Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತೋ ವಿಷಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨|| ಪ್ರಾಗುತ್ಪತ್ತಿಂ ಗುಣಾನ್ ಯೋನಿಂ ವೇಗಾಲ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯುಪಕ್ರಮಾನ್| ವಿಷಸ್ಯ ಬ್ರುವತಃ ಸಮ್ಯಗಗ್ನಿವೇಶ ನಿಬೋಧ ಮೇ||೩||
अथातो विषचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| प्रागुत्पत्तिं गुणान् योनिं वेगाँल्लिङ्गान्युपक्रमान्| विषस्य ब्रुवतः सम्यगग्निवेश निबोध मे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ಅಮೃತಾರ್ಥಂ ಸಮುದ್ರೇ ತು ಮಥ್ಯಮಾನೇ ಸುರಾಸುರೈಃ| ಜಜ್ಞೇ ಪ್ರಾಗಮೃತೋತ್ಪತ್ತೇಃ ಪುರುಷೋ ಘೋರದರ್ಶನಃ||೪|| ದೀಪ್ತತೇಜಾಶ್ಚತುರ್ದಂಷ್ಟ್ರೋ ಹರಿಕೇಶೋಽನಲೇಕ್ಷಣಃ| ಜಗದ್ವಿಷಣ್ಣಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೇನಾಸೌ ವಿಷಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ||೫||
अमृतार्थं समुद्रे तु मथ्यमाने सुरासुरैः| जज्ञे प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||४|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसञ्ज्ञितः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
ಜಙ್ಗಮಸ್ಥಾವರಾಯಾಂ ತದ್ಯೋನೌ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನ್ಯಯೋಜಯತ್| ತದಮ್ಬುಸಮ್ಭವಂ ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವಿವಿಧಂ ಪಾವಕೋಪಮಮ್||೬|| ಅಷ್ಟವೇಗಂ ದಶಗುಣಂ ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯುಪಕ್ರಮಮ್|೭|
जङ्गमस्थावरायां तद्योनौ ब्रह्मा न्ययोजयत्| तदम्बुसम्भवं तस्माद्द्विविधं पावकोपमम्||६|| अष्टवेगं दशगुणं चतुर्विंशत्युपक्रमम्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ತದ್ವರ್ಷಾಸ್ವಮ್ಬುಯೋನಿತ್ವಾತ್ ಸಙ್ಕ್ಲೇದಂ ಗುಡವದ್ಗತಮ್||೭|| ಸರ್ಪತ್ಯಮ್ಬುಧರಾಪಾಯೇ ತದಗಸ್ತ್ಯೋ ಹಿನಸ್ತಿ ಚ| ಪ್ರಯಾತಿ ಮನ್ದವೀರ್ಯತ್ವಂ ವಿಷಂ ತಸ್ಮಾದ್ಧನಾತ್ಯಯೇ||೮||
तद्वर्षास्वम्बुयोनित्वात् सङ्क्लेदं गुडवद्गतम्||७|| सर्पत्यम्बुधरापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9-10) · Śloka 10
ಸರ್ಪಾಃ ಕೀಟೋನ್ದುರಾ ಲೂತಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾ ಗೃಹಗೋಧಿಕಾಃ| ಜಲೌಕಾಮತ್ಸ್ಯಮಣ್ಡೂಕಾಃ ಕಣಭಾಃ ಸಕೃಕಣ್ಟಕಾಃ||೯|| ಶ್ವಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಗೋಮಾಯುತರಕ್ಷುನಕುಲಾದಯಃ| ದಂಷ್ಟ್ರಿಣೋ ಯೇ ವಿಷಂ ತೇಷಾಂ ದಂಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಂ ಜಙ್ಗಮಂ ಮತಮ್||೧೦||
सर्पाः कीटोन्दुरा लूता वृश्चिका गृहगोधिकाः| जलौकामत्स्यमण्डूकाः कणभाः सकृकण्टकाः||९|| श्वसिंहव्याघ्रगोमायुतरक्षुनकुलादयः| दंष्ट्रिणो ये विषं तेषां दंष्ट्रोत्थं जङ्गमं मतम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-13) · Śloka 13
ಮುಸ್ತಕಂ ಪೌಷ್ಕರಂ ಕ್ರೌಞ್ಚಂ ವತ್ಸನಾಭಂ ಬಲಾಹಕಮ್| ಕರ್ಕಟಂ ಕಾಲಕೂಟಂ ಚ ಕರವೀರಕಸಞ್ಜ್ಞಕಮ್||೧೧|| ಪಾಲಕೇನ್ದ್ರಾಯುಧಂ ತೈಲಂ ಮೇಘಕಂ ಕುಶಪುಷ್ಪಕಮ್| ರೋಹಿಷಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಚ ಲಾಙ್ಗಲಕ್ಯಞ್ಜನಾಭಕಮ್||೧೨|| ಸಙ್ಕೋಚಂ ಮರ್ಕಟಂ ಶೃಙ್ಗೀವಿಷಂ ಹಾಲಾಹಲಂ ತಥಾ| ಏವಮಾದೀನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ಮೂಲಜಾನಿ ಸ್ಥಿರಾಣಿ ಚ||೧೩||
मुस्तकं पौष्करं क्रौञ्चं वत्सनाभं बलाहकम्| कर्कटं कालकूटं च करवीरकसञ्ज्ञकम्||११|| पालकेन्द्रायुधं तैलं मेघकं कुशपुष्पकम्| रोहिषं पुण्डरीकं च लाङ्गलक्यञ्जनाभकम्||१२|| सङ्कोचं मर्कटं शृङ्गीविषं हालाहलं तथा| एवमादीनि चान्यानि मूलजानि स्थिराणि च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
ಗರಸಂಯೋಗಜಂ ಚಾನ್ಯದ್ಗರಸಞ್ಜ್ಞಂ ಗದಪ್ರದಮ್| ಕಾಲಾನ್ತರವಿಪಾಕಿತ್ವಾನ್ನ ತದಾಶು ಹರತ್ಯಸೂನ್||೧೪||
गरसंयोगजं चान्यद्गरसञ्ज्ञं गदप्रदम्| कालान्तरविपाकित्वान्न तदाशु हरत्यसून्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ನಿದ್ರಾಂ ತನ್ದ್ರಾಂ ಕ್ಲಮಂ ದಾಹಂ ಸಪಾಕಂ ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್| ಶೋಫಂ ಚೈವಾತಿಸಾರಂ ಚ ಜನಯೇಜ್ಜಙ್ಗಮಂ ವಿಷಮ್||೧೫|| ಸ್ಥಾವರಂ ತು ಜ್ವರಂ ಹಿಕ್ಕಾಂ ದನ್ತಹರ್ಷಂ ಗಲಗ್ರಹಮ್| ಫೇನವಮ್ಯರುಚಿಶ್ವಾಸಮೂರ್ಚ್ಛಾಶ್ಚ ಜನಯೇದ್ವಿಷಮ್ ||೧೬|| ಜಙ್ಗಮಂ ಸ್ಯಾದಧೋಭಾಗಮೂರ್ಧ್ವಭಾಗಂ ತು ಮೂಲಜಮ್| ತಸ್ಮಾದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಷಂ ಮೌಲಂ ಹನ್ತಿ ಮೌಲಂ ಚ ದಂಷ್ಟ್ರಜಮ್ ||೧೭||
निद्रां तन्द्रां क्लमं दाहं सपाकं लोमहर्षणम्| शोफं चैवातिसारं च जनयेज्जङ्गमं विषम्||१५|| स्थावरं तु ज्वरं हिक्कां दन्तहर्षं गलग्रहम्| फेनवम्यरुचिश्वासमूर्च्छाश्च जनयेद्विषम् ||१६|| जङ्गमं स्यादधोभागमूर्ध्वभागं तु मूलजम्| तस्माद्दंष्ट्राविषं मौलं हन्ति मौलं च दंष्ट्रजम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (18-23) · Śloka 23
ತೃಣ್ಮೋಹದನ್ತಹರ್ಷಪ್ರಸೇಕವಮಥಕ್ಲಮಾ ಭವನ್ತ್ಯಾದ್ಯೇ| ವೇಗೇ ರಸಪ್ರದೋಷಾದಸೃಕ್ಪ್ರದೋಷಾದ್ದ್ವಿತೀಯೇ ತು||೧೮|| ವೈವರ್ಣ್ಯಭ್ರಮವೇಪಥುಮೂರ್ಚ್ಛಾಜೃಮ್ಭಾಙ್ಗಚಿಮಿಚಿಮಾತಮಕಾಃ | ದುಷ್ಟಪಿಶಿತಾತ್ತೃತೀಯೇ ಮಣ್ಡಲಕಣ್ಡೂಶ್ವಯಥುಕೋಠಾಃ||೧೯|| ವಾತಾದಿಜಾಶ್ಚತುರ್ಥೇ ದಾಹಚ್ಛರ್ದ್ಯಙ್ಗಶೂಲಮೂರ್ಚ್ಛಾದ್ಯಾಃ| ನೀಲಾದೀನಾಂ ತಮಸಶ್ಚ ದರ್ಶನಂ ಪಞ್ಚಮೇ ವೇಗೇ||೨೦|| ಷಷ್ಠೇ ಹಿಕ್ಕಾ, ಭಙ್ಗಃ ಸ್ಕನ್ಧಸ್ಯ ತು ಸಪ್ತಮೇಽಷ್ಟಮೇ ಮರಣಮ್| ನೄಣಾಂ, ಚತುಷ್ಪದಾಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಃ, ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ತ್ರಿವಿಧಃ||೨೧|| ಸೀದತ್ಯಾದ್ಯೇ ಭ್ರಮತಿ ಚ, ಚತುಷ್ಪದೋ ವೇಪತೇ, ತತಃ ಶೂನ್ಯಃ | ಮನ್ದಾಹಾರೋ ಮ್ರಿಯತೇ ಶ್ವಾಸೇನ ಹಿ ಚತುರ್ಥವೇಗೇ ತು||೨೨|| ಧ್ಯಾಯತಿ ವಿಹಗಃ ಪ್ರಥಮೇ ವೇಗೇ, ಪ್ರಭ್ರಾಮ್ಯತಿ ದ್ವಿತೀಯೇ ತು| ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗಶ್ಚ ತೃತೀಯೇ ವಿಷವೇಗೇ ಯಾತಿ ಪಞ್ಚತ್ವಮ್||೨೩||
तृण्मोहदन्तहर्षप्रसेकवमथक्लमा भवन्त्याद्ये| वेगे रसप्रदोषादसृक्प्रदोषाद्द्वितीये तु||१८|| वैवर्ण्यभ्रमवेपथुमूर्च्छाजृम्भाङ्गचिमिचिमातमकाः | दुष्टपिशितात्तृतीये मण्डलकण्डूश्वयथुकोठाः||१९|| वातादिजाश्चतुर्थे दाहच्छर्द्यङ्गशूलमूर्च्छाद्याः| नीलादीनां तमसश्च दर्शनं पञ्चमे वेगे||२०|| षष्ठे हिक्का, भङ्गः स्कन्धस्य तु सप्तमेऽष्टमे मरणम्| नॄणां, चतुष्पदां स्याच्चतुर्विधः, पक्षिणां त्रिविधः||२१|| सीदत्याद्ये भ्रमति च, चतुष्पदो वेपते, ततः शून्यः | मन्दाहारो म्रियते श्वासेन हि चतुर्थवेगे तु||२२|| ध्यायति विहगः प्रथमे वेगे, प्रभ्राम्यति द्वितीये तु| स्रस्ताङ्गश्च तृतीये विषवेगे याति पञ्चत्वम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24-27) · Śloka 27
ಲಘು ರೂಕ್ಷಮಾಶು ವಿಶದಂ ವ್ಯವಾಯಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಕಾಸಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚ| ಉಷ್ಣಮನಿರ್ದೇಶ್ಯರಸಂ ದಶಗುಣಮುಕ್ತಂ ವಿಷಂ ತಜ್ಜ್ಞೈಃ||೨೪|| ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ವಾತಮಶೈತ್ಯಾತ್ಪಿತ್ತಂ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಸೃಕ್ ಪ್ರಕೋಪಯತಿ| ಕಫಮವ್ಯಕ್ತರಸತ್ವಾದನ್ನರಸಾಂಶ್ಚಾನುವರ್ತತೇ ಶೀಘ್ರಮ್||೨೫|| ಶೀಘ್ರಂ ವ್ಯವಾಯಿಭಾವಾದಾಶು ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಕೇವಲಂ ದೇಹಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾನ್ಮರ್ಮಘ್ನಂ ಪ್ರಾಣಘ್ನಂ ತದ್ವಿಕಾಸಿತ್ವಾತ್||೨೬|| ದುರುಪಕ್ರಮಂ ಲಘುತ್ವಾದ್ವೈಶದ್ಯಾತ್ ಸ್ಯಾದಸಕ್ತಗತಿದೋಷಮ್| ದೋಷಸ್ಥಾನಪ್ರಕೃತೀಃ ಪ್ರಾಪ್ಯಾನ್ಯತಮಂ ಹ್ಯುದೀರಯತಿ||೨೭||
लघु रूक्षमाशु विशदं व्यवायि तीक्ष्णं विकासि सूक्ष्मं च| उष्णमनिर्देश्यरसं दशगुणमुक्तं विषं तज्ज्ञैः||२४|| रौक्ष्याद्वातमशैत्यात्पित्तं सौक्ष्म्यादसृक् प्रकोपयति| कफमव्यक्तरसत्वादन्नरसांश्चानुवर्तते शीघ्रम्||२५|| शीघ्रं व्यवायिभावादाशु व्याप्नोति केवलं देहम्| तीक्ष्णत्वान्मर्मघ्नं प्राणघ्नं तद्विकासित्वात्||२६|| दुरुपक्रमं लघुत्वाद्वैशद्यात् स्यादसक्तगतिदोषम्| दोषस्थानप्रकृतीः प्राप्यान्यतमं ह्युदीरयति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (28-30) · Śloka 30
ಸ್ಯಾದ್ವಾತಿಕಸ್ಯ ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಕಫಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗಮೀಷತ್ತು| ತೃಣ್ಮೋಹಾರತಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಗಲಗ್ರಹಚ್ಛರ್ದಿಫೇನಾದಿ ||೨೮|| ಪಿತ್ತಾಶಯಸ್ಥಿತಂ ಪೈತ್ತಿಕಸ್ಯ ಕಫವಾತಯೋರ್ವಿಷಂ ತದ್ವತ್| ತೃಟ್ಕಾಸಜ್ವರವಮಥುಕ್ಲಮದಾಹತಮೋತಿಸಾರಾದಿ ||೨೯|| ಕಫದೇಶಗಂ ಕಫಸ್ಯ ಚ ದರ್ಶಯೇದ್ವಾತಪಿತ್ತಯೋಶ್ಚೇಷತ್| ಲಿಙ್ಗಂ ಶ್ವಾಸಗಲಗ್ರಹಕಣ್ಡೂಲಾಲಾವಮಥ್ವಾದಿ||೩೦||
स्याद्वातिकस्य वातस्थाने कफपित्तलिङ्गमीषत्तु| तृण्मोहारतिमूर्च्छागलग्रहच्छर्दिफेनादि ||२८|| पित्ताशयस्थितं पैत्तिकस्य कफवातयोर्विषं तद्वत्| तृट्कासज्वरवमथुक्लमदाहतमोतिसारादि ||२९|| कफदेशगं कफस्य च दर्शयेद्वातपित्तयोश्चेषत्| लिङ्गं श्वासगलग्रहकण्डूलालावमथ्वादि||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31) · Śloka 31
ದೂಷೀವಿಷಂ ತು ಶೋಣಿತದುಷ್ಟ್ಯಾರುಃಕಿಟಿಮಕೋಠಲಿಙ್ಗಂ ಚ| ವಿಷಮೇಕೈಕಂ ದೋಷಂ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ಹರತ್ಯಸೂನೇವಮ್||೩೧||
दूषीविषं तु शोणितदुष्ट्यारुःकिटिमकोठलिङ्गं च| विषमेकैकं दोषं सन्दूष्य हरत्यसूनेवम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (32) · Śloka 32
ಕ್ಷರತಿ ವಿಷತೇಜಸಾಽಸೃಕ್ ತತ್ ಖಾನಿ ನಿರುಧ್ಯ ಮಾರಯತಿ ಜನ್ತುಮ್| ಪೀತಂ ಮೃತಸ್ಯ ಹೃದಿ ತಿಷ್ಠತಿ ದಷ್ಟವಿದ್ಧಯೋರ್ದಂಶದೇಶೇ ಸ್ಯಾತ್||೩೨||
क्षरति विषतेजसाऽसृक् तत् खानि निरुध्य मारयति जन्तुम्| पीतं मृतस्य हृदि तिष्ठति दष्टविद्धयोर्दंशदेशे स्यात्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (33-34) · Śloka 34
ನೀಲೌಷ್ಠದನ್ತಶೈಥಿಲ್ಯಕೇಶಪತನಾಙ್ಗಭಙ್ಗವಿಕ್ಷೇಪಾಃ| ಶಿಶಿರೈರ್ನ ಲೋಮಹರ್ಷೋ ನಾಭಿಹತೇ ದಣ್ಡರಾಜೀ ಸ್ಯಾತ್||೩೩|| ಕ್ಷತಜಂ ಕ್ಷತಾಚ್ಚ ನಾಯಾತ್ಯೇತಾನಿ ಭವನ್ತಿ ಮರಣಲಿಙ್ಗಾನಿ| ಏಭ್ಯೋಽನ್ಯಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ಚೋಪಕ್ರಮಾಞ್ಛೃಣು ಮೇ||೩೪||
नीलौष्ठदन्तशैथिल्यकेशपतनाङ्गभङ्गविक्षेपाः| शिशिरैर्न लोमहर्षो नाभिहते दण्डराजी स्यात्||३३|| क्षतजं क्षताच्च नायात्येतानि भवन्ति मरणलिङ्गानि| एभ्योऽन्यथा चिकित्स्यास्तेषां चोपक्रमाञ्छृणु मे||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (35-37) · Śloka 37
ಮನ್ತ್ರಾರಿಷ್ಟೋತ್ಕರ್ತನನಿಷ್ಪೀಡನಚೂಷಣಾಗ್ನಿಪರಿಷೇಕಾಃ| ಅವಗಾಹರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣವಮನವಿರೇಕೋಪಧಾನಾನಿ||೩೫|| ಹೃದಯಾವರಣಾಞ್ಜನನಸ್ಯಧೂಮಲೇಹೌಷಧಪ್ರಶಮನಾನಿ | ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಪ್ರತಿವಿಷಂ ಸಞ್ಜ್ಞಾಸಂಸ್ಥಾನಪನಂ ಲೇಪಃ||೩೬|| ಮೃತಸಞ್ಜೀವನಮೇವ ಚ ವಿಂಶತಿರೇತೇ ಚತುರ್ಭಿರಧಿಕಾಃ| ಸ್ಯುರುಪಕ್ರಮಾ ಯಥಾ ಯೇ ಯತ್ರ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಶೃಣು ತಥಾ ತಾನ್||೩೭||
मन्त्रारिष्टोत्कर्तननिष्पीडनचूषणाग्निपरिषेकाः| अवगाहरक्तमोक्षणवमनविरेकोपधानानि||३५|| हृदयावरणाञ्जननस्यधूमलेहौषधप्रशमनानि | प्रतिसारणं प्रतिविषं सञ्ज्ञासंस्थानपनं लेपः||३६|| मृतसञ्जीवनमेव च विंशतिरेते चतुर्भिरधिकाः| स्युरुपक्रमा यथा ये यत्र योज्याः शृणु तथा तान्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
ದಂಶಾತ್ತು ವಿಷಂ ದಷ್ಟಸ್ಯಾವಿಸೃತಂ ವೇಣಿಕಾಂ ಭಿಷಗ್ಬದ್ಧ್ವಾ| ನಿಷ್ಪೀಡಯೇದ್ಭೃಶಂ ದಂಶಮುದ್ಧರೇನ್ಮರ್ಮವರ್ಜಂ ವಾ||೩೮|| ತಂ ದಂಶಂ ವಾ ಚೂಷೇನ್ಮುಖೇನ ಯವಚೂರ್ಣಪಾಂಶುಪೂರ್ಣೇನ|೩೯|
दंशात्तु विषं दष्टस्याविसृतं वेणिकां भिषग्बद्ध्वा| निष्पीडयेद्भृशं दंशमुद्धरेन्मर्मवर्जं वा||३८|| तं दंशं वा चूषेन्मुखेन यवचूर्णपांशुपूर्णेन|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ಪ್ರಚ್ಛನಶೃಙ್ಗಜಲೌಕಾವ್ಯಧನೈಃ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ತತೋ ರಕ್ತಮ್||೩೯|| ರಕ್ತೇ ವಿಷಪ್ರದುಷ್ಟೇ ದುಷ್ಯೇತ್ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತತಸ್ತ್ಯಜೇತ್ ಪ್ರಾಣಾನ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಘರ್ಷಣೈರಸೃಗವರ್ತಮಾನಂ ಪ್ರವರ್ತ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್||೪೦|| ತ್ರಿಕಟುಗೃಹಧೂಮರಜನೀಪಞ್ಚಲವಣರೋಚನಾಃ ಸವಾರ್ತಾಕಾಃ| ಘರ್ಷಣಮತಿಪ್ರವೃತ್ತೇ ವಟಾದಿಭಿಃ ಶೀತಲೈರ್ಲೇಪಃ||೪೧|| ರಕ್ತಂ ಹಿ ವಿಷಾಧಾನಂ ವಾಯುರಿವಾಗ್ನೇಃ ಪ್ರದೇಹಸೇಕೈಸ್ತತ್| ಶೀತೈಃ ಸ್ಕನ್ದತಿ ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಕನ್ನೇ ವ್ಯಪಯಾತಿ ವಿಷವೇಗಃ||೪೨|| ವಿಷವೇಗಾನ್ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾವಿಷಾದಹೃದಯದ್ರವಾಃ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ| ಶೀತೈರ್ನಿವರ್ತಯೇತ್ತಾನ್ ವೀಜ್ಯಶ್ಚಾಲೋಮಹರ್ಷಾತ್ ಸ್ಯಾತ್||೪೩||
प्रच्छनशृङ्गजलौकाव्यधनैः स्राव्यं ततो रक्तम्||३९|| रक्ते विषप्रदुष्टे दुष्येत् प्रकृतिस्ततस्त्यजेत् प्राणान्| तस्मात् प्रघर्षणैरसृगवर्तमानं प्रवर्त्यं स्यात्||४०|| त्रिकटुगृहधूमरजनीपञ्चलवणरोचनाः सवार्ताकाः| घर्षणमतिप्रवृत्ते वटादिभिः शीतलैर्लेपः||४१|| रक्तं हि विषाधानं वायुरिवाग्नेः प्रदेहसेकैस्तत्| शीतैः स्कन्दति तस्मिन् स्कन्ने व्यपयाति विषवेगः||४२|| विषवेगान्मदमूर्च्छाविषादहृदयद्रवाः प्रवर्तन्ते| शीतैर्निवर्तयेत्तान् वीज्यश्चालोमहर्षात् स्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-45) · Śloka 45
ತರುರಿವ ಮೂಲಚ್ಛೇದಾದ್ದಂಶಚ್ಛೇದಾನ್ನ ವೃದ್ಧಿಮೇತಿ ವಿಷಮ್| ಆಚೂಷಣಮಾನಯನಂ ಜಲಸ್ಯ ಸೇತುರ್ಯಥಾ ತಥಾಽರಿಷ್ಟಾಃ||೪೪|| ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಗತಂ ದಾಹೋ ದಹತಿ ವಿಷಂ ಸ್ರಾವಣಂ ಹರತಿ ರಕ್ತಾತ್| ಪೀತಂ ವಮನೈಃ ಸದ್ಯೋ ಹರೇದ್ವಿರೇಕೈರ್ದ್ವಿತೀಯೇ ತು||೪೫||
तरुरिव मूलच्छेदाद्दंशच्छेदान्न वृद्धिमेति विषम्| आचूषणमानयनं जलस्य सेतुर्यथा तथाऽरिष्टाः||४४|| त्वङ्मांसगतं दाहो दहति विषं स्रावणं हरति रक्तात्| पीतं वमनैः सद्यो हरेद्विरेकैर्द्वितीये तु||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (46-50) · Śloka 50
ಆದೌ ಹೃದಯಂ ರಕ್ಷ್ಯಂ ತಸ್ಯಾವರಣಂ ಪಿಬೇದ್ಯಥಾಲಾಭಮ್| ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಮಜ್ಜಪಯೋಗೈರಿಕಮಥ ಗೋಮಯರಸಂ ವಾ||೪೬|| ಇಕ್ಷುಂ ಸುಪಕ್ವಮಥವಾ ಕಾಕಂ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ತದ್ರಸಂ ವರಣಮ್| ಛಾಗಾದೀನಾಂ ವಾಽಸೃಗ್ಭಸ್ಮ ಮೃದಂ ವಾ ಪಿಬೇದಾಶು||೪೭|| ಕ್ಷಾರಾಗದಸ್ತೃತೀಯೇ ಶೋಫಹರೈರ್ಲೇಖನಂ ಸಮಧ್ವಮ್ಬು| ಗೋಮಯರಸಶ್ಚತುರ್ಥೇ ವೇಗೇ ಸಕಪಿತ್ಥಮಧುಸರ್ಪಿಃ||೪೮|| ಕಾಕಾಣ್ಡಶಿರೀಷಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವರಸೇನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಾಞ್ಜನೇ ನಸ್ಯಮ್| ಸ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಮೇಽಥ ಷಷ್ಠೇ ಸಞ್ಜ್ಞಾಯಾಃ ಸ್ಥಾಪನಂ ಕಾರ್ಯಮ್||೪೯|| ಗೋಪಿತ್ತಯುತಾ ರಜನೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲೀಪಾನಮ್| ವಿಷಪಾನಂ ದಷ್ಟಾನಾಂ ವಿಷಪೀತೇ ದಂಶನಂ ಚಾನ್ತೇ||೫೦||
आदौ हृदयं रक्ष्यं तस्यावरणं पिबेद्यथालाभम्| मधुसर्पिर्मज्जपयोगैरिकमथ गोमयरसं वा||४६|| इक्षुं सुपक्वमथवा काकं निष्पीड्य तद्रसं वरणम्| छागादीनां वाऽसृग्भस्म मृदं वा पिबेदाशु||४७|| क्षारागदस्तृतीये शोफहरैर्लेखनं समध्वम्बु| गोमयरसश्चतुर्थे वेगे सकपित्थमधुसर्पिः||४८|| काकाण्डशिरीषाभ्यां स्वरसेनाश्च्योतनाञ्जने नस्यम्| स्यात्पञ्चमेऽथ षष्ठे सञ्ज्ञायाः स्थापनं कार्यम्||४९|| गोपित्तयुता रजनी मञ्जिष्ठामरिचपिप्पलीपानम्| विषपानं दष्टानां विषपीते दंशनं चान्ते||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (51-53) · Śloka 53
ಶಿಖಿಪಿತ್ತಾರ್ಧಯುತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪಲಾಶಬೀಜಮಗದೋ ಮೃತೇಷು ವರಃ| ವಾರ್ತಾಕುಫಾಣಿತಾಗಾರಧೂಮಗೋಪಿತ್ತನಿಮ್ಬಂ ವಾ||೫೧|| ಗೋಪಿತ್ತಯುತೈರ್ಗುಟಿಕಾಃ ಸುರಸಾಗ್ರನ್ಥಿದ್ವಿರಜನೀಮಧುಕಕುಷ್ಠೈಃ | ಶಸ್ತಾಽಮೃತೇನ ತುಲ್ಯಾ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಕಾಕಾಣ್ಡಕರಸೈರ್ವಾ||೫೨|| ಕಾಕಾಣ್ಡಸುರಸಗವಾಕ್ಷೀಪುನರ್ನವಾವಾಯಸೀಶಿರೀಷಫಲೈಃ| ಉದ್ಬನ್ಧವಿಷಜಲಮೃತೇ ಲೇಪೌಪಧಿನಸ್ಯಪಾನಾನಿ ||೫೩||
शिखिपित्तार्धयुतं स्यात् पलाशबीजमगदो मृतेषु वरः| वार्ताकुफाणितागारधूमगोपित्तनिम्बं वा||५१|| गोपित्तयुतैर्गुटिकाः सुरसाग्रन्थिद्विरजनीमधुककुष्ठैः | शस्ताऽमृतेन तुल्या शिरीषपुष्पकाकाण्डकरसैर्वा||५२|| काकाण्डसुरसगवाक्षीपुनर्नवावायसीशिरीषफलैः| उद्बन्धविषजलमृते लेपौपधिनस्यपानानि ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (54-60) · Śloka 60
ಸ್ಪೃಕ್ಕಾಪ್ಲವಸ್ಥೌಣೇಯಕಾಙ್ಕ್ಷೀಶೈಲೇಯರೋಚನಾತಗರಮ್| ಧ್ಯಾಮಕಕುಙ್ಕುಮಮಾಂಸೀಸುರಸಾಗ್ರೈಲಾಲಕುಷ್ಠಘ್ನಮ್||೫೪|| ಬೃಹತೀ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಂ ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಪದ್ಮಚಾರಟಿವಿಶಾಲಾಃ| ಸುರದಾರುಪದ್ಮಕೇಶರಸಾವರಕಮನಃಶಿಲಾಕೌನ್ತ್ಯಃ||೫೫|| ಜಾತ್ಯರ್ಕಪುಷ್ಪರಸರಜನೀದ್ವಯಹಿಙ್ಗುಪಿಪ್ಪಲೀಲಾಕ್ಷಾಃ| ಜಲಮುದ್ಗಪರ್ಣಿಚನ್ದನಮಧುಕಮದನಸಿನ್ಧುವಾರಾಶ್ಚ||೫೬|| ಶಮ್ಪಾಕಲೋಧ್ರಮಯೂರಕಗನ್ಧಫಲಾನಾಕುಲೀವಿಡಙ್ಗಾಶ್ಚ| ಪುಷ್ಯೇ ಸಂಹೃತ್ಯ ಸಮಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಗುಟಿಕಾ ವಿಧೇಯಾಃ ಸ್ಯುಃ||೫೭|| ಸರ್ವವಿಷಘ್ನೋ ಜಯಕೃದ್ವಿಷಮೃತಸಞ್ಜೀವನೋ ಜ್ವರನಿಹನ್ತಾ| ಘ್ರೇಯವಿಲೇಪನಧಾರಣಧೂಮಗ್ರಹಣೈರ್ಗೃಹಸ್ಥಶ್ಚ||೫೮|| ಭೂತವಿಷಜನ್ತ್ವಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾರ್ಮಣಮನ್ತ್ರಾಗ್ನ್ಯಶನ್ಯರೀನ್ ಹನ್ಯಾತ್| ದುಃಸ್ವಪ್ನಸ್ತ್ರೀದೋಷಾನಕಾಲಮರಣಾಮ್ಬುಚೌರಭಯಮ್||೫೯|| ಧನಧಾನ್ಯಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಃ ಶ್ರೀಪುಷ್ಟ್ಯಾಯುರ್ವಿವರ್ಧನೋ ಧನ್ಯಃ| ಮೃತಸಞ್ಜೀವನ ಏಷ ಪ್ರಾಗಮೃತಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ವಿಹಿತಃ||೬೦|| ಇತಿ ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೋಽಗದಃ|
स्पृक्काप्लवस्थौणेयकाङ्क्षीशैलेयरोचनातगरम्| ध्यामककुङ्कुममांसीसुरसाग्रैलालकुष्ठघ्नम्||५४|| बृहती शिरीषपुष्पं श्रीवेष्टकपद्मचारटिविशालाः| सुरदारुपद्मकेशरसावरकमनःशिलाकौन्त्यः||५५|| जात्यर्कपुष्परसरजनीद्वयहिङ्गुपिप्पलीलाक्षाः| जलमुद्गपर्णिचन्दनमधुकमदनसिन्धुवाराश्च||५६|| शम्पाकलोध्रमयूरकगन्धफलानाकुलीविडङ्गाश्च| पुष्ये संहृत्य समं पिष्ट्वा गुटिका विधेयाः स्युः||५७|| सर्वविषघ्नो जयकृद्विषमृतसञ्जीवनो ज्वरनिहन्ता| घ्रेयविलेपनधारणधूमग्रहणैर्गृहस्थश्च||५८|| भूतविषजन्त्वलक्ष्मीकार्मणमन्त्राग्न्यशन्यरीन् हन्यात्| दुःस्वप्नस्त्रीदोषानकालमरणाम्बुचौरभयम्||५९|| धनधान्यकार्यसिद्धिः श्रीपुष्ट्यायुर्विवर्धनो धन्यः| मृतसञ्जीवन एष प्रागमृताद्ब्रह्मणा विहितः||६०|| इति मृतसञ्जीवनोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (61-64) · Śloka 64
ಮನ್ತ್ರೈರ್ಧಮನೀಬನ್ಧೋಽವಮಾರ್ಜನಂ ಕಾರ್ಯಮಾತ್ಮರಕ್ಷಾ ಚ| ದೋಷಸ್ಯ ವಿಷಂ ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಯಾತ್ತಂ ಜಯೇತ್ಪೂರ್ವಮ್||೬೧|| ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಸ್ವೇದೋ ದಧ್ನಾ ನತಕುಷ್ಠಕಲ್ಕಪಾನಂ ಚ| ಘೃತಮಧುಪಯೋಽಮ್ಬುಪಾನಾವಗಾಹಸೇಕಾಶ್ಚ ಪಿತ್ತಸ್ಥೇ||೬೨|| ಕ್ಷಾರಾಗದಃ ಕಫಸ್ಥಾನಗತೇ ಸ್ವೇದಸ್ತಥಾ ಸಿರಾವ್ಯಧನಮ್| ದೂಷೀವಿಷೇಽಥ ರಕ್ತಸ್ಥಿತೇ ಸಿರಾಕರ್ಮ ಪಞ್ಚವಿಧಮ್||೬೩|| ಭೇಷಜಮೇವಂ ಕಲ್ಪ್ಯಂ ಭಿಷಗ್ವಿದಾಽಽಲಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಮ್| ಸ್ಥಾನಂ ಜಯೇದ್ಧಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಥಾನಸ್ಥಸ್ಯಾವಿರುದ್ಧಂ ಚ||೬೪||
मन्त्रैर्धमनीबन्धोऽवमार्जनं कार्यमात्मरक्षा च| दोषस्य विषं यस्य स्थाने स्यात्तं जयेत्पूर्वम्||६१|| वातस्थाने स्वेदो दध्ना नतकुष्ठकल्कपानं च| घृतमधुपयोऽम्बुपानावगाहसेकाश्च पित्तस्थे||६२|| क्षारागदः कफस्थानगते स्वेदस्तथा सिराव्यधनम्| दूषीविषेऽथ रक्तस्थिते सिराकर्म पञ्चविधम्||६३|| भेषजमेवं कल्प्यं भिषग्विदाऽऽलक्ष्य सर्वदा सर्वम्| स्थानं जयेद्धि पूर्वं स्थानस्थस्याविरुद्धं च||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (65-76) · Śloka 76
ವಿಷದೂಷಿತಕಫಮಾರ್ಗಃ ಸ್ರೋತಃಸಂರೋಧರುದ್ಧವಾಯುಸ್ತು| ಮೃತ ಇವ ಶ್ವಸೇನ್ಮರ್ತ್ಯಃ ಸ್ಯಾದಸಾಧ್ಯಲಿಙ್ಗೈರ್ವಿಹೀನಶ್ಚ||೬೫|| ಚರ್ಮಕಷಾಯಾಃ ಕಲ್ಕಂ ಬಿಲ್ವಸಮಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಕಾಕಪದಮಸ್ಯ| ಕೃತ್ವಾ ದದ್ಯಾತ್ಕಟಭೀಕಟುಕಟ್ಫಲಪ್ರಧಮನಂ ಚ||೬೬|| ಛಾಗಂ ಗವ್ಯಂ ಮಾಹಿಷಂ ವಾ ಮಾಂಸಂ ಕೌಕ್ಕುಟಮೇವ ವಾ| ದದ್ಯಾತ್ ಕಾಕಪದೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತತಃ ಸಙ್ಕ್ರಮತೇ ವಿಷಮ್||೬೭|| ನಾಸಾಕ್ಷಿಕರ್ಣಜಿಹ್ವಾಕಣ್ಠನಿರೋಧೇಷು ಕರ್ಮ ನಸ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್| ವಾರ್ತಾಕುಬೀಜಪೂರಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ||೬೮|| ಅಞ್ಜನಮಕ್ಷ್ಯುಪರೋಧೇ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈಸ್ತು| ದಾರುವ್ಯೋಷಹರಿದ್ರಾಕರವೀರಕರಞ್ಜನಿಮ್ಬಸುರಸೈಸ್ತು||೬೯|| ಶ್ವೇತಾ ವಚಾಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಹಿಙ್ಗ್ವಮೃತಾ ಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೇ ಲಶುನಮ್| ಸರ್ಷಪಕಪಿತ್ಥಮಧ್ಯಂ ಟುಣ್ಟುಕಕರಞ್ಜಬೀಜಾನಿ ||೭೦|| ವ್ಯೋಷಂ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಂ ದ್ವಿರಜನ್ಯೌ ವಂಶಲೋಚನಂ ಚ ಸಮಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽಜಸ್ಯ ಮೂತ್ರೇಣ ಗೋಶ್ವಪಿತ್ತೇನ ಸಪ್ತಾಹಮ್||೭೧|| ವ್ಯತ್ಯಾಸಭಾವಿತೋಽಯಂ ನಿಹನ್ತಿ ಶಿರಸಿ ಸ್ಥಿತಂ ವಿಷಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್| ಸರ್ವಜ್ವರಭೂತಗ್ರಹವಿಸೂಚಿಕಾಜೀರ್ಣಮೂರ್ಚ್ಛಾರ್ತೀಃ||೭೨|| ಉನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರೌ ಕಾಚಪಟಲನೀಲಿಕಾಶಿರೋದೋಷಾನ್| ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕಪಿಲ್ಲಾರ್ಬುದಾರ್ಮಕಣ್ಡೂತಮೋದೋಷಾನ್||೭೩|| ಕ್ಷಯದೌರ್ಬಲ್ಯಮದಾತ್ಯಯಪಾಣ್ಡುಗದಾಂಶ್ಚಾಞ್ಜನಾತ್ತಥಾ ಮೋಹಾನ್| ಲೇಪಾದ್ವಿಷದಿಗ್ಧಕ್ಷತಲೀಢದಷ್ಟಪೀತವಿಷಘಾತೀ||೭೪|| ಅರ್ಶಃಸ್ವಾನದ್ಧೇಷು ಚ ಗುದಲೇಪೋ ಯೋನಿಲೇಪನಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮ್| ಮೂಢೇ ಗರ್ಭೇ ದುಷ್ಟೇ ಲಲಾಟಲೇಪಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ||೭೫|| ವೃದ್ಧೌ ಕಿಟಿಮೇ ಕುಷ್ಠೇ ಶ್ವಿತ್ರವಿಚರ್ಚಿಕಾದಿಷು ಲೇಪಃ| ಗಜ ಇವ ತರೂನ್ ವಿಷಗದಾನ್ನಿಹನ್ತ್ಯಗದಗನ್ಧಹಸ್ತ್ಯೇಷಃ||೭೬|| ಇತಿ ಗನ್ಧಹಸ್ತೀನಾಮಾಽಗದಃ|
विषदूषितकफमार्गः स्रोतःसंरोधरुद्धवायुस्तु| मृत इव श्वसेन्मर्त्यः स्यादसाध्यलिङ्गैर्विहीनश्च||६५|| चर्मकषायाः कल्कं बिल्वसमं मूर्ध्नि काकपदमस्य| कृत्वा दद्यात्कटभीकटुकट्फलप्रधमनं च||६६|| छागं गव्यं माहिषं वा मांसं कौक्कुटमेव वा| दद्यात् काकपदे तस्मिंस्ततः सङ्क्रमते विषम्||६७|| नासाक्षिकर्णजिह्वाकण्ठनिरोधेषु कर्म नस्तः स्यात्| वार्ताकुबीजपूरज्योतिष्मत्यादिभिः पिष्टैः||६८|| अञ्जनमक्ष्युपरोधे कर्तव्यं बस्तमूत्रपिष्टैस्तु| दारुव्योषहरिद्राकरवीरकरञ्जनिम्बसुरसैस्तु||६९|| श्वेता वचाऽश्वगन्धा हिङ्ग्वमृता कुष्ठसैन्धवे लशुनम्| सर्षपकपित्थमध्यं टुण्टुककरञ्जबीजानि ||७०|| व्योषं शिरीषपुष्पं द्विरजन्यौ वंशलोचनं च समम्| पिष्ट्वाऽजस्य मूत्रेण गोश्वपित्तेन सप्ताहम्||७१|| व्यत्यासभावितोऽयं निहन्ति शिरसि स्थितं विषं क्षिप्रम्| सर्वज्वरभूतग्रहविसूचिकाजीर्णमूर्च्छार्तीः||७२|| उन्मादापस्मारौ काचपटलनीलिकाशिरोदोषान्| शुष्काक्षिपाकपिल्लार्बुदार्मकण्डूतमोदोषान्||७३|| क्षयदौर्बल्यमदात्ययपाण्डुगदांश्चाञ्जनात्तथा मोहान्| लेपाद्विषदिग्धक्षतलीढदष्टपीतविषघाती||७४|| अर्शःस्वानद्धेषु च गुदलेपो योनिलेपनं स्त्रीणाम्| मूढे गर्भे दुष्टे ललाटलेपः प्रतिश्याये||७५|| वृद्धौ किटिमे कुष्ठे श्वित्रविचर्चिकादिषु लेपः| गज इव तरून् विषगदान्निहन्त्यगदगन्धहस्त्येषः||७६|| इति गन्धहस्तीनामाऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (77-104) · Śloka 104
ಪತ್ರಾಗುರುಮುಸ್ತೈಲಾ ನಿರ್ಯಾಸಾಃ ಪಞ್ಚ ಚನ್ದನಂ ಸ್ಪೃಕ್ಕಾ| ತ್ವಙ್ನಲದೋತ್ಪಲಬಾಲಕಹರೇಣುಕೋಶೀರವನ್ಯನಖಾಃ||೭೭|| ಸುರದಾರುಕನಕಕುಙ್ಕುಮಧ್ಯಾಮಕಕುಷ್ಠಪ್ರಿಯಙ್ಗವಸ್ತಗರಮ್| ಪಞ್ಚಾಙ್ಗಾನಿ ಶಿರೀಷಾದ್ವ್ಯೋಷಾಲಮನಃಶಿಲಾಜಾಜ್ಯಃ||೭೮|| ಶ್ವೇತಕಟಭೀಕರಞ್ಜೌ ರಕ್ಷೋಘ್ನೀ ಸಿನ್ಧುವಾರಿಕಾ ರಜನೀ| ಸುರಸಾಞ್ಜನಗೈರಿಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನಿಮ್ಬನಿರ್ಯಾಸಾಃ||೭೯|| ವಂಶತ್ವಗಶ್ವಗನ್ಧಾಹಿಙ್ಗುದಧಿತ್ಥಾಮ್ಲವೇತಸಂ ಲಾಕ್ಷಾ| ಮಧುಮಧುಕಸೋಮರಾಜೀವಚಾರುಹಾರೋಚನಾತಗರಮ್||೮೦|| ಅಗದೋಽಯಂ ವೈಶ್ರವಣಾಯಾಖ್ಯಾತಸ್ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕೇಣ ಷಷ್ಟ್ಯಙ್ಗಃ| ಅಪ್ರತಿಹತಪ್ರಭಾವಃ ಖ್ಯಾತೋ ಮಹಾಗನ್ಧಹಸ್ತೀತಿ||೮೧|| ಪಿತ್ತೇನ ಗವಾಂ ಪೇಷ್ಯೋ ಗುಟಿಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಸ್ತು ಪುಷ್ಯಯೋಗೇನ| ಪಾನಾಞ್ಜನಪ್ರಲೇಪೈಃ ಪ್ರಸಾಧಯೇತ್ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ||೮೨|| ಪಿಲ್ಲಂ ಕಣ್ಡೂಂ ತಿಮಿರಂ ರಾತ್ರ್ಯಾನ್ಧ್ಯಂ ಕಾಚಮರ್ಬುದಂ ಪಟಲಮ್| ಹನ್ತಿ ಸತತಪ್ರಯೋಗಾದ್ಧಿತಮಿತಪಥ್ಯಾಶಿನಾಂ ಪುಂಸಾಮ್||೮೩|| ವಿಷಮಜ್ವರಾನಜೀರ್ಣಾನ್ದದ್ರುಂ ಕಣ್ಡೂಂ ವಿಸೂಚಿಕಾಂ ಪಾಮಾಮ್| ವಿಷಮೂಷಿಕಲೂತಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪನ್ನಗಾನಾಂ ಚ| ಆಶು ವಿಷಂ ನಾಶಯತಿ ಸಮೂಲಜಮಥ ಕನ್ದಜಂ ಸರ್ವಮ್||೮೪|| ಏತೇನ ಲಿಪ್ತಗಾತ್ರಃ ಸರ್ಪಾನ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಭಕ್ಷಯೇಚ್ಚ ವಿಷಮ್| ಕಾಲಪರೀತೋಽಪಿ ನರೋ ಜೀವತಿ ನಿತ್ಯಂ ನಿರಾತಙ್ಕಃ||೮೫|| ಆನದ್ಧೇ ಗುದಲೇಪೋ ಯೋನೌ ಲೇಪಶ್ಚ ಮೂಢಗರ್ಭಾಣಾಮ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಾರ್ತಿಷು ಚ ಲಲಾಟೇ ಪ್ರಲೇಪನಮಾಹುಃ ಪ್ರಧಾನತಮಮ್||೮೬|| ಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಪಟಹಾಞ್ಛತ್ರಾಣ್ಯಮುನಾ ತಥಾ ಧ್ವಜಪತಾಕಾಃ| ಲಿಪ್ತ್ವಾಽಹಿವಿಷನಿರಸ್ತ್ಯೈ ಪ್ರಧ್ವನಯೇದ್ದರ್ಶಯೇನ್ಮತಿಮಾನ್||೮೭|| ಯತ್ರ ಚ ಸನ್ನಿಹಿತೋಽಯಂ ನ ತತ್ರ ಬಾಲಗ್ರಹಾ ನ ರಕ್ಷಾಂಸಿ| ನ ಚ ಕಾರ್ಮಣವೇತಾಲಾ ವಹನ್ತಿ ನಾಥರ್ವಣಾ ಮನ್ತ್ರಾಃ||೮೮|| ಸರ್ವಗ್ರಹಾ ನ ತತ್ರ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ನ ಚಾಗ್ನಿಶಸ್ತ್ರನೃಪಚೌರಾಃ| ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ತತ್ರ ಭಜತೇ ಯತ್ರ ಮಹಾಗನ್ಧಹಸ್ತ್ಯಸ್ತಿ||೮೯|| ಪಿಷ್ಯಮಾಣ ಇಮಂ ಚಾತ್ರ ಸಿದ್ಧಂ ಮನ್ತ್ರಮುದೀರಯೇತ್| ‘ಮಮ ಮಾತಾ ಜಯಾ ನಾಮ ಜಯೋ ನಾಮೇತಿ ಮೇ ಪಿತಾ||೯೦|| ಸೋಽಹಂ ಜಯಜಯಾಪುತ್ರೋ ವಿಜಯೋಽಥ ಜಯಾಮಿ ಚ| ನಮಃ ಪುರುಷಸಿಂಹಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣೇ||೯೧|| ಸನಾತನಾಯ ಕೃಷ್ಣಾಯ ಭವಾಯ ವಿಭವಾಯ ಚ| ತೇಜೋ ವೃಷಾಕಪೇಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತೇಜೋ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಯೋರ್ಯಮೇ||೯೨|| ಯಥಾಽಹಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ವಾಸುದೇವಪರಾಜಯಮ್| ಮಾತುಶ್ಚ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣಂ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಚ ಶೋಷಣಮ್||೯೩|| ಅನೇನ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯೇನ ಸಿಧ್ಯತಾಮಗದೋ ಹ್ಯಯಮ್| ಹಿಲಿಮಿಲಿಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟೇ ರಕ್ಷ ಸರ್ವಭೇಷಜೋತ್ತಮೇ ಸ್ವಾಹಾ ||೯೪|| ಇತಿ ಮಹಾಗನ್ಧಹಸ್ತೀನಾಮಾಽಗದಃ| ಋಷಭಕಜೀವಕಭಾರ್ಗೀಮಧುಕೋತ್ಪಲಧಾನ್ಯಕೇಶರಾಜಾಜ್ಯಃ| ಸಸಿತಗಿರಿಕೋಲಮಧ್ಯಾಃ ಪೇಯಾಃ ಶ್ವಾಸಜ್ವರಾದಿಹರಾಃ||೯೫|| ಹಿಙ್ಗು ಚ ಕೃಷ್ಣಾಯುಕ್ತಂ ಕಪಿತ್ಥರಸಯುಕ್ತಮಗ್ರ್ಯಲವಣಂ ಚ| ಸಮಧುಸಿತೌ ಪಾತವ್ಯೌ ಜ್ವರಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನೌ||೯೬|| ಲೇಹಃ ಕೋಲಾಸ್ಥ್ಯಞ್ಜನಲಾಜೋತ್ಪಲಮಧುಘೃತೈರ್ವಮ್ಯಾಮ್| ಬೃಹತೀದ್ವಯಾಢಕೀಪತ್ರಧೂಮವರ್ತಿಸ್ತು ಹಿಕ್ಕಾಘ್ನೀ||೯೭|| ಶಿಖಿಬರ್ಹಿಬಲಾಕಾಸ್ಥೀನಿ ಸರ್ಷಪಾಶ್ಚನ್ದನಂ ಚ ಘೃತಯುಕ್ತಮ್| ಧೂಮೋ ಗೃಹಶಯನಾಸನವಸ್ತ್ರಾದಿಷು ಶಸ್ಯತೇ ವಿಷನುತ್||೯೮|| ಘೃತಯುಕ್ತೇ ನತಕುಷ್ಠೇ ಭುಜಗಪತಿಶಿರಃ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಂ ಚ| ಧೂಮಾಗದಃ ಸ್ಮೃತೋಽಯಂ ಸರ್ವವಿಷಘ್ನಃ ಶ್ವಯಥುಹೃಚ್ಚ||೯೯|| ಜತುಸೇವ್ಯಪತ್ರಗುಗ್ಗುಲುಭಲ್ಲಾತಕಕಕುಭಪುಷ್ಪಸರ್ಜರಸಾಃ| ಶ್ವೇತಾ ಚ ಧೂಮ ಉರಗಾಖುಕೀಟವಸ್ತ್ರಕ್ರಿಮಿನುದಗ್ರ್ಯಃ||೧೦೦|| ತರುಣಪಲಾಶಕ್ಷಾರಂ ಸ್ರುತಂ ಪಚೇಚ್ಚೂರ್ಣಿತೈಃ ಸಹ ಸಮಾಂಶೈಃ| ಲೋಹಿತಮೃದ್ರಜನೀದ್ವಯಶುಕ್ಲಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮಧುಕೈಃ||೧೦೧|| ಲಾಕ್ಷಾಸೈನ್ಧವಮಾಂಸೀಹರೇಣುಹಿಙ್ಗುದ್ವಿಸಾರಿವಾಕುಷ್ಠೈಃ| ಸವ್ಯೋಷೈರ್ಬಾಹ್ಲೀಕೈರ್ದರ್ವೀವಿಲೇಪನಂ ಘಟ್ಟಯೇದ್ಯಾವತ್||೧೦೨|| ಸರ್ವವಿಷಶೋಥಗುಲ್ಮತ್ವಗ್ದೋಷಾರ್ಶೋಭಗನ್ದರಪ್ಲೀಹ್ನಃ| ಶೋಥಾಪಸ್ಮಾರಕ್ರಿಮಿಭೂತಸ್ವರಭೇದಪಾಣ್ಡುಗದಾನ್||೧೦೩|| ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಕಾಸಂ ಸೋನ್ಮಾದಂ ನಾಶಯೇಯುರಥ ಪುಂಸಾಮ್| ಗುಟಿಕಾಶ್ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಾಃ ಕೋಲಸಮಾಸ್ತಾಃ ಸಮುಪಯುಕ್ತಾಃ||೧೦೪|| ಇತಿ ಕ್ಷಾರಾಗದಃ|
पत्रागुरुमुस्तैला निर्यासाः पञ्च चन्दनं स्पृक्का| त्वङ्नलदोत्पलबालकहरेणुकोशीरवन्यनखाः||७७|| सुरदारुकनककुङ्कुमध्यामककुष्ठप्रियङ्गवस्तगरम्| पञ्चाङ्गानि शिरीषाद्व्योषालमनःशिलाजाज्यः||७८|| श्वेतकटभीकरञ्जौ रक्षोघ्नी सिन्धुवारिका रजनी| सुरसाञ्जनगैरिकमञ्जिष्ठानिम्बनिर्यासाः||७९|| वंशत्वगश्वगन्धाहिङ्गुदधित्थाम्लवेतसं लाक्षा| मधुमधुकसोमराजीवचारुहारोचनातगरम्||८०|| अगदोऽयं वैश्रवणायाख्यातस्त्र्यम्बकेण षष्ट्यङ्गः| अप्रतिहतप्रभावः ख्यातो महागन्धहस्तीति||८१|| पित्तेन गवां पेष्यो गुटिकाः कार्यास्तु पुष्ययोगेन| पानाञ्जनप्रलेपैः प्रसाधयेत् सर्वकर्माणि||८२|| पिल्लं कण्डूं तिमिरं रात्र्यान्ध्यं काचमर्बुदं पटलम्| हन्ति सततप्रयोगाद्धितमितपथ्याशिनां पुंसाम्||८३|| विषमज्वरानजीर्णान्दद्रुं कण्डूं विसूचिकां पामाम्| विषमूषिकलूतानां सर्वेषां पन्नगानां च| आशु विषं नाशयति समूलजमथ कन्दजं सर्वम्||८४|| एतेन लिप्तगात्रः सर्पान् गृह्णाति भक्षयेच्च विषम्| कालपरीतोऽपि नरो जीवति नित्यं निरातङ्कः||८५|| आनद्धे गुदलेपो योनौ लेपश्च मूढगर्भाणाम्| मूर्च्छार्तिषु च ललाटे प्रलेपनमाहुः प्रधानतमम्||८६|| भेरीमृदङ्गपटहाञ्छत्राण्यमुना तथा ध्वजपताकाः| लिप्त्वाऽहिविषनिरस्त्यै प्रध्वनयेद्दर्शयेन्मतिमान्||८७|| यत्र च सन्निहितोऽयं न तत्र बालग्रहा न रक्षांसि| न च कार्मणवेताला वहन्ति नाथर्वणा मन्त्राः||८८|| सर्वग्रहा न तत्र प्रभवन्ति न चाग्निशस्त्रनृपचौराः| लक्ष्मीश्च तत्र भजते यत्र महागन्धहस्त्यस्ति||८९|| पिष्यमाण इमं चात्र सिद्धं मन्त्रमुदीरयेत्| ‘मम माता जया नाम जयो नामेति मे पिता||९०|| सोऽहं जयजयापुत्रो विजयोऽथ जयामि च| नमः पुरुषसिंहाय विष्णवे विश्वकर्मणे||९१|| सनातनाय कृष्णाय भवाय विभवाय च| तेजो वृषाकपेः साक्षात्तेजो ब्रह्मेन्द्रयोर्यमे||९२|| यथाऽहं नाभिजानामि वासुदेवपराजयम्| मातुश्च पाणिग्रहणं समुद्रस्य च शोषणम्||९३|| अनेन सत्यवाक्येन सिध्यतामगदो ह्ययम्| हिलिमिलिसंस्पृष्टे रक्ष सर्वभेषजोत्तमे स्वाहा ||९४|| इति महागन्धहस्तीनामाऽगदः| ऋषभकजीवकभार्गीमधुकोत्पलधान्यकेशराजाज्यः| ससितगिरिकोलमध्याः पेयाः श्वासज्वरादिहराः||९५|| हिङ्गु च कृष्णायुक्तं कपित्थरसयुक्तमग्र्यलवणं च| समधुसितौ पातव्यौ ज्वरहिक्काश्वासकासघ्नौ||९६|| लेहः कोलास्थ्यञ्जनलाजोत्पलमधुघृतैर्वम्याम्| बृहतीद्वयाढकीपत्रधूमवर्तिस्तु हिक्काघ्नी||९७|| शिखिबर्हिबलाकास्थीनि सर्षपाश्चन्दनं च घृतयुक्तम्| धूमो गृहशयनासनवस्त्रादिषु शस्यते विषनुत्||९८|| घृतयुक्ते नतकुष्ठे भुजगपतिशिरः शिरीषपुष्पं च| धूमागदः स्मृतोऽयं सर्वविषघ्नः श्वयथुहृच्च||९९|| जतुसेव्यपत्रगुग्गुलुभल्लातकककुभपुष्पसर्जरसाः| श्वेता च धूम उरगाखुकीटवस्त्रक्रिमिनुदग्र्यः||१००|| तरुणपलाशक्षारं स्रुतं पचेच्चूर्णितैः सह समांशैः| लोहितमृद्रजनीद्वयशुक्लसुरसमञ्जरीमधुकैः||१०१|| लाक्षासैन्धवमांसीहरेणुहिङ्गुद्विसारिवाकुष्ठैः| सव्योषैर्बाह्लीकैर्दर्वीविलेपनं घट्टयेद्यावत्||१०२|| सर्वविषशोथगुल्मत्वग्दोषार्शोभगन्दरप्लीह्नः| शोथापस्मारक्रिमिभूतस्वरभेदपाण्डुगदान्||१०३|| मन्दाग्नित्वं कासं सोन्मादं नाशयेयुरथ पुंसाम्| गुटिकाश्छायाशुष्काः कोलसमास्ताः समुपयुक्ताः||१०४|| इति क्षारागदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (95-122) · Śloka 123
ವಿಷಪೀತದಷ್ಟವಿದ್ಧೇಷ್ವೇತದ್ದಿಗ್ಧೇ ಚ ವಾಚ್ಯಮುದ್ದಿಷ್ಟಮ್| ಸಾಮಾನ್ಯತಃ, ಪೃಥಕ್ತ್ವಾನ್ನಿರ್ದೇಶಮತಃ ಶೃಣು ಯಥಾವತ್||೧೦೫|| ರಿಪುಯುಕ್ತೇಭ್ಯೋ ನೃಭ್ಯಃ ಸ್ವೇಭ್ಯಃ ಸ್ತ್ರೀಭ್ಯೋಽಥವಾ ಭಯಂ ನೃಪತೇಃ| ಆಹಾರವಿಹಾರಗತಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರೇಷ್ಯಾನ್ ಪರೀಕ್ಷೇತ||೧೦೬|| ಅತ್ಯರ್ಥಶಙ್ಕಿತಃ ಸ್ಯಾದ್ಬಹುವಾಗಥವಾಽಲ್ಪವಾಗ್ವಿಗತಲಕ್ಷ್ಮೀಃ| ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಂ ವಿಷಪ್ರದಾತಾ ನರೋ ಜ್ಞೇಯಃ||೧೦೭|| ದೃಷ್ಟ್ವೈವಂ ನ ತು ಸಹಸಾ ಭೋಜ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತದನ್ನಮಗ್ನೌ ತು| ಸವಿಷಂ ಹಿ ಪ್ರಾಪ್ಯಾನ್ನಂ ಬಹೂನ್ವಿಕಾರಾನ್ ಭಜತ್ಯಗ್ನಿಃ||೧೦೮|| ಶಿಖಿಬರ್ಹವಿಚಿತ್ರಾರ್ಚಿಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಕ್ಷಮರೂಕ್ಷಕುಣಪಧೂಮಶ್ಚ | ಸ್ಫುಟತಿ ಚ ಸಶಬ್ದಮೇಕಾವರ್ತೋ ವಿಹತಾರ್ಚಿರಪಿ ಚ ಸ್ಯಾತ್||೧೦೯|| ಪಾತ್ರಸ್ಥಂ ಚ ವಿವರ್ಣಂ ಭೋಜ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ಮಕ್ಷಿಕಾಂಶ್ಚ ಮಾರಯತಿ| ಕ್ಷಾಮಸ್ವರಾಂಶ್ಚ ಕಾಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿರಜೇಚ್ಚಕೋರಾಕ್ಷಿ||೧೧೦|| ಪಾನೇ ನೀಲಾ ರಾಜೀ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಸ್ವಾಂ ಚ ನೇಕ್ಷತೇ ಛಾಯಾಮ್| ಪಶ್ಯತಿ ವಿಕೃತಾಮಥವಾ ಲವಣಾಕ್ತೇ ಫೇನಮಾಲಾ ಸ್ಯಾತ್||೧೧೧|| ಪಾನಾನ್ನಯೋಃಸವಿಷಯೋರ್ಗನ್ಧೇನ ಶಿರೋರುಗ್ಘೃದಿ ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ| ಸ್ಪರ್ಶೇನ ಪಾಣಿಶೋಥಃ ಸುಪ್ತ್ಯಙ್ಗುಲಿದಾಹತೋದನಖಭೇದಾಃ||೧೧೨|| ಮುಖಗೇ ತ್ವೋಷ್ಠಚಿಮಿಚಿಮಾ ಜಿಹ್ವಾ ಶೂನಾ ಜಡಾ ವಿವರ್ಣಾ ಚ| ದ್ವಿಜಹರ್ಷಹನುಸ್ತಮ್ಭಾಸ್ಯದಾಹಲಾಲಾಗಲವಿಕಾರಾಃ||೧೧೩|| ಆಮಾಶಯಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಸ್ವೇದಸದನಮುತ್ಕ್ಲೇದಃ| ದೃಷ್ಟಿಹೃದಯೋಪರೋಧೋ ಬಿನ್ದುಶತೈಶ್ಚೀಯತೇ ಚಾಙ್ಗಮ್||೧೧೪|| ಪಕ್ವಾಶಯಂ ತು ಯಾತೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮದಮೋಹದಾಹಬಲನಾಶಾಃ| ತನ್ದ್ರಾ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಚ ವಿಷೇ ಪಾಣ್ಡುತ್ವಂ ಚೋದರಸ್ಥೇ ಸ್ಯಾತ್||೧೧೫|| ದನ್ತಪವನಸ್ಯ ಕೂರ್ಚೋ ವಿಶೀರ್ಯತೇ ದನ್ತೌಷ್ಠಮಾಂಸಶೋಫಶ್ಚ| ಕೇಶಚ್ಯುತಿಃ ಶಿರೋರುಗ್ಗ್ರನ್ಥಯಶ್ಚ ಸವಿಷೇಽಥ ಶಿರೋಭ್ಯಙ್ಗೇ||೧೧೬|| ದುಷ್ಟೇಽಞ್ಜನೇಽಕ್ಷಿದಾಹಸ್ರಾವಾತ್ಯುಪದೇಹಶೋಥರಾಗಾಶ್ಚ| ಖಾದ್ಯೈರಾದೌ ಕೋಷ್ಠಃ ಸ್ಪೃಶ್ಯೈಸ್ತ್ವಗ್ದೂಷ್ಯತೇ ದುಷ್ಟೈಃ||೧೧೭|| ಸ್ನಾನಾಭ್ಯಙ್ಗೋತ್ಸಾದನವಸ್ತ್ರಾಲಙ್ಕಾರವರ್ಣಕೈರ್ದುಷ್ಟೈಃ| ಕಣ್ಡ್ವರ್ತಿಕೋಠಪಿಡಕಾರೋಮೋದ್ಗಮಚಿಮಿಚಿಮಾ ಶೋಥಾಃ||೧೧೮|| ಏತೇ ಕರಚರಣದಾಹತೋದಕ್ಲಮಾವಿಪಾಕಾಶ್ಚ| ಭೂಪಾದುಕಾಶ್ವಗಜವರ್ಮಕೇತುಶಯನಾಸನೈರ್ದುಷ್ಟೈಃ||೧೧೯|| ಮಾಲ್ಯಮಗನ್ಧಂ ಮ್ಲಾಯತಿ ಶಿರೋರುಜಾಲೋಮಹರ್ಷಕರಮ್ | ಸ್ತಮ್ಭಯತಿ ಖಾನಿ ನಾಸಾಮುಪಹನ್ತಿ ದರ್ಶನಂ ಚ ಧೂಮಃ||೧೨೦|| ಕೂಪತಡಾಗಾದಿಜಲಂ ದುರ್ಗನ್ಧಂ ಸಕಲುಷಂ ವಿವರ್ಣಂ ಚ| ಪೀತಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಕೋಠಾನ್ ಪಿಡಕಾಶ್ಚ ಕರೋತಿ ಮರಣಂ ಚ||೧೨೧|| ಆದಾವಾಮಾಶಯಗೇ ವಮನಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥೇ ಪ್ರದೇಹಸೇಕಾದಿ| ಕುರ್ಯಾದ್ಭಿಷಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ದೋಷಬಲಂ ಚೈವ ಹಿ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ||೧೨೨|| ಇತಿ ಮೂಲವಿಷವಿಶೇಷಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ...|೧೨೩|
विषपीतदष्टविद्धेष्वेतद्दिग्धे च वाच्यमुद्दिष्टम्| सामान्यतः, पृथक्त्वान्निर्देशमतः शृणु यथावत्||१०५|| रिपुयुक्तेभ्यो नृभ्यः स्वेभ्यः स्त्रीभ्योऽथवा भयं नृपतेः| आहारविहारगतं तस्मात् प्रेष्यान् परीक्षेत||१०६|| अत्यर्थशङ्कितः स्याद्बहुवागथवाऽल्पवाग्विगतलक्ष्मीः| प्राप्तः प्रकृतिविकारं विषप्रदाता नरो ज्ञेयः||१०७|| दृष्ट्वैवं न तु सहसा भोज्यं कुर्यात्तदन्नमग्नौ तु| सविषं हि प्राप्यान्नं बहून्विकारान् भजत्यग्निः||१०८|| शिखिबर्हविचित्रार्चिस्तीक्ष्णाक्षमरूक्षकुणपधूमश्च | स्फुटति च सशब्दमेकावर्तो विहतार्चिरपि च स्यात्||१०९|| पात्रस्थं च विवर्णं भोज्यं स्यान्मक्षिकांश्च मारयति| क्षामस्वरांश्च काकान् कुर्याद्विरजेच्चकोराक्षि||११०|| पाने नीला राजी वैवर्ण्यं स्वां च नेक्षते छायाम्| पश्यति विकृतामथवा लवणाक्ते फेनमाला स्यात्||१११|| पानान्नयोःसविषयोर्गन्धेन शिरोरुग्घृदि च मूर्च्छा च| स्पर्शेन पाणिशोथः सुप्त्यङ्गुलिदाहतोदनखभेदाः||११२|| मुखगे त्वोष्ठचिमिचिमा जिह्वा शूना जडा विवर्णा च| द्विजहर्षहनुस्तम्भास्यदाहलालागलविकाराः||११३|| आमाशयं प्रविष्टे वैवर्ण्यं स्वेदसदनमुत्क्लेदः| दृष्टिहृदयोपरोधो बिन्दुशतैश्चीयते चाङ्गम्||११४|| पक्वाशयं तु याते मूर्च्छामदमोहदाहबलनाशाः| तन्द्रा कार्श्यं च विषे पाण्डुत्वं चोदरस्थे स्यात्||११५|| दन्तपवनस्य कूर्चो विशीर्यते दन्तौष्ठमांसशोफश्च| केशच्युतिः शिरोरुग्ग्रन्थयश्च सविषेऽथ शिरोभ्यङ्गे||११६|| दुष्टेऽञ्जनेऽक्षिदाहस्रावात्युपदेहशोथरागाश्च| खाद्यैरादौ कोष्ठः स्पृश्यैस्त्वग्दूष्यते दुष्टैः||११७|| स्नानाभ्यङ्गोत्सादनवस्त्रालङ्कारवर्णकैर्दुष्टैः| कण्ड्वर्तिकोठपिडकारोमोद्गमचिमिचिमा शोथाः||११८|| एते करचरणदाहतोदक्लमाविपाकाश्च| भूपादुकाश्वगजवर्मकेतुशयनासनैर्दुष्टैः||११९|| माल्यमगन्धं म्लायति शिरोरुजालोमहर्षकरम् | स्तम्भयति खानि नासामुपहन्ति दर्शनं च धूमः||१२०|| कूपतडागादिजलं दुर्गन्धं सकलुषं विवर्णं च| पीतं श्वयथुं कोठान् पिडकाश्च करोति मरणं च||१२१|| आदावामाशयगे वमनं त्वक्स्थे प्रदेहसेकादि| कुर्याद्भिषक् चिकित्सां दोषबलं चैव हि समीक्ष्य||१२२|| इति मूलविषविशेषाः प्रोक्ताः ...|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (123-129) · Śloka 129
... ಶೃಣು ಜಙ್ಗಮಸ್ಯಾತಃ| ಸವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸಿತಮೇವಾದೌ ತತ್ರೋಚ್ಯತೇ ತು ಸರ್ಪಾಣಾಮ್||೧೨೩|| ಇಹ ದರ್ವೀಕರಃ ಸರ್ಪೋ ಮಣ್ಡಲೀ ರಾಜಿಮಾನಿತಿ| ತ್ರಯೋ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪಣಾಃ||೧೨೪|| ದರ್ವೀಕರಃ ಫಣೀ ಜ್ಞೇಯೋ ಮಣ್ಡಲೀ ಮಣ್ಡಲಾಫಣಃ| ಬಿನ್ದುಲೇಖವಿಚಿತ್ರಾಙ್ಗಃ ಪನ್ನಗಃ ಸ್ಯಾತ್ತು ರಾಜಿಮಾನ್||೧೨೫|| ವಿಶೇಷಾದ್ರೂಕ್ಷಕಟುಕಮಮ್ಲೋಷ್ಣಂ ಸ್ವಾದು ಶೀತಲಮ್| ವಿಷಂ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ತೇಷಾಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಾತಾದಿಕೋಪನಮ್||೧೨೬|| ದರ್ವೀಕರಕೃತೋ ದಂಶಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಂಷ್ಟ್ರಾಪದೋಽಸಿತಃ| ನಿರುದ್ಧರಕ್ತಃ ಕೂರ್ಮಾಭೋ ವಾತವ್ಯಾಧಿಕರೋ ಮತಃ||೧೨೭|| ಪೃಥ್ವರ್ಪಿತಃ ಸಶೋಥಶ್ಚ ದಂಶೋ ಮಣ್ಡಲಿನಾ ಕೃತಃ| ಪೀತಾಭಃ ಪೀತರಕ್ತಶ್ಚ ಸರ್ವಪಿತ್ತವಿಕಾರಕೃತ್||೧೨೮|| ಕೃತೋ ರಾಜಿಮತಾ ದಂಶಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಃ ಸ್ಥಿರಶೋಫಕೃತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಪಾಣ್ಡುಶ್ಚ ಸಾನ್ದ್ರಾಸೃಕ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮವ್ಯಾಧಿಸಮೀರಣಃ||೧೨೯||
... शृणु जङ्गमस्यातः| सविशेषचिकित्सितमेवादौ तत्रोच्यते तु सर्पाणाम्||१२३|| इह दर्वीकरः सर्पो मण्डली राजिमानिति| त्रयो यथाक्रमं वातपित्तश्लेष्मप्रकोपणाः||१२४|| दर्वीकरः फणी ज्ञेयो मण्डली मण्डलाफणः| बिन्दुलेखविचित्राङ्गः पन्नगः स्यात्तु राजिमान्||१२५|| विशेषाद्रूक्षकटुकमम्लोष्णं स्वादु शीतलम्| विषं यथाक्रमं तेषां तस्माद्वातादिकोपनम्||१२६|| दर्वीकरकृतो दंशः सूक्ष्मदंष्ट्रापदोऽसितः| निरुद्धरक्तः कूर्माभो वातव्याधिकरो मतः||१२७|| पृथ्वर्पितः सशोथश्च दंशो मण्डलिना कृतः| पीताभः पीतरक्तश्च सर्वपित्तविकारकृत्||१२८|| कृतो राजिमता दंशः पिच्छिलः स्थिरशोफकृत्| स्निग्धः पाण्डुश्च सान्द्रासृक् श्लेष्मव्याधिसमीरणः||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (130-135) · Śloka 135
ವೃತ್ತಭೋಗೋ ಮಹಾಕಾಯಃ ಶ್ವಸನ್ನೂರ್ಧ್ವೇಕ್ಷಣಃ ಪುಮಾನ್| ಸ್ಥೂಲಮೂರ್ಧಾ ಸಮಾಙ್ಗಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀ ತ್ವತಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪರ್ಯಯಾತ್||೧೩೦|| ಕ್ಲೀಬಸ್ತ್ರಸತ್ಯಧೋದೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ವರಹೀನಃ ಪ್ರಕಮ್ಪತೇ| ಸ್ತ್ರಿಯಾ ದಷ್ಟೋ ವಿಪರ್ಯಸ್ತೈರೇತೈಃ ಪುಂಸಾ ನರೋ ಮತಃ||೧೩೧|| ವ್ಯಾಮಿಶ್ರಲಿಙ್ಗೈರೇತೈಸ್ತು ಕ್ಲೀಬದಷ್ಟಂ ನರಂ ವದೇತ್| ಇತ್ಯೇತದುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಙ್ಕ್ಲೀಬನಿದರ್ಶನಮ್||೧೩೨|| ಪಾಣ್ಡುವಕ್ತ್ರಸ್ತು ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಶೂನೌಷ್ಠೋಽಪ್ಯಸಿತೇಕ್ಷಣಃ| ಜೃಮ್ಭಾಕ್ರೋಧೋಪಜಿಹ್ವಾರ್ತಃ ಸೂತಯಾ ರಕ್ತಮೂತ್ರವಾನ್||೧೩೩|| ಸರ್ಪೋ ಗೌಧೇರ(ಯ)ಕೋ ನಾಮ ಗೋಧಾಯಾಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚತುಷ್ಪದಃ| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೇಣ ತುಲ್ಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಾನಾ ಸ್ಯುರ್ಮಿಶ್ರಜಾತಯಃ||೧೩೪|| ಗೂಢಸಮ್ಪಾದಿತಂ ವೃತ್ತಂ ಪೀಡಿತಂ ಲಮ್ಬಿತಾರ್ಪಿತಮ್| ಸರ್ಪಿತಂ ಚ ಭೃಶಾಬಾಧಂ, ದಂಶಾ ಯೇಽನ್ಯೇ ನ ತೇ ಭೃಶಾಃ||೧೩೫||
वृत्तभोगो महाकायः श्वसन्नूर्ध्वेक्षणः पुमान्| स्थूलमूर्धा समाङ्गश्च स्त्री त्वतः स्याद्विपर्ययात्||१३०|| क्लीबस्त्रसत्यधोदृष्टिः स्वरहीनः प्रकम्पते| स्त्रिया दष्टो विपर्यस्तैरेतैः पुंसा नरो मतः||१३१|| व्यामिश्रलिङ्गैरेतैस्तु क्लीबदष्टं नरं वदेत्| इत्येतदुक्तं सर्पाणां स्त्रीपुङ्क्लीबनिदर्शनम्||१३२|| पाण्डुवक्त्रस्तु गर्भिण्या शूनौष्ठोऽप्यसितेक्षणः| जृम्भाक्रोधोपजिह्वार्तः सूतया रक्तमूत्रवान्||१३३|| सर्पो गौधेर(य)को नाम गोधायां स्याच्चतुष्पदः| कृष्णसर्पेण तुल्यः स्यान्नाना स्युर्मिश्रजातयः||१३४|| गूढसम्पादितं वृत्तं पीडितं लम्बितार्पितम्| सर्पितं च भृशाबाधं, दंशा येऽन्ये न ते भृशाः||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (136) · Śloka 136
ತರುಣಾಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಾಸ್ತು ಗೋನಸಾಃ ಸ್ಥವಿರಾಸ್ತಥಾ| ರಾಜಿಮನ್ತೋ ವಯೋಮಧ್ಯೇ ಭವನ್ತ್ಯಾಶೀವಿಷೋಪಮಾಃ||೧೩೬||
तरुणाः कृष्णसर्पास्तु गोनसाः स्थविरास्तथा| राजिमन्तो वयोमध्ये भवन्त्याशीविषोपमाः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (137-139) · Śloka 139
ಸರ್ಪದಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚತಸ್ರಸ್ತು ತಾಸಾಂ ವಾಮಾಧರಾ ಸಿತಾ| ಪೀತಾ ವಾಮೋತ್ತರಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ರಕ್ತಶ್ಯಾವಾಽಧರೋತ್ತರಾ ||೧೩೭|| ಯನ್ಮಾತ್ರಃ ಪತತೇ ಬಿನ್ದುರ್ಗೋಬಾಲಾತ್ ಸಲಿಲೋದ್ಧೃತಾತ್| ವಾಮಾಧರಾಯಾಂ ದಂಷ್ಟ್ರಾಯಾಂ ತನ್ಮಾತ್ರಂ ಸ್ಯಾದಹೇರ್ವಿಷಮ್||೧೩೮|| ಏಕದ್ವಿತ್ರಿಚತುರ್ವೃದ್ಧವಿಷಭಾಗೋತ್ತರೋತ್ತರಾಃ| ಸವರ್ಣಾಸ್ತತ್ಕೃತಾ ದಂಶಾ ಬಹೂತ್ತರವಿಷಾ ಭೃಶಾಃ||೧೩೯||
सर्पदंष्ट्राश्चतस्रस्तु तासां वामाधरा सिता| पीता वामोत्तरा दंष्ट्रा रक्तश्यावाऽधरोत्तरा ||१३७|| यन्मात्रः पतते बिन्दुर्गोबालात् सलिलोद्धृतात्| वामाधरायां दंष्ट्रायां तन्मात्रं स्यादहेर्विषम्||१३८|| एकद्वित्रिचतुर्वृद्धविषभागोत्तरोत्तराः| सवर्णास्तत्कृता दंशा बहूत्तरविषा भृशाः||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (140-143) · Śloka 143
ಸರ್ಪಾಣಾಮೇವ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಾತ್ ಕೀಟಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕೀಟಸಮ್ಮತಾಃ| ದೂಷೀವಿಷಾಃ ಪ್ರಾಣಹರಾ ಇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತೋ ಮತಾಃ||೧೪೦|| ಗಾತ್ರಂ ರಕ್ತಂ ಸಿತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಶ್ಯಾವಂ ವಾ ಪಿಡಕಾನ್ವಿತಮ್| ಸಕಣ್ಡೂದಾಹವೀಸರ್ಪಪಾಕಿ ಸ್ಯಾತ್ ಕುಥಿತಂ ತಥಾ||೧೪೧|| ಕೀಟೈರ್ದೂಷೀವಿಷೈರ್ದಷ್ಟಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪ್ರಾಣಹರಂ ಶೃಣು| ಸರ್ಪದಷ್ಟೇ ಯಥಾ ಶೋಥೋ ವರ್ಧತೇ ಸೋಗ್ರಗನ್ಧ್ಯಸೃಕ್||೧೪೨|| ದಂಶೋಽಕ್ಷಿಗೌರವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಸ ರುಗಾರ್ತಃ ಶ್ವಸಿತ್ಯಪಿ| ತೃಷ್ಣಾರುಚಿಪರೀತಶ್ಚ ಭವೇದ್ದೂಷೀವಿಷಾರ್ದಿತಃ||೧೪೩||
सर्पाणामेव विण्मूत्रात् कीटाः स्युः कीटसम्मताः| दूषीविषाः प्राणहरा इति सङ्क्षेपतो मताः||१४०|| गात्रं रक्तं सितं कृष्णं श्यावं वा पिडकान्वितम्| सकण्डूदाहवीसर्पपाकि स्यात् कुथितं तथा||१४१|| कीटैर्दूषीविषैर्दष्टं लिङ्गं प्राणहरं शृणु| सर्पदष्टे यथा शोथो वर्धते सोग्रगन्ध्यसृक्||१४२|| दंशोऽक्षिगौरवं मूर्च्छा स रुगार्तः श्वसित्यपि| तृष्णारुचिपरीतश्च भवेद्दूषीविषार्दितः||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (144-146) · Śloka 146
ದಂಶಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಯತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ಶ್ಯಾವಂ ವಾ ಜಾಲಕಾವೃತಮ್| ದಗ್ಧಾಕೃತಿ ಭೃಶಂ ಪಾಕಿ ಕ್ಲೇದಶೋಥಜ್ವರಾನ್ವಿತಮ್||೧೪೪|| ದೂಷೀವಿಷಾಭಿರ್ಲೂತಾಭಿಸ್ತಂ ದಷ್ಟಮಿತಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್| ಸರ್ವಾಸಾಮೇವ ತಾಸಾಂ ಚ ದಂಶೇ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ||೧೪೫|| ಶೋಫಃ ಶ್ವೇತಾಸಿತಾ ರಕ್ತಾಃ ಪೀತಾ ವಾ ಪಿಡಕಾ ಜ್ವರಃ| ಪ್ರಾಣಾನ್ತಿಕೋ ಭವೇಚ್ಛ್ವಾಸೋ ದಾಹಹಿಕ್ಕಾಶಿರೋಗ್ರಹಾಃ||೧೪೬||
दंशस्य मध्ये यत् कृष्णं श्यावं वा जालकावृतम्| दग्धाकृति भृशं पाकि क्लेदशोथज्वरान्वितम्||१४४|| दूषीविषाभिर्लूताभिस्तं दष्टमिति निर्दिशेत्| सर्वासामेव तासां च दंशे लक्षणमुच्यते||१४५|| शोफः श्वेतासिता रक्ताः पीता वा पिडका ज्वरः| प्राणान्तिको भवेच्छ्वासो दाहहिक्काशिरोग्रहाः||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (147-158) · Śloka 158
ಆದಂಶಾಚ್ಛೋಣಿತಂ ಪಾಣ್ಡು ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಜ್ವರೋಽರುಚಿಃ| ಲೋಮಹರ್ಷಶ್ಚ ದಾಹಶ್ಚಾಪ್ಯಾಖುದೂಷೀವಿಷಾರ್ದಿತೇ||೧೪೭|| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಙ್ಗಶೋಥವೈವರ್ಣ್ಯಕ್ಲೇದಶಬ್ದಾಶ್ರುತಿಜ್ವರಾಃ| ಶಿರೋಗುರುತ್ವಂ ಲಾಲಾಸೃಕ್ಛರ್ದಿಶ್ಚಾಸಾಧ್ಯಮೂಷಿಕೈಃ||೧೪೮|| ಶ್ಯಾವತ್ವಮಥ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ವಾ ನಾನಾವರ್ಣತ್ವಮೇವ ವಾ| ಮೋಹಃ ಪುರೀಷಭೇದಶ್ಚ ದಷ್ಟೇ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃಕಲಾಸಕೈಃ||೧೪೯|| ದಹತ್ಯಗ್ನಿರಿವಾದೌ ತು ಭಿನತ್ತೀವೋರ್ಧ್ವಮಾಶು ಚ| ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ಯಾತಿ ದಂಶೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ತಿಷ್ಠತಿ||೧೫೦|| ದಷ್ಟೋಽಸಾಧ್ಯಸ್ತು ದೃಗ್ಘ್ರಾಣರಸನೋಪಹತೋ ನರಃ| ಮಾಂಸೈಃ ಪತದ್ಭಿರತ್ಯರ್ಥಂ ವೇದನಾರ್ತೋ ಜಹಾತ್ಯಸೂನ್||೧೫೧|| ವಿಸರ್ಪಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಶೂಲಂ ಜ್ವರಶ್ಛರ್ದಿರಥಾಪಿ ಚ| ಲಕ್ಷಣಂ ಕಣಭೈರ್ದಷ್ಟೇ ದಂಶಶ್ಚೈವ ವಿಶೀರ್ಯತೇ||೧೫೨|| ಹೃಷ್ಟರೋಮೋಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇನ ಸ್ತಬ್ಧಲಿಙ್ಗೋ ಭೃಶಾರ್ತಿಮಾನ್| ದಷ್ಟಃ ಶೀತೋದಕೇನೇವ ಸಿಕ್ತಾನ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಮನ್ಯತೇ||೧೫೩|| ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾರ್ದಿತಃ ಶೂನಃ ಸರುಕ್ ಸ್ಯಾತ್ ಪೀತಕಃ ಸತೃಟ್| ಛರ್ದಿರ್ನಿದ್ರಾ ಚ ಮಣ್ಡೂಕೈಃ ಸವಿಷೈರ್ದಷ್ಟಲಕ್ಷಣಮ್||೧೫೪|| ಮತ್ಸ್ಯಾಸ್ತು ಸವಿಷಾಃ ಕುರ್ಯುರ್ದಾಹಶೋಫರುಜಸ್ತಥಾ| ಕಣ್ಡೂಂ ಶೋಥಂ ಜ್ವರಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಸವಿಷಾಸ್ತು ಜಲೌಕಸಃ||೧೫೫|| ದಾಹತೋದಸ್ವೇದಶೋಥಕರೀ ತು ಗೃಹಗೋಧಿಕಾ | ದಂಶೇ ಸ್ವೇದಂ ರುಜಂ ದಾಹಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛತಪದೀವಿಷಮ್||೧೫೬|| ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ಮಶಕೈರೀಷಚ್ಛೋಥಃ ಸ್ಯಾನ್ಮನ್ದವೇದನಃ| ಅಸಾಧ್ಯಕೀಟಸದೃಶಮಸಾಧ್ಯಮಶಕಕ್ಷತಮ್||೧೫೭|| ಸದ್ಯಃಪ್ರಸ್ರಾವಿಣೀ ಶ್ಯಾವಾ ದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಾನ್ವಿತಾ| ಪೀಡಕಾ ಮಕ್ಷಿಕಾದಂಶೇ ತಾಸಾಂ ತು ಸ್ಥಗಿಕಾಽಸುಹೃತ್||೧೫೮||
आदंशाच्छोणितं पाण्डु मण्डलानि ज्वरोऽरुचिः| लोमहर्षश्च दाहश्चाप्याखुदूषीविषार्दिते||१४७|| मूर्च्छाङ्गशोथवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यमूषिकैः||१४८|| श्यावत्वमथ कार्ष्ण्यं वा नानावर्णत्वमेव वा| मोहः पुरीषभेदश्च दष्टे स्यात् कृकलासकैः||१४९|| दहत्यग्निरिवादौ तु भिनत्तीवोर्ध्वमाशु च| वृश्चिकस्य विषं याति दंशे पश्चात्तु तिष्ठति||१५०|| दष्टोऽसाध्यस्तु दृग्घ्राणरसनोपहतो नरः| मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्तो जहात्यसून्||१५१|| विसर्पः श्वयथुः शूलं ज्वरश्छर्दिरथापि च| लक्षणं कणभैर्दष्टे दंशश्चैव विशीर्यते||१५२|| हृष्टरोमोच्चिटिङ्गेन स्तब्धलिङ्गो भृशार्तिमान्| दष्टः शीतोदकेनेव सिक्तान्यङ्गानि मन्यते||१५३|| एकदंष्ट्रार्दितः शूनः सरुक् स्यात् पीतकः सतृट्| छर्दिर्निद्रा च मण्डूकैः सविषैर्दष्टलक्षणम्||१५४|| मत्स्यास्तु सविषाः कुर्युर्दाहशोफरुजस्तथा| कण्डूं शोथं ज्वरं मूर्च्छां सविषास्तु जलौकसः||१५५|| दाहतोदस्वेदशोथकरी तु गृहगोधिका | दंशे स्वेदं रुजं दाहं कुर्याच्छतपदीविषम्||१५६|| कण्डूमान्मशकैरीषच्छोथः स्यान्मन्दवेदनः| असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्||१५७|| सद्यःप्रस्राविणी श्यावा दाहमूर्च्छाज्वरान्विता| पीडका मक्षिकादंशे तासां तु स्थगिकाऽसुहृत्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (159-160) · Śloka 161
ಶ್ಮಶಾನಚೈತ್ಯವಲ್ಮೀಕಯಜ್ಞಾಶ್ರಮಸುರಾಲಯೇ| ಪಕ್ಷಸನ್ಧಿಷು ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಸಾರ್ಧರಾತ್ರೇಽಷ್ಟಮೀಷು ಚ||೧೫೯|| ನ ಸಿದ್ಧ್ಯನ್ತಿ ನರಾ ದಷ್ಟಾಃ ಪಾಷಣ್ಡಾಯತನೇಷು ಚ| ದೃಷ್ಟಿಶ್ವಾಸಮಲಸ್ಪರ್ಶವಿಷೈರಾಶೀವಿಷೈಸ್ತಥಾ||೧೬೦|| ವಿನಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಶು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದಷ್ಟಾಃ ಸರ್ವೇಷು ಮರ್ಮಸು|೧೬೧|
श्मशानचैत्यवल्मीकयज्ञाश्रमसुरालये| पक्षसन्धिषु मध्याह्ने सार्धरात्रेऽष्टमीषु च||१५९|| न सिद्ध्यन्ति नरा दष्टाः पाषण्डायतनेषु च| दृष्टिश्वासमलस्पर्शविषैराशीविषैस्तथा||१६०|| विनश्यन्त्याशु सम्प्राप्ता दष्टाः सर्वेषु मर्मसु|१६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (161-164) · Śloka 164
(ಯೇನ ಕೇನಾಪಿ ಸರ್ಪೇಣ ಸಮ್ಭವಃ ಸರ್ವ ಏವ ಚ)||೧೬೧|| ಭೀತಮತ್ತಾಬಲೋಷ್ಣಕ್ಷುತ್ತೃಷಾರ್ತೇ ವರ್ಧತೇ ವಿಷಮ್| ವಿಷಂ ಪ್ರಕೃತಿಕಾಲೌ ಚ ತುಲ್ಯೌ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಲ್ಪಮನ್ಯಥಾ ||೧೬೨|| ವಾರಿವಿಪ್ರಹತಾಃ ಕ್ಷೀಣಾ ಭೀತಾ ನಕುಲನಿರ್ಜಿತಾಃ| ವೃದ್ಧಾ ಬಾಲಾಸ್ತ್ವಚೋ ಮುಕ್ತಾಃ ಸರ್ಪಾ ಮನ್ದವಿಷಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೧೬೩|| ಸರ್ವದೇಹಾಶ್ರಿತಂ ಕ್ರೋಧಾದ್ವಿಷಂ ಸರ್ಪೋ ವಿಮುಞ್ಚತಿ| ತದೇವಾಹಾರಹೇತೋರ್ವಾ ಭಯಾದ್ವಾ ನ ಪ್ರಮುಞ್ಚತಿ||೧೬೪||
(येन केनापि सर्पेण सम्भवः सर्व एव च)||१६१|| भीतमत्ताबलोष्णक्षुत्तृषार्ते वर्धते विषम्| विषं प्रकृतिकालौ च तुल्यौ प्राप्याल्पमन्यथा ||१६२|| वारिविप्रहताः क्षीणा भीता नकुलनिर्जिताः| वृद्धा बालास्त्वचो मुक्ताः सर्पा मन्दविषाः स्मृताः||१६३|| सर्वदेहाश्रितं क्रोधाद्विषं सर्पो विमुञ्चति| तदेवाहारहेतोर्वा भयाद्वा न प्रमुञ्चति||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (165-169) · Śloka 169
ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾಃ ಪ್ರಾಯ ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಾಃ ಸವೃಶ್ಚಿಕಾಃ| ವಾತಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಾಃ ಕೀಟಾಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಃ ಕಣಭಾದಯಃ||೧೬೫|| ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಹಿ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಾನಿ ಲಕ್ಷಯೇತ್| ತಸ್ಯ ತಸ್ಯೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೬೬|| ಹೃತ್ಪೀಡೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಃ ಸ್ತಮ್ಭಃ ಸಿರಾಯಾಮೋಽಸ್ಥಿಪರ್ವರುಕ್| ಘೂರ್ಣನೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಗಾತ್ರಶ್ಯಾವತಾ ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ||೧೬೭|| ಸಞ್ಜ್ಞಾನಾಶೋಷ್ಣನಿಶ್ವಾಸೌ ಹೃದ್ದಾಹಃ ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ| ದಂಶಾವದರಣಂ ಶೋಥೋ ರಕ್ತಪೀತಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೬೮|| ವಮ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಪ್ರಸೇಕೋತ್ಕ್ಲೇಶಗೌರವೈಃ| ಸಶೈತ್ಯಮುಖಮಾಧುರ್ಯೈರ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ವಿಷಮ್||೧೬೯||
वातोल्बणविषाः प्राय उच्चिटिङ्गाः सवृश्चिकाः| वातपित्तोल्बणाः कीटाः श्लैष्मिकाः कणभादयः||१६५|| यस्य यस्य हि दोषस्य लिङ्गाधिक्यानि लक्षयेत्| तस्य तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१६६|| हृत्पीडोर्ध्वानिलः स्तम्भः सिरायामोऽस्थिपर्वरुक्| घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१६७|| सञ्ज्ञानाशोष्णनिश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता| दंशावदरणं शोथो रक्तपीतश्च पैत्तिके||१६८|| वम्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशगौरवैः| सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिकं विषम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (170-174) · Śloka 174
ಖಣ್ಡೇನ ಚ ವ್ರಣಾಲೇಪಸ್ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ ವಾತಿಕೇ| ಸ್ವೇದೋ ನಾಡೀಪುಲಾಕಾದ್ಯೈರ್ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೧೭೦|| ಸುಶೀತೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ ಸೇಕೈಃ ಪ್ರದೇಹೈಶ್ಚಾಪಿ ಪೈತ್ತಿಕಮ್| ಲೇಖನಚ್ಛೇದನಸ್ವೇದವಮನೈಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಜಯೇತ್||೧೭೧|| ವಿಷೇಷ್ವಪಿ ಚ ಸರ್ವೇಷು ಸರ್ವಸ್ಥಾನಗತೇಷು ಚ| ಅವೃಶ್ಚಿಕೋಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಷು ಪ್ರಾಯಃ ಶೀತೋ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೧೭೨|| ವೃಶ್ಚಿಕೇ ಸ್ವೇದಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ಘೃತೇನ ಲವಣೇನ ಚ| ಸೇಕಾಂಶ್ಚೋಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಭೋಜ್ಯಂ ಪಾನಂ ಚ ಸರ್ಪಿಷಃ||೧೭೩|| ಏತದೇವೋಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಽಪಿ ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಚ ಪಾಂಶುಭಿಃ| ಉದ್ವರ್ತನಂ ಸುಖಾಮ್ಬೂಷ್ಣೈಸ್ತಥಾಽವಚ್ಛಾದನಂ ಘನೈಃ||೧೭೪||
खण्डेन च व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके| स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||१७०|| सुशीतैः स्तम्भयेत् सेकैः प्रदेहैश्चापि पैत्तिकम्| लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||१७१|| विषेष्वपि च सर्वेषु सर्वस्थानगतेषु च| अवृश्चिकोच्चिटिङ्गेषु प्रायः शीतो विधिर्हितः||१७२|| वृश्चिके स्वेदमभ्यङ्गं घृतेन लवणेन च| सेकांश्चोष्णान् प्रयुञ्जीत भोज्यं पानं च सर्पिषः||१७३|| एतदेवोच्चिटिङ्गेऽपि प्रतिलोमं च पांशुभिः| उद्वर्तनं सुखाम्बूष्णैस्तथाऽवच्छादनं घनैः||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (175-188) · Śloka 188
ಶ್ವಾ ತ್ರಿದೋಷಪ್ರಕೋಪಾತ್ತು ತಥಾ ಧಾತುವಿಪರ್ಯಯಾತ್| ಶಿರೋಽಭಿತಾಪೀ ಲಾಲಾಸ್ರಾವ್ಯಧೋವಕ್ತ್ರಸ್ತಥಾ ಭವೇತ್||೧೭೫|| ಅನ್ಯೇಽಪ್ಯೇವಂವಿಧಾ ವ್ಯಾಲಾಃ ಕಫವಾತಪ್ರಕೋಪಣಾಃ| ಹೃಚ್ಛಿರೋರುಗ್ಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭತೃಷಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಕರಾ ಮತಾಃ||೧೭೬|| ಕಣ್ಡೂನಿಸ್ತೋದವೈವರ್ಣ್ಯಸುಪ್ತಿಕ್ಲೇದೋಪಶೋಷಣಮ್| ವಿದಾಹರಾಗರುಕ್ಪಾಕಾಃ ಶೋಫೋ ಗ್ರನ್ಥಿನಿಕುಞ್ಚನಮ್||೧೭೭|| ದಂಶಾವದರಣಂ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಕರ್ಣಿಕಾ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ| ಜ್ವರಶ್ಚ ಸವಿಷೇ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿಪರೀತಂ ತು ನಿರ್ವಿಷೇ||೧೭೮|| ತತ್ರ ಸರ್ವೇ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರುಪಕ್ರಮಾಃ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ ವಿಧಿಮನ್ಯಂ ಚ ಯಥಾವದ್ಬ್ರುವತಃ ಶೃಣು||೧೭೯|| ಹೃದ್ವಿದಾಹೇ ಪ್ರಸೇಕೇ ವಾ ವಿರೇಕವಮನಂ ಭೃಶಮ್| ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಶುದ್ಧೇ ಸಂಸರ್ಜನಕ್ರಮಃ||೧೮೦|| ಶಿರೋಗತೇ ವಿಷೇ ನಸ್ತಃ ಕುರ್ಯಾನ್ಮೂಲಾನಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ಬನ್ಧುಜೀವಸ್ಯ ಭಾರ್ಗ್ಯಾಶ್ಚ ಸುರಸಸ್ಯಾಸಿತಸ್ಯ ಚ||೧೮೧|| ದಕ್ಷಕಾಕಮಯೂರಾಣಾಂ ಮಾಂಸಾಸೃಙ್ಮಸ್ತಕೇ ಕ್ಷತೇ| ಉಪಧೇಯಮಧೋದಷ್ಟಸ್ಯೋರ್ಧ್ವದಷ್ಟಸ್ಯ ಪಾದಯೋಃ||೧೮೨|| ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಕ್ಷಾರವಚಾಸೈನ್ಧವಶಿಗ್ರುಕಾಃ| ಪಿಷ್ಟಾ ರೋಹಿತಪಿತ್ತೇನ ಘ್ನನ್ತ್ಯಕ್ಷಿಗತಮಞ್ಜನಾತ್||೧೮೩|| ಕಪಿತ್ಥಮಾಮಂ ಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಣ್ಠಗತೇ ವಿಷೇ| ಲಿಹ್ಯಾದಾಮಾಶಯಗತೇ ತಾಭ್ಯಾಂ ಚೂರ್ಣಪಲಂ ನತಾತ್||೧೮೪|| ವಿಷೇ ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಚ ಸಮಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಗೋಪಿತ್ತೇನ ನರಃ ಪಿಬೇತ್||೧೮೫|| ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಗೋಧಾಯಾಃ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಹಿತಮ್| ವಿಷೇ ರಸಗತೇ ಪಾನಂ ಕಪಿತ್ಥರಸಸಂಯುತಮ್||೧೮೬|| ಶೇಲೋರ್ಮೂಲತ್ವಗಗ್ರಾಣಿ ಬಾದರೌದುಮ್ಬರಾಣಿ ಚ| ಕಟಭ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿಬೇದ್ರಕ್ತಗತೇ, ಮಾಂಸಗತೇ ಪಿಬೇತ್||೧೮೭|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಖದಿರಾರಿಷ್ಟಂ ಕೌಟಜಂ ಮೂಲಮಮ್ಭಸಾ| ಸರ್ವೇಷು ಚ ಬಲೇ ದ್ವೇ ತು ಮಧೂಕಂ ಮಧುಕಂ ನತಮ್||೧೮೮||
श्वा त्रिदोषप्रकोपात्तु तथा धातुविपर्ययात्| शिरोऽभितापी लालास्राव्यधोवक्त्रस्तथा भवेत्||१७५|| अन्येऽप्येवंविधा व्यालाः कफवातप्रकोपणाः| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृषामूर्च्छाकरा मताः||१७६|| कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदोपशोषणम्| विदाहरागरुक्पाकाः शोफो ग्रन्थिनिकुञ्चनम्||१७७|| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| ज्वरश्च सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१७८|| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| पूर्वोक्ता विधिमन्यं च यथावद्ब्रुवतः शृणु||१७९|| हृद्विदाहे प्रसेके वा विरेकवमनं भृशम्| यथावस्थं प्रयोक्तव्यं शुद्धे संसर्जनक्रमः||१८०|| शिरोगते विषे नस्तः कुर्यान्मूलानि बुद्धिमान्| बन्धुजीवस्य भार्ग्याश्च सुरसस्यासितस्य च||१८१|| दक्षकाकमयूराणां मांसासृङ्मस्तके क्षते| उपधेयमधोदष्टस्योर्ध्वदष्टस्य पादयोः||१८२|| पिप्पलीमरिचक्षारवचासैन्धवशिग्रुकाः| पिष्टा रोहितपित्तेन घ्नन्त्यक्षिगतमञ्जनात्||१८३|| कपित्थमामं ससिताक्षौद्रं कण्ठगते विषे| लिह्यादामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात्||१८४|| विषे पक्वाशयगते पिप्पलीं रजनीद्वयम्| मञ्जिष्ठां च समं पिष्ट्वा गोपित्तेन नरः पिबेत्||१८५|| रक्तं मांसं च गोधायाः शुष्कं चूर्णीकृतं हितम्| विषे रसगते पानं कपित्थरससंयुतम्||१८६|| शेलोर्मूलत्वगग्राणि बादरौदुम्बराणि च| कटभ्याश्च पिबेद्रक्तगते, मांसगते पिबेत्||१८७|| सक्षौद्रं खदिरारिष्टं कौटजं मूलमम्भसा| सर्वेषु च बले द्वे तु मधूकं मधुकं नतम्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (189-198) · Śloka 199
ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ನಾಗರಂ ಕ್ಷಾರಂ ನವನೀತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಕಫೇ ಭಿಷಗುದೀರ್ಣೇ ತು ವಿದಧ್ಯಾತ್ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್||೧೮೯|| ಮಾಂಸೀಕುಙ್ಕುಮಪತ್ರತ್ವಗ್ರಜನೀನತಚನ್ದನೈಃ| ಮನಃಶಿಲಾವ್ಯಾಘ್ರನಖಸುರಸೈರಮ್ಬುಪೇಷಿತೈಃ||೧೯೦|| ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾಲೇಪಾಃ ಸರ್ವಶೋಥವಿಷಾಪಹಾಃ| ಚನ್ದನಂ ತಗರಂ ಕುಷ್ಠಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ತ್ವಗೇವ ಚ||೧೯೧|| ಮನಃಶಿಲಾ ತಮಾಲಶ್ಚ ರಸಃ ಕೈಶರ ಏವ ಚ| ಶಾರ್ದೂಲಸ್ಯ ನಖಶ್ಚೈವ ಸುಪಿಷ್ಟಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೧೯೨|| ಹನ್ತಿ ಸರ್ವವಿಷಾಣ್ಯೇವ ವಜ್ರಿವಜ್ರಮಿವಾಸುರಾನ್| ರಸೇ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಸ್ಯ ಸಪ್ತಾಹಂ ಮರಿಚಂ ಸಿತಮ್||೧೯೩|| ಭಾವಿತಂ ಸರ್ಪದಷ್ಟಾನಾಂ ನಸ್ಯಪಾನಾಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್| ದ್ವಿಪಲಂ ನತಕುಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಚತುಷ್ಪಲಮ್||೧೯೪|| ಅಪಿ ತಕ್ಷಕದಷ್ಟಾನಾಂ ಪಾನಮೇತತ್ ಸುಖಪ್ರದಮ್| ಸಿನ್ಧುವಾರಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಚ ಶ್ವೇತಾ ಚ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ||೧೯೫|| ಪಾನಂ ದರ್ವೀಕರೈರ್ದಷ್ಟೇ ನಸ್ಯಂ ಸಮಧು ಪಾಕಲಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಮಧುಯಷ್ಟೀ ಚ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಸಿತಾ||೧೯೬|| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ವಟಶುಙ್ಗಾನಿ ಪಾನಂ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ವಿಷೇ| ವ್ಯೋಷಂ ಸಾತಿವಿಷಂ ಕುಷ್ಠಂ ಗೃಹಧೂಮೋ ಹರೇಣುಕಾ||೧೯೭|| ತಗರಂ ಕಟುಕಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಹನ್ತಿ ರಾಜೀಮತಾಂ ವಿಷಮ್| ಗೃಹಧೂಮಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್||೧೯೮|| ಅಪಿ ವಾಸುಕಿನಾ ದಷ್ಟಃ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್ |೧೯೯|
पिप्पलीं नागरं क्षारं नवनीतेन मूर्च्छितम्| कफे भिषगुदीर्णे तु विदध्यात्प्रतिसारणम्||१८९|| मांसीकुङ्कुमपत्रत्वग्रजनीनतचन्दनैः| मनःशिलाव्याघ्रनखसुरसैरम्बुपेषितैः||१९०|| पाननस्याञ्जनालेपाः सर्वशोथविषापहाः| चन्दनं तगरं कुष्ठं हरिद्रे द्वे त्वगेव च||१९१|| मनःशिला तमालश्च रसः कैशर एव च| शार्दूलस्य नखश्चैव सुपिष्टं तण्डुलाम्बुना||१९२|| हन्ति सर्वविषाण्येव वज्रिवज्रमिवासुरान्| रसे शिरीषपुष्पस्य सप्ताहं मरिचं सितम्||१९३|| भावितं सर्पदष्टानां नस्यपानाञ्जने हितम्| द्विपलं नतकुष्ठाभ्यां घृतक्षौद्रचतुष्पलम्||१९४|| अपि तक्षकदष्टानां पानमेतत् सुखप्रदम्| सिन्धुवारस्य मूलं च श्वेता च गिरिकर्णिका||१९५|| पानं दर्वीकरैर्दष्टे नस्यं समधु पाकलम्| मञ्जिष्ठा मधुयष्टी च जीवकर्षभकौ सिता||१९६|| काश्मर्यं वटशुङ्गानि पानं मण्डलिनां विषे| व्योषं सातिविषं कुष्ठं गृहधूमो हरेणुका||१९७|| तगरं कटुका क्षौद्रं हन्ति राजीमतां विषम्| गृहधूमं हरिद्रे द्वे समूलं तण्डुलीयकम्||१९८|| अपि वासुकिना दष्टः पिबेन्मधुघृताप्लुतम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (199-211) · Śloka 211
ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷತ್ವಗಾಲೇಪಃ ಶುದ್ಧೇ ಕೀಟವಿಷಾಪಹಃ||೧೯೯|| ಮುಕ್ತಾಲೇಪೋ ವರಃ ಶೋಥದಾಹತೋದಜ್ವರಾಪಹಃ| ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಂ ಶಿರೀಷಃ ಸಿನ್ಧುವಾರಿಕಾ||೨೦೦|| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ನತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಪಾಟಲೋದೀಚ್ಯಸಾರಿವಾಃ| ಶೇಲುಸ್ವರಸಪಿಷ್ಟೋಽಯಂ ಲೂತಾನಾಂ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ||೨೦೧|| (ಯಥಾಯೋಗಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಲೇಪನಾದಿಷು)| ಮಧೂಕಂ ಮಧುಕಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶಿರೀಷೋದೀಚ್ಯಪಾಟಲಾಃ| ಸನಿಮ್ಬಸಾರಿವಾಕ್ಷೌದ್ರಾಃ ಪಾನಂ ಲೂತಾವಿಷಾಪಹಮ್||೨೦೨|| ಕುಸುಮ್ಭಪುಷ್ಪಂ ಗೋದನ್ತಃ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಕಪೋತವಿಟ್| ದನ್ತೀ ತ್ರಿವೃತ್ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ಕರ್ಣಿಕಾಪಾತನಂ ತಯೋಃ||೨೦೩|| ಕಟಭ್ಯರ್ಜುನಶೈರೀಷಶೇಲುಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮತ್ವಚಃ| ಕಷಾಯಕಲ್ಕಚೂರ್ಣಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕೀಟಲೂತಾವ್ರಣಾಪಹಾಃ||೨೦೪|| ತ್ವಚಂ ಚ ನಾಗರಂ ಚೈವ ಸಮಾಂಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪೇಷಿತಮ್| ಪೇಯಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಸರ್ವಂ ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ವಿಷಾಪಹಮ್||೨೦೫|| ಕುಟಜಸ್ಯ ಫಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ತಗರಂ ಜಾಲಮಾಲಿನೀ| ತಿಕ್ತೇಕ್ಷ್ವಾಕುಶ್ಚ ಯೋಗೋಽಯಂ ಪಾನಪ್ರಧಮನಾದಿಭಿಃ||೨೦೬|| ವೃಶ್ಚಿಕೋನ್ದುರುಲೂತಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ಚ ವಿಷಂ ಹರೇತ್| ಸಮಾನೋ ಹ್ಯಮೃತೇನಾಯಂ ಗರಾಜೀರ್ಣಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೨೦೭|| ಸರ್ವೇಽಗದಾ ಯಥಾದೋಷಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕೃಕಣ್ಟಕೇ| ಕಪೋತವಿಣ್ಮಾತುಲುಙ್ಗಂ ಶಿರೀಷಕುಸುಮಾದ್ರಸಃ||೨೦೮|| ಶಙ್ಖಿನ್ಯಾರ್ಕಂ ಪಯಃ ಶುಣ್ಠೀ ಕರಞ್ಜೋ ಮಧು ವಾರ್ಶ್ಚಿಕೇ| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಫಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರೇಣ ದಾರ್ದುರೇ||೨೦೯|| ಮೂಲಾನಿ ಶ್ವೇತಭಣ್ಡೀನಾಂ ವ್ಯೋಷಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಜೇ| ಕೀಟದಷ್ಟಕ್ರಿಯಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಮಾನಾಃ ಸ್ಯುರ್ಜಲೌಕಸಾಮ್||೨೧೦|| ವಾತಪಿತ್ತಹರೀ ಚಾಪಿ ಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ವಾರ್ಶ್ಚಿಕೋ ಹ್ಯುಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಸ್ಯ ಕಣಭಸ್ಯೌನ್ದುರೋಽಗದಃ ||೨೧೧||
क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः||१९९|| मुक्तालेपो वरः शोथदाहतोदज्वरापहः| चन्दनं पद्मकोशीरं शिरीषः सिन्धुवारिका||२००|| क्षीरशुक्ला नतं कुष्ठं पाटलोदीच्यसारिवाः| शेलुस्वरसपिष्टोऽयं लूतानां सार्वकार्मिकः||२०१|| (यथायोगं प्रयोक्तव्यः समीक्ष्यालेपनादिषु)| मधूकं मधुकं कुष्ठं शिरीषोदीच्यपाटलाः| सनिम्बसारिवाक्षौद्राः पानं लूताविषापहम्||२०२|| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| दन्ती त्रिवृत्सैन्धवं च कर्णिकापातनं तयोः||२०३|| कटभ्यर्जुनशैरीषशेलुक्षीरिद्रुमत्वचः| कषायकल्कचूर्णाः स्युः कीटलूताव्रणापहाः||२०४|| त्वचं च नागरं चैव समांशं श्लक्ष्णपेषितम्| पेयमुष्णाम्बुना सर्वं मूषिकाणां विषापहम्||२०५|| कुटजस्य फलं पिष्टं तगरं जालमालिनी| तिक्तेक्ष्वाकुश्च योगोऽयं पानप्रधमनादिभिः||२०६|| वृश्चिकोन्दुरुलूतानां सर्पाणां च विषं हरेत्| समानो ह्यमृतेनायं गराजीर्णं च नाशयेत्||२०७|| सर्वेऽगदा यथादोषं प्रयोज्याः स्युः कृकण्टके| कपोतविण्मातुलुङ्गं शिरीषकुसुमाद्रसः||२०८|| शङ्खिन्यार्कं पयः शुण्ठी करञ्जो मधु वार्श्चिके| शिरीषस्य फलं पिष्टं स्नुहीक्षीरेण दार्दुरे||२०९|| मूलानि श्वेतभण्डीनां व्योषं सर्पिश्च मत्स्यजे| कीटदष्टक्रियाः सर्वाः समानाः स्युर्जलौकसाम्||२१०|| वातपित्तहरी चापि क्रिया प्रायः प्रशस्यते| वार्श्चिको ह्युच्चिटिङ्गस्य कणभस्यौन्दुरोऽगदः ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (212-218) · Śloka 218
ವಚಾಂ ವಂಶತ್ವಚಂ ಪಾಠಾಂ ನತಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್| ದ್ವೇ ಬಲೇ ನಾಕುಲೀಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶಿರೀಷಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್||೨೧೨|| ಗುಹಾಮತಿಗುಹಾಂ ಶ್ವೇತಾಮಜಗನ್ಧಾಂ ಶಿಲಾಜತು| ಕತ್ತೃಣಂ ಕಟಭೀಂ ಕ್ಷಾರಂ ಗೃಹಧೂಮಂ ಮನಃಶಿಲಾಮ್||೨೧೩|| ರೋಹೀತಕಸ್ಯ ಪಿತ್ತೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತು ಪರಮೋಽಗದಃ| ನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾದಿಲೇಪೇಷು ಹಿತೋ ವಿಶ್ವಮ್ಭರಾದಿಷು||೨೧೪|| ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಽಜಶಕೃತ್ಕ್ಷಾರಃ ಸುರಸಾಽಥಾಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ | ಮದಿರಾಮಣ್ಡಸಂಯುಕ್ತೋ ಹಿತಃ ಶತಪದೀವಿಷೇ||೨೧೫|| ಕಪಿತ್ಥಮಕ್ಷಿಪೀಡೋಽರ್ಕಬೀಜಂ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ತಥಾ| ಕರಞ್ಜೋ ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ಚ ಗೃಹಗೋಧಾವಿಷಂ ಜಯೇತ್||೨೧೬|| ಕಾಕಾಣ್ಡರಸಸಂಯುಕ್ತೋ ವಿಷಾಣಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಃ| ಪ್ರಧಾನೋ ಬರ್ಹಿಪಿತ್ತೇನ ತದ್ವದ್ವಾಯಸಪೀಲುಕಃ||೨೧೭|| ಶಿರೀಷಫಲಮೂಲತ್ವಕ್ಪುಷ್ಪಪತ್ರೈಃ ಸಮೈರ್ಧೃತೈಃ| ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪಞ್ಚಶಿರೀಷೋಽಯಂ ವಿಷಾಣಾಂ ಪ್ರವರೋ ವಧೇ||೨೧೮|| ಇತಿ ಪಞ್ಚಶಿರೀಷೋಽಗದಃ|
वचां वंशत्वचं पाठां नतं सुरसमञ्जरीम्| द्वे बले नाकुलीं कुष्ठं शिरीषं रजनीद्वयम्||२१२|| गुहामतिगुहां श्वेतामजगन्धां शिलाजतु| कत्तृणं कटभीं क्षारं गृहधूमं मनःशिलाम्||२१३|| रोहीतकस्य पित्तेन पिष्ट्वा तु परमोऽगदः| नस्याञ्जनादिलेपेषु हितो विश्वम्भरादिषु||२१४|| स्वर्जिकाऽजशकृत्क्षारः सुरसाऽथाक्षिपीडकः | मदिरामण्डसंयुक्तो हितः शतपदीविषे||२१५|| कपित्थमक्षिपीडोऽर्कबीजं त्रिकटुकं तथा| करञ्जो द्वे हरिद्रे च गृहगोधाविषं जयेत्||२१६|| काकाण्डरससंयुक्तो विषाणां तण्डुलीयकः| प्रधानो बर्हिपित्तेन तद्वद्वायसपीलुकः||२१७|| शिरीषफलमूलत्वक्पुष्पपत्रैः समैर्धृतैः| श्रेष्ठः पञ्चशिरीषोऽयं विषाणां प्रवरो वधे||२१८|| इति पञ्चशिरीषोऽगदः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (219-220) · Śloka 220
ಚತುಷ್ಪದ್ಭಿರ್ದ್ವಿಪದ್ಭಿರ್ವಾ ನಖದನ್ತಕ್ಷತಂ ತು ಯತ್| ಶೂಯತೇ ಪಚ್ಯತೇ ಚಾಪಿ ಸ್ರವತಿ ಜ್ವರಯತ್ಯಪಿ||೨೧೯|| ಸೋಮವಲ್ಕೋಽಶ್ವಕರ್ಣಶ್ಚ ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಹಂಸಪದ್ಯಪಿ| ರಜನ್ಯೌ ಗೈರಿಕಂ ಲೇಪೋ ನಖದನ್ತವಿಷಾಪಹಃ||೨೨೦||
चतुष्पद्भिर्द्विपद्भिर्वा नखदन्तक्षतं तु यत्| शूयते पच्यते चापि स्रवति ज्वरयत्यपि||२१९|| सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपद्यपि| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (221-223) · Śloka 223
ದುರನ್ಧಕಾರೇ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಕೇನಚಿದ್ವಿಷಶಙ್ಕಯಾ| ವಿಷೋದ್ವೇಗಾಜ್ಜ್ವರಶಛರ್ದಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ದಾಹೋಽಪಿ ವಾ ಭವೇತ್||೨೨೧|| ಗ್ಲಾನಿರ್ಮೋಹೋಽತಿಸಾರಶ್ಚಾಪ್ಯೇತಚ್ಛಙ್ಕಾವಿಷಂ ಮತಮ್| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿದಂ ತಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾದಾಶ್ವಾಸಯನ್ ಬುಧಃ||೨೨೨|| ಸಿತಾ ವೈಗನ್ಧಿಕೋ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಮಧು| ಪಾನಂ ಸಮನ್ತ್ರಪೂತಾಮ್ಬು ಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ಸಾನ್ತ್ವಹರ್ಷಣಮ್||೨೨೩||
दुरन्धकारे विद्धस्य केनचिद्विषशङ्कया| विषोद्वेगाज्ज्वरशछर्दिर्मूर्च्छा दाहोऽपि वा भवेत्||२२१|| ग्लानिर्मोहोऽतिसारश्चाप्येतच्छङ्काविषं मतम्| चिकित्सितमिदं तस्य कुर्यादाश्वासयन् बुधः||२२२|| सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु| पानं समन्त्रपूताम्बु प्रोक्षणं सान्त्वहर्षणम्||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (224-228) · Śloka 228
ಶಾಲಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಾಶ್ಚೈವ ಕೋರದೂಷಾಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ| ಭೋಜನಾರ್ಥೇ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ಲವಣಾರ್ಥೇ ಚ ಸೈನ್ಧವಮ್||೨೨೪|| ತಣ್ಡುಲೀಯಕಜೀವನ್ತೀವಾರ್ತಾಕಸುನಿಷಣ್ಣಕಾಃ| ಚುಚ್ಚೂರ್ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಚ ಶಾಕಂ ಚ ಕುಲಕಂ ಹಿತಮ್||೨೨೫|| ಧಾತ್ರೀ ದಾಡಿಮಮಮ್ಲಾರ್ಥೇ ಯೂಷಾ ಮುದ್ಗಹರೇಣುಭಿಃ| ರಸಾಶ್ಚೈಣಶಿಖಿಶ್ವಾವಿಲ್ಲಾವತೈತ್ತಿರಪಾರ್ಷತಾಃ||೨೨೬|| ವಿಷಘ್ನೌಷಧಸಂಯುಕ್ತಾ ರಸಾ ಯೂಷಾಶ್ಚ ಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಅವಿದಾಹೀನಿ ಚಾನ್ನಾನಿ ವಿಷಾರ್ತಾನಾಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೨೨೭|| ವಿರುದ್ಧಾಧ್ಯಶನಕ್ರೋಧಕ್ಷುದ್ಭಯಾಯಾಸಮೈಥುನಮ್| ವರ್ಜಯೇದ್ವಿಷಮುಕ್ತೋಽಪಿ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ವಿಶೇಷತಃ||೨೨೮||
शालयः षष्टिकाश्चैव कोरदूषाः प्रियङ्गवः| भोजनार्थे प्रशस्यन्ते लवणार्थे च सैन्धवम्||२२४|| तण्डुलीयकजीवन्तीवार्ताकसुनिषण्णकाः| चुच्चूर्मण्डूकपर्णी च शाकं च कुलकं हितम्||२२५|| धात्री दाडिममम्लार्थे यूषा मुद्गहरेणुभिः| रसाश्चैणशिखिश्वाविल्लावतैत्तिरपार्षताः||२२६|| विषघ्नौषधसंयुक्ता रसा यूषाश्च संस्कृताः| अविदाहीनि चान्नानि विषार्तानां भिषग्जितम्||२२७|| विरुद्धाध्यशनक्रोधक्षुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (229-241) · Śloka 242
ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಶಿರೋನ್ಯಾಸಃ ಶೋಥಃ ಸ್ರಸ್ತೌಷ್ಠಕರ್ಣಾತಾ | ಜ್ವರಃ ಸ್ತಬ್ಧಾಕ್ಷಿಗಾತ್ರತ್ವಂ ಹನುಕಮ್ಪೋಽಙ್ಗಮರ್ದನಮ್||೨೨೯|| ರೋಮಾಪಗಮನಂ ಗ್ಲಾನಿರರತಿರ್ವೇಪಥುರ್ಭ್ರಮಃ| ಚತುಷ್ಪದಾಂ ಭವತ್ಯೇತದ್ದಷ್ಟಾನಾಮಿಹ ಲಕ್ಷಣಮ್||೨೩೦|| ದೇವದಾರು ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಸರಲಂ ಚನ್ದನಾಗುರು| ರಾಸ್ನಾ ಗೋರೋಚನಾಽಜಾಜೀ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಿಕ್ಷುರಸೋ ನತಮ್||೨೩೧|| ಚೂರ್ಣಂ ಸಸೈನ್ಧವಾನನ್ತಂ ಗೋಪಿತ್ತಮಧುಸಂಯುತಮ್| ಚತುಷ್ಪದಾನಾಂ ದಷ್ಟಾನಾಮಗದಃ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ||೨೩೨|| ಸೌಭಾಗ್ಯಾರ್ಥಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸ್ವೇದರಜೋನಾನಾಙ್ಗಜಾನ್ಮಲಾನ್| ಶತ್ರುಪ್ರಯುಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಗರಾನ್ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತ್ಯನ್ನಮಿಶ್ರಿತಾನ್||೨೩೩|| ತೈಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕೃಶೋಽಲ್ಪಾಗ್ನಿರ್ಗರಶ್ಚಾಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ| ಮರ್ಮಪ್ರಧಮನಾಧ್ಮಾನಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಹಸ್ತಪಾದಯೋಃ||೨೩೪|| ಜಠರಂ ಗ್ರಹಣೀದೋಷೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಗುಲ್ಮಃ ಕ್ಷಯೋ ಜ್ವರಃ | ಏವಂವಿಧಸ್ಯ ಚಾನ್ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇರ್ಲಿಙ್ಗಾನಿ ದರ್ಶಯೇತ್||೨೩೫|| ಸ್ವಪ್ನೇ ಮಾರ್ಜಾರಗೋಮಾಯುವ್ಯಾಲಾನ್ ಸನಕುಲಾನ್ ಕಪೀನ್| ಪ್ರಾಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ನದ್ಯಾದೀಞ್ಛುಷ್ಕಾಂಶ್ಚ ಸವನಸ್ಪತೀನ್||೨೩೬|| ಕಾಲಶ್ಚ ಗೌರಮಾತ್ಮಾನಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ಗೌರಶ್ಚ ಕಾಲಕಮ್| ವಿಕರ್ಣನಾಸಿಕಂ ವಾಽಪಿ ಪ್ರಪಶ್ಯೇದ್ವಿಹತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ||೨೩೭|| ತಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಃ ಪೃಚ್ಛೇತ್ ಕಿಂ ಕೈಃ ಕದಾ ಸಹ| ಜಗ್ಧಮಿತ್ಯವಗಮ್ಯಾಶು ಪ್ರದದ್ಯಾದ್ವಮನಂ ಭಿಷಕ್||೨೩೮|| ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತಾಮ್ರರಜಸ್ತಸ್ಮೈ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಹೃದ್ವಿಶೋಧನಮ್| ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಿ ತತಃ ಶಾಣಂ ಹೇಮಚೂರ್ಣಸ್ಯ ದಾಪಯೇತ್||೨೩೯|| ಹೇಮ ಸರ್ವವಿಷಾಣ್ಯಾಶು ಗರಾಂಶ್ಚ ವಿನಿಯಚ್ಛತಿ| ನ ಸಜ್ಜತೇ ಹೇಮಪಾಙ್ಗೇ ವಿಷಂ ಪದ್ಮದಲೇಽಮ್ಬುವತ್||೨೪೦|| ನಾಗದನ್ತೀತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಸ್ನುಕ್ಪಯಃಫಲೈಃ| ಸಾಧಿತಂ ಮಾಹಿಷಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಗೋಮೂತ್ರಾಢಕಂ ಹಿತಮ್||೨೪೧|| ಸರ್ಪಕೀಟವಿಷಾರ್ತಾನಾಂ ಗರಾರ್ತಾನಾಂ ಚ ಶಾನ್ತಯೇ|೨೪೨|
मुहुर्मुहुः शिरोन्यासः शोथः स्रस्तौष्ठकर्णाता | ज्वरः स्तब्धाक्षिगात्रत्वं हनुकम्पोऽङ्गमर्दनम्||२२९|| रोमापगमनं ग्लानिररतिर्वेपथुर्भ्रमः| चतुष्पदां भवत्येतद्दष्टानामिह लक्षणम्||२३०|| देवदारु हरिद्रे द्वे सरलं चन्दनागुरु| रास्ना गोरोचनाऽजाजी गुग्गुल्विक्षुरसो नतम्||२३१|| चूर्णं ससैन्धवानन्तं गोपित्तमधुसंयुतम्| चतुष्पदानां दष्टानामगदः सार्वकार्मिकः||२३२|| सौभाग्यार्थं स्त्रियः स्वेदरजोनानाङ्गजान्मलान्| शत्रुप्रयुक्तांश्च गरान् प्रयच्छन्त्यन्नमिश्रितान्||२३३|| तैः स्यात् पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निर्गरश्चास्योपजायते| मर्मप्रधमनाध्मानं श्वयथुं हस्तपादयोः||२३४|| जठरं ग्रहणीदोषो यक्ष्मा गुल्मः क्षयो ज्वरः | एवंविधस्य चान्यस्य व्याधेर्लिङ्गानि दर्शयेत्||२३५|| स्वप्ने मार्जारगोमायुव्यालान् सनकुलान् कपीन्| प्रायः पश्यति नद्यादीञ्छुष्कांश्च सवनस्पतीन्||२३६|| कालश्च गौरमात्मानं स्वप्ने गौरश्च कालकम्| विकर्णनासिकं वाऽपि प्रपश्येद्विहतेन्द्रियः ||२३७|| तमवेक्ष्य भिषक् प्राज्ञाः पृच्छेत् किं कैः कदा सह| जग्धमित्यवगम्याशु प्रदद्याद्वमनं भिषक्||२३८|| सूक्ष्मं ताम्ररजस्तस्मै सक्षौद्रं हृद्विशोधनम्| शुद्धे हृदि ततः शाणं हेमचूर्णस्य दापयेत्||२३९|| हेम सर्वविषाण्याशु गरांश्च विनियच्छति| न सज्जते हेमपाङ्गे विषं पद्मदलेऽम्बुवत्||२४०|| नागदन्तीत्रिवृद्दन्तीद्रवन्तीस्नुक्पयःफलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्||२४१|| सर्पकीटविषार्तानां गरार्तानां च शान्तये|२४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (242-249) · Śloka 249
ಶಿರೀಷತ್ವಕ್ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಚನ್ದನೋತ್ಪಲೇ||೨೪೨|| ದ್ವೇ ಬಲೇ ಸಾರಿವಾಸ್ಫೋತಾಸುರಭೀನಿಮ್ಬಪಾಟಲಾಃ| ಬನ್ಧುಜೀವಾಢಕೀಮೂರ್ವಾವಾಸಾಸುರಸವತ್ಸಕಾನ್||೨೪೩|| ಪಾಠಾಙ್ಕೋಲಾಶ್ವಗನ್ಧಾರ್ಕಮೂಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪದ್ಮಕಾನ್| ವಿಶಾಲಾಂ ಬೃಹತೀಂ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಕೋವಿದಾರಂ ಶತಾವರೀಮ್||೨೪೪|| ಕಟಭೀದನ್ತ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಾನ್ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಶ್ವೇತಭಣ್ಡಾಶ್ವಖುರಕೌ ಕುಷ್ಠದಾರುಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾನ್||೨೪೫|| ವಿದಾರೀಂ ಮಧುಕಾತ್ ಸಾರಂ ಕರಞ್ಜಸ್ಯ ಫಲತ್ವಚೌ| ರಜನ್ಯೌ ಲೋಧ್ರಮಕ್ಷಾಂಶಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸಾಧ್ಯಂ ಘೃತಾಢಕಮ್||೨೪೬|| ತುಲ್ಯಾಮ್ಬುಚ್ಛಾಗಗೋಮೂತ್ರತ್ರ್ಯಾಢಕೇ ತದ್ವಿಷಾಪಹಮ್| ಅಪಸ್ಮಾರಕ್ಷಯೋನ್ಮಾದಭೂತಗ್ರಹಗರೋದರಮ್||೨೪೭|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಕ್ರಿಮೀಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹೋರುಸ್ತಮ್ಭಕಾಮಲಾಃ| ಹನುಸ್ಕನ್ಧಗ್ರಹಾದೀಂಶ್ಚ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನನಾವನೈಃ||೨೪೮|| ಹನ್ಯಾತ್ ಸಞ್ಜೀವಯೇಚ್ಚಾಪಿ ವಿಬೋದ್ಬನ್ಧಮೃತಾನ್ನರಾನ್| ನಾಮ್ನೇದಮಮೃತಂ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ಸ್ಯಾದ್ಧೃತೋತ್ತಮಮ್||೨೪೯|| ಇತ್ಯಮೃತಘೃತಮ್|
शिरीषत्वक् त्रिकटुकं त्रिफलां चन्दनोत्पले||२४२|| द्वे बले सारिवास्फोतासुरभीनिम्बपाटलाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकान्||२४३|| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकान्| विशालां बृहतीं लाक्षां कोविदारं शतावरीम्||२४४|| कटभीदन्त्यपामार्गान् पृश्निपर्णीं रसाञ्जनम्| श्वेतभण्डाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रियङ्गुकान्||२४५|| विदारीं मधुकात् सारं करञ्जस्य फलत्वचौ| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्||२४६|| तुल्याम्बुच्छागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरम्||२४७|| पाण्डुरोगक्रिमीगुल्मप्लीहोरुस्तम्भकामलाः| हनुस्कन्धग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः||२४८|| हन्यात् सञ्जीवयेच्चापि विबोद्बन्धमृतान्नरान्| नाम्नेदममृतं सर्वविषाणां स्याद्धृतोत्तमम्||२४९|| इत्यमृतघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (250-253) · Śloka 253
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಛತ್ರೀ ಝರ್ಝರಪಾಣಿಶ್ಚ ಚರೇದ್ರಾತ್ರೌ ತಥಾ ದಿವಾ| ತಚ್ಛಾಯಾಶಬ್ದವಿತ್ರಸ್ತಾಃ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಶು ಪನ್ನಗಾಃ||೨೫೦|| ದಷ್ಟಮಾತ್ರೋ ದಶೇದಾಶು ತಂ ಸರ್ಪಂ ಲೋಷ್ಟಮೇವ ವಾ| ಉಪರ್ಯರಿಷ್ಟಾಂ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ದಂಶಂ ಛಿನ್ದ್ಯಾದ್ದಹೇತ್ತಥಾ||೨೫೧|| ವಜ್ರಂ ಮರಕತಃ ಸಾರಃ ಪಿಚುಕೋ ವಿಷಮೂಷಿಕಾ| ಕರ್ಕೇತನಃ ಸರ್ಪಮಣಿರ್ವೈದೂರ್ಯಂ ಗಜಮೌಕ್ತಿಕಮ್||೨೫೨|| ಧಾರ್ಯಂ ಗರಮಣಿರ್ಯಾಶ್ಚ ವರೌಷಧ್ಯೋ ವಿಷಾಪಹಾಃ| ಖಗಾಶ್ಚ ಶಾರಿಕಾಕ್ರೌಞ್ಚಶಿಖಿಹಂಸಶುಕಾದಯಃ||೨೫೩||
भवन्ति चात्र- छत्री झर्झरपाणिश्च चरेद्रात्रौ तथा दिवा| तच्छायाशब्दवित्रस्ताः प्रणश्यन्त्याशु पन्नगाः||२५०|| दष्टमात्रो दशेदाशु तं सर्पं लोष्टमेव वा| उपर्यरिष्टां बध्नीयाद्दंशं छिन्द्याद्दहेत्तथा||२५१|| वज्रं मरकतः सारः पिचुको विषमूषिका| कर्केतनः सर्पमणिर्वैदूर्यं गजमौक्तिकम्||२५२|| धार्यं गरमणिर्याश्च वरौषध्यो विषापहाः| खगाश्च शारिकाक्रौञ्चशिखिहंसशुकादयः||२५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (254) · Śloka 254
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ಇತೀದಮುಕ್ತಂ ದ್ವಿವಿಧಸ್ಯ ವಿಸ್ತರೈರ್ಬಹುಪ್ರಕಾರಂ ವಿಷರೋಗಭೇಷಜಮ್| ಅಧೀತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾಯ ತಥಾ ಪ್ರಯೋಜಯನ್ ವ್ರಜೇದ್ವಿಷಾಣಾಮವಿಷಹ್ಯತಾಂ ಬುಧಃ||೨೫೪||
तत्र श्लोकः- इतीदमुक्तं द्विविधस्य विस्तरैर्बहुप्रकारं विषरोगभेषजम्| अधीत्य विज्ञाय तथा प्रयोजयन् व्रजेद्विषाणामविषह्यतां बुधः||२५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 23
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ವಿಷಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ತ್ರಯೋವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने विषचिकित्सितं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः||२३||
🔊 Audio coming soon