Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ദന്തീദ്രവന്തീകല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातो दन्तीद्रवन्तीकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
12. dantīdravantīkalpaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ദന്ത്യുദുമ്ബരപര്ണീ സ്യാന്നികുമ്ഭോऽഥ മുകൂലകഃ| ദ്രവന്തീ നാമതശ്ചിത്രാ ന്യഗ്രോധീ മൂഷികാഹ്വയാ||൩|| (തഥാ മൂഷികപര്ണീ ചാപ്യുപചിത്രാ ച ശമ്ബരീ| പ്രത്യക്ശ്രേണീ സുതശ്രേണീ ദന്തീ ര(ച)ണ്ഡാ ച കീര്തിതാ )|
View original
दन्त्युदुम्बरपर्णी स्यान्निकुम्भोऽथ मुकूलकः| द्रवन्ती नामतश्चित्रा न्यग्रोधी मूषिकाह्वया||३|| (तथा मूषिकपर्णी चाप्युपचित्रा च शम्बरी| प्रत्यक्श्रेणी सुतश्रेणी दन्ती र(च)ण्डा च कीर्तिता )|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തയോര്മൂലാനി സങ്ഗൃഹ്യ സ്ഥിരാണി ബഹലാനി ച| ഹസ്തിദന്തപ്രകാരാണി ശ്യാവതാമ്രാണി ബുദ്ധിമാന്||൪||
View original
तयोर्मूलानि सङ्गृह्य स्थिराणि बहलानि च| हस्तिदन्तप्रकाराणि श्यावताम्राणि बुद्धिमान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
പിപ്പലീമധുലിപ്താനി സ്വേദയേന്മൃത്കുശാന്തരേ| ശോഷയേദാതപേऽഗ്ന്യര്കൌ ഹതോ ഹ്യേഷാം വികാശിതാമ്||൫||
View original
पिप्पलीमधुलिप्तानि स्वेदयेन्मृत्कुशान्तरे| शोषयेदातपेऽग्न्यर्कौ हतो ह्येषां विकाशिताम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തീക്ഷ്ണോഷ്ണാന്യാശുകാരീണി വികാശീനി ഗുരൂണി ച| വിലായയന്തി ദോഷൌ ദ്വൌ മാരുതം കോപയന്തി ച||൬||
View original
तीक्ष्णोष्णान्याशुकारीणि विकाशीनि गुरूणि च| विलाययन्ति दोषौ द्वौ मारुतं कोपयन्ति च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-14) · Śloka 14
ദധിതക്രസുരാമണ്ഡൈഃ പിണ്ഡമക്ഷസമം തയോഃ| പ്രിയാലകോലബദരപീലുശീധുഭിരേവ ച||൭|| പിബേദ്ഗുല്മോദരീ ദോഷൈരഭിഖിന്നശ്ച യോ നരഃ| ഗോമൃഗാജരസൈഃ പാണ്ഡുഃ കൃമികോഷ്ഠീ ഭഗന്ദരീ||൮|| തയോഃ കല്കേ കഷായേ ച ദശമൂലരസായുതേ| കക്ഷ്യാലജീവിസര്പേഷു ദാഹേ ച വിപചേദ്ഘൃതമ്||൯|| തൈലം മേഹേ ച ഗുല്മേ ച സോദാവര്തേ കഫാനിലേ| ചതുഃസ്നേഹം ശകൃച്ഛുക്രവാതസങ്ഗാനിലാര്തിഷു||൧൦|| രസേ ദന്ത്യജശൃങ്ഗയോശ്ച ഗുഡക്ഷൌദ്രഘൃതാന്വിതഃ| ലേഹഃ സിദ്ധോ വിരേകാര്ഥേ ദാഹസന്താപമേഹനുത് ||൧൧|| വാതതര്ഷേ ജ്വരേ പൈത്തേ സ്യാത് സ ഏവാജഗന്ധയാ| ദന്തീദ്രവന്ത്യോര്മൂലാനി പചേദാമലകീരസേ||൧൨|| ത്രീംസ്തു തസ്യ കഷായസ്യ ഭാഗൌ ദ്വൌ ഫാണിതസ്യ ച| തപ്തേ സര്പിഷി തൈലേ വാ ഭര്ജയേത്തത്ര ചാവപേത്||൧൩|| കല്കം ദന്തീദ്രവന്ത്യോശ്ച ശ്യാമാദീനാം ച ഭാഗശഃ| തത്സിദ്ധം പ്രാശയേല്ലേഹം സുഖം തേന വിരിച്യതേ||൧൪||
View original
दधितक्रसुरामण्डैः पिण्डमक्षसमं तयोः| प्रियालकोलबदरपीलुशीधुभिरेव च||७|| पिबेद्गुल्मोदरी दोषैरभिखिन्नश्च यो नरः| गोमृगाजरसैः पाण्डुः कृमिकोष्ठी भगन्दरी||८|| तयोः कल्के कषाये च दशमूलरसायुते| कक्ष्यालजीविसर्पेषु दाहे च विपचेद्घृतम्||९|| तैलं मेहे च गुल्मे च सोदावर्ते कफानिले| चतुःस्नेहं शकृच्छुक्रवातसङ्गानिलार्तिषु||१०|| रसे दन्त्यजशृङ्गयोश्च गुडक्षौद्रघृतान्वितः| लेहः सिद्धो विरेकार्थे दाहसन्तापमेहनुत् ||११|| वाततर्षे ज्वरे पैत्ते स्यात् स एवाजगन्धया| दन्तीद्रवन्त्योर्मूलानि पचेदामलकीरसे||१२|| त्रींस्तु तस्य कषायस्य भागौ द्वौ फाणितस्य च| तप्ते सर्पिषि तैले वा भर्जयेत्तत्र चावपेत्||१३|| कल्कं दन्तीद्रवन्त्योश्च श्यामादीनां च भागशः| तत्सिद्धं प्राशयेल्लेहं सुखं तेन विरिच्यते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15-19) · Śloka 19
രസേ ച ദശമൂലസ്യ തഥാ ബൈഭീതകേ രസേ| ഹരീതകീരസേ ചൈവ ലേഹാനേവം പചേത് പൃഥക് ||൧൫|| തയോര്ബില്വസമം ചൂര്ണം തദ്രസേനേവ ഭാവിതമ്| അസൃഷ്ടേ വിശി വാതോത്ഥേ ഗുല്മേ ചാമ്ലയുതം ശുഭമ്||൧൬|| പാടയിത്വേക്ഷുകാണ്ഡം വാ കല്കേനാലിപ്യ ചാന്തരാ| സ്വേദയിത്വാ തതഃ ഖാദേത് സുഖം തേന വിരിച്യതേ||൧൭|| മൂലം ദന്തീദ്രവന്ത്യോശ്ച സഹ മുദ്ഗൈര്വിപാചയേത്| ലാവവര്തീരകാദ്യൈശ്ച തേ രസാഃ സ്യുര്വിരേചനേ||൧൮|| തയോര്വാऽപി കഷായേണ യവാഗൂം ജാങ്ഗലം രസമ്| മാഷയൂഷം ച സംസ്കൃത്യ ദദ്യാത്തൈശ്ച വിരിച്യതേ||൧൯||
View original
रसे च दशमूलस्य तथा बैभीतके रसे| हरीतकीरसे चैव लेहानेवं पचेत् पृथक् ||१५|| तयोर्बिल्वसमं चूर्णं तद्रसेनेव भावितम्| असृष्टे विशि वातोत्थे गुल्मे चाम्लयुतं शुभम्||१६|| पाटयित्वेक्षुकाण्डं वा कल्केनालिप्य चान्तरा| स्वेदयित्वा ततः खादेत् सुखं तेन विरिच्यते||१७|| मूलं दन्तीद्रवन्त्योश्च सह मुद्गैर्विपाचयेत्| लाववर्तीरकाद्यैश्च ते रसाः स्युर्विरेचने||१८|| तयोर्वाऽपि कषायेण यवागूं जाङ्गलं रसम्| माषयूषं च संस्कृत्य दद्यात्तैश्च विरिच्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-35) · Śloka 35
തത്കഷായാത്ത്രയോ ഭാഗാ ദ്വൌ സിതായാസ്തഥൈവ ച| ഏകോ ഗോധൂമചൂര്ണാനാം കാര്യാ ചോത്കാരികാ ശുഭാ||൨൦|| മോദകോ വാऽസ്യ കല്പേന കാര്യസ്തച്ച വിരേചനമ്| തയോശ്ചാപി കഷായേണ മദ്യാന്യസ്യോപകല്പയേത്||൨൧|| ദന്തീക്വാഥേന ചാലോഡ്യ ദന്തീതൈലേന സാധിതാന്| ഗുഡലാവണികാന് ഭക്ഷ്യാന് വിവിധാന് ഭക്ഷയേന്നരഃ||൨൨|| ദന്തീം ദ്രവന്തീം മരിചം യവാനീമുപകുഞ്ചികാമ്| നാഗരം ഹേമദുഗ്ധാം ച ചിത്രകം ചേതി ചൂര്ണിതമ്||൨൩|| സപ്താഹം ഭാവയേന്മൂത്രേ ഗവാം പാണിതലം തതഃ| പിബേത്ഘൃതേന ജീര്ണേ തു വിരിക്തശ്ചാപി തര്പണമ്||൨൪|| സര്വരോഗഹരം മുഖ്യം സര്വേഷ്വൃതുഷു യൌഗികമ്| ചൂര്ണം തദനപായിത്വാദ്ബാലവൃദ്ധേഷു പൂജിതമ്||൨൫|| ദുര്ഭക്താജീര്ണപാര്ശ്വാര്തിഗുല്മപ്ലീഹോദരേഷു ച| ഗണ്ഡമാലാസു വാതേ ച പാണ്ഡുരോഗേ ച ശസ്യതേ||൨൬|| പലം ചിത്രകദന്ത്യോശ്ച ഹരീതക്യാശ്ച വിംശതിഃ| ത്രിവൃത്പിപ്പലികര്ഷൌ ദ്വൌ ഗുഡസ്യാഷ്ടപലേന തത്||൨൭|| വിനീയ മോദകാന് കുര്യാദ്ദശൈകം ഭക്ഷയേത്തതഃ| ഉഷ്ണാമ്ബു ച പിബേച്ചാനു ദശമേ ദശമേऽഹ്നി ച||൨൮|| ഏതേ നിഷ്പരിഹാരാഃ സ്യുഃ സര്വരോഗനിബര്ഹണാഃ| ഗ്രഹണീപാണ്ഡുരോഗാര്ശഃകണ്ഡൂകോഠാനിലാപഹാഃ||൨൯|| ദന്തീദ്വിപലനിര്യൂഹോ ദ്രാക്ഷാര്ധപ്രസ്ഥസാധിതഃ | വിരേചനം പിത്തകാസേ പാണ്ഡുരോഗേ ച ശസ്യതേ||൩൦|| ദന്തീകല്കം സമഗുഡം ശീതവാരിയുതം പിബേത്| വിരേചനം മുഖ്യതമം കാമലാഹരമുത്തമമ്||൩൧|| ശ്യാമാദന്തീരസേ ഗൌഡഃ പിപ്പലീഫലചിത്രകൈഃ| ലിപ്തേऽരിഷ്ടോऽനിലശ്ലേഷ്മപ്ലീഹപാണ്ഡൂദരാപഹഃ||൩൨|| തഥാ ദന്തീദ്രവന്ത്യോശ്ച കഷായേ സാജഗന്ധയോഃ| ഗൌഡഃ കാര്യോऽऽജശൃങ്ഗ്യാ വാ സ വൈ സുഖവിരേചനഃ||൩൩|| തച്ചൂര്ണക്വാഥമാഷാമ്ബുകിണ്വതോയസമുദ്ഭവാ| മദിരാ കഫഗുല്മാല്പവഹ്നിപാര്ശ്വകടിഗ്രഹേ||൩൪|| അജഗന്ധാകഷായേണ സൌവീരകതുഷോദകേ| സുരാകമ്പില്ലകേ യോഗൌ ലോധ്രവച്ച തയോഃ സ്മൃതൌ||൩൫||
View original
तत्कषायात्त्रयो भागा द्वौ सितायास्तथैव च| एको गोधूमचूर्णानां कार्या चोत्कारिका शुभा||२०|| मोदको वाऽस्य कल्पेन कार्यस्तच्च विरेचनम्| तयोश्चापि कषायेण मद्यान्यस्योपकल्पयेत्||२१|| दन्तीक्वाथेन चालोड्य दन्तीतैलेन साधितान्| गुडलावणिकान् भक्ष्यान् विविधान् भक्षयेन्नरः||२२|| दन्तीं द्रवन्तीं मरिचं यवानीमुपकुञ्चिकाम्| नागरं हेमदुग्धां च चित्रकं चेति चूर्णितम्||२३|| सप्ताहं भावयेन्मूत्रे गवां पाणितलं ततः| पिबेत्घृतेन जीर्णे तु विरिक्तश्चापि तर्पणम्||२४|| सर्वरोगहरं मुख्यं सर्वेष्वृतुषु यौगिकम्| चूर्णं तदनपायित्वाद्बालवृद्धेषु पूजितम्||२५|| दुर्भक्ताजीर्णपार्श्वार्तिगुल्मप्लीहोदरेषु च| गण्डमालासु वाते च पाण्डुरोगे च शस्यते||२६|| पलं चित्रकदन्त्योश्च हरीतक्याश्च विंशतिः| त्रिवृत्पिप्पलिकर्षौ द्वौ गुडस्याष्टपलेन तत्||२७|| विनीय मोदकान् कुर्याद्दशैकं भक्षयेत्ततः| उष्णाम्बु च पिबेच्चानु दशमे दशमेऽह्नि च||२८|| एते निष्परिहाराः स्युः सर्वरोगनिबर्हणाः| ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःकण्डूकोठानिलापहाः||२९|| दन्तीद्विपलनिर्यूहो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः | विरेचनं पित्तकासे पाण्डुरोगे च शस्यते||३०|| दन्तीकल्कं समगुडं शीतवारियुतं पिबेत्| विरेचनं मुख्यतमं कामलाहरमुत्तमम्||३१|| श्यामादन्तीरसे गौडः पिप्पलीफलचित्रकैः| लिप्तेऽरिष्टोऽनिलश्लेष्मप्लीहपाण्डूदरापहः||३२|| तथा दन्तीद्रवन्त्योश्च कषाये साजगन्धयोः| गौडः कार्योऽऽजशृङ्ग्या वा स वै सुखविरेचनः||३३|| तच्चूर्णक्वाथमाषाम्बुकिण्वतोयसमुद्भवा| मदिरा कफगुल्माल्पवह्निपार्श्वकटिग्रहे||३४|| अजगन्धाकषायेण सौवीरकतुषोदके| सुराकम्पिल्लके योगौ लोध्रवच्च तयोः स्मृतौ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (36-40) · Śloka 40
തത്ര ശ്ലോകാഃ- (ദധ്യാദിഷു ത്രയഃ പഞ്ച പ്രിയാലാദ്യൈസ്ത്രയോ രസേ| സ്നേഹേഷു വൈ ത്രയോ ലേഹ്യാഃ ഷട് ചൂര്ണേ ത്വേക ഏവ ച||൩൬|| ഇക്ഷാവേകസ്തഥാ മുദ്ഗമാംസാനാം ച രസാസ്ത്രയഃ| യവാഗ്വാദൌ ത്രയശ്ചൈവ ഉക്ത ഉത്കാരികാവിധൌ||൩൭|| ഏകശ്ച മോദകേ മദ്യേ ചൈകസ്തത്ക്വാഥതൈലകേ| ചൂര്ണമേകം പുനശ്ചൈകോ മോദകഃ പഞ്ച ചാസവേ||൩൮|| ഏകഃ സൌവീരകേऽഥൈകോ യോഗഃ സ്യാത്തു തുഷോദകേ| ഏകാ സുരൈകഃ കമ്പില്ലേ തഥാ പഞ്ച ഘൃതേ സ്മൃതാഃ )||൩൯|| ദന്തീദ്രവന്തീകല്പേऽസ്മിന് പ്രോക്താഃ ഷോഡശകാസ്ത്രയഃ| നാനാവിധാനാം യോഗാനാം ഭക്തിദോഷാമയാന്പ്രതി||൪൦||
View original
तत्र श्लोकाः- (दध्यादिषु त्रयः पञ्च प्रियालाद्यैस्त्रयो रसे| स्नेहेषु वै त्रयो लेह्याः षट् चूर्णे त्वेक एव च||३६|| इक्षावेकस्तथा मुद्गमांसानां च रसास्त्रयः| यवाग्वादौ त्रयश्चैव उक्त उत्कारिकाविधौ||३७|| एकश्च मोदके मद्ये चैकस्तत्क्वाथतैलके| चूर्णमेकं पुनश्चैको मोदकः पञ्च चासवे||३८|| एकः सौवीरकेऽथैको योगः स्यात्तु तुषोदके| एका सुरैकः कम्पिल्ले तथा पञ्च घृते स्मृताः )||३९|| दन्तीद्रवन्तीकल्पेऽस्मिन् प्रोक्ताः षोडशकास्त्रयः| नानाविधानां योगानां भक्तिदोषामयान्प्रति||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (41-42) · Śloka 42
ത്രിശതം പഞ്ചപഞ്ചാശദ്യോഗാനാം വമനേ സ്മൃതമ്| ദ്വേ ശതേ നവകാഃ പഞ്ച യോഗാനാം തു വിരേചനേ||൪൧|| ഊര്ധ്വാനുലോമഭാഗാനാമിത്യുക്താനി ശതാനി ഷട്| പ്രാധാന്യതഃ സമാശ്രിത്യ ദ്രവ്യാണി ദശ പഞ്ച ച||൪൨||
View original
त्रिशतं पञ्चपञ्चाशद्योगानां वमने स्मृतम्| द्वे शते नवकाः पञ्च योगानां तु विरेचने||४१|| ऊर्ध्वानुलोमभागानामित्युक्तानि शतानि षट्| प्राधान्यतः समाश्रित्य द्रव्याणि दश पञ्च च||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (43-44) · Śloka 44
ഭവന്തി ചാത്ര- യദ്ധി യേന പ്രധാനേന ദ്രവ്യം സമുപസൃജ്യതേ| തത്സഞ്ജ്ഞകഃ സ യോഗോ വൈ ഭവതീതി വിനിശ്ചയഃ ||൪൩|| ഫലാദീനാം പ്രധാനാനാം ഗുണഭൂതാഃ സുരാദയഃ| തേ ഹി താന്യനുവര്തന്തേ മനുജേന്ദ്രമിവേതരേ||൪൪||
View original
भवन्ति चात्र- यद्धि येन प्रधानेन द्रव्यं समुपसृज्यते| तत्सञ्ज्ञकः स योगो वै भवतीति विनिश्चयः ||४३|| फलादीनां प्रधानानां गुणभूताः सुरादयः| ते हि तान्यनुवर्तन्ते मनुजेन्द्रमिवेतरे||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (45) · Śloka 45
വിരുദ്ധവീര്യമപ്യേഷാം പ്രധാനാനാമബാധകമ്| അധികം തുല്യവീര്യേ ഹി ക്രിയാസാമര്ഥ്യമിഷ്യതേ ||൪൫||
View original
विरुद्धवीर्यमप्येषां प्रधानानामबाधकम्| अधिकं तुल्यवीर्ये हि क्रियासामर्थ्यमिष्यते ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (46) · Śloka 46
ഇഷ്ടവര്ണരസസ്പര്ശഗന്ധാര്ഥം പ്രതി ചാമയമ്| അതോ വിരുദ്ധവീര്യാണാം പ്രയോഗ ഇതി നിശ്ചിതമ്||൪൬||
View original
इष्टवर्णरसस्पर्शगन्धार्थं प्रति चामयम्| अतो विरुद्धवीर्याणां प्रयोग इति निश्चितम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (47) · Śloka 48
ഭൂയശ്ചൈഷാം ബലാധാനം കാര്യം സ്വരസഭാവനൈഃ| സുഭാവിതം ഹ്യല്പമപി ദ്രവ്യം സ്യാദ്ബഹുകര്മകൃത്||൪൭|| സ്വരസൈസ്തുല്യവീര്യൈര്വാ തസ്മാദ്ദ്രവ്യാണി ഭാവയേത്|൪൮|
View original
भूयश्चैषां बलाधानं कार्यं स्वरसभावनैः| सुभावितं ह्यल्पमपि द्रव्यं स्याद्बहुकर्मकृत्||४७|| स्वरसैस्तुल्यवीर्यैर्वा तस्माद्द्रव्याणि भावयेत्|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (48) · Śloka 49
അല്പസ്യാപി മഹാര്ഥത്വം പ്രഭൂതസ്യാല്പകര്മതാമ്||൪൮|| കുര്യാത് സംയോഗവിശ്ലേഷകാലസംസ്കാരയുക്തിഭിഃ|൪൯|
View original
अल्पस्यापि महार्थत्वं प्रभूतस्याल्पकर्मताम्||४८|| कुर्यात् संयोगविश्लेषकालसंस्कारयुक्तिभिः|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49-50) · Śloka 50
പ്രദേശമാത്രമേതാവദ്ദ്രഷ്ടവ്യമിഹ ഷട്ശതമ്||൪൯|| സ്വബുദ്ധ്യൈവം സഹസ്രാണി കോടീര്വാऽപി പ്രകല്പയേത്| ബഹുദ്രവ്യവികല്പത്വാദ്യോഗസങ്ഖ്യാ ന വിദ്യതേ||൫൦||
View original
प्रदेशमात्रमेतावद्द्रष्टव्यमिह षट्शतम्||४९|| स्वबुद्ध्यैवं सहस्राणि कोटीर्वाऽपि प्रकल्पयेत्| बहुद्रव्यविकल्पत्वाद्योगसङ्ख्या न विद्यते||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51-52) · Śloka 53
തീക്ഷ്ണമധ്യമൃദൂനാം തു തേഷാം ശൃണുത ലക്ഷണമ്| സുഖം ക്ഷിപ്രം മഹാവേഗമസക്തം യത് പ്രവര്തതേ||൫൧|| നാതിഗ്ലാനികരം പായൌ ഹൃദയേ ന ച രുക്കരമ്| അന്തരാശയമക്ഷിണ്വന് കൃത്സ്നം ദോഷം നിരസ്യതി||൫൨|| വിരേചനം നിരൂഹോ വാ തത്തീക്ഷ്ണമിതി നിര്ദിശേത്|൫൩|
View original
तीक्ष्णमध्यमृदूनां तु तेषां शृणुत लक्षणम्| सुखं क्षिप्रं महावेगमसक्तं यत् प्रवर्तते||५१|| नातिग्लानिकरं पायौ हृदये न च रुक्करम्| अन्तराशयमक्षिण्वन् कृत्स्नं दोषं निरस्यति||५२|| विरेचनं निरूहो वा तत्तीक्ष्णमिति निर्दिशेत्|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (53-56) · Śloka 56
ജലാഗ്നികീടൈരസ്പൃഷ്ടം ദേശകാലഗുണാന്വിതമ്||൫൩|| ഈഷന്മാത്രാധികൈര്യുക്തം തുല്യവീര്യൈഃ സുഭാവിതമ്| സ്നേഹസ്വേദോപപന്നസ്യ തീക്ഷ്ണത്വം യാതി ഭേഷജമ്||൫൪|| കിഞ്ചിദേഭിര്ഗുണൈര്ഹീനം പൂര്വോക്തൈര്മാത്രയാ തഥാ| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ വാ സമ്യങ്മധ്യം ഭവതി ഭേഷജമ്||൫൫|| മന്ദവീര്യം വിരൂക്ഷസ്യ ഹീനമാത്രം തു ഭേഷജമ്| അതുല്യവീര്യൈഃ സംയുക്തം മൃദു സ്യാന്മന്ദവേഗവത്||൫൬||
View original
जलाग्निकीटैरस्पृष्टं देशकालगुणान्वितम्||५३|| ईषन्मात्राधिकैर्युक्तं तुल्यवीर्यैः सुभावितम्| स्नेहस्वेदोपपन्नस्य तीक्ष्णत्वं याति भेषजम्||५४|| किञ्चिदेभिर्गुणैर्हीनं पूर्वोक्तैर्मात्रया तथा| स्निग्धस्विन्नस्य वा सम्यङ्मध्यं भवति भेषजम्||५५|| मन्दवीर्यं विरूक्षस्य हीनमात्रं तु भेषजम्| अतुल्यवीर्यैः संयुक्तं मृदु स्यान्मन्दवेगवत्||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (57) · Śloka 57
അകൃത്സ്നദോഷഹരണാദശുദ്ധീ തേ ബലീയസാമ്| മധ്യാവരബലാനാം തു പ്രയോജ്യേ സിദ്ധിമിച്ഛതാ||൫൭||
View original
अकृत्स्नदोषहरणादशुद्धी ते बलीयसाम्| मध्यावरबलानां तु प्रयोज्ये सिद्धिमिच्छता||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (58) · Śloka 58
തീക്ഷ്ണോ മധ്യോ മൃദുര്വ്യാധിഃ സര്വമധ്യാല്പലക്ഷണഃ| തീക്ഷ്ണാദീനി ബലാവേക്ഷീ ഭേഷജാന്യേഷു യോജയേത്||൫൮||
View original
तीक्ष्णो मध्यो मृदुर्व्याधिः सर्वमध्याल्पलक्षणः| तीक्ष्णादीनि बलावेक्षी भेषजान्येषु योजयेत्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (59) · Śloka 59
ദേയം ത്വനിര്ഹൃതേ പൂര്വം പീതേ പശ്ചാത് പുനഃ പുനഃ| ഭേഷജം വമനാര്ഥീയം പ്രായ ആപിത്തദര്ശനാത്||൫൯||
View original
देयं त्वनिर्हृते पूर्वं पीते पश्चात् पुनः पुनः| भेषजं वमनार्थीयं प्राय आपित्तदर्शनात्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (60) · Śloka 60
ബലത്രൈവിധ്യമാലക്ഷ്യ ദോഷാണാമാതുരസ്യ ച| പുനഃ പ്രദദ്യാദ്ഭൈഷജ്യം സര്വശോ വാ വിവര്ജയേത്||൬൦||
View original
बलत्रैविध्यमालक्ष्य दोषाणामातुरस्य च| पुनः प्रदद्याद्भैषज्यं सर्वशो वा विवर्जयेत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (61) · Śloka 61
നിര്ഹൃതേ വാऽപി ജീര്ണേ വാ ദോഷനിര്ഹരണേ ബുധഃ| ഭേഷജേऽന്യത്പ്രയുഞ്ജീത പ്രാര്ഥയന്സിദ്ധിമുത്തമാമ്||൬൧||
View original
निर्हृते वाऽपि जीर्णे वा दोषनिर्हरणे बुधः| भेषजेऽन्यत्प्रयुञ्जीत प्रार्थयन्सिद्धिमुत्तमाम्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (62) · Śloka 62
അപക്വം വമനം ദോഷം പച്യമാനം വിരേചനമ്| നിര്ഹരേദ്വമനസ്യാതഃ പാകം ന പ്രതിപാലയേത്||൬൨||
View original
अपक्वं वमनं दोषं पच्यमानं विरेचनम्| निर्हरेद्वमनस्यातः पाकं न प्रतिपालयेत्||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (63) · Śloka 63
പീതേ പ്രസ്രംസനേ ദോഷാന്ന നിര്ഹത്യ ജരാം ഗതേ| വമിതേ ചൌഷധേ ധീരഃ പായയേദൌഷധം പുനഃ||൬൩||
View original
पीते प्रस्रंसने दोषान्न निर्हत्य जरां गते| वमिते चौषधे धीरः पाययेदौषधं पुनः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (64-65) · Śloka 65
ദീപ്താഗ്നിം ബഹുദോഷം തു ദൃഢസ്നേഹഗുണം നരമ്| ദുഃശുദ്ധം തദഹര്ഭുക്തം ശ്വോഭൂതേ പായയേത് പുനഃ||൬൪|| ദുര്ബലോ ബഹുദോഷശ്ച ദോഷപാകേന യോ നരഃ| വിരിച്യതേ ശനൈര്ഭോജ്യൈര്ഭൂയസ്തമനുസാരയേത് ||൬൫||
View original
दीप्ताग्निं बहुदोषं तु दृढस्नेहगुणं नरम्| दुःशुद्धं तदहर्भुक्तं श्वोभूते पाययेत् पुनः||६४|| दुर्बलो बहुदोषश्च दोषपाकेन यो नरः| विरिच्यते शनैर्भोज्यैर्भूयस्तमनुसारयेत् ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (66) · Śloka 66
വമനൈശ്ച വിരേകൈശ്ച വിശുദ്ധസ്യാപ്രമാണതഃ | ഭോജനാന്തരപാനാഭ്യാം ദോഷശേഷം ശമം നയേത്||൬൬||
View original
वमनैश्च विरेकैश्च विशुद्धस्याप्रमाणतः | भोजनान्तरपानाभ्यां दोषशेषं शमं नयेत्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (67) · Śloka 67
ദുര്ബലം ശോധിതം പൂര്വമല്പദോഷം ച മാനവമ്| അപരിജ്ഞാതകോഷ്ഠം ച പായയേതൌഷധം മൃദു||൬൭||
View original
दुर्बलं शोधितं पूर्वमल्पदोषं च मानवम्| अपरिज्ञातकोष्ठं च पाययेतौषधं मृदु||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (68) · Śloka 68
ശ്രേയോ മൃദ്വസകൃത്പീതമല്പബാധം നിരത്യയമ്| ന ചാതിതീക്ഷ്ണം യത് ക്ഷിപ്രം ജനയേത്പ്രാണസംശയമ്||൬൮||
View original
श्रेयो मृद्वसकृत्पीतमल्पबाधं निरत्ययम्| न चातितीक्ष्णं यत् क्षिप्रं जनयेत्प्राणसंशयम्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (69) · Śloka 69
ദുര്ബലോऽപി മഹാദോഷോ വിരേച്യോ ബഹുശോऽല്പശഃ| മൃദുഭിര്ഭേഷജൈര്ദോഷാ ഹന്യുര്ഹ്യേനമനിര്ഹൃതാഃ||൬൯||
View original
दुर्बलोऽपि महादोषो विरेच्यो बहुशोऽल्पशः| मृदुभिर्भेषजैर्दोषा हन्युर्ह्येनमनिर्हृताः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (70-72) · Śloka 72
യസ്യോര്ധ്വം കഫസംസൃഷ്ടം പീതം യാത്യാനുലോമികമ്| വമിതം കവലൈഃ ശുദ്ധം ലങ്ഘിതം പായയേത്തു തമ്||൭൦|| വിബദ്ധേऽല്പേ ചിരാദ്ദോഷേ സ്രവത്യുഷ്ണം പിബേജ്ജലമ്| തേനാധ്മാനം തൃഷാ ച്ഛര്ദിര്വിബന്ധശ്ചൈവ ശാമ്യതി||൭൧|| ഭേഷജം ദോഷരുദ്ധം ചേന്നോര്ധ്വം നാധഃ പ്രവര്തതേ| സോദ്ഗാരം സാങ്ഗശൂലം ച സ്വേദം തത്രാവചാരയേത്||൭൨||
View original
यस्योर्ध्वं कफसंसृष्टं पीतं यात्यानुलोमिकम्| वमितं कवलैः शुद्धं लङ्घितं पाययेत्तु तम्||७०|| विबद्धेऽल्पे चिराद्दोषे स्रवत्युष्णं पिबेज्जलम्| तेनाध्मानं तृषा च्छर्दिर्विबन्धश्चैव शाम्यति||७१|| भेषजं दोषरुद्धं चेन्नोर्ध्वं नाधः प्रवर्तते| सोद्गारं साङ्गशूलं च स्वेदं तत्रावचारयेत्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (73) · Śloka 73
സുവിരിക്തേ തു സോദ്ഗാരമാശ്വേവൌഷധമുല്ലിഖേത്| അതിപ്രവര്തനം ജീര്ണേ സുശീതൈഃ സ്തമ്ഭയേദ്ഭിഷക്||൭൩||
View original
सुविरिक्ते तु सोद्गारमाश्वेवौषधमुल्लिखेत्| अतिप्रवर्तनं जीर्णे सुशीतैः स्तम्भयेद्भिषक्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (74) · Śloka 74
കദാചിച്ഛ്ലേഷ്മണാ രുദ്ധം തിഷ്ഠത്യുരസി ഭേഷജമ്| ക്ഷീണേ ശ്ലേഷ്മണി സായാഹ്നേ രാത്രൌ വാ തത്പ്രവര്തതേ||൭൪||
View original
कदाचिच्छ्लेष्मणा रुद्धं तिष्ठत्युरसि भेषजम्| क्षीणे श्लेष्मणि सायाह्ने रात्रौ वा तत्प्रवर्तते||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (75) · Śloka 75
രൂക്ഷാനാഹാരയോര്ജീര്ണേ വിഷ്ടഭ്യോര്ധ്വം ഗതേऽപി വാ| വായുനാ ഭേഷജേ ത്വന്യത് സസ്നേഹലവണം പിബേത്||൭൫||
View original
रूक्षानाहारयोर्जीर्णे विष्टभ्योर्ध्वं गतेऽपि वा| वायुना भेषजे त्वन्यत् सस्नेहलवणं पिबेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (76) · Śloka 76
തൃണ്മോഹഭ്രമമൂര്ച്ഛായാഃ സ്യുശ്ചേജ്ജീര്യതി ഭേഷജേ| പിത്തഘ്നം സ്വാദു ശീതം ച ഭേഷജം തത്ര ശസ്യതേ||൭൬||
View original
तृण्मोहभ्रममूर्च्छायाः स्युश्चेज्जीर्यति भेषजे| पित्तघ्नं स्वादु शीतं च भेषजं तत्र शस्यते||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (77) · Śloka 77
ലാലാഹൃല്ലാസവിഷ്ടമ്ഭലോമഹര്ഷാഃ കഫാവൃതേ| ഭേഷജം തത്ര തീക്ഷ്ണോഷ്ണം കട്വാദി കഫനുദ്ധിതമ്||൭൭||
View original
लालाहृल्लासविष्टम्भलोमहर्षाः कफावृते| भेषजं तत्र तीक्ष्णोष्णं कट्वादि कफनुद्धितम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (78) · Śloka 78
സുസ്നിഗ്ധം ക്രൂരകോഷ്ഠം ച ലങ്ഘയേദവിരേചിതമ്| തേനാസ്യ സ്നേഹജഃ ശ്ലേഷ്മാ സങ്ഗശ്ചൈവോപശാമ്യതി||൭൮||
View original
सुस्निग्धं क्रूरकोष्ठं च लङ्घयेदविरेचितम्| तेनास्य स्नेहजः श्लेष्मा सङ्गश्चैवोपशाम्यति||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (79-80) · Śloka 80
രൂക്ഷ-ബഹ്വനില-ക്രൂരകോഷ്ഠ-വ്യായാമശാലിനാമ് | ദീപ്താഗ്നീനാം ച ഭൈഷജ്യമവിരിച്യൈവ ജീര്യതി||൭൯|| തേഭ്യോ ബസ്തിം പുരാ ദത്ത്വാ പശ്ചാദ്ദദ്യാദ്വിരേചനമ്| ബസ്തിപ്രവര്തിതം ദോഷം ഹരേച്ഛീഘ്രം വിരേചനമ്||൮൦||
View original
रूक्ष-बह्वनिल-क्रूरकोष्ठ-व्यायामशालिनाम् | दीप्ताग्नीनां च भैषज्यमविरिच्यैव जीर्यति||७९|| तेभ्यो बस्तिं पुरा दत्त्वा पश्चाद्दद्याद्विरेचनम्| बस्तिप्रवर्तितं दोषं हरेच्छीघ्रं विरेचनम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (81-82) · Śloka 82
രൂക്ഷാശനാഃ കര്മനിത്യാ യേ നരാ ദീപ്തപാവകാഃ| തേഷാം ദോഷാഃ ക്ഷയം യാന്തി കര്മവാതാതപാഗ്നിഭിഃ ||൮൧|| വിരുദ്ധാധ്യശനാജീര്ണദോഷാനപി സഹന്തി തേ| സ്നേഹ്യാസ്തേ മാരുതാദ്രക്ഷ്യാ നാവ്യാധൌ താന് വിശോധയേത് ||൮൨||
View original
रूक्षाशनाः कर्मनित्या ये नरा दीप्तपावकाः| तेषां दोषाः क्षयं यान्ति कर्मवातातपाग्निभिः ||८१|| विरुद्धाध्यशनाजीर्णदोषानपि सहन्ति ते| स्नेह्यास्ते मारुताद्रक्ष्या नाव्याधौ तान् विशोधयेत् ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (83-85) · Śloka 85
നാതിസ്നിഗ്ധശരീരായ ദദ്യാത് സ്നേഹവിരേചനമ്| സ്നേഹോത്ക്ലിഷ്ടശരീരായ രൂക്ഷം ദദ്യാദ്വിരേചനമ്||൮൩|| ഏവം ജ്ഞാത്വാ വിധിം ധീരോ ദേശകാലപ്രമാണവിത്| വിരേചനം വിരേച്യേഭ്യഃ പ്രയച്ഛന്നാപരാധ്യതി||൮൪|| വിഭ്രംശോ വിഷവദ്യസ്യ സമ്യഗ്യോഗോ യഥാऽമൃതമ്| കാലേഷ്വവശ്യം പേയം ച തസ്മാദ്യത്നാത് പ്രയോജയേത്||൮൫||
View original
नातिस्निग्धशरीराय दद्यात् स्नेहविरेचनम्| स्नेहोत्क्लिष्टशरीराय रूक्षं दद्याद्विरेचनम्||८३|| एवं ज्ञात्वा विधिं धीरो देशकालप्रमाणवित्| विरेचनं विरेच्येभ्यः प्रयच्छन्नापराध्यति||८४|| विभ्रंशो विषवद्यस्य सम्यग्योगो यथाऽमृतम्| कालेष्ववश्यं पेयं च तस्माद्यत्नात् प्रयोजयेत्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (86) · Śloka 86
ദ്രവ്യപ്രമാണം തു യദുക്തമസ്മിന്മധ്യേഷു തത് കോഷ്ഠവയോബലേഷു| തന്മൂലമാലമ്ബ്യ ഭവേദ്വികല്പ്യം തേഷാം വികല്പ്യോऽഭ്യധികോനഭാവഃ||൮൬||
View original
द्रव्यप्रमाणं तु यदुक्तमस्मिन्मध्येषु तत् कोष्ठवयोबलेषु| तन्मूलमालम्ब्य भवेद्विकल्प्यं तेषां विकल्प्योऽभ्यधिकोनभावः||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (87-97) · Śloka 98
ഷഡ് ധ്വംശ്യസ്തു മരീചിഃ സ്യാത് ഷണ്മരീച്യസ്തു സര്ഷപഃ| അഷ്ടൌ തേ സര്ഷപാ രക്താസ്തണ്ഡുലശ്ചാപി തദ്ദ്വയമ്||൮൭|| ധാന്യമാഷോ ഭവേദേകോ ധാന്യമാഷദ്വയം യവഃ| അണ്ഡികാ തേ തു ചത്വാരസ്താശ്ചതസ്രസ്തു മാഷകഃ||൮൮|| ഹേമശ്ച ധാന്യകശ്ചോക്തോ ഭവേച്ഛാണസ്തു തേ ത്രയഃ| ശാണൌ ദ്വൌ ദ്രങ്ക്ഷണം വിദ്യാത് കോലം ബദരമേവ ച||൮൯|| വിദ്യാദ്ദ്വൌ ദ്രങ്ക്ഷണൌ കര്ഷം സുവര്ണം ചാക്ഷമേവ ച| ബിഡാലപദകം ചൈവ പിചും പാണിതലം തഥാ||൯൦|| തിന്ദുകം ച വിജാനീയാത് കവലഗ്രഹമേവ ച| ദ്വേ സുവര്ണേ പലാര്ധം സ്യാച്ഛുക്തിരഷ്ടമികാ തഥാ||൯൧|| ദ്വേ പലാര്ധേ പലം മുഷ്ടിഃ പ്രകുഞ്ചോऽഥ ചതുര്ഥികാ| ബില്വം ഷോഡശികാ ചാമ്രം ദ്വേ പലേ പ്രസൃതം വിദുഃ||൯൨|| അഷ്ടമാനം തു വിജ്ഞേയം കുഡവൌ ദ്വൌ തു മാനികാ| പലം ചതുര്ഗുണം വിദ്യാദഞ്ജലിം കുഡവം തഥാ||൯൩|| ചത്വാരഃ കുഡവാഃ പ്രസ്ഥശ്ചതുഃപ്രസ്ഥമഥാഢകമ്| പാത്രം തദേവ വിജ്ഞേയം കംസഃ പ്രസ്ഥാഷ്ടകം തഥാ||൯൪|| കംസശ്ചതുര്ഗുണോ ദ്രോണശ്ചാര്മണം നല്വണം ച തത്| സ ഏവ കലശഃ ഖ്യാതോ ഘടമുന്മാനമേവ ച||൯൫|| ദ്രോണസ്തു ദ്വിഗുണഃ ശൂര്പോ വിജ്ഞേയഃ കുമ്ഭ ഏവ ച| ഗോണീം ശൂര്പദ്വയം വിദ്യാത് ഖാരീം ഭാരം തഥൈവ ച||൯൬|| ദ്വാത്രിംശതം വിജാനീയാദ്വാഹം ശൂര്പാണി ബുദ്ധിമാന്| തുലാം ശതപലം വിദ്യാത് പരിമാണവിശാരദഃ||൯൭|| ശുഷ്കദ്രവ്യേഷ്വിദം മാനമേവമാദി പ്രകീര്തിതമ്|൯൮|
View original
षड् ध्वंश्यस्तु मरीचिः स्यात् षण्मरीच्यस्तु सर्षपः| अष्टौ ते सर्षपा रक्तास्तण्डुलश्चापि तद्द्वयम्||८७|| धान्यमाषो भवेदेको धान्यमाषद्वयं यवः| अण्डिका ते तु चत्वारस्ताश्चतस्रस्तु माषकः||८८|| हेमश्च धान्यकश्चोक्तो भवेच्छाणस्तु ते त्रयः| शाणौ द्वौ द्रङ्क्षणं विद्यात् कोलं बदरमेव च||८९|| विद्याद्द्वौ द्रङ्क्षणौ कर्षं सुवर्णं चाक्षमेव च| बिडालपदकं चैव पिचुं पाणितलं तथा||९०|| तिन्दुकं च विजानीयात् कवलग्रहमेव च| द्वे सुवर्णे पलार्धं स्याच्छुक्तिरष्टमिका तथा||९१|| द्वे पलार्धे पलं मुष्टिः प्रकुञ्चोऽथ चतुर्थिका| बिल्वं षोडशिका चाम्रं द्वे पले प्रसृतं विदुः||९२|| अष्टमानं तु विज्ञेयं कुडवौ द्वौ तु मानिका| पलं चतुर्गुणं विद्यादञ्जलिं कुडवं तथा||९३|| चत्वारः कुडवाः प्रस्थश्चतुःप्रस्थमथाढकम्| पात्रं तदेव विज्ञेयं कंसः प्रस्थाष्टकं तथा||९४|| कंसश्चतुर्गुणो द्रोणश्चार्मणं नल्वणं च तत्| स एव कलशः ख्यातो घटमुन्मानमेव च||९५|| द्रोणस्तु द्विगुणः शूर्पो विज्ञेयः कुम्भ एव च| गोणीं शूर्पद्वयं विद्यात् खारीं भारं तथैव च||९६|| द्वात्रिंशतं विजानीयाद्वाहं शूर्पाणि बुद्धिमान्| तुलां शतपलं विद्यात् परिमाणविशारदः||९७|| शुष्कद्रव्येष्विदं मानमेवमादि प्रकीर्तितम्|९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (98-99) · Śloka 99
ദ്വിഗുണം തദ്ദ്രവേഷ്വിഷ്ടം തഥാ സദ്യോദ്ധൃതേഷു ച||൯൮|| യദ്ധി മാനം തുലാ പ്രോക്താ പലം വാ തത് പ്രയോജയേത്| അനുക്തേ പരിമാണേ തു തുല്യം മാനം പ്രകീര്തിതമ്||൯൯||
View original
द्विगुणं तद्द्रवेष्विष्टं तथा सद्योद्धृतेषु च||९८|| यद्धि मानं तुला प्रोक्ता पलं वा तत् प्रयोजयेत्| अनुक्ते परिमाणे तु तुल्यं मानं प्रकीर्तितम्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (100) · Śloka 100
ദ്രവകാര്യേऽപി ചാനുക്തേ സര്വത്ര സലിലം സ്മൃതമ്| യതശ്ച പാദനിര്ദേശശ്ചതുര്ഭാഗസ്തതശ്ച സഃ||൧൦൦||
View original
द्रवकार्येऽपि चानुक्ते सर्वत्र सलिलं स्मृतम्| यतश्च पादनिर्देशश्चतुर्भागस्ततश्च सः||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (101) · Śloka 101
ജലസ്നേഹൌഷധാനാം തു പ്രമാണം യത്ര നേരിതമ് | തത്ര സ്യാദൌഷധാത് സ്നേഹഃ സ്നേഹാത്തോയം ചതുര്ഗുണമ്||൧൦൧||
View original
जलस्नेहौषधानां तु प्रमाणं यत्र नेरितम् | तत्र स्यादौषधात् स्नेहः स्नेहात्तोयं चतुर्गुणम्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (102-103) · Śloka 103
സ്നേഹപാകസ്ത്രിധാ ജ്ഞേയോ മൃദുര്മധ്യഃ ഖരസ്തഥാ| തുല്യേ കല്കേന നിര്യാസേ ഭേഷജാനാം മൃദുഃ സ്മൃതഃ||൧൦൨|| സംയാവ ഇവ നിര്യാസേ മധ്യോ ദര്വീം വിമുഞ്ചതി| ശീര്യമാണേ തു നിര്യാസേ വര്തമാനേ ഖരസ്തഥാ||൧൦൩||
View original
स्नेहपाकस्त्रिधा ज्ञेयो मृदुर्मध्यः खरस्तथा| तुल्ये कल्केन निर्यासे भेषजानां मृदुः स्मृतः||१०२|| संयाव इव निर्यासे मध्यो दर्वीं विमुञ्चति| शीर्यमाणे तु निर्यासे वर्तमाने खरस्तथा||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (104) · Śloka 104
ഖരോऽഭ്യങ്ഗേ സ്മൃതഃ പാകോ, മൃദുര്നസ്തഃക്രിയാസു ച| മധ്യപാകം തു പാനാര്ഥേ ബസ്തൌ ച വിനിയോജയേത്||൧൦൪||
View original
खरोऽभ्यङ्गे स्मृतः पाको, मृदुर्नस्तःक्रियासु च| मध्यपाकं तु पानार्थे बस्तौ च विनियोजयेत्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (105) · Śloka 105
മാനം ച ദ്വിവിധം പ്രാഹുഃ കാലിങ്ഗം മാഗധം തഥാ| കാലിങ്ഗാന്മാഗധം ശ്രേഷ്ഠമേവം മാനവിദോ വിദുഃ||൧൦൫||
View original
मानं च द्विविधं प्राहुः कालिङ्गं मागधं तथा| कालिङ्गान्मागधं श्रेष्ठमेवं मानविदो विदुः||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (106-107) · Śloka 107
തത്ര ശ്ലോകൌ- കല്പാര്ഥഃ ശോധനം സഞ്ജ്ഞാ പൃഥഗ്ഘേതുഃ പ്രവര്തനേ| ദേശാദീനാം ഫലാദീനാം ഗുണാ യോഗശതാനി ഷട്||൧൦൬|| വികല്പഹേതുര്നാമാനി തീക്ഷ്ണമധ്യാല്പലക്ഷണമ്| വിധിശ്ചാവസ്ഥികോ മാനം സ്നേഹപാകശ്ച ദര്ശിതഃ||൧൦൭||
View original
तत्र श्लोकौ- कल्पार्थः शोधनं सञ्ज्ञा पृथग्घेतुः प्रवर्तने| देशादीनां फलादीनां गुणा योगशतानि षट्||१०६|| विकल्पहेतुर्नामानि तीक्ष्णमध्याल्पलक्षणम्| विधिश्चावस्थिको मानं स्नेहपाकश्च दर्शितः||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ കല്പസ്ഥാനേ ദന്തീദ്രവന്തീകല്പോ നാമ ദ്വാദശോऽധ്യായഃ||൧൨|| ഇതി ചരകസംഹിതായാം സപ്തമം കല്പസ്ഥാനം സമ്പൂര്ണമ്|
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने दन्तीद्रवन्तीकल्पो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२|| इति चरकसंहितायां सप्तमं कल्पस्थानं सम्पूर्णम्|
🔊 Audio coming soon