्षुरसो नतम्||२३१|| चूर्णं ससैन्धवानन्तं गोपित्तमधुसंयुतम्| चतुष्पदानां दष्टानामगदः सार्वकार्मिकः||२३२|| सौभाग्यार्थं स्त्रियः स्वेदरजोनानाङ्गजान्मलान्| शत्रुप्रयुक्तांश्च गरान् प्रयच्छन्त्यन्नमिश्रितान्||२३३|| तैः स्यात् पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निर्गरश्चास्योपजायते| मर्मप्रधमनाध्मानं श्वयथुं हस्तपादयोः||२३४|| जठरं ग्रहणीदोषो यक्ष्मा गुल्मः क्षयो ज्वरः | एवंविधस्य चान्यस्य व्याधेर्लिङ्गानि दर्शयेत्||२३५|| स्वप्ने मार्जारगोमायुव्यालान् सनकुलान् कपीन्| प्रायः पश्यति नद्यादीञ्छुष्कांश्च सवनस्पतीन्||२३६|| कालश्च गौरमात्मानं स्वप्ने गौरश्च कालकम्| विकर्णनासिकं वाऽपि प्रपश्येद्विहतेन्द्रियः ||२३७|| तमवेक्ष्य भिषक् प्राज्ञाः पृच्छेत् किं कैः कदा सह| जग्धमित्यवगम्याशु प्रदद्याद्वमनं भिषक्||२३८|| सूक्ष्मं ताम्ररजस्तस्मै सक्षौद्रं हृद्विशोधनम्| शुद्धे हृदि ततः शाणं हेमचूर्णस्य दापयेत्||२३९|| हेम सर्वविषाण्याशु गरांश्च विनियच्छति| न सज्जते हेमपाङ्गे विषं पद्मदलेऽम्बुवत्||२४०|| नागदन्तीत्रिवृद्दन्तीद्रवन्तीस्नुक्पयःफलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्||२४१|| सर्पकीटविषार्तानां गरार्तानां च शान्तये|२४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (242-249) · Śloka 249
ਸ਼ਿਰੀਸਤ੍ਵਕ੍ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲੇ||੨੪੨|| ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਸਾਰਿਵਾਸ੍ਫੋਤਾਸੁਰਭੀਨਿਮ੍ਬਪਾਟਲਾਃ| ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਾਢਕੀਮੂਰ੍ਵਾਵਾਸਾਸੁਰਸਵਤ੍ਸਕਾਨ੍||੨੪੩|| ਪਾਠਾਙ੍ਕੋਲਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਰ੍ਕਮੂਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਦ੍ਮਕਾਨ੍| ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਬਹਤੀਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਕੋਵਿਦਾਰਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍||੨੪੪|| ਕਟਭੀਦਨ੍ਤ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ਼੍ਵੇਤਭਣ੍ਡਾਸ਼੍ਵਖੁਰਕੌ ਕੁਸ੍ਠਦਾਰੁਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਨ੍||੨੪੫|| ਵਿਦਾਰੀਂ ਮਧੁਕਾਤ੍ ਸਾਰਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਫਲਤ੍ਵਚੌ| ਰਜਨ੍ਯੌ ਲੋਧ੍ਰਮਕ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਾਢਕਮ੍||੨੪੬|| ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਬੁਚ੍ਛਾਗਗੋਮੂਤ੍ਰਤ੍ਰ੍ਯਾਢਕੇ ਤਦ੍ਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰਕ੍ਸਯੋਨ੍ਮਾਦਭੂਤਗ੍ਰਹਗਰੋਦਰਮ੍||੨੪੭|| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਕ੍ਰਿਮੀਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹੋਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਕਾਮਲਾਃ| ਹਨੁਸ੍ਕਨ੍ਧਗ੍ਰਹਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ||੨੪੮|| ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਸਞ੍ਜੀਵਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਬੋਦ੍ਬਨ੍ਧਮਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍| ਨਾਮ੍ਨੇਦਮਮਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਤੋਤ੍ਤਮਮ੍||੨੪੯|| ਇਤ੍ਯਮਤਘਤਮ੍|
शिरीषत्वक् त्रिकटुकं त्रिफलां चन्दनोत्पले||२४२|| द्वे बले सारिवास्फोतासुरभीनिम्बपाटलाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकान्||२४३|| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकान्| विशालां बृहतीं लाक्षां कोविदारं शतावरीम्||२४४|| कटभीदन्त्यपामार्गान् पृश्निपर्णीं रसाञ्जनम्| श्वेतभण्डाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रियङ्गुकान्||२४५|| विदारीं मधुकात् सारं करञ्जस्य फलत्वचौ| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्||२४६|| तुल्याम्बुच्छागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरम्||२४७|| पाण्डुरोगक्रिमीगुल्मप्लीहोरुस्तम्भकामलाः| हनुस्कन्धग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः||२४८|| हन्यात् सञ्जीवयेच्चापि विबोद्बन्धमृतान्नरान्| नाम्नेदममृतं सर्वविषाणां स्याद्धृतोत्तमम्||२४९|| इत्यमृतघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (250-253) · Śloka 253
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਛਤ੍ਰੀ ਝਰ੍ਝਰਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਚਰੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਥਾ ਦਿਵਾ| ਤਚ੍ਛਾਯਾਸ਼ਬ੍ਦਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਨ੍ਨਗਾਃ||੨੫੦|| ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ੇਦਾਸ਼ੁ ਤਂ ਸਰ੍ਪਂ ਲੋਸ੍ਟਮੇਵ ਵਾ| ਉਪਰ੍ਯਰਿਸ੍ਟਾਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਦਹੇਤ੍ਤਥਾ||੨੫੧|| ਵਜ੍ਰਂ ਮਰਕਤਃ ਸਾਰਃ ਪਿਚੁਕੋ ਵਿਸਮੂਸਿਕਾ| ਕਰ੍ਕੇਤਨਃ ਸਰ੍ਪਮਣਿਰ੍ਵੈਦੂਰ੍ਯਂ ਗਜਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍||੨੫੨|| ਧਾਰ੍ਯਂ ਗਰਮਣਿਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਰੌਸਧ੍ਯੋ ਵਿਸਾਪਹਾਃ| ਖਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਰਿਕਾਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ਼ਿਖਿਹਂਸਸ਼ੁਕਾਦਯਃ||੨੫੩||
भवन्ति चात्र- छत्री झर्झरपाणिश्च चरेद्रात्रौ तथा दिवा| तच्छायाशब्दवित्रस्ताः प्रणश्यन्त्याशु पन्नगाः||२५०|| दष्टमात्रो दशेदाशु तं सर्पं लोष्टमेव वा| उपर्यरिष्टां बध्नीयाद्दंशं छिन्द्याद्दहेत्तथा||२५१|| वज्रं मरकतः सारः पिचुको विषमूषिका| कर्केतनः सर्पमणिर्वैदूर्यं गजमौक्तिकम्||२५२|| धार्यं गरमणिर्याश्च वरौषध्यो विषापहाः| खगाश्च शारिकाक्रौञ्चशिखिहंसशुकादयः||२५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (254) · Śloka 254
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਇਤੀਦਮੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰੈਰ੍ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਂ ਵਿਸਰੋਗਭੇਸਜਮ੍| ਅਧੀਤ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯਨ੍ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਵਿਸਾਣਾਮਵਿਸਹ੍ਯਤਾਂ ਬੁਧਃ||੨੫੪||
तत्र श्लोकः- इतीदमुक्तं द्विविधस्य विस्तरैर्बहुप्रकारं विषरोगभेषजम्| अधीत्य विज्ञाय तथा प्रयोजयन् व्रजेद्विषाणामविषह्यतां बुधः||२५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 23
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने विषचिकित्सितं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon