Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః ప్రాసృతయోగీయాం సిద్ధిం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
8. prāsr̥tayōgīyā siddhiḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
అథేమాన్ సుకుమారాణాం నిరూహాన్ స్నేహనాన్ మృదూన్| కర్మణా విప్లుతానాం చ వక్ష్యామి ప్రసృతైః పృథక్||3||
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
క్షీరాద్ద్వౌ ప్రసృతౌ కార్యౌ మధుతైలఘృతాత్త్రయః| ఖజేన మథితో బస్తిర్వాతఘ్నో బలవర్ణకృత్||4|| ఏకైకః ప్రసృతస్తైలప్రసన్నాక్షౌద్రసర్పిషాం| బిల్వాదిమూలక్వాథాద్ద్వౌ కౌలత్థాద్ద్వౌ స వాతనుత్||5|| పంచమూలరసాత్ పంచ ద్వౌ తైలాత్ క్షౌద్రసర్పిషోః| ఏకైకః ప్రసృతో బస్తిః స్నేహనీయోఽనిలాపహః||6||
View original
क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||४|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातनुत्||५|| पञ्चमूलरसात् पञ्च द्वौ तैलात् क्षौद्रसर्पिषोः| एकैकः प्रसृतो बस्तिः स्नेहनीयोऽनिलापहः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
సైంధవార్ధాక్ష ఏకైకః క్షౌద్రతైలపయోఘృతాత్| ప్రసృతో హపుషాకర్షో నిరూహః శుక్రకృత్ పరం||7||
View original
सैन्धवार्धाक्ष एकैकः क्षौद्रतैलपयोघृतात्| प्रसृतो हपुषाकर्षो निरूहः शुक्रकृत् परम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
పటోలనింబభూనింబరాస్నాసప్తచ్ఛదాంభసః| చత్వారః ప్రసృతా ఏకో ఘృతాత్ సర్షపకల్కితః||8|| నిరూహః పంచతిక్తోఽయం మేహాభిష్యందకుష్ఠనుత్ |9|
View original
पटोलनिम्बभूनिम्बरास्नासप्तच्छदाम्भसः| चत्वारः प्रसृता एको घृतात् सर्षपकल्कितः||८|| निरूहः पञ्चतिक्तोऽयं मेहाभिष्यन्दकुष्ठनुत् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
విడంగత్రిఫలాశిగ్రుఫలముస్తాఖుపర్ణిజాత్||9|| కషాయాత్ ప్రసృతాః పంచ తైలాదేకో విమథ్య తాన్| విడంగపిప్పలీకల్కో నిరూహః క్రిమినాశనః||10||
View original
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताखुपर्णिजात्||९|| कषायात् प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| विडङ्गपिप्पलीकल्को निरूहः क्रिमिनाशनः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
పయస్యేక్షుస్థిరారాస్నావిదారీక్షౌద్రసర్పిషాం| ఏకైకః ప్రసృతో బస్తిః కృష్ణాకల్కో వృషత్వకృత్||11|| చత్వారస్తైలగోమూత్రదధిమండామ్లకాంజికాత్| ప్రసృతాః సర్షపైః కల్కైర్విట్సంగానాహభేదనః ||12||
View original
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||११|| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः कल्कैर्विट्सङ्गानाहभेदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
శ్వదంష్ట్రాశ్మభిదేరండరసాత్తైలాత్ సురాసవాత్| ప్రసృతాః పంచ యష్ట్యాహ్వకౌంతీమాగధికాసితాః||13|| కల్కః స్యాన్మూత్రకృచ్ఛ్రే తు సానాహే బస్తిరుత్తమః| ఏతే సలవణాః కోష్ణా నిరూహాః ప్రసృతైర్నవ||14||
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डरसात्तैलात् सुरासवात्| प्रसृताः पञ्च यष्ट्याह्वकौन्तीमागधिकासिताः||१३|| कल्कः स्यान्मूत्रकृच्छ्रे तु सानाहे बस्तिरुत्तमः| एते सलवणाः कोष्णा निरूहाः प्रसृतैर्नव||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
మృదుబస్తిజడీభూతే తీక్ష్ణోఽన్యో బస్తిరిష్యతే| తీక్ష్ణైర్వికర్షితే స్వాదు ప్రత్యాస్థాపనమిష్యతే ||15||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्वादु प्रत्यास्थापनमिष्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17
వాతోపసృష్టస్యోష్ణైః స్యుర్గుదదాహాదయో యది| ద్రాక్షాంబునా త్రివృత్కల్కం దద్యాద్దోషానులోమనం||16|| తద్ధి పిత్తశకృద్వాతాన్ హృత్వా దాహాదికాంజయేత్| శుద్ధశ్చాపి పిబేచ్ఛీతాం యవాగూం శర్కరాయుతాం||17||
View original
वातोपसृष्टस्योष्णैः स्युर्गुददाहादयो यदि| द्राक्षाम्बुना त्रिवृत्कल्कं दद्याद्दोषानुलोमनम्||१६|| तद्धि पित्तशकृद्वातान् हृत्वा दाहादिकाञ्जयेत्| शुद्धश्चापि पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18) · Śloka 18
అథవాఽతివిరిక్తః స్యాత్ క్షీణవిట్కః స భక్షయేత్| మాషయూషేణ కుల్మాషాన్ పిబేన్మధ్వథవా సురాం||18||
View original
अथवाऽतिविरिक्तः स्यात् क्षीणविट्कः स भक्षयेत्| माषयूषेण कुल्माषान् पिबेन्मध्वथवा सुराम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
సామం చేత్ కుణపం శూలైరుపవిశేదరోచకీ| స ఘనాతివిషాకుష్ఠనతదారువచాః పిబేత్||19||
View original
सामं चेत् कुणपं शूलैरुपविशेदरोचकी| स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
శకృద్వాతమసృక్ పిత్తం కఫం వా యోఽతిసార్యతే| పక్వం , తత్ర స్వవర్గీయైర్బస్తిః శ్రేష్ఠం భిషగ్జితం||20||
View original
शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते| पक्वं , तत्र स्ववर्गीयैर्बस्तिः श्रेष्ठं भिषग्जितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
షణ్ణామేషాం ద్విసంసర్గాత్ త్రింశద్భేదా భవంతి తు| కేవలైః సహ షట్త్రింశద్విద్యాత్ సోపద్రవానపి||21||
View original
षण्णामेषां द्विसंसर्गात् त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु| केवलैः सह षट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवानपि||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22) · Śloka 22
శూలప్రవాహికాధ్మానపరికర్త్యరుచిజ్వరాన్| తృష్ణోష్ణదాహమూర్చ్ఛాదీంశ్చైషాం విద్యాదుపద్రవాన్||22||
View original
शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्त्यरुचिज्वरान्| तृष्णोष्णदाहमूर्च्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
తత్రామేఽంతరపానం స్యాత్ వ్యోషామ్లలవణైర్యుతం| పాచనం శస్యతే బస్తిరామే హి ప్రతిషిధ్యతే||23||
View original
तत्रामेऽन्तरपानं स्यात् व्योषाम्ललवणैर्युतम्| पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
వాతఘ్నైర్గ్రాహివర్గీయైర్బస్తిః శకృతి శస్యతే|24|
View original
वातघ्नैर्ग्राहिवर्गीयैर्बस्तिः शकृति शस्यते|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
స్వాద్వమ్లలవణైః శస్తః స్నేహబస్తిః సమీరణే||24||
View original
स्वाद्वम्ललवणैः शस्तः स्नेहबस्तिः समीरणे||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (25) · Śloka 25
రక్తే రక్తేన, పిత్తే తు కషాయస్వాదుతిక్తకైః| సార్యమాణే కఫే బస్తిః కషాయకటుతిక్తకైః||25||
View original
रक्ते रक्तेन, पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकैः| सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकैः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33
శకృతా వాయునా వాఽఽమే తేన వర్చస్యథానిలే| సంసృష్టేఽంతరపానం స్యాద్ వ్యోషామ్లలవణైర్యుతం||26|| పిత్తేనామేఽసృజా వాఽపి తయోరామేన వా పునః| సంసృష్టయోర్భవేత్ పానం సవ్యోషస్వాదుతిక్తకం||27|| తథాఽఽమే కఫసంసృష్టే కషాయవ్యోషతిక్తకం| ఆమేన తు కఫే వ్యోషకషాయలవణైర్యుతం||28|| వాతేన విశి పిత్తే వా విట్పిత్తాభ్యాం తథాఽనిలే| మధురామ్లకషాయః స్యాత్ సంసృష్టే బస్తిరుత్తమః||29|| శకృచ్ఛోణితయోః పిత్తశకృతో రక్తపిత్తయోః| బస్తిరన్యోన్యసంసర్గే కషాయస్వాదుతిక్తకః||30|| కఫేన విశి పిత్తే వా కఫే విట్పిత్తశోణితైః| వ్యోషతిక్తకషాయః స్యాత్ సంసృష్టే బస్తిరుత్తమః||31|| స్యాద్బస్తిర్వ్యోషతిక్తామ్లః సంసృష్టే వాయునా కఫే| మధురవ్యోషతిక్తస్తు రక్తే కఫవిమూర్చ్ఛితే||32|| మారుతే కఫసంసృష్టే వ్యోషామ్లలవణో భవేత్| బస్తిర్వాతేన పిత్తే తు కార్యః స్వాద్వమ్లతిక్తకః||33||
View original
शकृता वायुना वाऽऽमे तेन वर्चस्यथानिले| संसृष्टेऽन्तरपानं स्याद् व्योषाम्ललवणैर्युतम्||२६|| पित्तेनामेऽसृजा वाऽपि तयोरामेन वा पुनः| संसृष्टयोर्भवेत् पानं सव्योषस्वादुतिक्तकम्||२७|| तथाऽऽमे कफसंसृष्टे कषायव्योषतिक्तकम्| आमेन तु कफे व्योषकषायलवणैर्युतम्||२८|| वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्ताभ्यां तथाऽनिले| मधुराम्लकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||२९|| शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतो रक्तपित्तयोः| बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कषायस्वादुतिक्तकः||३०|| कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तशोणितैः| व्योषतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||३१|| स्याद्बस्तिर्व्योषतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे| मधुरव्योषतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्च्छिते||३२|| मारुते कफसंसृष्टे व्योषाम्ललवणो भवेत्| बस्तिर्वातेन पित्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
త్రిచతుఃపంచసంసర్గానేవమేవ వికల్పయేత్| యుక్తిశ్చైషాతిసారోక్తా సర్వరోగేష్వపి స్మృతా||34||
View original
त्रिचतुःपञ्चसंसर्गानेवमेव विकल्पयेत्| युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
యుగపత్ షడ్రసం షణ్ణాం సంసర్గే పాచనం భవేత్ | నిరామాణాం తు పంచానాం బస్తిః షాడ్రసికో మతః||35||
View original
युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत् | निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षाड्रसिको मतः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42
ఉదుంబరశలాటూని జంబ్వామ్రోదుంబరత్వచః| శంఖం సర్జరసం లాక్షాం కర్దమం చ పలాంశికం||36|| పిష్ట్వా తైః సర్పిషః ప్రస్థం క్షీరద్విగుణితం పచేత్| అతీసారేషు సర్వేషు పేయమేతద్యథాబలం||37|| కచ్ఛురాధాతకీబిల్వసమంగారక్తశాలిభిః| మసూరాశ్వత్థశుంగైశ్చ యవాగూః స్యాజ్జలే శృతైః||38|| బాలోదుంబరకట్వంగసమంగాప్లక్షపల్లవైః | మసూరధాతకీపుష్పబలాభిశ్చ తథా భవేత్||39|| స్థిరాదీనాం బలాదీనామిక్ష్వాదీనామథాపి వా| క్వాథేషు సమసూరాణాం యవాగ్వః స్యుః పృథక్ పృథక్||40|| కచ్ఛురామూలశాల్యాదితండులైరుపసాధితాః| దధితక్రారనాలామ్లక్షీరేష్విక్షురసేఽపి వా||41|| శీతాః సశర్కరాక్షౌద్రాః సర్వాతిసారనాశనాః| ససర్పిర్మరిచాజాజ్యో మధురా లవణాః శివాః||42||
View original
उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः| शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कर्दमं च पलांशिकम्||३६|| पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्| अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्||३७|| कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तशालिभिः| मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः||३८|| बालोदुम्बरकट्वङ्गसमङ्गाप्लक्षपल्लवैः | मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्||३९|| स्थिरादीनां बलादीनामिक्ष्वादीनामथापि वा| क्वाथेषु समसूराणां यवाग्वः स्युः पृथक् पृथक्||४०|| कच्छुरामूलशाल्यादितण्डुलैरुपसाधिताः| दधितक्रारनालाम्लक्षीरेष्विक्षुरसेऽपि वा||४१|| शीताः सशर्कराक्षौद्राः सर्वातिसारनाशनाः| ससर्पिर्मरिचाजाज्यो मधुरा लवणाः शिवाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45
భవంతి చాత్ర శ్లోకాః- స్నిగ్ధామ్లలవణమధురం పానం బస్తిశ్చ మారుతే కోష్ణః| శీతం తిక్తకషాయం మధురం పిత్తే చ రక్తే చ||43|| తిక్తోష్ణకషాయకటుశ్లేష్మణి సంగ్రాహి వాతనుచ్ఛకృతి| పాచనమామే పానం పిచ్ఛాసృగ్బస్తయో రక్తే||44|| అతిసారం ప్రత్యుక్తం మిశ్రం ద్వంద్వాదియోగజేష్వపి చ| తత్రోద్రేకవిశేషాద్దోషేషూపక్రమః కార్యః||45||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- स्निग्धाम्ललवणमधुरं पानं बस्तिश्च मारुते कोष्णः| शीतं तिक्तकषायं मधुरं पित्ते च रक्ते च||४३|| तिक्तोष्णकषायकटुश्लेष्मणि सङ्ग्राहि वातनुच्छकृति| पाचनमामे पानं पिच्छासृग्बस्तयो रक्ते||४४|| अतिसारं प्रत्युक्तं मिश्रं द्वन्द्वादियोगजेष्वपि च| तत्रोद्रेकविशेषाद्दोषेषूपक्रमः कार्यः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 46
తత్ర శ్లోకః- ప్రాసృతికాః సవ్యాపత్క్రియా నిరూహాస్తథాఽతిసారహితాః| రసకల్పఘృతయవాగ్వశ్చోక్తా గురుణా ప్రసృతసిద్ధౌ||46||
View original
तत्र श्लोकः- प्रासृतिकाः सव्यापत्क्रिया निरूहास्तथाऽतिसारहिताः| रसकल्पघृतयवाग्वश्चोक्ता गुरुणा प्रसृतसिद्धौ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే సిద్ధిస్థానే ప్రాసృతయోగీయసిద్ధిర్నామాష్టమోఽధ్యాయః ||8||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने प्रासृतयोगीयसिद्धिर्नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon