Adhikarana nayanarogahetuH (1-3) · Śloka 3
ਅਥ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍ |
ਉਸ੍ਣਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਲੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦੂਰੇਕ੍ਸਣਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਪਰ੍ਯਯਾਚ੍ਚ |
ਸ੍ਵੇਦਾਦ੍ਰਜੋਧੂਮਨਿਸੇਵਣਾਚ੍ਚ ਛਰ੍ਦੇਰ੍ਵਿਘਾਤਾਦ੍ਵਮਨਾਤਿਯੋਗਾਤ੍ ||੧||
ਦ੍ਰਵਾਤ੍ਤਥਾਨ੍ਨਾਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਸੇਵਿਤਾਚ੍ਚ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਵਾਤਕ੍ਰਮਨਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ਚ |
ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸਂਰੋਦਨਕੋਪਸ਼ੋਕਾਚ੍ਛਿਰੋਭਿਘਾਤਾਦਤਿਮਦ੍ਯਪਾਨਾਤ੍ ||੨||
ਤਥਾ ਤੂਨਾਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਭਿਘਾਤਾਦਤਿਮੈਥੁਨਾਚ੍ਚ |
ਬਾਸ੍ਪਗ੍ਰਹਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਨਿਰੀਕ੍ਸਣਾਚ੍ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਕਾਰਾਞ੍ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾਃ ||੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੧) |
View original
अथ नेत्ररोगनिदानम् |
उष्णाभितप्तस्य जले प्रवेशाद्दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्ययाच्च |
स्वेदाद्रजोधूमनिषेवणाच्च छर्देर्विघाताद्वमनातियोगात् ||१||
द्रवात्तथाऽन्नान्निशि सेविताच्च विण्मूत्रवातक्रमनिग्रहाच्च |
प्रसक्तसंरोदनकोपशोकाच्छिरोऽभिघातादतिमद्यपानात् ||२||
तथा ऋतूनां च विपर्ययेण क्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च |
बाष्पग्रहात् सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकाराञ्जनयन्ति दोषाः ||३||
(सु. उ. तं. अ. १) |
Adhikarana abhiShyandabhedAH (4) · Śloka 4
ਵਾਤਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਕਫਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ |
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਜਾਯਤੇ ਘੋਰਃ ਸਰ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਮਯਾਕਰਃ ||੪||
View original
वातात् पित्तात् कफाद्रक्तादभिष्यन्दश्चतुर्विधः |
प्रायेण जायते घोरः सर्वनेत्रामयाकरः ||४||
Adhikarana vAtAbhiShyandalakShaNam (5) · Śloka 5
ਨਿਸ੍ਤੋਦਨਸ੍ਤਮ੍ਭਨਰੋਮਹਰ੍ਸਸਙ੍ਘਰ੍ਸਪਾਰੁਸ੍ਯਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਾਃ |
ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਭਾਵਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਰੁਤਾ ਚ ਵਾਤਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਨਯਨੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
निस्तोदनस्तम्भनरोमहर्षसङ्घर्षपारुष्यशिरोऽभितापाः |
विशुष्कभावः शिशिराश्रुता च वाताभिपन्ने नयने भवन्ति ||५||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana pittAbhiShyandalakShaNam (6) · Śloka 6
ਦਾਹਪ੍ਰਪਾਕੌ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਭਿਨਨ੍ਦਾ ਧੂਮਾਯਨਂ ਬਾਸ੍ਪਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਸ਼੍ਚ |
ਉਸ੍ਣਾਸ਼੍ਰੁਤਾ ਪੀਤਕਨੇਤ੍ਰਤਾ ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਨਯਨੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
दाहप्रपाकौ शिशिराभिनन्दा धूमायनं बाष्पसमुच्छ्रयश्च |
उष्णाश्रुता पीतकनेत्रता च पित्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||६||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana kaphAbhiShyandalakShaNam (7) · Śloka 7
ਉਸ੍ਣਾਭਿਨਨ੍ਦਾ ਗੁਰੁਤਾਕ੍ਸਿਸ਼ੋਥਃ ਕਣ੍ਡੂਪਦੇਹਾਵਤਿਸ਼ੀਤਤਾ ਚ |
ਸ੍ਰਾਵੋ ਮੁਹੁਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲ ਏਵ ਚਾਪਿ ਕਫਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਨਯਨੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
उष्णाभिनन्दा गुरुताऽक्षिशोथः कण्डूपदेहावतिशीतता च |
स्रावो मुहुः पिच्छिल एव चापि कफाभिपन्ने नयने भवन्ति ||७||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana raktAbhiShyandalakShaNam (8) · Śloka 8
ਤਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਤਾ ਲੋਹਿਤਨੇਤ੍ਰਤਾ ਚ ਨਾਡ੍ਯਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦਤਿਲੋਹਿਤਾਸ਼੍ਚ |
ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਰਕ੍ਤਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਨਯਨੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
ताम्राश्रुता लोहितनेत्रता च नाड्यः समन्तादतिलोहिताश्च |
पित्तस्य लिङ्गानि च यानि तानि रक्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthAnAmabhiShyandajatvam (9) · Śloka 9
ਵਦ੍ਧੈਰੇਤੈਰਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੈਰ੍ਨਰਾਣਾਮਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਮ੍ |
ਤਾਵਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਧਿਮਨ੍ਥਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਯਨੇ ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਾਃ ||੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
वृद्धैरेतैरभिष्यन्दैर्नराणामक्रियावताम् |
तावन्तस्त्वधिमन्थाः स्युर्नयने तीव्रवेदनाः ||९||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthasya sAmAnyalakShaNam (10) · Śloka 10
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯਤ ਇਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯਤੇ ਤਥਾ |
ਸ਼ਿਰਸੋਰ੍ਧਂ ਚ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਧਿਮਨ੍ਥਂ ਸ੍ਵਲਕ੍ਸਣੈਃ ||੧੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
उत्पाट्यत इवात्यर्थं नेत्रं निर्मथ्यते तथा |
शिरसोऽर्धं च तं विद्यादधिमन्थं स्वलक्षणैः ||१०||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthasya doShabhedena kAlAvadhiH (11) · Śloka 11
ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਦਸ੍ਟਿਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦਧਿਮਨ੍ਥੋ ਰਕ੍ਤਜਃ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ |
ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾਤਿਕੋ ਵੈ ਨਿਹਨ੍ਯਾਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰਾਤ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ||੧੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
हन्याद्दृष्टिं श्लैष्मिकः सप्तरात्रादधिमन्थो रक्तजः पञ्चरात्रात् |
षड्रात्राद्वातिको वै निहन्यान्मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव ||११||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana netrarogasya sAmatvalakShaNam (12) · Śloka 12
ਉਦੀਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਰਾਗਸ਼ੋਥਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ |
ਘਰ੍ਸਨਿਸ੍ਤੋਦਸ਼ੂਲਾਸ਼੍ਰੁਯੁਕ੍ਤਮਾਮਾਨ੍ਵਿਤਂ ਵਿਦੁਃ ||੧੨||
View original
उदीर्णवेदनं नेत्रं रागशोथसमन्वितम् |
घर्षनिस्तोदशूलाश्रुयुक्तमामान्वितं विदुः ||१२||
Adhikarana netrarogasya nirAmatvalakShaNam (13) · Śloka 13
ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਤਾ ਕਣ੍ਡੂਃ ਸਂਰਮ੍ਭਾਸ਼੍ਰੁਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਤਾ |
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵਰ੍ਣਤਾ ਚਾਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਦੋਸਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੧੩||
View original
मन्दवेदनता कण्डूः संरम्भाश्रुप्रशान्तता |
प्रशस्तवर्णता चाक्ष्णोः सम्पक्वदोषमादिशेत् ||१३||
Adhikarana sashotha-ashothanetrapAkali~ggam (14) · Śloka 14
ਕਣ੍ਡੂਪਦੇਹਾਸ਼੍ਰੁਯੁਤਃ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਨ੍ਨਿਭਃ |
ਸਂਰਮ੍ਭੀ ਪਚ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਨੇਤ੍ਰਪਾਕਃ ਸ ਸ਼ੋਥਜਃ |
ਸ਼ੋਥਹੀਨਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨੇਤ੍ਰਪਾਕੇ ਤ੍ਵਸ਼ੋਥਜੇ ||੧੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
कण्डूपदेहाश्रुयुतः पक्वोदुम्बरसन्निभः |
संरम्भी पच्यते यस्तु नेत्रपाकः स शोथजः |
शोथहीनानि लिङ्गानि नेत्रपाके त्वशोथजे ||१४||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana hatAdhimanthalakShaNam (15) · Śloka 15
ਉਪੇਕ੍ਸਣਾਦਕ੍ਸਿ ਯਦਾਧਿਮਨ੍ਥੋ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਃ ਸਾਦਯਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ |
ਰੁਜਾਭਿਰੁਗ੍ਰਾਭਿਰਸਾਧ੍ਯ ਏਸ ਹਤਾਧਿਮਨ੍ਥਃ ਖਲੁ ਨਾਮ ਰੋਗਃ ||੧੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
उपेक्षणादक्षि यदाऽधिमन्थो वातात्मकः सादयति प्रसह्य |
रुजाभिरुग्राभिरसाध्य एष हताधिमन्थः खलु नाम रोगः ||१५||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana vAtaparyayali~ggam (16) · Śloka 16
ਵਾਰਂਵਾਰਂ ਚ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਭ੍ਰੁਵੌ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਮਾਰੁਤਃ |
ਰੁਜਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਃ ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਾਤਪਰ੍ਯਯਃ ||੧੬||
View original
वारंवारं च पर्येति भ्रुवौ नेत्रे च मारुतः |
रुजश्च विविधास्तीव्राः स ज्ञेयो वातपर्ययः ||१६||
Adhikarana shuShkAkShipAkalakShaNam (17) · Śloka 17
ਯਤ੍ ਕੂਣਿਤਂ ਦਾਰੁਣਰੂਕ੍ਸਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸਨ੍ਦਹ੍ਯਤੇ ਚਾਵਿਲਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਤ੍ |
ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਨੇ ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਕ੍ਸਿਪਾਕੋਪਹਤਂ ਤਦਕ੍ਸਿ ||੧੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
यत् कूणितं दारुणरूक्षवर्त्म सन्दह्यते चाविलदर्शनं यत् |
सुदारुणं यत् प्रतिबोधने च शुष्काक्षिपाकोपहतं तदक्षि ||१७||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana anyatovAtalakShaNam (18) · Śloka 18
ਯਸ੍ਯਾਵਟੁਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੋਹਨੁਸ੍ਥੋ ਮਨ੍ਯਾਗਤੋ ਵਾਪ੍ਯਨਿਲੋਨ੍ਯਤੋ ਵਾ |
ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰੁਜਂ ਵੈ ਭ੍ਰੁਵਿ ਲੋਚਨੇ ਚ ਤਮਨ੍ਯਤੋਵਾਤਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ ||੧੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
यस्यावटुकर्णशिरोहनुस्थो मन्यागतो वाऽप्यनिलोऽन्यतो वा |
कुर्याद्रुजं वै भ्रुवि लोचने च तमन्यतोवातमुदाहरन्ति ||१८||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana amlAdhyuShitalakShaNam (19) · Śloka 19
ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਲੋਹਿਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਕ੍ਸਿ ਪ੍ਰਪਚ੍ਯਤੇ |
ਸਦਾਹਸ਼ੋਥਂ ਸਾਸ੍ਰਾਵਮਮ੍ਲਾਧ੍ਯੁਸਿਤਮਮ੍ਲਤਃ ||੧੯||
View original
श्यावं लोहितपर्यन्तं सर्वं चाक्षि प्रपच्यते |
सदाहशोथं सास्रावमम्लाध्युषितमम्लतः ||१९||
Adhikarana sirotpAtalakShaNam (20) · Śloka 20
ਅਵੇਦਨਾ ਵਾਪਿ ਸਵੇਦਨਾ ਵਾ ਯਸ੍ਯਾਕ੍ਸਿਰਾਜ੍ਯੋ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਮ੍ਰਾਃ |
ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਰਜ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਯਾਃ ਸ ਤਾਦਗ੍ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ ||੨੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
अवेदना वाऽपि सवेदना वा यस्याक्षिराज्यो हि भवन्ति ताम्राः |
मुहुर्विरज्यन्ति च याः स तादृग्व्याधिः सिरोत्पात इति प्रदिष्टः ||२०||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana sirApraharShalakShaNam (21) · Śloka 21
ਮੋਹਾਤ੍ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤ ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਸ੍ਤੁ ਜਾਯੇਤ ਰੋਗਸ੍ਤੁ ਸਿਰਾਪ੍ਰਹਰ੍ਸਃ |
ਤਾਮ੍ਰਾਭਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪ੍ਰਗਾਢਂ ਤਥਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤ੍ਯਭਿਵੀਕ੍ਸਿਤੁਂ ਚ ||੨੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੬) |
View original
मोहात् सिरोत्पात उपेक्षितस्तु जायेत रोगस्तु सिराप्रहर्षः |
ताम्राभमस्रं स्रवति प्रगाढं तथा न शक्नोत्यभिवीक्षितुं च ||२१||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana savraNashuklalakShaNam (22) · Śloka 22
ਨਿਮਗ੍ਨਰੂਪਂ ਤੁ ਭਵੇਦ੍ਧਿ ਕਸ੍ਣੇ ਸੂਚ੍ਯੇਵ ਵਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਯਦ੍ਵੈ |
ਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵੇਦੁਸ੍ਣਮਤੀਵ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ ਸਵ੍ਰਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲ(ਕ੍ਰ)ਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ ||੨੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
निमग्नरूपं तु भवेद्धि कृष्णे सूच्येव विद्धं प्रतिभाति यद्वै |
स्रावं स्रवेदुष्णमतीव यच्च तत् सव्रणं शुक्ल(क्र)मुदाहरन्ति ||२२||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana savraNashuklasya sAdhyAsAdhyatA (23) · Śloka 23
ਦਸ੍ਟੇਃ ਸਮੀਪੇ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਯਚ੍ਚ ਨ ਚਾਵਗਾਢਂ ਨ ਚ ਸਂਸ੍ਰਵੇਦ੍ਧਿ |
ਅਵੇਦਨਂ ਵਾ ਨ ਯੁਗ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਯਾਤਿ ਕਦਾਚਿਦੇਵ ||੨੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
दृष्टेः समीपे न भवेत्तु यच्च न चावगाढं न च संस्रवेद्धि |
अवेदनं वा न युग्मशुक्लं तत् सिद्धिमायाति कदाचिदेव ||२३||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklalakShaNam (24) · Śloka 24
ਸ੍ਯਨ੍ਦਾਤ੍ਮਕਂ ਕਸ੍ਣਗਤਂ ਸਚੋਸਂ ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ੍ਦੁਕੁਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਮਾਵਭਾਸਮ੍ |
ਵੈਹਾਯਸਾਭ੍ਰਪ੍ਰਤਨੁਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਥਾਵ੍ਰਣਂ ਸਾਧ੍ਯਤਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੨੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
स्यन्दात्मकं कृष्णगतं सचोषं शङ्खेन्दुकुन्दप्रतिमावभासम् |
वैहायसाभ्रप्रतनुप्रकाशमथाव्रणं साध्यतमं वदन्ति ||२४||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklasyAvasthAbhedena kRucchrasAdhyatvam (25) · Śloka 25
ਗਮ੍ਭੀਰਜਾਤਂ ਬਹੁਲਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਂ ਚਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍ |
ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਧ੍ਯਂ ਪਿਸ਼ਿਤਾਵਤਂ ਵਾ ਚਲਂ ਸਿਰਾਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਦਸ੍ਟਿਕਚ੍ਚ |
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਗ੍ਗਤਂ ਲੋਹਿਤਮਨ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਂ ਚਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਨੀਯਮ੍ ||੨੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
गम्भीरजातं बहुलं च शुक्लं चिरोत्थितं चापि वदन्ति कृच्छ्रम् |
विच्छिन्नमध्यं पिशितावृतं वा चलं सिरासूक्ष्ममदृष्टिकृच्च |
द्वित्वग्गतं लोहितमन्ततश्च चिरोत्थितं चापि विवर्जनीयम् ||२५||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklasyAsAdhyalakShaNam (26) · Śloka 26
ਉਸ੍ਣਾਸ਼੍ਰੁਪਾਤਃ ਪਿਡਕਾ ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵੇਨ੍ਮੁਦ੍ਗਨਿਭਂ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍ |
ਤਦਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦਨ੍ਯਚ੍ਚ ਯਤ੍ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪਕ੍ਸਤੁਲ੍ਯਮ੍ ||੨੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
उष्णाश्रुपातः पिडका च नेत्रे यस्मिन् भवेन्मुद्गनिभं च शुक्लम् |
तदप्यसाध्यं प्रवदन्ति केचिदन्यच्च यत्तित्तिरिपक्षतुल्यम् ||२६||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana akShipAkAtyayalakShaNam (27) · Śloka 27
ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਸਮਾਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਰ੍ਵਤੋ ਹਿ ਦੋਸੇਣ ਯਸ੍ਯਾਸਿਤਮਣ੍ਡਲਂ ਚ |
ਤਮਕ੍ਸਿਪਾਕਾਤ੍ਯਯਮਕ੍ਸਿਰੋਗਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤਵ੍ਯਮਾਹੁਃ ||੨੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
श्वेतः समाक्रामति सर्वतो हि दोषेण यस्यासितमण्डलं च |
तमक्षिपाकात्ययमक्षिरोगं सर्वात्मकं वर्जयितव्यमाहुः ||२७||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana ajakAjAtalakShaNam (28) · Śloka 28
ਅਜਾਪੁਰੀਸਪ੍ਰਤਿਮੋ ਰੁਜਾਵਾਨ੍ ਸਲੋਹਿਤੋ ਲੋਹਿਤਪਿਚ੍ਛਿਲਾਸ੍ਰਃ |
ਵਿਗਹ੍ਯ ਕਸ੍ਣਂ ਪ੍ਰਚਯੋਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਤਚ੍ਚਾਜਕਾਜਾਤਮਿਤਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍ ||੨੮||
(ਇਤਿ ਕਸ੍ਣਜਾਃ) |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
अजापुरीषप्रतिमो रुजावान् सलोहितो लोहितपिच्छिलास्रः |
विगृह्य कृष्णं प्रचयोऽभ्युपैति तच्चाजकाजातमिति व्यवस्येत् ||२८||
(इति कृष्णजाः) |
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana prathamapaTalasthadoShalakShaNam (29) · Śloka 29
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਟਲੇ ਦੋਸਾ ਯਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ |
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਨਿ ਸ ਰੂਪਾਣਿ ਕਦਾਚਿਦਥ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੨੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫) |
View original
प्रथमे पटले दोषा यस्य दृष्ट्यां व्यवस्थिताः |
अव्यक्तानि स रूपाणि कदाचिदथ पश्यति ||२९||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana dvitIyapaTalagatadoShalakShaNam (30-32) · Śloka 32
ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਭਸ਼ਂ ਵਿਹ੍ਵਲਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਟਲਂ ਗਤੇ |
ਮਕ੍ਸਿਕਾਮਸ਼ਕਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਾਲਕਾਨਿ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੩੦||
ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਪਤਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਮਰੀਚਿਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ |
ਪਰਿਪ੍ਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਵਰ੍ਸਮਭ੍ਰਂ ਤਮਾਂਸਿ ਚ ||੩੧||
ਦੂਰਸ੍ਥਾਨਿ ਚ ਰੂਪਾਣਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸ ਸਮੀਪਤਃ |
ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਨਿ ਦੂਰੇ ਚ ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਗੋਚਰਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍ ||੩੨||
ਯਤ੍ਨਵਾਨਪਿ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੂਚੀਪਾਸ਼ਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
दृष्टिर्भृशं विह्वलति द्वितीयं पटलं गते |
मक्षिकामशकांश्चापि जालकानि च पश्यति ||३०||
मण्डलानि पताकांश्च मरीचिं कुण्डलानि च |
परिप्लवांश्च विविधान् वर्षमभ्रं तमांसि च ||३१||
दूरस्थानि च रूपाणि मन्यते स समीपतः |
समीपस्थानि दूरे च दृष्टेर्गोचरविभ्रमात् ||३२||
यत्नवानपि चात्यर्थं सूचीपाशं न पश्यति |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana tRutIyapaTalagatadoShalakShaNam (33-34) · Śloka 34
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਤੀਯਂ ਪਟਲਂ ਗਤੇ ||੩੩||
ਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਚ ਰੂਪਾਣਿ ਛਾਦਿਤਾਨੀਵ ਚਾਮ੍ਬਰੈਃ |
ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਕ੍ਸਿਹੀਨਾਨਿ ਵਿਕਤਾਨੀਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੩੪||
ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਰਜ੍ਯੇਤ ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਦੋਸੇ ਬਲੀਯਸਿ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
ऊर्ध्वं पश्यति नाधस्तात्तृतीयं पटलं गते ||३३||
महान्त्यपि च रूपाणि छादितानीव चाम्बरैः |
कर्णनासाक्षिहीनानि विकृतानीव पश्यति ||३४||
यथादोषं च रज्येत दृष्टिर्दोषे बलीयसि |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana adhaUrdhvAdipradeshasthadoShali~ggam (35-37) · Śloka 1
ਅਧਃਸ੍ਥਿਤੇ ਸਮੀਪਸ੍ਥਂ ਦੂਰਸ੍ਥਂ ਚੋਪਰਿਸ੍ਥਿਤੇ ||੩੫||
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤੇ ਤਥਾ ਦੋਸੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ ਦੋਸੇ ਸਙ੍ਕੁਲਾਨੀਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੩੬||
ਦਸ੍ਟਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਿਤੇ ਦੋਸੇ ਮਹਦ੍ਧ੍ਰਸ੍ਵਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਬਹੁਧਾ ਚਾਨਵਸ੍ਥਿਤੇ ||੩੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
ਦੋਸੇ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਸ ਏਕਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ||੧||
View original
अधःस्थिते समीपस्थं दूरस्थं चोपरिस्थिते ||३५||
पार्श्वस्थिते तथा दोषे पार्श्वस्थं नैव पश्यति |
समन्ततः स्थिते दोषे सङ्कुलानीव पश्यति ||३६||
दृष्टिमध्यस्थिते दोषे महद्ध्रस्वं च पश्यति |
द्विधा स्थिते द्विधा पश्येद्बहुधा चानवस्थिते ||३७||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
दोषे दृष्ट्याश्रिते तिर्यक् स एकं मन्यते द्विधा ||१||
Adhikarana caturthapaTalagatadoShalakShaNam (38-40) · Śloka 40
ਤਿਮਿਰਾਖ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਦੋਸਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਪਟਲਂ ਗਤਃ ||੩੮||
ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਸ੍ਟਿਂ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਮਤਃ ਪਰਮ੍ |
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਤਮੋਭੂਤੇ ਨਾਤਿਰੂਢੇ ਮਹਾਗਦੇ ||੩੯||
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਸਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਵਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯੁਤਃ |
ਨਿਰ੍ਮਲਾਨਿ ਚ ਤੇਜਾਂਸਿ ਭ੍ਰਾਜਿਸ੍ਣੂਨ੍ਯਥ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੪੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
तिमिराख्यः स वै दोषश्चतुर्थं पटलं गतः ||३८||
रुणद्धि सर्वतो दृष्टिं लिङ्गनाशमतः परम् |
अस्मिन्नपि तमोभूते नातिरूढे महागदे ||३९||
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रावन्तरीक्षे च विद्युतः |
निर्मलानि च तेजांसि भ्राजिष्णून्यथ पश्यति ||४०||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana li~gganAshasya nIlikA-kAcasa~jj~jAntaram (41) · Śloka 41
ਸ ਏਵ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨੀਲਿਕਾ ਕਾਚਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ |੪੧|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
स एव लिङ्गनाशस्तु नीलिका काचसञ्ज्ञितः |४१|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana doShavisheSheNa rUpavisheShadarshanam (41-46) · Śloka 46
ਵਾਤੇਨ ਚਾਪਿ ਰੂਪਾਣਿ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਵ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੪੧||
ਆਵਿਲਾਨ੍ਯਰੁਣਾਭਾਨਿ ਵ੍ਯਾਵਿਦ੍ਧਾਨੀਵ ਮਾਨਵਃ |
ਪਿਤ੍ਤੇਨਾਦਿਤ੍ਯਖਦ੍ਯੋਤਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਤਡਿਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ ||੪੨||
ਨਤ੍ਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਖਿਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਨੀਲਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ |
ਕਫੇਨ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰੂਪਾਣਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਿ ਚ ਸਿਤਾਨਿ ਚ ||੪੩||
(ਗੌਰਚਾਮਰਗੌਰਾਣਿ ਸ਼੍ਵੇਤਾਭ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿ ਚ |
ਪਸ਼੍ਯੇਦਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਭ੍ਰੇ ਚੈਵਾਭ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਲਵਮ੍) |
ਸਲਿਲਪ੍ਲਾਵਿਤਾਨੀਵ ਪਰਿਜਾਡ੍ਯਾਨਿ ਮਾਨਵਃ |
ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਤਾਨਿ ਤਮਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ||੪੪||
ਸ ਸਿਤਾਨ੍ਯਪਿ ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਪੀਤਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਮਾਨਵਃ |
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਨੀਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੪੫||
ਬਹੁਧਾ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਵ ਸਮਨ੍ਤਤਃ |
ਹੀਨਾਧਿਕਾਙ੍ਗਾਨ੍ਯਪਿ ਤੁ ਜ੍ਯੋਤੀਂਸ੍ਯਪਿ ਚ ਭੂਯਸਾ ||੪੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
वातेन चापि रूपाणि भ्रमन्तीव च पश्यति ||४१||
आविलान्यरुणाभानि व्याविद्धानीव मानवः |
पित्तेनादित्यखद्योतशक्रचापतडिद्गुणान् ||४२||
नृत्यतश्चैव शिखिनः सर्वं नीलं च पश्यति |
कफेन पश्येद्रूपाणि स्निग्धानि च सितानि च ||४३||
(गौरचामरगौराणि श्वेताभ्रप्रतिमानि च |
पश्येदसूक्ष्माण्यत्यर्थं व्यभ्रे चैवाभ्रसम्प्लवम्) |
सलिलप्लावितानीव परिजाड्यानि मानवः |
पश्येद्रक्तेन रक्तानि तमांसि विविधानि च ||४४||
स सितान्यपि कृष्णानि पीतान्यपि च मानवः |
सन्निपातेन चित्राणि विप्लुतानीव पश्यति ||४५||
बहुधा च द्विधा चापि सर्वाण्येव समन्ततः |
हीनाधिकाङ्गान्यपि तु ज्योतींष्यपि च भूयसा ||४६||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana parimlAyisa~jj~jakatimiralakShaNam (47) · Śloka 47
ਪਿਤ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਿਮ੍ਲਾਯਿ ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਤੇਜਸਾ |
ਪੀਤਾ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤੁ ਖਦ੍ਯੋਤਾਨ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੪੭||
ਵਿਕੀਰ੍ਯਮਾਣਾਨ੍ ਖਦ੍ਯੋਤੈਰ੍ਵਕ੍ਸਾਂਸ੍ਤੇਜੋਭਿਰੇਵ ਵਾ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
पित्तं कुर्यात् परिम्लायि मूर्छितं पित्ततेजसा |
पीता दिशस्तु खद्योतान् भास्करं चापि पश्यति ||४७||
विकीर्यमाणान् खद्योतैर्वृक्षांस्तेजोभिरेव वा |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana li~gganAshasya rAgaiH ShaDvidhatvam (48) · Śloka 48
ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਰਾਗੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਮਤਃ ਪਰਮ੍ ||੪੮||
View original
वक्ष्यामि षड्विधं रागैर्लिङ्गनाशमतः परम् ||४८||
Adhikarana vAtikAdirAgoddeshaH (49) · Śloka 49
ਰਾਗੋਰੁਣੋ ਮਾਰੁਤਜਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟੋ ਮ੍ਲਾਯੀ ਚ ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ |
ਕਫਾਤ੍ ਸਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਜਃ ਸਰਕ੍ਤਃ ਸਮਸ੍ਤਦੋਸਪ੍ਰਭਵੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਃ ||੪੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
रागोऽरुणो मारुतजः प्रदिष्टो म्लायी च नीलश्च तथैव पित्तात् |
कफात् सितः शोणितजः सरक्तः समस्तदोषप्रभवो विचित्रः ||४९||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana vAtikarAgasya vishiShTalakShaNam (50) · Śloka 50
ਅਰੁਣਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥੂਲਕਾਚਾਰੁਣਪ੍ਰਭਮ੍ |੫੦|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
अरुणं मण्डलं दृष्ट्यां स्थूलकाचारुणप्रभम् |५०|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana parimlAyino vishiShTali~ggam (50) · Śloka 50
ਪਰਿਮ੍ਲਾਯਿਨਿ ਰੋਗੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮ੍ਲਾਯਿ ਨੀਲਂ ਚ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ||੫੦||
ਦੋਸਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
परिम्लायिनि रोगे स्यान्म्लायि नीलं च मण्डलम् ||५०||
दोषक्षयात् स्वयं तत्र कदाचित् स्यात्तु दर्शनम् |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana vAtikAdirAgANAmuddiShTAnAM lakShaNam (51-54) · Śloka 54
ਅਰੁਣਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਾਤਾਚ੍ਚਞ੍ਚਲਂ ਪਰੁਸਂ ਤਥਾ ||੫੧||
ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਮਾਨੀਲਂ ਕਾਂਸ੍ਯਾਭਂ ਪੀਤਮੇਵ ਚ |
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਬਹੁਲਂ ਪੀਤਂ ਸ਼ਙ੍ਖਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍ ||੫੨||
ਚਲਤ੍ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਸ੍ਥਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਬਿਨ੍ਦੁਰਿਵਾਮ੍ਭਸਃ |
( ਸਙ੍ਕੁਚਤ੍ਯਾਤਪੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਛਾਯਾਯਾਂ ਵਿਸ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍) |
ਮਜ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਨਯਨੇ ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ ||੫੩||
ਪ੍ਰਵਾਲਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਭਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ਼ੋਣਿਤਾਤ੍ਮਕਮ੍ |
ਦਸ੍ਟਿਰਾਗੋ ਭਵੇਚ੍ਚਿਤ੍ਰੋ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜੇ |
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੫੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
( ਤਥਾ ਨਰਃ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਗ੍ਧਦਸ੍ਟਿਃ ਕਫੇਨ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਥ ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀ |
ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਾਤ੍ਯੋ ਨਕੁਲਾਨ੍ਧਤਾ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰਸਞ੍ਜ੍ਞਾਚ੍ਚ ਤਥੈਵ ਦਸ੍ਟਿਃ) |
View original
अरुणं मण्डलं वाताच्चञ्चलं परुषं तथा ||५१||
पित्तान्मण्डलमानीलं कांस्याभं पीतमेव च |
श्लेष्मणा बहुलं पीतं शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरम् ||५२||
चलत्पद्मपलाशस्थः शुक्लो बिन्दुरिवाम्भसः |
( सङ्कुचत्यातपेऽत्यर्थः छायायां विस्तृतो भवेत्) |
मृज्यमाने च नयने मण्डलं तद्विसर्पति ||५३||
प्रवालपद्मपत्राभं मण्डलं शोणितात्मकम् |
दृष्टिरागो भवेच्चित्रो लिङ्गनाशे त्रिदोषजे |
यथास्वं दोषलिङ्गानि सर्वेष्वेव भवन्ति हि ||५४||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
( तथा नरः पित्तविदग्धदृष्टिः कफेन चान्यस्त्वथ धूमदर्शी |
यो ह्रस्वजात्यो नकुलान्धता च गम्भीरसञ्ज्ञाच्च तथैव दृष्टिः) |
Adhikarana dRuShTigatarogANAM sa~gkhyA (55) · Śloka 55
ਸਡ੍ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਾਃ ਸਡਿਮੇ ਚ ਰੋਗਾ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਟ੍ ਚ ਸਡੇਵ ਵਾਚ੍ਯਾਃ |੫੫|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
षड् लिङ्गनाशाः षडिमे च रोगा दृष्ट्याश्रयाः षट् च षडेव वाच्याः |५५|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana pittavidagdhadRuShTilakShaNam (55-56) · Śloka 56
ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦੁਸ੍ਟੇਨ ਸਦਾ ਤੁ ਦਸ੍ਟਿਃ ਪੀਤਾ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ||੫੫||
ਪੀਤਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਸ ਵੈ ਨਰਃ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਗ੍ਧਦਸ੍ਟਿਃ |
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਤੀਯਂ ਪਟਲਂ ਤੁ ਦੋਸੇ ਦਿਵਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ਚੇਕ੍ਸਤੇ ਸਃ ||੫੬||
ਰਾਤ੍ਰੌ ਚ ਸ਼ੀਤਾਨੁਗਹੀਤਦਸ੍ਟਿਃ ਪਿਤ੍ਤਾਲ੍ਪਭਾਵਾਦਪਿ ਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
पित्तेन दुष्टेन सदा तु दृष्टिः पीता भवेद्यस्य नरस्य किञ्चित् ||५५||
पीतानि रूपाणि च तेन पश्येत् स वै नरः पित्तविदग्धदृष्टिः |
प्राप्ते तृतीयं पटलं तु दोषे दिवा न पश्येन्निशि चेक्षते सः ||५६||
रात्रौ च शीतानुगृहीतदृष्टिः पित्ताल्पभावादपि तानि पश्येत् |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana shleShmavidagdhadRuShTilakShaNam (57-58) · Śloka 58
ਤਥਾ ਨਰਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਦਗ੍ਧਦਸ੍ਟਿਸ੍ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਤੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸਃ ||੫੭||
ਤ੍ਰਿਸੁ ਸ੍ਥਿਤੋਲ੍ਪਃ ਪਟਲੇਸੁ ਦੋਸੋ ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਮਾਪਾਦਯਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ |
ਦਿਵਾ ਸ ਸੂਰ੍ਯਾਨੁਗਹੀਤਦਸ੍ਟਿਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਰੂਪਾਣਿ ਕਫਾਲ੍ਪਭਾਵਾਤ੍ ||੫੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
तथा नरः श्लेष्मविदग्धदृष्टिस्तान्येव शुक्लानि तु मन्यते सः ||५७||
त्रिषु स्थितोऽल्पः पटलेषु दोषो नक्तान्ध्यमापादयति प्रसह्य |
दिवा स सूर्यानुगृहीतदृष्टिः पश्येत्तु रूपाणि कफाल्पभावात् ||५८||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana dhUmadarshIlakShaNam (59) · Śloka 59
ਸ਼ੋਕਜ੍ਵਰਾਯਾਸਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੈਰਭ੍ਯਾਹਤਾ ਯਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਿਃ |
ਧੂਮ੍ਰਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਸ ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀਤਿ ਨਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ ||੫੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
शोकज्वरायासशिरोऽभितापैरभ्याहता यस्य नरस्य दृष्टिः |
धूम्रांस्तथा पश्यति सर्वभावान् स धूमदर्शीति नरः प्रदिष्टः ||५९||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana hrasvajADyalakShaNam (60) · Śloka 60
ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਾਡ੍ਯੋ ਦਿਵਸੇਸੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧ੍ਰਸ੍ਵਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ |੬੦|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
यो ह्रस्वजाड्यो दिवसेषु कृच्छ्राद्ध्रस्वानि रूपाणि च तेन पश्येत् |६०|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana nakulAndhyalakShaNam (60) · Śloka 60
ਵਿਦ੍ਯੋਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਦੋਸਾਭਿਪਨ੍ਨਾ ਨਕੁਲਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵਤ੍ ||੬੦||
ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਦਿਵਾ ਸ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਸ ਵੈ ਵਿਕਾਰੋ ਨਕੁਲਾਨ੍ਧ੍ਯਸਞ੍ਜ੍ਞਃ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
विद्योतते यस्य नरस्य दृष्टिर्दोषाभिपन्ना नकुलस्य यद्वत् ||६०||
चित्राणि रूपाणि दिवा स पश्येत् स वै विकारो नकुलान्ध्यसञ्ज्ञः |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana gambhIrikAlakShaNam (61) · Śloka 61
ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਵਿਰੂਪਾ ਸ਼੍ਵਸਨੋਪਸਸ੍ਟਾ ਸਙ੍ਕੋਚਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤਸ੍ਤੁ ਯਾਤਿ ||੬੧||
ਰੁਜਾਵਗਾਢਾ ਚ ਤਮਕ੍ਸਿਰੋਗਂ ਗਮ੍ਭੀਰਿਕੇਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
दृष्टिर्विरूपा श्वसनोपसृष्टा सङ्कोचमभ्यन्तरतस्तु याति ||६१||
रुजावगाढा च तमक्षिरोगं गम्भीरिकेति प्रवदन्ति तज्ज्ञाः |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana sanimittali~gganAsha-animittali~gganAshalakShaNam (62-64) · Śloka 64
ਬਾਹ੍ਯੌ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਾਵਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟੌ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ||੬੨||
ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤ੍ਵਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਸਃ |
( ਵਿਦਾਰ੍ਯਤੇ ਸੀਦਤਿ ਹੀਯਤੇ ਵਾ ਨਣਾਮਭਿਘਾਤਹਤਾ ਚ ਦਸ੍ਟਿਃ) |
ਸੁਰਰ੍ਸਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹੋਰਗਾਣਾਂ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਪਿ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ||੬੩||
ਹਨ੍ਯੇਤ ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਮਨੁਜਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਸ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਨਿਮਿਤ੍ਤਸਞ੍ਜ੍ਞਃ |
ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸਿ ਵਿਸ੍ਪਸ੍ਟਮਿਵਾਵਭਾਤਿ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਰ੍ਣਾ ਵਿਮਲਾ ਚ ਦਸ੍ਟਿਃ ||੬੪||
(ਇਤਿ ਦਸ੍ਟਿਗਤਾਃ) |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
बाह्यौ पुनर्द्वाविह सम्प्रदिष्टौ निमित्ततश्चाप्यनिमित्ततश्च ||६२||
निमित्ततस्तत्र शिरोऽभितापाज्ज्ञेयस्त्वभिष्यन्दनिदर्शनः सः |
( विदार्यते सीदति हीयते वा नृणामभिघातहृता च दृष्टिः) |
सुरर्षिगन्धर्वमहोरगाणां सन्दर्शनेनापि च भास्करस्य ||६३||
हन्येत दृष्टिर्मनुजस्य यस्य स लिङ्गनाशस्त्वनिमित्तसञ्ज्ञः |
तत्राक्षि विस्पृष्टमिवावभाति वैदूर्यवर्णा विमला च दृष्टिः ||६४||
(इति दृष्टिगताः) |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana prastAryarmalakShaNam (65) · Śloka 65
ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰ੍ਯਰ੍ਮ ਤਨੁ ਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਰਕ੍ਤਨਿਭਂ ਸਿਤੇ |੬੫|
View original
प्रस्तार्यर्म तनु स्तीर्णं श्यावं रक्तनिभं सिते |६५|
Adhikarana shuklArmalakShaNam (65) · Śloka 65
ਸਸ਼੍ਵੇਤਂ ਮਦੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰ੍ਮ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਤਦ੍ਵਰ੍ਧਤੇ ਚਿਰਾਤ੍ ||੬੫||
View original
सश्वेतं मृदु शुक्लार्म शुक्ले तद्वर्धते चिरात् ||६५||
Adhikarana raktArmalakShaNam (66) · Śloka 66
ਪਦ੍ਮਾਭਂ ਮਦੁ ਰਕ੍ਤਾਰ੍ਮ ਯਨ੍ਮਾਂਸਂ ਚੀਯਤੇ ਸਿਤੇ |੬੬|
View original
पद्माभं मृदु रक्तार्म यन्मांसं चीयते सिते |६६|
Adhikarana adhimAMsArmalakShaNam (66) · Śloka 66
ਪਥੁ ਮਦ੍ਵਧਿਮਾਂਸਾਰ੍ਮ ਬਹੁਲਂ ਚ ਯਕਨ੍ਨਿਭਮ੍ |੬੬|
View original
पृथु मृद्वधिमांसार्म बहुलं च यकृन्निभम् |६६|
Adhikarana snAyvarmalakShaNam (66) · Śloka 66
ਸ੍ਥਿਰਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਿ ਮਾਂਸਾਢ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਰ੍ਮ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ||੬੬||
View original
स्थिरं प्रस्तारि मांसाढ्यं शुक्लं स्नाय्वर्म पञ्चमम् ||६६||
Adhikarana shuktikAlakShaNam (67) · Śloka 67
ਸ਼੍ਯਾਵਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਿਸ਼ਿਤਨਿਭਾਸ਼੍ਚ ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਾਭਾਃ ਸਿਤਨਿਯਤਾਃ ਸ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਸਞ੍ਜ੍ਞਃ |੬੭|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੭) |
View original
श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवो ये शुक्त्याभाः सितनियताः स शुक्तिसञ्ज्ञः |६७|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana arjunalakShaNam (67) · Śloka 67
ਏਕੋ ਯਃ ਸ਼ਸ਼ਰੁਧਿਰੋਪਮਸ਼੍ਚ ਬਿਨ੍ਦੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਥੋ ਭਵਤਿ ਤਮਰ੍ਜੁਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੬੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੪) |
View original
एको यः शशरुधिरोपमश्च बिन्दुः शुक्लस्थो भवति तमर्जुनं वदन्ति ||६७||
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana piShTakalakShaNam (68) · Śloka 68
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮਾਰੁਤਕੋਪੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸਮੁਨ੍ਨਤਮ੍ |
ਪਿਸ੍ਟਵਤ੍ ਪਿਸ੍ਟਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਲਾਕ੍ਤਾਦਰ੍ਸ਼ਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ||੬੮||
View original
श्लेष्ममारुतकोपेन शुक्ले पिष्टं समुन्नतम् |
पिष्टवत् पिष्टकं विद्धि मलाक्तादर्शसन्निभम् ||६८||
Adhikarana sirAjAlalakShaNam (69) · Śloka 69
ਜਾਲਾਭਃ ਕਠਿਨਸਿਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਸਰਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ਤਾਨਃ ਸ੍ਮਤ ਇਹ ਜਾਲਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਸ੍ਤੁ |੬੯|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੪) |
View original
जालाभः कठिनसिरो महान् सरक्तः सन्तानः स्मृत इह जालसञ्ज्ञितस्तु |६९|
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana sirAjapiDakAlakShaNam (69) · Śloka 69
ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਥਾਃ ਸਿਤਪਿਡਕਾਃ ਸਿਰਾਵਤਾ ਯਾਸ੍ਤਾ ਬ੍ਰੂਯਾਦਸਿਤਸਮੀਪਜਾਃ ਸਿਰਾਜਾਃ |੬੯|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੪) |
View original
शुक्लस्थाः सितपिडकाः सिरावृता यास्ता ब्रूयादसितसमीपजाः सिराजाः |६९|
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana balAsagrathitalakShaNam (69) · Śloka 69
ਕਾਂਸ੍ਯਾਭੋਮਦੁਰਥ ਵਾਰਿਬਿਨ੍ਦੁਕਲ੍ਪੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਨਯਨਸਿਤੇ ਬਲਾਸਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ||੬੯||
(ਇਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਜਾਃ) |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੪) |
View original
कांस्याभोऽमृदुरथ वारिबिन्दुकल्पो विज्ञेयो नयनसिते बलाससञ्ज्ञः ||६९||
(इति शुक्लजाः) |
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana pUyAlasalakShaNam (70) · Śloka 70
ਪਕ੍ਵਃ ਸ਼ੋਥਃ ਸਨ੍ਧਿਜੋ ਯਃ ਸਤੋਦਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਪੂਯਂ ਪੂਤਿ ਪੂਯਾਲਸਾਖ੍ਯਃ |੭੦|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
पक्वः शोथः सन्धिजो यः सतोदः स्रवेत् पूयं पूति पूयालसाख्यः |७०|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana shleShmopanAhalakShaNam (70) · Śloka 70
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਨਾਲ੍ਪੋ ਦਸ੍ਟਿਸਨ੍ਧਾਵਪਾਕੀ ਕਣ੍ਡੂਪ੍ਰਾਯੋ ਨੀਰੁਜਸ੍ਤੂਪਨਾਹਃ ||੭੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
ग्रन्थिर्नाल्पो दृष्टिसन्धावपाकी कण्डूप्रायो नीरुजस्तूपनाहः ||७०||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana netrasrAvasamprAptiH (71) · Śloka 71
ਗਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧੀਨਸ਼੍ਰੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੋਸਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ ਲਕ੍ਸਣੈਃ ਸ੍ਵੈਰੁਪੇਤਾਨ੍ |
ਤਂ ਹਿ ਸ੍ਰਾਵਂ ਨੇਤ੍ਰਨਾਡੀਤਿ ਚੈਕੇ ਤਸ੍ਯਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਕੀਰ੍ਤਯਿਸ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ||੭੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषाः कुर्युः स्रावान् लक्षणैः स्वैरुपेतान् |
तं हि स्रावं नेत्रनाडीति चैके तस्या लिङ्गं कीर्तयिष्ये चतुर्धा ||७१||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana pUyasrAvalakShaNam (72) · Śloka 72
ਪਾਕਾਤ੍ ਸਨ੍ਧੌ ਸਂਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਯਂ ਪੂਯਾਸ੍ਰਾਵੋਸੌ ਗਦਃ ਸਰ੍ਵਜਸ੍ਤੁ |੭੨|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
पाकात् सन्धौ संस्रवेद्यस्तु पूयं पूयास्रावोऽसौ गदः सर्वजस्तु |७२|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana shleShmasrAvalakShaNam (72) · Śloka 72
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਯਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ੍ਰਾਵੋਸੌ ਵਿਕਾਰੋ ਮਤਸ੍ਤੁ ||੭੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं यः स्रवेत्तु श्लेष्मास्रावोऽसौ विकारो मतस्तु ||७२||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana raktasrAvalakShaNam (73) · Śloka 73
ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਥੋ ਵਿਕਾਰਃ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭੂਤਮ੍ |੭੩|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
रक्तस्रावः शोणितोत्थो विकारः स्रवेद्दुष्टं तत्र रक्तं प्रभूतम् |७३|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana pittasrAvalakShaNam (73) · Śloka 73
ਹਰਿਦ੍ਰਾਭਂ ਪੀਤਮੁਸ੍ਣਂ ਜਲਾਭਂ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਃ ਸਂਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ ||੭੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
हरिद्राभं पीतमुष्णं जलाभं पित्तात् स्रावः संस्रवेत् सन्धिमध्यात् ||७३||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana parvaNIlakShaNam (74) · Śloka 74
ਤਾਮ੍ਰਾ ਤਨ੍ਵੀ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਪਨ੍ਨਾ ਰਕ੍ਤਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰ੍ਵਣੀ ਵਤ੍ਤਸ਼ੋਥਾ |
ਜਾਤਾ ਸਨ੍ਧੌ ਕਸ੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਲੇ... |੭੪|
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
ताम्रा तन्वी दाहशूलोपपन्ना रक्ताज्ज्ञेया पर्वणी वृत्तशोथा |
जाता सन्धौ कृष्णशुक्ले... |७४|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana alajIlakShaNam (74) · Śloka 74
...ਲਜੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਖ੍ਯਾਪਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈ ||੭੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
...ऽलजी स्यात् तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गै ||७४||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana krimigranthilakShaNam (75) · Śloka 75
ਕ੍ਰਿਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਡੂਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸਨ੍ਧਿਜਾਤਾਃ |
ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਤਸਨ੍ਧੌ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਲੋਚਨਂ ਦੂਸਯਨ੍ਤਃ ||੭੫||
(ਇਤਿ ਸਨ੍ਧਿਗਤਾਃ) |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
क्रिमिग्रन्थिर्वर्त्मनः पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्युः क्रिमयः सन्धिजाताः |
नानारूपा वर्त्मशुक्लान्तसन्धौ चरन्त्यन्तर्लोचनं दूषयन्तः ||७५||
(इति सन्धिगताः) |
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana utsa~ggapiDakAlakShaNam (76) · Śloka 76
ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੁਖੀ ਤਾਮ੍ਰਾ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਯਾ |
ਸੋਤ੍ਸਙ੍ਗੋਤ੍ਸਙ੍ਗਪਿਡਕਾ ਸਰ੍ਵਜਾ ਸ੍ਥੂਲਕਣ੍ਡੁਰਾ ||੭੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨) |
View original
अभ्यन्तरमुखी ताम्रा बाह्यतो वर्त्मनश्च या |
सोत्सङ्गोत्सङ्गपिडका सर्वजा स्थूलकण्डुरा ||७६||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana kumbhIkAlakShaNam (77) · Śloka 77
ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਪਿਡਕਾ ਧ੍ਮਾਤਾ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਚ |
ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਬੀਜਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਾਃ ||੭੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
वर्त्मान्ते पिडका ध्माता भिद्यन्ते च स्रवन्ति च |
कुम्भीकाबीजप्रतिमाः कुम्भीकाः सन्निपातजाः ||७७||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana pothakIlakShaNam (78) · Śloka 78
ਸ੍ਰਾਵਿਣ੍ਯਃ ਕਣ੍ਡੁਰਾ ਗੁਰ੍ਵ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਸਰ੍ਸਪਸਨ੍ਨਿਭਾਃ |
ਰੁਜਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਡਕਾਃ ਪੋਥਕ੍ਯ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ||੭੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
स्राविण्यः कण्डुरा गुर्व्यो रक्तसर्षपसन्निभाः |
रुजावत्यश्च पिडकाः पोथक्य इति कीर्तिताः ||७८||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmasharkarAlakShaNam (79) · Śloka 79
ਪਿਡਕਾ ਯਾ ਖਰਾ ਸ੍ਥੂਲਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਭਿਰਭਿਸਂਵਤਾ |
ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ੍ਥਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਨਾਮ ਸ ਰੋਗੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਦੂਸਕਃ ||੭੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
पिडका या खरा स्थूला सूक्ष्माभिरभिसंवृता |
वर्त्मस्था शर्करा नाम स रोगो वर्त्मदूषकः ||७९||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana arshovartmalakShaNam (80) · Śloka 80
ਏਰ੍ਵਾਰੁਬੀਜਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪਿਡਕਾ ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਾਃ |
ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਖਰਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ੍ਥਾਸ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ੋਵਰ੍ਤ੍ਮ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ||੮੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
एर्वारुबीजप्रतिमाः पिडका मन्दवेदनाः |
श्लक्ष्णाः खराश्च वर्त्मस्थास्तदर्शोवर्त्म कीर्त्यते ||८०||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shuShkArsholakShaNam (81) · Śloka 81
ਦੀਰ੍ਘਾਙ੍ਕੁਰਃ ਖਰਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧੋ ਦਾਰੁਣੋਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋਦ੍ਭਵਃ |
ਵ੍ਯਾਧਿਰੇਸੋਭਿਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਰ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ||੮੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
दीर्घाङ्कुरः खरः स्तब्धो दारुणोऽभ्यन्तरोद्भवः |
व्याधिरेषोऽभिविख्यातः शुष्कार्शो नाम नामतः ||८१||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana a~jjananAmikAlakShaNam (82) · Śloka 82
ਦਾਹਤੋਦਵਤੀ ਤਾਮ੍ਰਾ ਪਿਡਕਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾ |
ਮਦ੍ਵੀ ਮਨ੍ਦਰੁਜਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸਾਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾ ||੮੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
दाहतोदवती ताम्रा पिडका वर्त्मसम्भवा |
मृद्वी मन्दरुजा सूक्ष्मा ज्ञेया साऽञ्जननामिका ||८२||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana bahulavartmalakShaNam (83) · Śloka 83
ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਚੀਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਪਿਡਕਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ |
ਸਵਰ੍ਣਾਭਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਬਹੁਲਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤਤ੍ ||੮੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
वर्त्मोपचीयते यस्य पिडकाभिः समन्ततः |
सवर्णाभिः स्थिराभिश्च विद्याद्बहुलवर्त्म तत् ||८३||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmabandhakalakShaNam (84) · Śloka 84
ਕਣ੍ਡੂਮਤਾਲ੍ਪਤੋਦੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੋਥੇਨ ਯੋ ਨਰਃ |
ਨ ਸ ਸਞ੍ਚ੍ਛਾਦਯੇਦਕ੍ਸਿ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਵਰ੍ਤ੍ਮਬਨ੍ਧਕਃ ||੮੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
कण्डूमताऽल्पतोदेन वर्त्मशोथेन यो नरः |
न स सञ्च्छादयेदक्षि यत्रासौ वर्त्मबन्धकः ||८४||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana kliShTavartmalakShaNam (85) · Śloka 85
ਮਦ੍ਵਲ੍ਪਵੇਦਨਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਯਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸਮਮੇਵ ਚ |
ਅਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਵਰ੍ਤ੍ਮੇਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ||੮੫||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
मृद्वल्पवेदनं ताम्रं यद्वर्त्म सममेव च |
अकस्माच्च भवेद्रक्तं क्लिष्टवर्त्मेति तद्विदुः ||८५||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmakardamalakShaNam (86) · Śloka 86
ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਪੁਨਃ ਪਿਤ੍ਤਯੁਤਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਦਹੇਦ੍ਯਦਾ |
ਤਤਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਕਰ੍ਦਮਃ ||੮੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
क्लिष्टं पुनः पित्तयुतं शोणितं विदहेद्यदा |
ततः क्लिन्नत्वमापन्नमुच्यते वर्त्मकर्दमः ||८६||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shyAvavartmalakShaNam (87) · Śloka 87
ਯਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਬਾਹ੍ਯਤੋਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਸ਼ੂਲਂ ਸਵੇਦਨਮ੍ |
ਤਦਾਹੁਃ ਸ਼੍ਯਾਵਵਰ੍ਤ੍ਮੇਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ||੮੭||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
यद्वर्त्म बाह्यतोऽन्तश्च श्यावं शूलं सवेदनम् |
तदाहुः श्याववर्त्मेति वर्त्मरोगविशारदाः ||८७||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana praklinnavartmalakShaNam (88) · Śloka 88
ਅਰੁਜਂ ਬਾਹ੍ਯਤਃ ਸ਼ੂਨਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਯਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਹਿ |
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮਨ੍ਤਤਃ ||੮੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
अरुजं बाह्यतः शूनं वर्त्म यस्य नरस्य हि |
प्रक्लिन्नवर्त्म तद्विद्यात् क्लिन्नमत्यर्थमन्ततः ||८८||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana aklinnavartmalakShaNam (89) · Śloka 89
ਯਸ੍ਯ ਧੌਤਾਨ੍ਯਧੌਤਾਨਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ |
ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਯਪਰਿਪਕ੍ਵਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤਤ੍ ||੮੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
यस्य धौतान्यधौतानि सम्बध्यन्ते पुनः पुनः |
वर्त्मान्यपरिपक्वानि विद्यादक्लिन्नवर्त्म तत् ||८९||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vAtahatavartmalakShaNam (90) · Śloka 90
ਵਿਮੁਕ੍ਤਸਨ੍ਧਿ ਨਿਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਯਸ੍ਯ ਨ ਮੀਲ੍ਯਤੇ |
ਏਤਦ੍ਵਾਤਹਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਜਾਨੀਯਾਦਕ੍ਸਿਚਿਨ੍ਤਕਃ ||੯੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
विमुक्तसन्धि निश्चेष्टं वर्त्म यस्य न मील्यते |
एतद्वातहतं वर्त्म जानीयादक्षिचिन्तकः ||९०||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmArbudalakShaNam (91) · Śloka 91
ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਂ ਵਿਸਮਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤਮਵੇਦਨਮ੍ |
ਆਚਕ੍ਸੀਤਾਰ੍ਬੁਦਮਿਤਿ ਸਰਕ੍ਤਮਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍ ||੯੧||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
वर्त्मान्तरस्थं विषमं ग्रन्थिभूतमवेदनम् |
आचक्षीतार्बुदमिति सरक्तमविलम्बितम् ||९१||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana nimeShalakShaNam (92) · Śloka 92
ਨਿਮੇਸਿਣੀਃ ਸਿਰਾ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਃ ਸਨ੍ਧਿਸਂਸ਼੍ਰਯਾਃ |
ਪ੍ਰਚਾਲਯਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨਿ ਨਿਮੇਸਂ ਨਾਮ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ||੯੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
निमेषिणीः सिरा वायुः प्रविष्टः सन्धिसंश्रयाः |
प्रचालयति वर्त्मानि निमेषं नाम तद्विदुः ||९२||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shoNitArsholakShaNam (93) · Śloka 93
ਯਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਲੋਹਿਤੋ ਮਦੁਰਙ੍ਕੁਰਃ |
ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਜਂ ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਛਿਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ ||੯੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
यः स्थितो वर्त्ममध्ये तु लोहितो मृदुरङ्कुरः |
तद्रक्तजं शोणितार्शश्छिन्नं छिन्नं प्रवर्धते ||९३||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana lagaNalakShaNam (94) · Śloka 94
ਅਪਾਕੀ ਕਠਿਨਃ ਸ੍ਥੂਲੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਭਵੋਰੁਜਃ , ਲਗਣੋ ਨਾਮ ਸ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਲਿਙ੍ਗਤਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੯੪||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੩) |
View original
अपाकी कठिनः स्थूलो ग्रन्थिर्वर्त्मभवोऽरुजः , लगणो नाम स व्याधिर्लिङ्गतः परिकीर्तितः ||९४||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana bisavartmalakShaNam (95) · Śloka 95
ਤ੍ਰਯੋ ਦੋਸਾ ਬਹਿਃਸ਼ੋਥਂ ਕੁਰ੍ਯੁਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋਃ |
ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਰੁਦਕਂ ਬਿਸਵਦ੍ਬਿਸਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤਤ੍ ||੯੫||
(ਵਾ. ਉ. ਅ. ੮) |
View original
त्रयो दोषा बहिःशोथं कुर्युश्छिद्राणि वर्त्मनोः |
प्रस्रवन्त्यन्तरुदकं बिसवद्बिसवर्त्म तत् ||९५||
(वा. उ. अ. ८) |
Adhikarana ku~jcanalakShaNam (96) · Śloka 96
ਵਾਤਾਦ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸਙ੍ਕੋਚਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਮਲਾ ਯਦਾ |
ਤਦਾ ਦ੍ਰਸ੍ਟੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਕੁਞ੍ਚਨਂ ਨਾਮ ਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ||੯੬||
View original
वाताद्या वर्त्मसङ्कोचं जनयन्ति मला यदा |
तदा द्रष्टुं न शक्नोति कुञ्चनं नाम तद्विदुः ||९६||
Adhikarana pakShmakopalakShaNam (97-98) · Śloka 98
ਪ੍ਰਚਾਲਿਤਾਨਿ ਵਾਤੇਨ ਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣ੍ਯਕ੍ਸਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਹਿ |
ਘਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸਿ ਮੁਹੁਸ੍ਤਾਨਿ ਸਂਰਮ੍ਭਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਚ ||੯੭||
ਅਸਿਤੇ ਸਿਤਭਾਗੇ ਚ ਮੂਲਕੋਸਾਤ੍ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਪਿ |
ਪਕ੍ਸ੍ਮਕੋਪਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ ||੯੮||
View original
प्रचालितानि वातेन पक्ष्माण्यक्षि विशन्ति हि |
घृष्यन्त्यक्षि मुहुस्तानि संरम्भं जनयन्ति च ||९७||
असिते सितभागे च मूलकोषात् पतन्त्यपि |
पक्ष्मकोपः स विज्ञेयो व्याधिः परमदारुणः ||९८||
Adhikarana pakShmashAtalakShaNam (99) · Śloka 102
ਵਰ੍ਤ੍ਮਪਕ੍ਸ੍ਮਾਸ਼ਯਗਤਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰੋਮਾਣਿ ਸ਼ਾਤਯੇਤ੍ |
ਕਣ੍ਡੂਂ ਦਾਹਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤਂ ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੯੯||
ਨਵ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤੇਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਮਜਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ |
ਸ਼ੁਕ੍ਲਭਾਗੇ ਦਸ਼ੈਕਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕਸ੍ਣਭਾਗਜਾਃ ||੧੦੦||
ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਦਸ੍ਟਿਜਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ |
ਬਾਹ੍ਯਜੌ ਦ੍ਵੌ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੌ ਰੋਗੌ ਪਰਮਦਾਰੁਣੌ ||੧੦੧||
ਭੂਯ ਏਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਰੂਪਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੈਃ ||੧੦੨||
(ਇਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਮਗਤਾਃ) |
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੧) |
View original
वर्त्मपक्ष्माशयगतं पित्तं रोमाणि शातयेत् |
कण्डूं दाहं च कुरुते पक्ष्मशातं तमादिशेत् ||९९||
नव सन्ध्याश्रयास्तेषु वर्त्मजास्त्वेकविंशतिः |
शुक्लभागे दशैकश्च चत्वारः कृष्णभागजाः ||१००||
सर्वाश्रयाः सप्तदश दृष्टिजा द्वादशैव तु |
बाह्यजौ द्वौ समाख्यातौ रोगौ परमदारुणौ ||१०१||
भूय एतान् प्रवक्ष्यामि सङ्ख्यारूपचिकित्सितैः ||१०२||
(इति वर्त्मगताः) |
(सु. उ. तं. अ. १) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 59
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੫੯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने नेत्ररोगनिदानं समाप्तम् ||५९||