Adhikarana apInasa/pInasalakShaNam (1) · Śloka 1
ਅਥ ਨਾਸਾਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍ |
ਆਨਹ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤੇ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੇ ਧੂਪ੍ਯਤਿ ਚਾਪਿ ਨਾਸਾ |
ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਯੋ ਗਨ੍ਧਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਜੁਸ੍ਟਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਦਿਹ ਪੀਨਸੇਨ |
ਤਂ ਚਾਨਿਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭਵਂ ਵਿਕਾਰਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸਮਾਨਲਿਙ੍ਗਮ੍ ||੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
अथ नासारोगनिदानम् |
आनह्यते यस्य विशुष्यते च प्रक्लिद्यते धूप्यति चापि नासा |
न वेत्ति यो गन्धरसांश्च जन्तुर्जुष्टं व्यवस्येदिह पीनसेन |
तं चानिलश्लेष्मभवं विकारं ब्रूयात् प्रतिश्यायसमानलिङ्गम् ||१||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana pUtinasyalakShaNam (2) · Śloka 2
ਦੋਸੈਰ੍ਵਿਦਗ੍ਧੈਰ੍ਗਲਤਾਲੁਮੂਲੇ ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸਮੀਰਣਸ੍ਤੁ |
ਨਿਰੇਤਿ ਪੂਤਿਰ੍ਮੁਖਨਾਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤਂ ਪੂਤਿਨਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਰੋਗਮ੍ ||੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
दोषैर्विदग्धैर्गलतालुमूले सम्मूर्छितो यस्य समीरणस्तु |
निरेति पूतिर्मुखनासिकाभ्यां तं पूतिनस्यं प्रवदन्ति रोगम् ||२||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana nAsApAkalakShaNam (3) · Śloka 3
ਘ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਮਰੂਂਸਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਕਾਰੇ ਬਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਕਃ |
ਤਂ ਨਾਸਿਕਾਪਾਕਮਿਤਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਦ੍ਵਿਕ੍ਲੇਦਕੋਥਾਵਥਵਾਪਿ ਯਤ੍ਰ ||੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
घ्राणाश्रितं पित्तमरूंषि कुर्याद्यस्मिन् विकारे बलवांश्च पाकः |
तं नासिकापाकमिति व्यवस्येद्विक्लेदकोथावथवाऽपि यत्र ||३||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana pUyaraktalakShaNam (4) · Śloka 4
ਦੋਸੈਰ੍ਵਿਦਗ੍ਧੈਰਥਵਾਪਿ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਲਲਾਟਦੇਸ਼ੇਭਿਹਤਸ੍ਯ ਤੈਸ੍ਤੈਃ |
ਨਾਸਾ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਪੂਯਮਸਗ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਤਂ ਪੂਯਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਰੋਗਮ੍ ||੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
दोषैर्विदग्धैरथवाऽपि जन्तोर्ललाटदेशेऽभिहतस्य तैस्तैः |
नासा स्रवेत् पूयमसृग्विमिश्रं तं पूयरक्तं प्रवदन्ति रोगम् ||४||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana doShajakShavathulakShaNam (5) · Śloka 5
ਘ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਮਰ੍ਮਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੋ ਯਸ੍ਯਾਨਿਲੋ ਨਾਸਿਕਯਾ ਨਿਰੇਤਿ |
ਕਫਾਨੁਜਾਤੋ ਬਹੁਸ਼ੋਤਿਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਂ ਰੋਗਮਾਹੁਃ ਕ੍ਸਵਥੁਂ ਵਿਧਿਜ੍ਞਾਃ ||੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
घ्राणाश्रिते मर्मणि सम्प्रदुष्टो यस्यानिलो नासिकया निरेति |
कफानुजातो बहुशोऽतिशब्दस्तं रोगमाहुः क्षवथुं विधिज्ञाः ||५||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana AgantujakShavathulakShaNam (6) · Śloka 6
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਪਯੋਗਾਦਭਿਜਿਘ੍ਰਤੋ ਵਾ ਭਾਵਾਨ੍ ਕਟੂਨਰ੍ਕਨਿਰੀਕ੍ਸਣਾਦ੍ਵਾ |
ਸੂਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਤਰੁਣਾਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਣ੍ਯੁਦ੍ਘਾਟਿਤੇਨ੍ਯਃ ਕ੍ਸਵਥੁਰ੍ਨਿਰੇਤਿ ||੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
तीक्ष्णोपयोगादभिजिघ्रतो वा भावान् कटूनर्कनिरीक्षणाद्वा |
सूत्रादिभिर्वा तरुणास्थिमर्मण्युद्घाटितेऽन्यः क्षवथुर्निरेति ||६||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana bhraMshathulakShaNam (7) · Śloka 7
ਪ੍ਰਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਸਿਕਯਾ ਤੁ ਯਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਦਗ੍ਧੋ ਲਵਣਃ ਕਫਸ੍ਤੁ |
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਞ੍ਚਿਤੋ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਸੂਰ੍ਯਤਪ੍ਤਸ੍ਤਂ ਭ੍ਰਂਸ਼ਥੁਂ ਰੋਗਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ ||੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
प्रभ्रश्यते नासिकया तु यस्य सान्द्रो विदग्धो लवणः कफस्तु |
प्राक्सञ्चितो मूर्धनि सूर्यतप्तस्तं भ्रंशथुं रोगमुदाहरन्ति ||७||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana dIptalakShaNam (8) · Śloka 8
ਘ੍ਰਾਣੇ ਭਸ਼ਂ ਦਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤੇ ਤੁ ਵਿਨਿਃਸਰੇਦ੍ਧੂਮ ਇਵੇਹ ਵਾਯੁਃ |
ਨਾਸਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਵ ਚ ਯਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਤੁ ਤਂ ਦੀਪ੍ਤਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ ||੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
घ्राणे भृशं दाहसमन्विते तु विनिःसरेद्धूम इवेह वायुः |
नासा प्रदीप्तेव च यस्य जन्तोर्व्याधिं तु तं दीप्तमुदाहरन्ति ||८||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana pratInAhalakShaNam (9) · Śloka 9
ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸਮਾਰ੍ਗਂ ਤੁ ਕਫਃ ਸਵਾਤੋ ਰੁਨ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤੀਨਾਹਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ਤਮ੍ |੯|
(ਚ. ਚਿ. ਅ. ੨੬) |
View original
उच्छ्वासमार्गं तु कफः सवातो रुन्ध्यात् प्रतीनाहमुदाहरेत्तम् |९|
(च. चि. अ. २६) |
Adhikarana nAsAsrAvalakShaNam (9) · Śloka 9
ਘ੍ਰਾਣਾਦ੍ਘਨਃ ਪੀਤਸਿਤਸ੍ਤਨੁਰ੍ਵਾ ਦੋਸਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਮੁਦਾਹਰੇਤ੍ਤਮ੍ ||੯||
(ਚ. ਚਿ. ਅ. ੨੬) |
View original
घ्राणाद्घनः पीतसितस्तनुर्वा दोषः स्रवेत् स्रावमुदाहरेत्तम् ||९||
(च. चि. अ. २६) |
Adhikarana nAsAshoShalakShaNam (10) · Śloka 10
ਘ੍ਰਾਣਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਮਾਰੁਤੇਨ ਗਾਢਂ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੇ ਪਰਿਸ਼ੋਸਿਤੇ ਚ |
ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਛ੍ਵਸੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਨਾਸਾਪਰਿਸ਼ੋਸ ਉਕ੍ਤਃ ||੧੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੨) |
View original
घ्राणाश्रिते स्रोतसि मारुतेन गाढं प्रतप्ते परिशोषिते च |
कृच्छ्राच्छ्वसेदूर्ध्वमधश्च जन्तुर्यस्मिन् स नासापरिशोष उक्तः ||१०||
(सु. उ. तं. अ. २२) |
Adhikarana pInasasyAmapakvalakShaNam (11-12) · Śloka 12
ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਮਰੁਚਿਰ੍ਨਾਸਾਸ੍ਰਾਵਸ੍ਤਨੁਃ ਸ੍ਵਰਃ |
ਕ੍ਸਾਮਃ ਸ੍ਠੀਵਤ੍ਯਥਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮਾਮਪੀਨਸਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੧੧||
ਆਮਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਘਨਃ ਖੇਸੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ |
ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੧੨||
View original
शिरोगुरुत्वमरुचिर्नासास्रावस्तनुः स्वरः |
क्षामः ष्ठीवत्यथाभीक्ष्णमामपीनसलक्षणम् ||११||
आमलिङ्गान्वितः श्लेष्मा घनः खेषु निमज्जति |
स्वरवर्णविशुद्धिश्च परिपक्वस्य लक्षणम् ||१२||
Adhikarana pratishyAyasya nidAnapUrvikA samprAptiH (13-14) · Śloka 14
ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਜੀਰ੍ਣਰਜੋਤਿਭਾਸ੍ਯਕ੍ਰੋਧਰ੍ਤੁਵੈਸਮ੍ਯਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੈਃ |
ਪ੍ਰਜਾਗਰਾਤਿਸ੍ਵਪਨਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤੈਰਵਸ਼੍ਯਯਾ ਮੈਥੁਨਬਾਸ੍ਪਧੂਮੈਃ |
ਸਂਸ੍ਤ੍ਯਾਨਦੋਸੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ਤੁ ||੧੩||
(ਚ. ਚਿ. ਅ. ੨੬) |
ਚਯਂ ਗਤਾ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਮਾਰੁਤਾਦਯਃ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ |
ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਮਾਣਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੧੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
सन्धारणाजीर्णरजोतिभाष्यक्रोधर्तुवैषम्यशिरोभितापैः |
प्रजागरातिस्वपनाम्बुशीतैरवश्यया मैथुनबाष्पधूमैः |
संस्त्यानदोषे शिरसि प्रवृद्धो वायुः प्रतिश्यायमुदीरयेत्तु ||१३||
(च. चि. अ. २६) |
चयं गता मूर्धनि मारुतादयः पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् |
प्रकुप्यमाणा विविधैः प्रकोपणैस्ततः प्रतिश्यायकरा भवन्ति हि ||१४||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana pratishyAyapUrvarUpam (15) · Śloka 15
ਕ੍ਸਵਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਿਰਸੋਤਿਪੂਰ੍ਣਤਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦਃ ਪਰਿਹਸ੍ਟਰੋਮਤਾ |
ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਰੇ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾ ਨਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪੁਰਃਸਰਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੧੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
क्षवप्रवृत्तिः शिरसोऽतिपूर्णता स्तम्भोऽङ्गमर्दः परिहृष्टरोमता |
उपद्रवाश्चाप्यपरे पृथग्विधा नृणां प्रतिश्यायपुरःसराः स्मृताः ||१५||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana vAtaja-pittaja-kaphajapratishyAyalakShaNam (16-19) · Śloka 19
ਆਨਦ੍ਧਾ ਪਿਹਿਤਾ ਨਾਸਾ ਤਨੁਸ੍ਰਾਵਪ੍ਰਸੇਕਿਨੀ |
ਗਲਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਸ਼ੋਸਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਤੋਦਃ ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਸ੍ਤਥਾ ||੧੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
ਕ੍ਸਵਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਵੈਰਸ੍ਯਮੇਵ ਚ |
ਭਵੇਤ੍ ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇਨਿਲਾਤ੍ਮਕੇ ||੧੭||
ਉਸ੍ਣਃ ਸਪੀਤਕਃ ਸ੍ਰਾਵੋ ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ |
ਕਸ਼ੋਤਿਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਭਵੇਦੁਸ੍ਣਾਭਿਪੀਡਿਤਃ ||੧੮||
ਸਧੂਮਮਗ੍ਨਿਂ ਸਹਸਾ ਵਮਤੀਵ ਸ ਮਾਨਵਃ |
ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਕਫਃ ਕਫਕਤੇ ਸ਼ੀਤਃ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਬਹੁਃ |
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਭਾਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਕ੍ਸੋ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੁਸ਼ਿਰਾ ਨਰਃ ||੧੯||
ਕਣ੍ਠਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਸ਼ਿਰਸਾਂ ਕਣ੍ਡੂਭਿਰਭਿਪੀਡਿਤਃ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
आनद्धा पिहिता नासा तनुस्रावप्रसेकिनी |
गलताल्वोष्ठशोषश्च निस्तोदः शङ्खयोस्तथा ||१६||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
क्षवप्रवृत्तिरत्यर्थं वक्त्रवैरस्यमेव च |
भवेत् स्वरोपघातश्च प्रतिश्यायेऽनिलात्मके ||१७||
उष्णः सपीतकः स्रावो घ्राणात् स्रवति पैत्तिके |
कृशोऽतिपाण्डुः सन्तप्तो भवेदुष्णाभिपीडितः ||१८||
सधूममग्निं सहसा वमतीव स मानवः |
घ्राणात् कफः कफकृते शीतः पाण्डुः स्रवेद्बहुः |
शुक्लावभासः शुक्लाक्षो भवेद्गुरुशिरा नरः ||१९||
कण्ठताल्वोष्ठशिरसां कण्डूभिरभिपीडितः |
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana sannipAtajapratishyAyalakShaNam (20) · Śloka 20
ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋ ਯਸ੍ਯਾਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ||੨੦||
ਸਮ੍ਪਕ੍ਵੋ ਵਾਪ੍ਯਪਕ੍ਵੋ ਵਾ ਸ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭਵਃ ਸ੍ਮਤਃ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
भूत्वा भूत्वा प्रतिश्यायो यस्याकस्मान्निवर्तते ||२०||
सम्पक्वो वाऽप्यपक्वो वा स सर्वप्रभवः स्मृतः |
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana duShTapratishyAyalakShaNam (21-22) · Śloka 22
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੇ ਪੁਨਰ੍ਨਾਸਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ||੨੧||
ਪੁਨਰਾਨਹ੍ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਵਿਵ੍ਰਿਯਤੇ ਤਥਾ |
ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਾਤਿਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋ ਨਰੋ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ ||੨੨||
ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਮ੍ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
प्रक्लिद्यते पुनर्नासा पुनश्च परिशुष्यति ||२१||
पुनरानह्यते वाऽपि पुनर्विव्रियते तथा |
निःश्वासो वाऽतिदुर्गन्धो नरो गन्धान् न वेत्ति च ||२२||
एवं दुष्टप्रतिश्यायं जानीयात् कृच्छ्रसाधनम् |
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana raktajapratishyAyalakShaNam (23-24) · Śloka 24
ਰਕ੍ਤਜੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੨੩||
ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਰੁਰੋਘਾਤਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ |
ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਵਦਨੋ ਗਨ੍ਧਾਨਪਿ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਃ ||੨੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
रक्तजे तु प्रतिश्याये रक्तस्रावः प्रवर्तते ||२३||
ताम्राक्षश्च भवेज्जन्तुरुरोघातप्रपीडितः |
दुर्गन्धोच्छ्वासवदनो गन्धानपि न वेत्ति सः ||२४||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana pratishyAyasyAsAdhyalakShaNam (25-26) · Śloka 26
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾ ਨਰਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਕਾਰਿਣਃ |
ਦੁਸ੍ਟਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕਾਲੇਨ ਤਦਾਸਾਧ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੨੫||
ਮੂਰ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਣਵਃ |
ਕ੍ਰਿਮਿਤੋ ਯਃ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੨੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
सर्व एव प्रतिश्याया नरस्याप्रतिकारिणः |
दुष्टतां यान्ति कालेन तदाऽसाध्या भवन्ति हि ||२५||
मूर्छन्ति चात्र क्रिमयः श्वेताः स्निग्धास्तथाऽणवः |
क्रिमितो यः शिरोरोगस्तुल्यं तेनास्य लक्षणम् ||२६||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana pravRuddhapratishyAyajanyA vikArAH (27) · Śloka 27
ਬਾਧਿਰ੍ਯਮਾਨ੍ਧ੍ਯਮਘ੍ਰਤ੍ਵਂ ਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਯਨਾਮਯਾਨ੍ |
ਸ਼ੋਥਾਗ੍ਨਿਸਾਦਕਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੀਨਸਾਃ ||੨੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੪) |
View original
बाधिर्यमान्ध्यमघ्रत्वं घोरांश्च नयनामयान् |
शोथाग्निसादकासांश्च वृद्धाः कुर्वन्ति पीनसाः ||२७||
(सु. उ. तं. अ. २४) |
Adhikarana nAsAgatArbuda-shothArsho-raktapittAnAM bhedAni (28) · Śloka 28
ਅਰ੍ਬੁਦਂ ਸਪ੍ਤਧਾ ਸ਼ੋਥਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ |
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮੁਕ੍ਤਂ ਘ੍ਰਾਣੇਪਿ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ||੨੮||
View original
अर्बुदं सप्तधा शोथाश्चत्वारोऽर्शश्चतुर्विधम् |
चतुर्विधं रक्तपित्तमुक्तं घ्राणेऽपि तद्विदुः ||२८||
Adhikarana puShpikA · Śloka 58
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਨਾਸਾਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੫੮||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने नासारोगनिदानं समाप्तम् ||५८||