Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. prāsr̥tayōgīyā siddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ப்ராஸதயோகீயாஂ ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

அதேமாந் ஸுகுமாராணாஂ நிரூஹாந் ஸ்நேஹநாந் மதூந்| கர்மணா விப்லுதாநாஂ ச வக்ஷ்யாமி ப்ரஸதைஃ பதக்||௩||

View original

अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6

க்ஷீராத்த்வௌ ப்ரஸதௌ கார்யௌ மதுதைலகதாத்த்ரயஃ| கஜேந மதிதோ பஸ்திர்வாதக்நோ பலவர்ணகத்||௪|| ஏகைகஃ ப்ரஸதஸ்தைலப்ரஸந்நாக்ஷௌத்ரஸர்பிஷாம்| பில்வாதிமூலக்வாதாத்த்வௌ கௌலத்தாத்த்வௌ ஸ வாதநுத்||௫|| பஞ்சமூலரஸாத் பஞ்ச த்வௌ தைலாத் க்ஷௌத்ரஸர்பிஷோஃ| ஏகைகஃ ப்ரஸதோ பஸ்திஃ ஸ்நேஹநீயோऽநிலாபஹஃ||௬||

View original

क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||४|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातनुत्||५|| पञ्चमूलरसात् पञ्च द्वौ तैलात् क्षौद्रसर्पिषोः| एकैकः प्रसृतो बस्तिः स्नेहनीयोऽनिलापहः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

ஸைந்தவார்தாக்ஷ ஏகைகஃ க்ஷௌத்ரதைலபயோகதாத்| ப்ரஸதோ ஹபுஷாகர்ஷோ நிரூஹஃ ஶுக்ரகத் பரம்||௭||

View original

सैन्धवार्धाक्ष एकैकः क्षौद्रतैलपयोघृतात्| प्रसृतो हपुषाकर्षो निरूहः शुक्रकृत् परम्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 9

படோலநிம்பபூநிம்பராஸ்நாஸப்தச்சதாம்பஸஃ| சத்வாரஃ ப்ரஸதா ஏகோ கதாத் ஸர்ஷபகல்கிதஃ||௮|| நிரூஹஃ பஞ்சதிக்தோऽயஂ மேஹாபிஷ்யந்தகுஷ்டநுத் |௯|

View original

पटोलनिम्बभूनिम्बरास्नासप्तच्छदाम्भसः| चत्वारः प्रसृता एको घृतात् सर्षपकल्कितः||८|| निरूहः पञ्चतिक्तोऽयं मेहाभिष्यन्दकुष्ठनुत् |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10) · Śloka 10

விடங்கத்ரிபலாஶிக்ருபலமுஸ்தாகுபர்ணிஜாத்||௯|| கஷாயாத் ப்ரஸதாஃ பஞ்ச தைலாதேகோ விமத்ய தாந்| விடங்கபிப்பலீகல்கோ நிரூஹஃ க்ரிமிநாஶநஃ||௧௦||

View original

विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताखुपर्णिजात्||९|| कषायात् प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| विडङ्गपिप्पलीकल्को निरूहः क्रिमिनाशनः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12

பயஸ்யேக்ஷுஸ்திராராஸ்நாவிதாரீக்ஷௌத்ரஸர்பிஷாம்| ஏகைகஃ ப்ரஸதோ பஸ்திஃ கஷ்ணாகல்கோ வஷத்வகத்||௧௧|| சத்வாரஸ்தைலகோமூத்ரததிமண்டாம்லகாஞ்ஜிகாத்| ப்ரஸதாஃ ஸர்ஷபைஃ கல்கைர்விட்ஸங்காநாஹபேதநஃ ||௧௨||

View original

पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||११|| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः कल्कैर्विट्सङ्गानाहभेदनः ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14

ஶ்வதஂஷ்ட்ராஶ்மபிதேரண்டரஸாத்தைலாத் ஸுராஸவாத்| ப்ரஸதாஃ பஞ்ச யஷ்ட்யாஹ்வகௌந்தீமாகதிகாஸிதாஃ||௧௩|| கல்கஃ ஸ்யாந்மூத்ரகச்ச்ரே து ஸாநாஹே பஸ்திருத்தமஃ| ஏதே ஸலவணாஃ கோஷ்ணா நிரூஹாஃ ப்ரஸதைர்நவ||௧௪||

View original

श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डरसात्तैलात् सुरासवात्| प्रसृताः पञ्च यष्ट्याह्वकौन्तीमागधिकासिताः||१३|| कल्कः स्यान्मूत्रकृच्छ्रे तु सानाहे बस्तिरुत्तमः| एते सलवणाः कोष्णा निरूहाः प्रसृतैर्नव||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

மதுபஸ்திஜடீபூதே தீக்ஷ்ணோऽந்யோ பஸ்திரிஷ்யதே| தீக்ஷ்ணைர்விகர்ஷிதே ஸ்வாது ப்ரத்யாஸ்தாபநமிஷ்யதே ||௧௫||

View original

मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्वादु प्रत्यास्थापनमिष्यते ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17

வாதோபஸஷ்டஸ்யோஷ்ணைஃ ஸ்யுர்குததாஹாதயோ யதி| த்ராக்ஷாம்புநா த்ரிவத்கல்கஂ தத்யாத்தோஷாநுலோமநம்||௧௬|| தத்தி பித்தஶகத்வாதாந் ஹத்வா தாஹாதிகாஞ்ஜயேத்| ஶுத்தஶ்சாபி பிபேச்சீதாஂ யவாகூஂ ஶர்கராயுதாம்||௧௭||

View original

वातोपसृष्टस्योष्णैः स्युर्गुददाहादयो यदि| द्राक्षाम्बुना त्रिवृत्कल्कं दद्याद्दोषानुलोमनम्||१६|| तद्धि पित्तशकृद्वातान् हृत्वा दाहादिकाञ्जयेत्| शुद्धश्चापि पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (18) · Śloka 18

அதவாऽதிவிரிக்தஃ ஸ்யாத் க்ஷீணவிட்கஃ ஸ பக்ஷயேத்| மாஷயூஷேண குல்மாஷாந் பிபேந்மத்வதவா ஸுராம்||௧௮||

View original

अथवाऽतिविरिक्तः स्यात् क्षीणविट्कः स भक्षयेत्| माषयूषेण कुल्माषान् पिबेन्मध्वथवा सुराम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

ஸாமஂ சேத் குணபஂ ஶூலைருபவிஶேதரோசகீ| ஸ கநாதிவிஷாகுஷ்டநததாருவசாஃ பிபேத்||௧௯||

View original

सामं चेत् कुणपं शूलैरुपविशेदरोचकी| स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (20) · Śloka 20

ஶகத்வாதமஸக் பித்தஂ கபஂ வா யோऽதிஸார்யதே| பக்வஂ , தத்ர ஸ்வவர்கீயைர்பஸ்திஃ ஶ்ரேஷ்டஂ பிஷக்ஜிதம்||௨௦||

View original

शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते| पक्वं , तत्र स्ववर्गीयैर्बस्तिः श्रेष्ठं भिषग्जितम्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

ஷண்ணாமேஷாஂ த்விஸஂஸர்காத் த்ரிஂஶத்பேதா பவந்தி து| கேவலைஃ ஸஹ ஷட்த்ரிஂஶத்வித்யாத் ஸோபத்ரவாநபி||௨௧||

View original

षण्णामेषां द्विसंसर्गात् त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु| केवलैः सह षट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवानपि||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

ஶூலப்ரவாஹிகாத்மாநபரிகர்த்யருசிஜ்வராந்| தஷ்ணோஷ்ணதாஹமூர்ச்சாதீஂஶ்சைஷாஂ வித்யாதுபத்ரவாந்||௨௨||

View original

शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्त्यरुचिज्वरान्| तृष्णोष्णदाहमूर्च्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (23) · Śloka 23

தத்ராமேऽந்தரபாநஂ ஸ்யாத் வ்யோஷாம்லலவணைர்யுதம்| பாசநஂ ஶஸ்யதே பஸ்திராமே ஹி ப்ரதிஷித்யதே||௨௩||

View original

तत्रामेऽन्तरपानं स्यात् व्योषाम्ललवणैर्युतम्| पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

வாதக்நைர்க்ராஹிவர்கீயைர்பஸ்திஃ ஶகதி ஶஸ்யதே|௨௪|

View original

वातघ्नैर्ग्राहिवर्गीयैर्बस्तिः शकृति शस्यते|२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (24) · Śloka 24

ஸ்வாத்வம்லலவணைஃ ஶஸ்தஃ ஸ்நேஹபஸ்திஃ ஸமீரணே||௨௪||

View original

स्वाद्वम्ललवणैः शस्तः स्नेहबस्तिः समीरणे||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (25) · Śloka 25

ரக்தே ரக்தேந, பித்தே து கஷாயஸ்வாதுதிக்தகைஃ| ஸார்யமாணே கபே பஸ்திஃ கஷாயகடுதிக்தகைஃ||௨௫||

View original

रक्ते रक्तेन, पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकैः| सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकैः||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33

ஶகதா வாயுநா வாऽऽமே தேந வர்சஸ்யதாநிலே| ஸஂஸஷ்டேऽந்தரபாநஂ ஸ்யாத் வ்யோஷாம்லலவணைர்யுதம்||௨௬|| பித்தேநாமேऽஸஜா வாऽபி தயோராமேந வா புநஃ| ஸஂஸஷ்டயோர்பவேத் பாநஂ ஸவ்யோஷஸ்வாதுதிக்தகம்||௨௭|| ததாऽऽமே கபஸஂஸஷ்டே கஷாயவ்யோஷதிக்தகம்| ஆமேந து கபே வ்யோஷகஷாயலவணைர்யுதம்||௨௮|| வாதேந விஶி பித்தே வா விட்பித்தாப்யாஂ ததாऽநிலே| மதுராம்லகஷாயஃ ஸ்யாத் ஸஂஸஷ்டே பஸ்திருத்தமஃ||௨௯|| ஶகச்சோணிதயோஃ பித்தஶகதோ ரக்தபித்தயோஃ| பஸ்திரந்யோந்யஸஂஸர்கே கஷாயஸ்வாதுதிக்தகஃ||௩௦|| கபேந விஶி பித்தே வா கபே விட்பித்தஶோணிதைஃ| வ்யோஷதிக்தகஷாயஃ ஸ்யாத் ஸஂஸஷ்டே பஸ்திருத்தமஃ||௩௧|| ஸ்யாத்பஸ்திர்வ்யோஷதிக்தாம்லஃ ஸஂஸஷ்டே வாயுநா கபே| மதுரவ்யோஷதிக்தஸ்து ரக்தே கபவிமூர்ச்சிதே||௩௨|| மாருதே கபஸஂஸஷ்டே வ்யோஷாம்லலவணோ பவேத்| பஸ்திர்வாதேந பித்தே து கார்யஃ ஸ்வாத்வம்லதிக்தகஃ||௩௩||

View original

शकृता वायुना वाऽऽमे तेन वर्चस्यथानिले| संसृष्टेऽन्तरपानं स्याद् व्योषाम्ललवणैर्युतम्||२६|| पित्तेनामेऽसृजा वाऽपि तयोरामेन वा पुनः| संसृष्टयोर्भवेत् पानं सव्योषस्वादुतिक्तकम्||२७|| तथाऽऽमे कफसंसृष्टे कषायव्योषतिक्तकम्| आमेन तु कफे व्योषकषायलवणैर्युतम्||२८|| वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्ताभ्यां तथाऽनिले| मधुराम्लकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||२९|| शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतो रक्तपित्तयोः| बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कषायस्वादुतिक्तकः||३०|| कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तशोणितैः| व्योषतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||३१|| स्याद्बस्तिर्व्योषतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे| मधुरव्योषतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्च्छिते||३२|| मारुते कफसंसृष्टे व्योषाम्ललवणो भवेत्| बस्तिर्वातेन पित्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (34) · Śloka 34

த்ரிசதுஃபஞ்சஸஂஸர்காநேவமேவ விகல்பயேத்| யுக்திஶ்சைஷாதிஸாரோக்தா ஸர்வரோகேஷ்வபி ஸ்மதா||௩௪||

View original

त्रिचतुःपञ्चसंसर्गानेवमेव विकल्पयेत्| युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (35) · Śloka 35

யுகபத் ஷட்ரஸஂ ஷண்ணாஂ ஸஂஸர்கே பாசநஂ பவேத் | நிராமாணாஂ து பஞ்சாநாஂ பஸ்திஃ ஷாட்ரஸிகோ மதஃ||௩௫||

View original

युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत् | निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षाड्रसिको मतः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42

உதும்பரஶலாடூநி ஜம்ப்வாம்ரோதும்பரத்வசஃ| ஶங்கஂ ஸர்ஜரஸஂ லாக்ஷாஂ கர்தமஂ ச பலாஂஶிகம்||௩௬|| பிஷ்ட்வா தைஃ ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ க்ஷீரத்விகுணிதஂ பசேத்| அதீஸாரேஷு ஸர்வேஷு பேயமேதத்யதாபலம்||௩௭|| கச்சுராதாதகீபில்வஸமங்காரக்தஶாலிபிஃ| மஸூராஶ்வத்தஶுங்கைஶ்ச யவாகூஃ ஸ்யாஜ்ஜலே ஶதைஃ||௩௮|| பாலோதும்பரகட்வங்கஸமங்காப்லக்ஷபல்லவைஃ | மஸூரதாதகீபுஷ்பபலாபிஶ்ச ததா பவேத்||௩௯|| ஸ்திராதீநாஂ பலாதீநாமிக்ஷ்வாதீநாமதாபி வா| க்வாதேஷு ஸமஸூராணாஂ யவாக்வஃ ஸ்யுஃ பதக் பதக்||௪௦|| கச்சுராமூலஶால்யாதிதண்டுலைருபஸாதிதாஃ| ததிதக்ராரநாலாம்லக்ஷீரேஷ்விக்ஷுரஸேऽபி வா||௪௧|| ஶீதாஃ ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராஃ ஸர்வாதிஸாரநாஶநாஃ| ஸஸர்பிர்மரிசாஜாஜ்யோ மதுரா லவணாஃ ஶிவாஃ||௪௨||

View original

उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः| शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कर्दमं च पलांशिकम्||३६|| पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्| अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्||३७|| कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तशालिभिः| मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः||३८|| बालोदुम्बरकट्वङ्गसमङ्गाप्लक्षपल्लवैः | मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्||३९|| स्थिरादीनां बलादीनामिक्ष्वादीनामथापि वा| क्वाथेषु समसूराणां यवाग्वः स्युः पृथक् पृथक्||४०|| कच्छुरामूलशाल्यादितण्डुलैरुपसाधिताः| दधितक्रारनालाम्लक्षीरेष्विक्षुरसेऽपि वा||४१|| शीताः सशर्कराक्षौद्राः सर्वातिसारनाशनाः| ससर्पिर्मरिचाजाज्यो मधुरा लवणाः शिवाः||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45

பவந்தி சாத்ர ஶ்லோகாஃ- ஸ்நிக்தாம்லலவணமதுரஂ பாநஂ பஸ்திஶ்ச மாருதே கோஷ்ணஃ| ஶீதஂ திக்தகஷாயஂ மதுரஂ பித்தே ச ரக்தே ச||௪௩|| திக்தோஷ்ணகஷாயகடுஶ்லேஷ்மணி ஸங்க்ராஹி வாதநுச்சகதி| பாசநமாமே பாநஂ பிச்சாஸக்பஸ்தயோ ரக்தே||௪௪|| அதிஸாரஂ ப்ரத்யுக்தஂ மிஶ்ரஂ த்வந்த்வாதியோகஜேஷ்வபி ச| தத்ரோத்ரேகவிஶேஷாத்தோஷேஷூபக்ரமஃ கார்யஃ||௪௫||

View original

भवन्ति चात्र श्लोकाः- स्निग्धाम्ललवणमधुरं पानं बस्तिश्च मारुते कोष्णः| शीतं तिक्तकषायं मधुरं पित्ते च रक्ते च||४३|| तिक्तोष्णकषायकटुश्लेष्मणि सङ्ग्राहि वातनुच्छकृति| पाचनमामे पानं पिच्छासृग्बस्तयो रक्ते||४४|| अतिसारं प्रत्युक्तं मिश्रं द्वन्द्वादियोगजेष्वपि च| तत्रोद्रेकविशेषाद्दोषेषूपक्रमः कार्यः||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (46) · Śloka 46

தத்ர ஶ்லோகஃ- ப்ராஸதிகாஃ ஸவ்யாபத்க்ரியா நிரூஹாஸ்ததாऽதிஸாரஹிதாஃ| ரஸகல்பகதயவாக்வஶ்சோக்தா குருணா ப்ரஸதஸித்தௌ||௪௬||

View original

तत्र श्लोकः- प्रासृतिकाः सव्यापत्क्रिया निरूहास्तथाऽतिसारहिताः| रसकल्पघृतयवाग्वश्चोक्ता गुरुणा प्रसृतसिद्धौ||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே ப்ராஸதயோகீயஸித்திர்நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ||௮||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने प्रासृतयोगीयसिद्धिर्नामाष्टमोऽध्यायः ||८||

🔊 Audio coming soon

8. prāsr̥tayōgīyā siddhiḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi