Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ വിധിശോണിതീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातो विधिशोणितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ വിധിശോണിതീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातो विधिशोणितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വിധിനാ ശോണിതം ജാതം ശുദ്ധം ഭവതി ദേഹിനാമ്| ദേശകാലൌകസാത്മ്യാനാം വിധിര്യഃ സമ്പ്രകാശിതഃ||൩||
विधिना शोणितं जातं शुद्धं भवति देहिनाम्| देशकालौकसात्म्यानां विधिर्यः सम्प्रकाशितः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തദ്വിശുദ്ധം ഹി രുധിരം ബലവര്ണസുഖായുഷാ| യുനക്തി പ്രാണിനം പ്രാണഃ ശോണിതം ഹ്യനുവര്തതേ||൪||
तद्विशुद्धं हि रुधिरं बलवर्णसुखायुषा| युनक्ति प्राणिनं प्राणः शोणितं ह्यनुवर्तते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 10
പ്രദുഷ്ടബഹുതീക്ഷ്ണോഷ്ണൈര്മദ്യൈരന്യൈശ്ച തദ്വിധൈഃ| തഥാऽതിലവണക്ഷാരൈരമ്ലൈഃ കടുഭിരേവ ച||൫|| കുലത്ഥമാഷനിഷ്പാവതിലതൈലനിഷേവണൈഃ| പിണ്ഡാലുമൂലകാദീനാം ഹരിതാനാം ച സര്വശഃ||൬|| ജലജാനൂപബൈലാനാം പ്രസഹാനാം ച സേവനാത്| ദധ്യമ്ലമസ്തുസുക്താനാം സുരാസൌവീരകസ്യ ച||൭|| വിരുദ്ധാനാമുപക്ലിന്നപൂതീനാം ഭക്ഷണേന ച| ഭുക്ത്വാ ദിവാ പ്രസ്വപതാം ദ്രവസ്നിഗ്ധഗുരൂണി ച||൮|| അത്യാദാനം തഥാ ക്രോധം ഭജതാം ചാതപാനലൌ| ഛര്ദിവേഗപ്രതീഘാതാത് കാലേ ചാനവസേചനാത്||൯|| ശ്രമാഭിഘാതസന്താപൈരജീര്ണാധ്യശനൈസ്തഥാ| ശരത്കാലസ്വഭാവാച്ച ശോണിതം സമ്പ്രദുഷ്യതി||൧൦||
प्रदुष्टबहुतीक्ष्णोष्णैर्मद्यैरन्यैश्च तद्विधैः| तथाऽतिलवणक्षारैरम्लैः कटुभिरेव च||५|| कुलत्थमाषनिष्पावतिलतैलनिषेवणैः| पिण्डालुमूलकादीनां हरितानां च सर्वशः||६|| जलजानूपबैलानां प्रसहानां च सेवनात्| दध्यम्लमस्तुसुक्तानां सुरासौवीरकस्य च||७|| विरुद्धानामुपक्लिन्नपूतीनां भक्षणेन च| भुक्त्वा दिवा प्रस्वपतां द्रवस्निग्धगुरूणि च||८|| अत्यादानं तथा क्रोधं भजतां चातपानलौ| छर्दिवेगप्रतीघातात् काले चानवसेचनात्||९|| श्रमाभिघातसन्तापैरजीर्णाध्यशनैस्तथा| शरत्कालस्वभावाच्च शोणितं सम्प्रदुष्यति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (11-17) · Śloka 17
തതഃ ശോണിതജാ രോഗാഃ പ്രജായന്തേ പൃഥഗ്വിധാഃ| മുഖപാകോऽക്ഷിരാഗശ്ച പൂതിഘ്രാണാസ്യഗന്ധിതാ||൧൧|| ഗുല്മോപകുശവീസര്പരക്തപിത്തപ്രമീലകാഃ| വിദ്രധീ രക്തമേഹശ്ച പ്രദരോ വാതശോണിതമ്||൧൨|| വൈവര്ണ്യമഗ്നിസാദശ്ച പിപാസാ ഗുരുഗാത്രതാ| സന്താപശ്ചാതിദൌര്ബല്യമരുചിഃ ശിരസശ്ച രുക്||൧൩|| വിദാഹശ്ചാന്നപാനസ്യ തിക്താമ്ലോദ്ഗിരണം ക്ലമഃ| ക്രോധപ്രചുരതാ ബുദ്ധേഃ സമ്മോഹോ ലവണാസ്യതാ||൧൪|| സ്വേദഃ ശരീരദൌര്ഗന്ധ്യം മദഃ കമ്പഃ സ്വരക്ഷയഃ| തന്ദ്രാനിദ്രാതിയോഗശ്ച തമസശ്ചാതിദര്ശനമ്||൧൫|| കണ്ഡ്വരുഃകോഠപിഡകാകുഷ്ഠചര്മദലാദയഃ| വികാരാഃ സര്വ ഏവൈതേ വിജ്ഞേയാഃ ശോണിതാശ്രയാഃ||൧൬|| ശീതോഷ്ണസ്നിഗ്ധരൂക്ഷാദ്യൈരുപക്രാന്താശ്ച യേ ഗദാഃ| സമ്യക് സാധ്യാ ന സിധ്യന്തി രക്തജാംസ്താന് വിഭാവയേത്||൧൭||
ततः शोणितजा रोगाः प्रजायन्ते पृथग्विधाः| मुखपाकोऽक्षिरागश्च पूतिघ्राणास्यगन्धिता||११|| गुल्मोपकुशवीसर्परक्तपित्तप्रमीलकाः| विद्रधी रक्तमेहश्च प्रदरो वातशोणितम्||१२|| वैवर्ण्यमग्निसादश्च पिपासा गुरुगात्रता| सन्तापश्चातिदौर्बल्यमरुचिः शिरसश्च रुक्||१३|| विदाहश्चान्नपानस्य तिक्ताम्लोद्गिरणं क्लमः| क्रोधप्रचुरता बुद्धेः सम्मोहो लवणास्यता||१४|| स्वेदः शरीरदौर्गन्ध्यं मदः कम्पः स्वरक्षयः| तन्द्रानिद्रातियोगश्च तमसश्चातिदर्शनम्||१५|| कण्ड्वरुःकोठपिडकाकुष्ठचर्मदलादयः| विकाराः सर्व एवैते विज्ञेयाः शोणिताश्रयाः||१६|| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैरुपक्रान्ताश्च ये गदाः| सम्यक् साध्या न सिध्यन्ति रक्तजांस्तान् विभावयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (18) · Śloka 18
കുര്യാച്ഛോണിതരോഗേഷു രക്തപിത്തഹരീം ക്രിയാമ്| വിരേകമുപവാസം ച സ്രാവണം ശോണിതസ്യ ച||൧൮||
कुर्याच्छोणितरोगेषु रक्तपित्तहरीं क्रियाम्| विरेकमुपवासं च स्रावणं शोणितस्य च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (19) · Śloka 19
ബലദോഷപ്രമാണാദ്വാ വിശുദ്ധ്യാ രുധിരസ്യ വാ| രുധിരം സ്രാവയേജ്ജന്തോരാശയം പ്രസമീക്ഷ്യ വാ||൧൯||
बलदोषप्रमाणाद्वा विशुद्ध्या रुधिरस्य वा| रुधिरं स्रावयेज्जन्तोराशयं प्रसमीक्ष्य वा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
അരുണാഭം ഭവേദ്വാതാദ്വിശദം ഫേനിലം തനു| പിത്താത് പീതാസിതം രക്തം സ്ത്യായത്യൌഷ്ണ്യാച്ചിരേണ ച||൨൦|| ഈഷത്പാണ്ഡു കഫാദ്ദുഷ്ടം പിച്ഛിലം തന്തുമദ്ഘനമ്| സംസൃഷ്ടലിങ്ഗം സംസര്ഗാത്ത്രിലിങ്ഗം സാന്നിപാതികമ്||൨൧||
अरुणाभं भवेद्वाताद्विशदं फेनिलं तनु| पित्तात् पीतासितं रक्तं स्त्यायत्यौष्ण्याच्चिरेण च||२०|| ईषत्पाण्डु कफाद्दुष्टं पिच्छिलं तन्तुमद्घनम्| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (22) · Śloka 22
തപനീയേന്ദ്രഗോപാഭം പദ്മാലക്തകസന്നിഭമ്| ഗുഞ്ജാഫലസവര്ണം ച വിശുദ്ധം വിദ്ധി ശോണിതമ്||൨൨||
तपनीयेन्द्रगोपाभं पद्मालक्तकसन्निभम्| गुञ्जाफलसवर्णं च विशुद्धं विद्धि शोणितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (23) · Śloka 23
നാത്യുഷ്ണശീതം ലഘു ദീപനീയം രക്തേऽപനീതേ ഹിതമന്നപാനമ്| തദാ ശരീരം ഹ്യനവസ്ഥിതാസൃഗഗ്നിര്വിശേഷേണ ച രക്ഷിതവ്യഃ||൨൩||
नात्युष्णशीतं लघु दीपनीयं रक्तेऽपनीते हितमन्नपानम्| तदा शरीरं ह्यनवस्थितासृगग्निर्विशेषेण च रक्षितव्यः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (24) · Śloka 24
പ്രസന്നവര്ണേന്ദ്രിയമിന്ദ്രിയാര്ഥാനിച്ഛന്തമവ്യാഹതപക്തൃവേഗമ്| സുഖാന്വിതം തു(പു)ഷ്ടിബലോപപന്നം വിശുദ്ധരക്തം പുരുഷം വദന്തി||൨൪||
प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रियार्थानिच्छन्तमव्याहतपक्तृवेगम्| सुखान्वितं तु(पु)ष्टिबलोपपन्नं विशुद्धरक्तं पुरुषं वदन्ति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-29) · Śloka 29
യദാ തു രക്തവാഹീനി രസസഞ്ജ്ഞാവഹാനി ച| പൃഥക് പൃഥക് സമസ്താ വാ സ്രോതാംസി കുപിതാ മലാഃ||൨൫|| മലിനാഹാരശീലസ്യ രജോമോഹാവൃതാത്മനഃ| പ്രതിഹത്യാവതിഷ്ഠന്തേ ജായന്തേ വ്യാധയസ്തദാ||൨൬|| മദമൂര്ച്ഛായസന്ന്യാസാസ്തേഷാം വിദ്യാദ്വിചക്ഷണഃ| യഥോത്തരം ബലാധിക്യം ഹേതുലിങ്ഗോപശാന്തിഷു||൨൭|| ദുര്ബലം ചേതസഃ സ്ഥാനം യദാ വായുഃ പ്രപദ്യതേ| മനോ വിക്ഷോഭയഞ്ജന്തോഃ സഞ്ജ്ഞാം സമ്മോഹയേത്തദാ||൨൮|| പിത്തമേവം കഫശ്ചൈവം മനോ വിക്ഷോഭയന്നൃണാമ്| സഞ്ജ്ഞാം നയത്യാകുലതാം വിശേഷശ്ചാത്ര വക്ഷ്യതേ||൨൯||
यदा तु रक्तवाहीनि रससञ्ज्ञावहानि च| पृथक् पृथक् समस्ता वा स्रोतांसि कुपिता मलाः||२५|| मलिनाहारशीलस्य रजोमोहावृतात्मनः| प्रतिहत्यावतिष्ठन्ते जायन्ते व्याधयस्तदा||२६|| मदमूर्च्छायसन्न्यासास्तेषां विद्याद्विचक्षणः| यथोत्तरं बलाधिक्यं हेतुलिङ्गोपशान्तिषु||२७|| दुर्बलं चेतसः स्थानं यदा वायुः प्रपद्यते| मनो विक्षोभयञ्जन्तोः सञ्ज्ञां सम्मोहयेत्तदा||२८|| पित्तमेवं कफश्चैवं मनो विक्षोभयन्नृणाम्| सञ्ज्ञां नयत्याकुलतां विशेषश्चात्र वक्ष्यते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (30-32) · Śloka 33
സക്താനല്പദ്രുതാഭാഷം ചലസ്ഖലിതചേഷ്ടിതമ് | വിദ്യാദ്വാതമദാവിഷ്ടം രൂക്ഷശ്യാവാരുണാകൃതിമ്||൩൦|| സക്രോധപരുഷാഭാഷം സമ്പ്രഹാരകലിപ്രിയമ്| വിദ്യാത് പിത്തമദാവിഷ്ടം രക്തപീതാസിതാകൃതിമ്||൩൧|| സ്വല്പാസമ്ബദ്ധവചനം തന്ദ്രാലസ്യസമന്വിതമ്| വിദ്യാത് കഫമദാവിഷ്ടം പാണ്ഡും പ്രധ്യാനതത്പരമ്||൩൨|| സര്വാണ്യേതാനി രൂപാണി സന്നിപാതകൃതേ മദേ|൩൩|
सक्तानल्पद्रुताभाषं चलस्खलितचेष्टितम् | विद्याद्वातमदाविष्टं रूक्षश्यावारुणाकृतिम्||३०|| सक्रोधपरुषाभाषं सम्प्रहारकलिप्रियम्| विद्यात् पित्तमदाविष्टं रक्तपीतासिताकृतिम्||३१|| स्वल्पासम्बद्धवचनं तन्द्रालस्यसमन्वितम्| विद्यात् कफमदाविष्टं पाण्डुं प्रध्यानतत्परम्||३२|| सर्वाण्येतानि रूपाणि सन्निपातकृते मदे|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (33) · Śloka 33
ജായതേ ശാമ്യതി ക്ഷിപ്രം മദോ മദ്യമദാകൃതിഃ||൩൩||
जायते शाम्यति क्षिप्रं मदो मद्यमदाकृतिः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (34) · Śloka 34
യശ്ച മദ്യകൃതഃ പ്രോക്തോ വിഷജോ രൌധിരശ്ച യഃ| സര്വ ഏതേ മദാ നര്തേ വാതപിത്തകഫത്രയാത്||൩൪||
यश्च मद्यकृतः प्रोक्तो विषजो रौधिरश्च यः| सर्व एते मदा नर्ते वातपित्तकफत्रयात्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (35-41) · Śloka 41
നീലം വാ യദി വാ കൃഷ്ണമാകാശമഥവാऽരുണമ്| പശ്യംസ്തമഃ പ്രവിശതി ശീഘ്രം ച പ്രതിബുധ്യതേ ||൩൫|| വേപഥുശ്ചാങ്ഗമര്ദശ്ച പ്രപീഡാ ഹൃദയസ്യ ച| കാര്ശ്യം ശ്യാവാരുണാ ച്ഛായാമൂര്ച്ഛായേ വാതസമ്ഭവേ||൩൬|| രക്തം ഹരിതവര്ണം വാ വിയത് പീതമഥാപി വാ| പശ്യംസ്തമഃ പ്രവിശതി സസ്വേദഃ പ്രതിബുധ്യതേ||൩൭|| സപിപാസഃ സസന്താപോ രക്തപീതാകുലേക്ഷണഃ| സമ്ഭിന്നവര്ചാഃ പീതാഭോ മൂര്ച്ഛായേ പിത്തസമ്ഭവേ||൩൮|| മേഘസങ്കാശമാകാശമാവൃതം വാ തമോഘനൈഃ| പശ്യംസ്തമഃ പ്രവിശതി ചിരാച്ച പ്രതിബുധ്യതേ||൩൯|| ഗുരുഭിഃ പ്രാവൃതൈരങ്ഗൈര്യഥൈവാര്ദ്രേണ ചര്മണാ| സപ്രസേകഃ സഹൃല്ലാസോ മൂര്ച്ഛായേ കഫസമ്ഭവേ||൪൦|| സര്വാകൃതിഃ സന്നിപാതാദപസ്മാര ഇവാഗതഃ| സ ജന്തും പാതയത്യാശു വിനാ ബീഭത്സചേഷ്ടിതൈഃ||൪൧||
नीलं वा यदि वा कृष्णमाकाशमथवाऽरुणम्| पश्यंस्तमः प्रविशति शीघ्रं च प्रतिबुध्यते ||३५|| वेपथुश्चाङ्गमर्दश्च प्रपीडा हृदयस्य च| कार्श्यं श्यावारुणा च्छायामूर्च्छाये वातसम्भवे||३६|| रक्तं हरितवर्णं वा वियत् पीतमथापि वा| पश्यंस्तमः प्रविशति सस्वेदः प्रतिबुध्यते||३७|| सपिपासः ससन्तापो रक्तपीताकुलेक्षणः| सम्भिन्नवर्चाः पीताभो मूर्च्छाये पित्तसम्भवे||३८|| मेघसङ्काशमाकाशमावृतं वा तमोघनैः| पश्यंस्तमः प्रविशति चिराच्च प्रतिबुध्यते||३९|| गुरुभिः प्रावृतैरङ्गैर्यथैवार्द्रेण चर्मणा| सप्रसेकः सहृल्लासो मूर्च्छाये कफसम्भवे||४०|| सर्वाकृतिः सन्निपातादपस्मार इवागतः| स जन्तुं पातयत्याशु विना बीभत्सचेष्टितैः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (42-53) · Śloka 53
ദോഷേഷു മദമൂര്ച്ഛായാഃ കൃതവേഗേഷു ദേഹിനാമ്| സ്വയമേവോപശാമ്യന്തി സന്ന്യാസോ നൌഷധൈര്വിനാ||൪൨|| വാഗ്ദേഹമനസാം ചേഷ്ടാമാക്ഷിപ്യാതിബലാ മലാഃ| സന്ന്യസ്യന്ത്യബലം ജന്തും പ്രാണായതനസംശ്രിതാഃ||൪൩|| സ നാ സന്ന്യാസസന്ന്യസ്തഃ കാഷ്ഠീഭൂതോ മൃതോപമഃ| പ്രാണൈര്വിയുജ്യതേ ശീഘ്രം മുക്ത്വാ സദ്യഃഫലാഃ ക്രിയാഃ||൪൪|| ദുര്ഗേऽമ്ഭസി യഥാ മജ്ജദ്ഭാജനം ത്വരയാ ബുധഃ| ഗൃഹ്ണീയാത്തലമപ്രാപ്തം തഥാ സന്ന്യാസപീഡിതമ്||൪൫|| അഞ്ജനാന്യവപീഡാശ്ച ധൂമാഃ പ്രധമനാനി ച| സൂചീഭിസ്തോദനം ശസ്തം ദാഹഃ പീഡാ നഖാന്തരേ||൪൬|| ലുഞ്ചനം കേശലോമ്നാം ച ദന്തൈര്ദശനമേവ ച| ആത്മഗുപ്താവഘര്ഷശ്ച ഹിതം തസ്യാവബോധനേ||൪൭|| സമ്മൂര്ച്ഛിതാനി തീക്ഷ്ണാനി മദ്യാനി വിവിധാനി ച| പ്രഭൂതകടുയുക്താനി തസ്യാസ്യേ ഗാലയേന്മുഹുഃ||൪൮|| മാതുലുങ്ഗരസം തദ്വന്മഹൌഷധസമായുതമ്| തദ്വത്സൌവര്ചലം ദദ്യാദ്യുക്തം മദ്യാമ്ലകാഞ്ജികൈഃ||൪൯|| ഹിങ്ഗൂഷണസമായുക്തം യാവത് സഞ്ജ്ഞാപ്രബോധനമ്| പ്രബുദ്ധസഞ്ജ്ഞമന്നൈശ്ച ലഘുഭിസ്തമുപാചരേത്||൫൦|| വിസ്മാപനൈഃ സ്മാരണൈശ്ച പ്രിയശ്രുതിഭിരേവ ച| പടുഭിര്ഗീതവാദിത്രശബ്ദൈശ്ചിത്രൈശ്ച ദര്ശനൈഃ||൫൧|| സ്രംസനോല്ലേഖനൈര്ധൂമൈരഞ്ജനൈഃ കവലഗ്രഹൈഃ| ശോണിതസ്യാവസേകൈശ്ച വ്യായാമോദ്ഘര്ഷണൈസ്തഥാ||൫൨|| പ്രബുദ്ധസഞ്ജ്ഞം മതിമാനനുബന്ധമുപക്രമേത്| തസ്യ സംരക്ഷിതവ്യം ഹി മനഃ പ്രലയഹേതുതഃ||൫൩||
दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति सन्न्यासो नौषधैर्विना||४२|| वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यस्यन्त्यबलं जन्तुं प्राणायतनसंश्रिताः||४३|| स ना सन्न्याससन्न्यस्तः काष्ठीभूतो मृतोपमः| प्राणैर्वियुज्यते शीघ्रं मुक्त्वा सद्यःफलाः क्रियाः||४४|| दुर्गेऽम्भसि यथा मज्जद्भाजनं त्वरया बुधः| गृह्णीयात्तलमप्राप्तं तथा सन्न्यासपीडितम्||४५|| अञ्जनान्यवपीडाश्च धूमाः प्रधमनानि च| सूचीभिस्तोदनं शस्तं दाहः पीडा नखान्तरे||४६|| लुञ्चनं केशलोम्नां च दन्तैर्दशनमेव च| आत्मगुप्तावघर्षश्च हितं तस्यावबोधने||४७|| सम्मूर्च्छितानि तीक्ष्णानि मद्यानि विविधानि च| प्रभूतकटुयुक्तानि तस्यास्ये गालयेन्मुहुः||४८|| मातुलुङ्गरसं तद्वन्महौषधसमायुतम्| तद्वत्सौवर्चलं दद्याद्युक्तं मद्याम्लकाञ्जिकैः||४९|| हिङ्गूषणसमायुक्तं यावत् सञ्ज्ञाप्रबोधनम्| प्रबुद्धसञ्ज्ञमन्नैश्च लघुभिस्तमुपाचरेत्||५०|| विस्मापनैः स्मारणैश्च प्रियश्रुतिभिरेव च| पटुभिर्गीतवादित्रशब्दैश्चित्रैश्च दर्शनैः||५१|| स्रंसनोल्लेखनैर्धूमैरञ्जनैः कवलग्रहैः| शोणितस्यावसेकैश्च व्यायामोद्घर्षणैस्तथा||५२|| प्रबुद्धसञ्ज्ञं मतिमाननुबन्धमुपक्रमेत्| तस्य संरक्षितव्यं हि मनः प्रलयहेतुतः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (54-58) · Śloka 58
സ്നേഹസ്വേദോപപന്നാനാം യഥാദോഷം യഥാബലമ്| പഞ്ച കര്മാണി കുര്വീത മൂര്ച്ഛായേഷു മദേഷു ച||൫൪|| അഷ്ടാവിംശത്യൌഷധസ്യ തഥാ തിക്തസ്യ സര്പിഷഃ| പ്രയോഗഃ ശസ്യതേ തദ്വന്മഹതഃ ഷട്പലസ്യ വാ||൫൫|| ത്രിഫലായാഃ പ്രയോഗോ വാ സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരഃ| ശിലാജതുപ്രയോഗോ വാ പ്രയോഗഃ പയസോऽപി വാ||൫൬|| പിപ്പലീനാം പ്രയോഗോ വാ പയസാ ചിത്രകസ്യ വാ| രസായനാനാം കൌമ്ഭസ്യ സര്പിഷോ വാ പ്രശസ്യതേ||൫൭|| രക്താവസേകാച്ഛാസ്ത്രാണാം സതാം സത്ത്വവതാമപി| സേവനാന്മദമൂര്ച്ഛായാഃ പ്രശാമ്യന്തി ശരീരിണാമ്||൫൮||
स्नेहस्वेदोपपन्नानां यथादोषं यथाबलम्| पञ्च कर्माणि कुर्वीत मूर्च्छायेषु मदेषु च||५४|| अष्टाविंशत्यौषधस्य तथा तिक्तस्य सर्पिषः| प्रयोगः शस्यते तद्वन्महतः षट्पलस्य वा||५५|| त्रिफलायाः प्रयोगो वा सघृतक्षौद्रशर्करः| शिलाजतुप्रयोगो वा प्रयोगः पयसोऽपि वा||५६|| पिप्पलीनां प्रयोगो वा पयसा चित्रकस्य वा| रसायनानां कौम्भस्य सर्पिषो वा प्रशस्यते||५७|| रक्तावसेकाच्छास्त्राणां सतां सत्त्ववतामपि| सेवनान्मदमूर्च्छायाः प्रशाम्यन्ति शरीरिणाम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (59-60) · Śloka 60
തത്ര ശ്ലോകൌ- വിശുദ്ധം ചാവിശുദ്ധം ച ശോണിതം തസ്യ ഹേതവഃ| രക്തപ്രദോഷജാ രോഗാസ്തേഷു രോഗേഷു ചൌഷധമ്||൫൯|| മദമൂര്ച്ഛായസന്ന്യാസഹേതുലക്ഷണഭേഷജമ്| വിധിശോണിതകേऽധ്യായേ സര്വമേതത് പ്രകാശിതമ്||൬൦||
तत्र श्लोकौ- विशुद्धं चाविशुद्धं च शोणितं तस्य हेतवः| रक्तप्रदोषजा रोगास्तेषु रोगेषु चौषधम्||५९|| मदमूर्च्छायसन्न्यासहेतुलक्षणभेषजम्| विधिशोणितकेऽध्याये सर्वमेतत् प्रकाशितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 6
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ശ്ലോകസ്ഥാനേ വിധിശോണിതീയോ നാമ ചതുര്വിംശോऽധ്യായഃ||൨൪|| സമാപ്തോ യോജനാചതുഷ്കഃ||൬||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने विधिशोणितीयो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४|| समाप्तो योजनाचतुष्कः||६||
🔊 Audio coming soon