Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ പ്രാസൃതയോഗീയാം സിദ്ധിം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
8. prāsr̥tayōgīyā siddhiḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
അഥേമാന് സുകുമാരാണാം നിരൂഹാന് സ്നേഹനാന് മൃദൂന്| കര്മണാ വിപ്ലുതാനാം ച വക്ഷ്യാമി പ്രസൃതൈഃ പൃഥക്||൩||
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ക്ഷീരാദ്ദ്വൌ പ്രസൃതൌ കാര്യൌ മധുതൈലഘൃതാത്ത്രയഃ| ഖജേന മഥിതോ ബസ്തിര്വാതഘ്നോ ബലവര്ണകൃത്||൪|| ഏകൈകഃ പ്രസൃതസ്തൈലപ്രസന്നാക്ഷൌദ്രസര്പിഷാമ്| ബില്വാദിമൂലക്വാഥാദ്ദ്വൌ കൌലത്ഥാദ്ദ്വൌ സ വാതനുത്||൫|| പഞ്ചമൂലരസാത് പഞ്ച ദ്വൌ തൈലാത് ക്ഷൌദ്രസര്പിഷോഃ| ഏകൈകഃ പ്രസൃതോ ബസ്തിഃ സ്നേഹനീയോऽനിലാപഹഃ||൬||
View original
क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||४|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातनुत्||५|| पञ्चमूलरसात् पञ्च द्वौ तैलात् क्षौद्रसर्पिषोः| एकैकः प्रसृतो बस्तिः स्नेहनीयोऽनिलापहः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
സൈന്ധവാര്ധാക്ഷ ഏകൈകഃ ക്ഷൌദ്രതൈലപയോഘൃതാത്| പ്രസൃതോ ഹപുഷാകര്ഷോ നിരൂഹഃ ശുക്രകൃത് പരമ്||൭||
View original
सैन्धवार्धाक्ष एकैकः क्षौद्रतैलपयोघृतात्| प्रसृतो हपुषाकर्षो निरूहः शुक्रकृत् परम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
പടോലനിമ്ബഭൂനിമ്ബരാസ്നാസപ്തച്ഛദാമ്ഭസഃ| ചത്വാരഃ പ്രസൃതാ ഏകോ ഘൃതാത് സര്ഷപകല്കിതഃ||൮|| നിരൂഹഃ പഞ്ചതിക്തോऽയം മേഹാഭിഷ്യന്ദകുഷ്ഠനുത് |൯|
View original
पटोलनिम्बभूनिम्बरास्नासप्तच्छदाम्भसः| चत्वारः प्रसृता एको घृतात् सर्षपकल्कितः||८|| निरूहः पञ्चतिक्तोऽयं मेहाभिष्यन्दकुष्ठनुत् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
വിഡങ്ഗത്രിഫലാശിഗ്രുഫലമുസ്താഖുപര്ണിജാത്||൯|| കഷായാത് പ്രസൃതാഃ പഞ്ച തൈലാദേകോ വിമഥ്യ താന്| വിഡങ്ഗപിപ്പലീകല്കോ നിരൂഹഃ ക്രിമിനാശനഃ||൧൦||
View original
विडङ्गत्रिफलाशिग्रुफलमुस्ताखुपर्णिजात्||९|| कषायात् प्रसृताः पञ्च तैलादेको विमथ्य तान्| विडङ्गपिप्पलीकल्को निरूहः क्रिमिनाशनः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
പയസ്യേക്ഷുസ്ഥിരാരാസ്നാവിദാരീക്ഷൌദ്രസര്പിഷാമ്| ഏകൈകഃ പ്രസൃതോ ബസ്തിഃ കൃഷ്ണാകല്കോ വൃഷത്വകൃത്||൧൧|| ചത്വാരസ്തൈലഗോമൂത്രദധിമണ്ഡാമ്ലകാഞ്ജികാത്| പ്രസൃതാഃ സര്ഷപൈഃ കല്കൈര്വിട്സങ്ഗാനാഹഭേദനഃ ||൧൨||
View original
पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्||११|| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्| प्रसृताः सर्षपैः कल्कैर्विट्सङ्गानाहभेदनः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ശ്വദംഷ്ട്രാശ്മഭിദേരണ്ഡരസാത്തൈലാത് സുരാസവാത്| പ്രസൃതാഃ പഞ്ച യഷ്ട്യാഹ്വകൌന്തീമാഗധികാസിതാഃ||൧൩|| കല്കഃ സ്യാന്മൂത്രകൃച്ഛ്രേ തു സാനാഹേ ബസ്തിരുത്തമഃ| ഏതേ സലവണാഃ കോഷ്ണാ നിരൂഹാഃ പ്രസൃതൈര്നവ||൧൪||
View original
श्वदंष्ट्राश्मभिदेरण्डरसात्तैलात् सुरासवात्| प्रसृताः पञ्च यष्ट्याह्वकौन्तीमागधिकासिताः||१३|| कल्कः स्यान्मूत्रकृच्छ्रे तु सानाहे बस्तिरुत्तमः| एते सलवणाः कोष्णा निरूहाः प्रसृतैर्नव||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
മൃദുബസ്തിജഡീഭൂതേ തീക്ഷ്ണോऽന്യോ ബസ്തിരിഷ്യതേ| തീക്ഷ്ണൈര്വികര്ഷിതേ സ്വാദു പ്രത്യാസ്ഥാപനമിഷ്യതേ ||൧൫||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्वादु प्रत्यास्थापनमिष्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17
വാതോപസൃഷ്ടസ്യോഷ്ണൈഃ സ്യുര്ഗുദദാഹാദയോ യദി| ദ്രാക്ഷാമ്ബുനാ ത്രിവൃത്കല്കം ദദ്യാദ്ദോഷാനുലോമനമ്||൧൬|| തദ്ധി പിത്തശകൃദ്വാതാന് ഹൃത്വാ ദാഹാദികാഞ്ജയേത്| ശുദ്ധശ്ചാപി പിബേച്ഛീതാം യവാഗൂം ശര്കരായുതാമ്||൧൭||
View original
वातोपसृष्टस्योष्णैः स्युर्गुददाहादयो यदि| द्राक्षाम्बुना त्रिवृत्कल्कं दद्याद्दोषानुलोमनम्||१६|| तद्धि पित्तशकृद्वातान् हृत्वा दाहादिकाञ्जयेत्| शुद्धश्चापि पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18) · Śloka 18
അഥവാऽതിവിരിക്തഃ സ്യാത് ക്ഷീണവിട്കഃ സ ഭക്ഷയേത്| മാഷയൂഷേണ കുല്മാഷാന് പിബേന്മധ്വഥവാ സുരാമ്||൧൮||
View original
अथवाऽतिविरिक्तः स्यात् क्षीणविट्कः स भक्षयेत्| माषयूषेण कुल्माषान् पिबेन्मध्वथवा सुराम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
സാമം ചേത് കുണപം ശൂലൈരുപവിശേദരോചകീ| സ ഘനാതിവിഷാകുഷ്ഠനതദാരുവചാഃ പിബേത്||൧൯||
View original
सामं चेत् कुणपं शूलैरुपविशेदरोचकी| स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ശകൃദ്വാതമസൃക് പിത്തം കഫം വാ യോऽതിസാര്യതേ| പക്വം , തത്ര സ്വവര്ഗീയൈര്ബസ്തിഃ ശ്രേഷ്ഠം ഭിഷഗ്ജിതമ്||൨൦||
View original
शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते| पक्वं , तत्र स्ववर्गीयैर्बस्तिः श्रेष्ठं भिषग्जितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ഷണ്ണാമേഷാം ദ്വിസംസര്ഗാത് ത്രിംശദ്ഭേദാ ഭവന്തി തു| കേവലൈഃ സഹ ഷട്ത്രിംശദ്വിദ്യാത് സോപദ്രവാനപി||൨൧||
View original
षण्णामेषां द्विसंसर्गात् त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु| केवलैः सह षट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवानपि||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22) · Śloka 22
ശൂലപ്രവാഹികാധ്മാനപരികര്ത്യരുചിജ്വരാന്| തൃഷ്ണോഷ്ണദാഹമൂര്ച്ഛാദീംശ്ചൈഷാം വിദ്യാദുപദ്രവാന്||൨൨||
View original
शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्त्यरुचिज्वरान्| तृष्णोष्णदाहमूर्च्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
തത്രാമേऽന്തരപാനം സ്യാത് വ്യോഷാമ്ലലവണൈര്യുതമ്| പാചനം ശസ്യതേ ബസ്തിരാമേ ഹി പ്രതിഷിധ്യതേ||൨൩||
View original
तत्रामेऽन्तरपानं स्यात् व्योषाम्ललवणैर्युतम्| पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
വാതഘ്നൈര്ഗ്രാഹിവര്ഗീയൈര്ബസ്തിഃ ശകൃതി ശസ്യതേ|൨൪|
View original
वातघ्नैर्ग्राहिवर्गीयैर्बस्तिः शकृति शस्यते|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
സ്വാദ്വമ്ലലവണൈഃ ശസ്തഃ സ്നേഹബസ്തിഃ സമീരണേ||൨൪||
View original
स्वाद्वम्ललवणैः शस्तः स्नेहबस्तिः समीरणे||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (25) · Śloka 25
രക്തേ രക്തേന, പിത്തേ തു കഷായസ്വാദുതിക്തകൈഃ| സാര്യമാണേ കഫേ ബസ്തിഃ കഷായകടുതിക്തകൈഃ||൨൫||
View original
रक्ते रक्तेन, पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकैः| सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकैः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33
ശകൃതാ വായുനാ വാऽऽമേ തേന വര്ചസ്യഥാനിലേ| സംസൃഷ്ടേऽന്തരപാനം സ്യാദ് വ്യോഷാമ്ലലവണൈര്യുതമ്||൨൬|| പിത്തേനാമേऽസൃജാ വാऽപി തയോരാമേന വാ പുനഃ| സംസൃഷ്ടയോര്ഭവേത് പാനം സവ്യോഷസ്വാദുതിക്തകമ്||൨൭|| തഥാऽऽമേ കഫസംസൃഷ്ടേ കഷായവ്യോഷതിക്തകമ്| ആമേന തു കഫേ വ്യോഷകഷായലവണൈര്യുതമ്||൨൮|| വാതേന വിശി പിത്തേ വാ വിട്പിത്താഭ്യാം തഥാऽനിലേ| മധുരാമ്ലകഷായഃ സ്യാത് സംസൃഷ്ടേ ബസ്തിരുത്തമഃ||൨൯|| ശകൃച്ഛോണിതയോഃ പിത്തശകൃതോ രക്തപിത്തയോഃ| ബസ്തിരന്യോന്യസംസര്ഗേ കഷായസ്വാദുതിക്തകഃ||൩൦|| കഫേന വിശി പിത്തേ വാ കഫേ വിട്പിത്തശോണിതൈഃ| വ്യോഷതിക്തകഷായഃ സ്യാത് സംസൃഷ്ടേ ബസ്തിരുത്തമഃ||൩൧|| സ്യാദ്ബസ്തിര്വ്യോഷതിക്താമ്ലഃ സംസൃഷ്ടേ വായുനാ കഫേ| മധുരവ്യോഷതിക്തസ്തു രക്തേ കഫവിമൂര്ച്ഛിതേ||൩൨|| മാരുതേ കഫസംസൃഷ്ടേ വ്യോഷാമ്ലലവണോ ഭവേത്| ബസ്തിര്വാതേന പിത്തേ തു കാര്യഃ സ്വാദ്വമ്ലതിക്തകഃ||൩൩||
View original
शकृता वायुना वाऽऽमे तेन वर्चस्यथानिले| संसृष्टेऽन्तरपानं स्याद् व्योषाम्ललवणैर्युतम्||२६|| पित्तेनामेऽसृजा वाऽपि तयोरामेन वा पुनः| संसृष्टयोर्भवेत् पानं सव्योषस्वादुतिक्तकम्||२७|| तथाऽऽमे कफसंसृष्टे कषायव्योषतिक्तकम्| आमेन तु कफे व्योषकषायलवणैर्युतम्||२८|| वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्ताभ्यां तथाऽनिले| मधुराम्लकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||२९|| शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतो रक्तपित्तयोः| बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कषायस्वादुतिक्तकः||३०|| कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तशोणितैः| व्योषतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः||३१|| स्याद्बस्तिर्व्योषतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे| मधुरव्योषतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्च्छिते||३२|| मारुते कफसंसृष्टे व्योषाम्ललवणो भवेत्| बस्तिर्वातेन पित्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
ത്രിചതുഃപഞ്ചസംസര്ഗാനേവമേവ വികല്പയേത്| യുക്തിശ്ചൈഷാതിസാരോക്താ സര്വരോഗേഷ്വപി സ്മൃതാ||൩൪||
View original
त्रिचतुःपञ्चसंसर्गानेवमेव विकल्पयेत्| युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
യുഗപത് ഷഡ്രസം ഷണ്ണാം സംസര്ഗേ പാചനം ഭവേത് | നിരാമാണാം തു പഞ്ചാനാം ബസ്തിഃ ഷാഡ്രസികോ മതഃ||൩൫||
View original
युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत् | निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षाड्रसिको मतः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42
ഉദുമ്ബരശലാടൂനി ജമ്ബ്വാമ്രോദുമ്ബരത്വചഃ| ശങ്ഖം സര്ജരസം ലാക്ഷാം കര്ദമം ച പലാംശികമ്||൩൬|| പിഷ്ട്വാ തൈഃ സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം ക്ഷീരദ്വിഗുണിതം പചേത്| അതീസാരേഷു സര്വേഷു പേയമേതദ്യഥാബലമ്||൩൭|| കച്ഛുരാധാതകീബില്വസമങ്ഗാരക്തശാലിഭിഃ| മസൂരാശ്വത്ഥശുങ്ഗൈശ്ച യവാഗൂഃ സ്യാജ്ജലേ ശൃതൈഃ||൩൮|| ബാലോദുമ്ബരകട്വങ്ഗസമങ്ഗാപ്ലക്ഷപല്ലവൈഃ | മസൂരധാതകീപുഷ്പബലാഭിശ്ച തഥാ ഭവേത്||൩൯|| സ്ഥിരാദീനാം ബലാദീനാമിക്ഷ്വാദീനാമഥാപി വാ| ക്വാഥേഷു സമസൂരാണാം യവാഗ്വഃ സ്യുഃ പൃഥക് പൃഥക്||൪൦|| കച്ഛുരാമൂലശാല്യാദിതണ്ഡുലൈരുപസാധിതാഃ| ദധിതക്രാരനാലാമ്ലക്ഷീരേഷ്വിക്ഷുരസേऽപി വാ||൪൧|| ശീതാഃ സശര്കരാക്ഷൌദ്രാഃ സര്വാതിസാരനാശനാഃ| സസര്പിര്മരിചാജാജ്യോ മധുരാ ലവണാഃ ശിവാഃ||൪൨||
View original
उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः| शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कर्दमं च पलांशिकम्||३६|| पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्| अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्||३७|| कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तशालिभिः| मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः||३८|| बालोदुम्बरकट्वङ्गसमङ्गाप्लक्षपल्लवैः | मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्||३९|| स्थिरादीनां बलादीनामिक्ष्वादीनामथापि वा| क्वाथेषु समसूराणां यवाग्वः स्युः पृथक् पृथक्||४०|| कच्छुरामूलशाल्यादितण्डुलैरुपसाधिताः| दधितक्रारनालाम्लक्षीरेष्विक्षुरसेऽपि वा||४१|| शीताः सशर्कराक्षौद्राः सर्वातिसारनाशनाः| ससर्पिर्मरिचाजाज्यो मधुरा लवणाः शिवाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45
ഭവന്തി ചാത്ര ശ്ലോകാഃ- സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണമധുരം പാനം ബസ്തിശ്ച മാരുതേ കോഷ്ണഃ| ശീതം തിക്തകഷായം മധുരം പിത്തേ ച രക്തേ ച||൪൩|| തിക്തോഷ്ണകഷായകടുശ്ലേഷ്മണി സങ്ഗ്രാഹി വാതനുച്ഛകൃതി| പാചനമാമേ പാനം പിച്ഛാസൃഗ്ബസ്തയോ രക്തേ||൪൪|| അതിസാരം പ്രത്യുക്തം മിശ്രം ദ്വന്ദ്വാദിയോഗജേഷ്വപി ച| തത്രോദ്രേകവിശേഷാദ്ദോഷേഷൂപക്രമഃ കാര്യഃ||൪൫||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- स्निग्धाम्ललवणमधुरं पानं बस्तिश्च मारुते कोष्णः| शीतं तिक्तकषायं मधुरं पित्ते च रक्ते च||४३|| तिक्तोष्णकषायकटुश्लेष्मणि सङ्ग्राहि वातनुच्छकृति| पाचनमामे पानं पिच्छासृग्बस्तयो रक्ते||४४|| अतिसारं प्रत्युक्तं मिश्रं द्वन्द्वादियोगजेष्वपि च| तत्रोद्रेकविशेषाद्दोषेषूपक्रमः कार्यः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 46
തത്ര ശ്ലോകഃ- പ്രാസൃതികാഃ സവ്യാപത്ക്രിയാ നിരൂഹാസ്തഥാऽതിസാരഹിതാഃ| രസകല്പഘൃതയവാഗ്വശ്ചോക്താ ഗുരുണാ പ്രസൃതസിദ്ധൌ||൪൬||
View original
तत्र श्लोकः- प्रासृतिकाः सव्यापत्क्रिया निरूहास्तथाऽतिसारहिताः| रसकल्पघृतयवाग्वश्चोक्ता गुरुणा प्रसृतसिद्धौ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ സിദ്ധിസ്ഥാനേ പ്രാസൃതയോഗീയസിദ്ധിര്നാമാഷ്ടമോऽധ്യായഃ ||൮||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने प्रासृतयोगीयसिद्धिर्नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon