Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातश्चिकित्साप्राभृतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातश्चिकित्साप्राभृतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਕਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ| ਨਰਂ ਵਿਰੇਚਯਤਿ ਯਂ ਸ ਯੋਗਾਤ੍ ਸੁਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੩|| ਯਂ ਵੈਦ੍ਯਮਾਨੀ ਤ੍ਵਬੁਧੋ ਵਿਰੇਚਯਤਿ ਮਾਨਵਮ੍| ਸੋਤਿਯੋਗਾਦਯੋਗਾਚ੍ਚ ਮਾਨਵੋ ਦੁਃਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੪||
चिकित्साप्राभृतो धीमान् शास्त्रवान् कर्मतत्परः| नरं विरेचयति यं स योगात् सुखमश्नुते||३|| यं वैद्यमानी त्वबुधो विरेचयति मानवम्| सोऽतियोगादयोगाच्च मानवो दुःखमश्नुते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-10) · Śloka 10
ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਲਾਘਵਂ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਣੁਤਾ ਰੁਚਿਃ| ਹਦ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾ ਕਾਲੇ ਵੇਗਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍||੫|| ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਤਾ| ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਰਿਕ੍ਤਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਕਾਯਾਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚਾਨੁਵਰ੍ਤਨਮ੍ ||੬|| ਸ੍ਠੀਵਨਂ ਹਦਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਯੋਃ| ਆਧ੍ਮਾਨਮਰੁਚਿਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਲਾਘਵਮ੍||੭|| ਜਙ੍ਘੋਰੁਸਦਨਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਂ ਪੀਨਸਾਗਮਃ| ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਵਿਰਿਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਚ ਨਿਗ੍ਰਹਃ||੮|| ਵਿਟ੍ਪਿਤ੍ਤਕਫਵਾਤਾਨਾਮਾਗਤਾਨਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍| ਪਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਮੇਦੋਮਾਂਸੋਦਕੋਪਮਮ੍||੯|| ਨਿਃਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਮੁਦਕਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਕਸ੍ਣਮੇਵ ਵਾ| ਤਸ੍ਯਤੋ ਮਾਰੁਤਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸੋਤਿਯੋਗਃ ਪ੍ਰਮੁਹ੍ਯਤਃ||੧੦||
दौर्बल्यं लाघवं ग्लानिर्व्याधीनामणुता रुचिः| हृद्वर्णशुद्धिः क्षुत्तृष्णा काले वेगप्रवर्तनम्||५|| बुद्धीन्द्रियमनःशुद्धिर्मारुतस्यानुलोमता| सम्यग्विरिक्तलिङ्गानि कायाग्नेश्चानुवर्तनम् ||६|| ष्ठीवनं हृदयाशुद्धिरुत्क्लेशः श्लेष्मपित्तयोः| आध्मानमरुचिश्छर्दिरदौर्बल्यमलाघवम्||७|| जङ्घोरुसदनं तन्द्रा स्तैमित्यं पीनसागमः| लक्षणान्यविरिक्तानां मारुतस्य च निग्रहः||८|| विट्पित्तकफवातानामागतानां यथाक्रमम्| परं स्रवति यद्रक्तं मेदोमांसोदकोपमम्||९|| निःश्लेष्मपित्तमुदकं शोणितं कृष्णमेव वा| तृष्यतो मारुतार्तस्य सोऽतियोगः प्रमुह्यतः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (11-12) · Śloka 12
ਵਮਨੇਤਿਕਤੇ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਾ ਵਾਤਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵਾਗ੍ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਧਿਕੋ ਭਵੇਤ੍||੧੧|| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦੁਪੇਯਾਚ੍ਛਰਣਂ ਨਰਃ| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ ਯ ਏਨਮਤ੍ਯਨ੍ਤਮਾਯੁਸਾ ਚ ਸੁਖੇਨ ਚ||੧੨||
वमनेऽतिकृते लिङ्गान्येतान्येव भवन्ति हि| ऊर्ध्वगा वातरोगाश्च वाग्ग्रहश्चाधिको भवेत्||११|| चिकित्साप्राभृतं तस्मादुपेयाच्छरणं नरः| युञ्ज्याद् य एनमत्यन्तमायुषा च सुखेन च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (13-19) · Śloka 19
ਅਵਿਪਾਕੋਰੁਚਿਃ ਸ੍ਥੌਲ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਗੌਰਵਂ ਕ੍ਲਮਃ| ਪਿਡਕਾਕੋਠਕਣ੍ਡੂਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵੋਰਤਿਰੇਵ ਚ||੧੩|| ਆਲਸ੍ਯਸ਼੍ਰਮਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਮਵਸਾਦਕਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋਤਿਨਿਦ੍ਰਤਾ||੧੪|| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਮਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਮਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਬਲਵਰ੍ਣਪ੍ਰਣਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਪ੍ਯਤੋ ਬਂਹਣੈਰਪਿ||੧੫|| ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਤਸ੍ਮੈ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚੈਵਾਨੁਲੋਮਂ ਚ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਬਲਮ੍||੧੬|| ਏਵਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਕਾਯਾਗ੍ਨਿਰਭਿਵਰ੍ਧਤੇ| ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਕਤਿਸ਼੍ਚਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੧੭|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ| ਬਲਂ ਪੁਸ੍ਟਿਰਪਤ੍ਯਂ ਚ ਵਸਤਾ ਚਾਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ||੧੮|| ਜਰਾਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਲਭਤੇ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤ੍ਯਨਾਮਯਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਕਾਲੇ ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੧੯||
अविपाकोऽरुचिः स्थौल्यं पाण्डुता गौरवं क्लमः| पिडकाकोठकण्डूनां सम्भवोऽरतिरेव च||१३|| आलस्यश्रमदौर्बल्यं दौर्गन्ध्यमवसादकः| श्लेष्मपित्तसमुत्क्लेशो निद्रानाशोऽतिनिद्रता||१४|| तन्द्रा क्लैब्यमबुद्धित्वमशस्तस्वप्नदर्शनम्| बलवर्णप्रणाशश्च तृप्यतो बृंहणैरपि||१५|| बहुदोषस्य लिङ्गानि तस्मै संशोधनं हितम्| ऊर्ध्वं चैवानुलोमं च यथादोषं यथाबलम्||१६|| एवं विशुद्धकोष्ठस्य कायाग्निरभिवर्धते| व्याधयश्चोपशाम्यन्ति प्रकृतिश्चानुवर्तते||१७|| इन्द्रियाणि मनोबुद्धिर्वर्णश्चास्य प्रसीदति| बलं पुष्टिरपत्यं च वृषता चास्य जायते||१८|| जरां कृच्छ्रेण लभते चिरं जीवत्यनामयः| तस्मात् संशोधनं काले युक्तियुक्तं पिबेन्नरः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (20-21) · Śloka 21
ਦੋਸਾਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਿਤਾ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨੈਃ| ਜਿਤਾਃ ਸਂਸ਼ੋਧਨੈਰ੍ਯੇ ਤੁ ਨ ਤੇਸਾਂ ਪੁਨਰੁਦ੍ਭਵਃ||੨੦|| ਦੋਸਾਣਾਂ ਚ ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਚ ਮੂਲੇਨੁਪਹਤੇ ਸਤਿ| ਰੋਗਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਵਾਨਾਂ ਚ ਗਤਾਨਾਮਾਗਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਾ||੨੧||
दोषाः कदाचित् कुप्यन्ति जिता लङ्घनपाचनैः| जिताः संशोधनैर्ये तु न तेषां पुनरुद्भवः||२०|| दोषाणां च द्रुमाणां च मूलेऽनुपहते सति| रोगाणां प्रसवानां च गतानामागतिर्ध्रुवा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (22-23) · Śloka 23
ਭੇਸਜਕ੍ਸਪਿਤੇ ਪਥ੍ਯਮਾਹਾਰੈਰੇਵ ਬਂਹਣਮ੍| ਘਤਮਾਂਸਰਸਕ੍ਸੀਰਹਦ੍ਯਯੂਸੋਪਸਂਹਿਤੈਃ||੨੨|| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਤ੍ਸਾਦਨੈਃ ਸ੍ਨਾਨੈਰ੍ਨਿਰੂਹੈਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨੈਃ| ਤਥਾ ਸ ਲਭਤੇ ਸ਼ਰ੍ਮ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਚਾਯੁਸਾ ਚਿਰਮ੍||੨੩||
भेषजक्षपिते पथ्यमाहारैरेव बृंहणम्| घृतमांसरसक्षीरहृद्ययूषोपसंहितैः||२२|| अभ्यङ्गोत्सादनैः स्नानैर्निरूहैः सानुवासनैः| तथा स लभते शर्म युज्यते चायुषा चिरम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (24-26) · Śloka 26
ਅਤਿਯੋਗਾਨੁਬਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਃਪਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤੈਲਂ ਮਧੁਰਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਮਥਵਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਮ੍||੨੪|| ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯੋਗਸ੍ਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਸਂਸ਼ੋਧਯੇਨ੍ਨਰਮ੍| ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰਮਮ੍||੨੫|| ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਸ੍ਵੇਦਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਰੋਗਾਃ ਸਂਸਰ੍ਜਨੇ ਚ ਯੇ| ਜਾਯਨ੍ਤੇਮਾਰ੍ਗਵਿਹਿਤੇ ਤੇਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸੁ ਸਾਧਨਮ੍||੨੬||
अतियोगानुबद्धानां सर्पिःपानं प्रशस्यते| तैलं मधुरकैः सिद्धमथवाऽप्यनुवासनम्||२४|| यस्य त्वयोगस्तं स्निग्धं पुनः संशोधयेन्नरम्| मात्राकालबलापेक्षी स्मरन् पूर्वमनुक्रमम्||२५|| स्नेहने स्वेदने शुद्धौ रोगाः संसर्जने च ये| जायन्तेऽमार्गविहिते तेषां सिद्धिषु साधनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (27) · Śloka 27
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਹੇਤੁਵੈਸਮ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਮਾ ਦੇਹਧਾਤਵਃ| ਹੇਤੁਸਾਮ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵੋਪਰਮਃ ਸਦਾ||੨੭||
जायन्ते हेतुवैषम्याद्विषमा देहधातवः| हेतुसाम्यात् समास्तेषां स्वभावोपरमः सदा||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (28) · Śloka 28
ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਰ੍ਭਾਵਾਨਾਂ ਨ ਨਿਰੋਧੇਸ੍ਤਿ ਕਾਰਣਮ੍| ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹੇਤੁਂ ਹੇਤੋਰਵਰ੍ਤਨਮ੍||੨੮||
प्रवृत्तिहेतुर्भावानां न निरोधेऽस्ति कारणम्| केचित्तत्रापि मन्यन्ते हेतुं हेतोरवर्तनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (29-30) · Śloka 30
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਰ੍ਥਮਾਚਾਰ੍ਯਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋਭ੍ਯਭਾਸਤ| ਸ੍ਵਭਾਵੋਪਰਮੇ ਕਰ੍ਮ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤਸ੍ਯ ਕਿਮ੍||੨੯|| ਭੇਸਜੈਰ੍ਵਿਸਮਾਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਕਾਨ੍ ਸਮੀਕੁਰੁਤੇ ਭਿਸਕ੍| ਕਾ ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਭਗਵਨ੍! ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ||੩੦||
एवमुक्तार्थमाचार्यमग्निवेशोऽभ्यभाषत| स्वभावोपरमे कर्म चिकित्साप्राभृतस्य किम्||२९|| भेषजैर्विषमान् धातून् कान् समीकुरुते भिषक्| का वा चिकित्सा भगवन्! किमर्थं वा प्रयुज्यते||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31-32) · Śloka 33
ਤਚ੍ਛਿਸ੍ਯਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਃ| ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਤ੍ਰ ਯਾ ਸੋਮ੍ਯ! ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ਦਸ੍ਟਾ ਮਹਰ੍ਸਿਭਿਃ||੩੧|| ਨ ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਾਭਾਵਾਦ੍ਭਾਵਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਮ੍| ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਗਸ੍ਯੇਵ ਕਾਲਸ੍ਯਾਤ੍ਯਯਕਾਰਣਮ੍||੩੨|| ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾ ਭੂਤਸ੍ਤਥਾ ਭਾਵੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ|੩੩|
तच्छिष्यवचनं श्रुत्वा व्याजहार पुनर्वसुः| श्रूयतामत्र या सोम्य! युक्तिर्दृष्टा महर्षिभिः||३१|| न नाशकारणाभावाद्भावानां नाशकारणम्| ज्ञायते नित्यगस्येव कालस्यात्ययकारणम्||३२|| शीघ्रगत्वाद्यथा भूतस्तथा भावो विपद्यते|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (33) · Śloka 33
ਨਿਰੋਧੇ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨੈਵਾਨ੍ਯਥਾਕ੍ਰਿਯਾ||੩੩||
निरोधे कारणं तस्य नास्ति नैवान्यथाक्रिया||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (34-36) · Śloka 36
ਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਧਾਤਵਃ ਸਮਾਃ| ਸਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ਭਿਸਜਾਂ ਸ੍ਮਤਮ੍||੩੪|| ਕਥਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਧਾਤੂਨਾਂ ਵੈਸਮ੍ਯਂ ਨ ਭਵੇਦਿਤਿ| ਸਮਾਨਾਂ ਚਾਨੁਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ||੩੫|| ਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਵਿਸਮਹੇਤੂਨਾਂ ਸਮਾਨਾਂ ਚੋਪਸੇਵਨਾਤ੍| ਵਿਸਮਾ ਨਾਨੁਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਧਾਤਵਃ ਸਮਾਃ||੩੬||
याभिः क्रियाभिर्जायन्ते शरीरे धातवः समाः| सा चिकित्सा विकाराणां कर्म तद्भिषजां स्मृतम्||३४|| कथं शरीरे धातूनां वैषम्यं न भवेदिति| समानां चानुबन्धः स्यादित्यर्थं क्रियते क्रिया||३५|| त्यागाद्विषमहेतूनां समानां चोपसेवनात्| विषमा नानुबध्नन्ति जायन्ते धातवः समाः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (37-38) · Śloka 38
ਸਮੈਸ੍ਤੁ ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਤੂਨ੍ ਸਞ੍ਜਨਯੇਤ੍ ਸਮਾਨ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਤਾ ਦੇਹਸੁਖਾਯੁਸਾਮ੍||੩੭|| ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਕਾਮਸ੍ਯ ਨਲੋਕਸ੍ਯੋਭਯਸ੍ਯ ਚ| ਦਾਤਾ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵੈਦ੍ਯੋ ਦਾਨਾਦ੍ਦੇਹਸੁਖਾਯੁਸਾਮ੍||੩੮||
समैस्तु हेतुभिर्यस्माद्धातून् सञ्जनयेत् समान्| चिकित्साप्राभृतस्तस्माद्दाता देहसुखायुषाम्||३७|| धर्मस्यार्थस्य कामस्य नृलोकस्योभयस्य च| दाता सम्पद्यते वैद्यो दानाद्देहसुखायुषाम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (39-41) · Śloka 41
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤਗੁਣੋ ਦੋਸੋ ਯਸ਼੍ਚੇਤਰਾਸ਼੍ਰਯਃ| ਯੋਗਾਯੋਗਾਤਿਯੋਗਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍||੩੯|| ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸਂਸ਼ੋਧਨਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍||੪੦|| ਯਾ ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ ਯਂ ਚਾਰ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭਿਸਕ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤੇਧ੍ਯਾਯੇ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਵਦਨ੍ਮੁਨਿਃ||੪੧||
तत्र श्लोकाः- चिकित्साप्राभृतगुणो दोषो यश्चेतराश्रयः| योगायोगातियोगानां लक्षणं शुद्धिसंश्रयम्||३९|| बहुदोषस्य लिङ्गानि संशोधनगुणाश्च ये| चिकित्सासूत्रमात्रं च सिद्धिव्यापत्तिसंश्रयम्||४०|| या च युक्तिश्चिकित्सायां यं चार्थं कुरुते भिषक्| चिकित्साप्राभृतेऽध्याये तत् सर्वमवदन्मुनिः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਾਭਤੀਯੋ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੬|| ਸਮਾਪ੍ਤਃ ਕਲ੍ਪਨਾਚਤੁਸ੍ਕਃ||੪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने चिकित्साप्राभृतीयो नाम षोडशोऽध्यायः||१६|| समाप्तः कल्पनाचतुष्कः||४||
🔊 Audio coming soon