8. prāsr̥tayōgīyā siddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતઃ પ્રાસૃતયોગીયાં સિદ્ધિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

અથેમાન્ સુકુમારાણાં નિરૂહાન્ સ્નેહનાન્ મૃદૂન્| કર્મણા વિપ્લુતાનાં ચ વક્ષ્યામિ પ્રસૃતૈઃ પૃથક્||૩||

Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6

ક્ષીરાદ્દ્વૌ પ્રસૃતૌ કાર્યૌ મધુતૈલઘૃતાત્ત્રયઃ| ખજેન મથિતો બસ્તિર્વાતઘ્નો બલવર્ણકૃત્||૪|| એકૈકઃ પ્રસૃતસ્તૈલપ્રસન્નાક્ષૌદ્રસર્પિષામ્| બિલ્વાદિમૂલક્વાથાદ્દ્વૌ કૌલત્થાદ્દ્વૌ સ વાતનુત્||૫|| પઞ્ચમૂલરસાત્ પઞ્ચ દ્વૌ તૈલાત્ ક્ષૌદ્રસર્પિષોઃ| એકૈકઃ પ્રસૃતો બસ્તિઃ સ્નેહનીયોઽનિલાપહઃ||૬||

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

સૈન્ધવાર્ધાક્ષ એકૈકઃ ક્ષૌદ્રતૈલપયોઘૃતાત્| પ્રસૃતો હપુષાકર્ષો નિરૂહઃ શુક્રકૃત્ પરમ્||૭||

Adhikarana 5 (8) · Śloka 9

પટોલનિમ્બભૂનિમ્બરાસ્નાસપ્તચ્છદામ્ભસઃ| ચત્વારઃ પ્રસૃતા એકો ઘૃતાત્ સર્ષપકલ્કિતઃ||૮|| નિરૂહઃ પઞ્ચતિક્તોઽયં મેહાભિષ્યન્દકુષ્ઠનુત્ |૯|

Adhikarana 6 (10) · Śloka 10

વિડઙ્ગત્રિફલાશિગ્રુફલમુસ્તાખુપર્ણિજાત્||૯|| કષાયાત્ પ્રસૃતાઃ પઞ્ચ તૈલાદેકો વિમથ્ય તાન્| વિડઙ્ગપિપ્પલીકલ્કો નિરૂહઃ ક્રિમિનાશનઃ||૧૦||

Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12

પયસ્યેક્ષુસ્થિરારાસ્નાવિદારીક્ષૌદ્રસર્પિષામ્| એકૈકઃ પ્રસૃતો બસ્તિઃ કૃષ્ણાકલ્કો વૃષત્વકૃત્||૧૧|| ચત્વારસ્તૈલગોમૂત્રદધિમણ્ડામ્લકાઞ્જિકાત્| પ્રસૃતાઃ સર્ષપૈઃ કલ્કૈર્વિટ્સઙ્ગાનાહભેદનઃ ||૧૨||

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14

શ્વદંષ્ટ્રાશ્મભિદેરણ્ડરસાત્તૈલાત્ સુરાસવાત્| પ્રસૃતાઃ પઞ્ચ યષ્ટ્યાહ્વકૌન્તીમાગધિકાસિતાઃ||૧૩|| કલ્કઃ સ્યાન્મૂત્રકૃચ્છ્રે તુ સાનાહે બસ્તિરુત્તમઃ| એતે સલવણાઃ કોષ્ણા નિરૂહાઃ પ્રસૃતૈર્નવ||૧૪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

મૃદુબસ્તિજડીભૂતે તીક્ષ્ણોઽન્યો બસ્તિરિષ્યતે| તીક્ષ્ણૈર્વિકર્ષિતે સ્વાદુ પ્રત્યાસ્થાપનમિષ્યતે ||૧૫||

Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 17

વાતોપસૃષ્ટસ્યોષ્ણૈઃ સ્યુર્ગુદદાહાદયો યદિ| દ્રાક્ષામ્બુના ત્રિવૃત્કલ્કં દદ્યાદ્દોષાનુલોમનમ્||૧૬|| તદ્ધિ પિત્તશકૃદ્વાતાન્ હૃત્વા દાહાદિકાઞ્જયેત્| શુદ્ધશ્ચાપિ પિબેચ્છીતાં યવાગૂં શર્કરાયુતામ્||૧૭||

Adhikarana 11 (18) · Śloka 18

અથવાઽતિવિરિક્તઃ સ્યાત્ ક્ષીણવિટ્કઃ સ ભક્ષયેત્| માષયૂષેણ કુલ્માષાન્ પિબેન્મધ્વથવા સુરામ્||૧૮||

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

સામં ચેત્ કુણપં શૂલૈરુપવિશેદરોચકી| સ ઘનાતિવિષાકુષ્ઠનતદારુવચાઃ પિબેત્||૧૯||

Adhikarana 13 (20) · Śloka 20

શકૃદ્વાતમસૃક્ પિત્તં કફં વા યોઽતિસાર્યતે| પક્વં , તત્ર સ્વવર્ગીયૈર્બસ્તિઃ શ્રેષ્ઠં ભિષગ્જિતમ્||૨૦||

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

ષણ્ણામેષાં દ્વિસંસર્ગાત્ ત્રિંશદ્ભેદા ભવન્તિ તુ| કેવલૈઃ સહ ષટ્ત્રિંશદ્વિદ્યાત્ સોપદ્રવાનપિ||૨૧||

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

શૂલપ્રવાહિકાધ્માનપરિકર્ત્યરુચિજ્વરાન્| તૃષ્ણોષ્ણદાહમૂર્ચ્છાદીંશ્ચૈષાં વિદ્યાદુપદ્રવાન્||૨૨||

Adhikarana 16 (23) · Śloka 23

તત્રામેઽન્તરપાનં સ્યાત્ વ્યોષામ્લલવણૈર્યુતમ્| પાચનં શસ્યતે બસ્તિરામે હિ પ્રતિષિધ્યતે||૨૩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

વાતઘ્નૈર્ગ્રાહિવર્ગીયૈર્બસ્તિઃ શકૃતિ શસ્યતે|૨૪|

Adhikarana 18 (24) · Śloka 24

સ્વાદ્વમ્લલવણૈઃ શસ્તઃ સ્નેહબસ્તિઃ સમીરણે||૨૪||

Adhikarana 19 (25) · Śloka 25

રક્તે રક્તેન, પિત્તે તુ કષાયસ્વાદુતિક્તકૈઃ| સાર્યમાણે કફે બસ્તિઃ કષાયકટુતિક્તકૈઃ||૨૫||

Adhikarana 20 (26-33) · Śloka 33

શકૃતા વાયુના વાઽઽમે તેન વર્ચસ્યથાનિલે| સંસૃષ્ટેઽન્તરપાનં સ્યાદ્ વ્યોષામ્લલવણૈર્યુતમ્||૨૬|| પિત્તેનામેઽસૃજા વાઽપિ તયોરામેન વા પુનઃ| સંસૃષ્ટયોર્ભવેત્ પાનં સવ્યોષસ્વાદુતિક્તકમ્||૨૭|| તથાઽઽમે કફસંસૃષ્ટે કષાયવ્યોષતિક્તકમ્| આમેન તુ કફે વ્યોષકષાયલવણૈર્યુતમ્||૨૮|| વાતેન વિશિ પિત્તે વા વિટ્પિત્તાભ્યાં તથાઽનિલે| મધુરામ્લકષાયઃ સ્યાત્ સંસૃષ્ટે બસ્તિરુત્તમઃ||૨૯|| શકૃચ્છોણિતયોઃ પિત્તશકૃતો રક્તપિત્તયોઃ| બસ્તિરન્યોન્યસંસર્ગે કષાયસ્વાદુતિક્તકઃ||૩૦|| કફેન વિશિ પિત્તે વા કફે વિટ્પિત્તશોણિતૈઃ| વ્યોષતિક્તકષાયઃ સ્યાત્ સંસૃષ્ટે બસ્તિરુત્તમઃ||૩૧|| સ્યાદ્બસ્તિર્વ્યોષતિક્તામ્લઃ સંસૃષ્ટે વાયુના કફે| મધુરવ્યોષતિક્તસ્તુ રક્તે કફવિમૂર્ચ્છિતે||૩૨|| મારુતે કફસંસૃષ્ટે વ્યોષામ્લલવણો ભવેત્| બસ્તિર્વાતેન પિત્તે તુ કાર્યઃ સ્વાદ્વમ્લતિક્તકઃ||૩૩||

Adhikarana 21 (34) · Śloka 34

ત્રિચતુઃપઞ્ચસંસર્ગાનેવમેવ વિકલ્પયેત્| યુક્તિશ્ચૈષાતિસારોક્તા સર્વરોગેષ્વપિ સ્મૃતા||૩૪||

Adhikarana 22 (35) · Śloka 35

યુગપત્ ષડ્રસં ષણ્ણાં સંસર્ગે પાચનં ભવેત્ | નિરામાણાં તુ પઞ્ચાનાં બસ્તિઃ ષાડ્રસિકો મતઃ||૩૫||

Adhikarana 23 (36-42) · Śloka 42

ઉદુમ્બરશલાટૂનિ જમ્બ્વામ્રોદુમ્બરત્વચઃ| શઙ્ખં સર્જરસં લાક્ષાં કર્દમં ચ પલાંશિકમ્||૩૬|| પિષ્ટ્વા તૈઃ સર્પિષઃ પ્રસ્થં ક્ષીરદ્વિગુણિતં પચેત્| અતીસારેષુ સર્વેષુ પેયમેતદ્યથાબલમ્||૩૭|| કચ્છુરાધાતકીબિલ્વસમઙ્ગારક્તશાલિભિઃ| મસૂરાશ્વત્થશુઙ્ગૈશ્ચ યવાગૂઃ સ્યાજ્જલે શૃતૈઃ||૩૮|| બાલોદુમ્બરકટ્વઙ્ગસમઙ્ગાપ્લક્ષપલ્લવૈઃ | મસૂરધાતકીપુષ્પબલાભિશ્ચ તથા ભવેત્||૩૯|| સ્થિરાદીનાં બલાદીનામિક્ષ્વાદીનામથાપિ વા| ક્વાથેષુ સમસૂરાણાં યવાગ્વઃ સ્યુઃ પૃથક્ પૃથક્||૪૦|| કચ્છુરામૂલશાલ્યાદિતણ્ડુલૈરુપસાધિતાઃ| દધિતક્રારનાલામ્લક્ષીરેષ્વિક્ષુરસેઽપિ વા||૪૧|| શીતાઃ સશર્કરાક્ષૌદ્રાઃ સર્વાતિસારનાશનાઃ| સસર્પિર્મરિચાજાજ્યો મધુરા લવણાઃ શિવાઃ||૪૨||

Adhikarana 24 (43-45) · Śloka 45

ભવન્તિ ચાત્ર શ્લોકાઃ- સ્નિગ્ધામ્લલવણમધુરં પાનં બસ્તિશ્ચ મારુતે કોષ્ણઃ| શીતં તિક્તકષાયં મધુરં પિત્તે ચ રક્તે ચ||૪૩|| તિક્તોષ્ણકષાયકટુશ્લેષ્મણિ સઙ્ગ્રાહિ વાતનુચ્છકૃતિ| પાચનમામે પાનં પિચ્છાસૃગ્બસ્તયો રક્તે||૪૪|| અતિસારં પ્રત્યુક્તં મિશ્રં દ્વન્દ્વાદિયોગજેષ્વપિ ચ| તત્રોદ્રેકવિશેષાદ્દોષેષૂપક્રમઃ કાર્યઃ||૪૫||

Adhikarana 25 (46) · Śloka 46

તત્ર શ્લોકઃ- પ્રાસૃતિકાઃ સવ્યાપત્ક્રિયા નિરૂહાસ્તથાઽતિસારહિતાઃ| રસકલ્પઘૃતયવાગ્વશ્ચોક્તા ગુરુણા પ્રસૃતસિદ્ધૌ||૪૬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતેઽપ્રાપ્તે દૃઢબલસમ્પૂરિતે સિદ્ધિસ્થાને પ્રાસૃતયોગીયસિદ્ધિર્નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ ||૮||