Adhikarana karNashUlasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (1) · Śloka 1
ਅਥ ਕਰ੍ਣਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍ | ਸਮੀਰਣਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਗਤੋਨ੍ਯਥਾਚਰਨ੍ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸ਼ੂਲਮਤੀਵ ਕਰ੍ਣਯੋਃ | ਕਰੋਤਿ ਦੋਸੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਮਾਵਤਃ ਸ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਃ ਕਥਿਤੋ ਦੁਰਾਚਰਃ ||੧|| (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੦) |
अथ कर्णरोगनिदानम् | समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरन् समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः | करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||१|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAda-bAdhiryalakShaNam (2-3) · Śloka 3
ਕਰ੍ਣਸ੍ਰੋਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ ਵਾਤੇ ਸ਼ਣੋਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਸ੍ਵਰਾਨ੍ | ਭੇਰੀਮਦਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਕਰ੍ਣਨਾਦਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੨|| ਯਦਾ ਸ਼ਬ੍ਦਵਹਂ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਰੋਤ ਆਵਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ | ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਵਿਤੋ ਵਾਪਿ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਤੇਨ ਜਾਯਤੇ ||੩||
कर्णस्रोतः स्थिते वाते शृणोति विविधान् स्वरान् | भेरीमृदङ्गशङ्खानां कर्णनादः स उच्यते ||२|| यदा शब्दवहं वायुः स्रोत आवृत्य तिष्ठति | शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNakShveDalakShaNam (4) · Śloka 4
ਵਾਯੁਃ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵੇਣੁਘੋਸੋਪਮਂ ਸ੍ਵਨਮ੍ | ਕਰੋਤਿ ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕ੍ਸ੍ਵੇਡਂ ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੪||
वायुः पित्तादिभिर्युक्तो वेणुघोषोपमं स्वनम् | करोति कर्णयोः क्ष्वेडं कर्णक्ष्वेडः स उच्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasrAvalakShaNam (5) · Śloka 5
ਸ਼ਿਰੋਭਿਘਾਤਾਦਥਵਾ ਨਿਮਜ੍ਜਤੋ ਜਲੇ ਪ੍ਰਪਾਕਾਦਥਵਾਪਿ ਵਿਦ੍ਰਧੇਃ | ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਧਿ ਪੂਯਂ ਸ਼੍ਰਵਣੋਨਿਲਾਰ੍ਦਿਤਃ ਸ ਕਰ੍ਣਸਂਸ੍ਰਾਵ ਇਤਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੫|| (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੦) |
शिरोऽभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः | स्रवेद्धि पूयं श्रवणोऽनिलार्दितः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||५|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagUthaka-karNapratinAhalakShaNam (6-7) · Śloka 7
ਮਾਰੁਤਃ ਕਫਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਣਕਣ੍ਡੂਂ ਕਰੋਤਿ ਚ | ਪਿਤ੍ਤੋਸ੍ਮਸ਼ੋਸਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਣਗੂਥਕਮ੍ ||੬|| ਸ ਕਰ੍ਣਗੂਥੋ ਦ੍ਰਵਤਾਂ ਗਤੋ ਯਦਾ ਵਿਲਾਯਿਤੋ ਘ੍ਰਾਣਮੁਖਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ | ਤਦਾ ਸ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਤਿਨਾਹਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਕਾਰਃ ਸ਼ਿਰਸੋਰ੍ਧਭੇਦਕਤ੍ ||੭|| (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੦) |
मारुतः कफसंयुक्तः कर्णकण्डूं करोति च | पित्तोष्मशोषितः श्लेष्मा कुरुते कर्णगूथकम् ||६|| स कर्णगूथो द्रवतां गतो यदा विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते | तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽर्धभेदकृत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimikarNakalakShaNam (8) · Śloka 8
ਯਦਾ ਤੁ ਮੂਰ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਥਵਾਪਿ ਜਨ੍ਤਵਃ ਸਜਨ੍ਤ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯਥਵਾਪਿ ਮਕ੍ਸਿਕਾਃ | ਤਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣੋ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਭਿਸਗ੍ਭਿਰਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਮਿਕਰ੍ਣਕੋ ਗਦਃ ||੮|| (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੦) |
यदा तु मूर्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः | तद्व्यञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः क्रिमिकर्णको गदः ||८|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapraviShTapata~ggakITAdilakShaNam (9-10) · Śloka 10
ਪਤਙ੍ਗਾਃ ਸ਼ਤਪਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਸ੍ਰੋਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹਿ | ਅਰਤਿਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤ੍ਵਂ ਚ ਭਸ਼ਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਮ੍ ||੯|| ਕਰ੍ਣੋ ਨਿਸ੍ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਫਰਫਰਾਯਤੇ | ਕੀਟੇ ਚਰਤਿ ਰੁਕ੍ ਤੀਵ੍ਰਾ ਨਿਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਾ ||੧੦||
पतङ्गाः शतपद्यश्च कर्णस्रोतः प्रविश्य हि | अरतिं व्याकुलत्वं च भृशं कुर्वन्ति वेदनाम् ||९|| कर्णो निस्तुद्यते तस्य तथा फरफरायते | कीटे चरति रुक् तीव्रा निष्पन्दे मन्दवेदना ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavidradhilakShaNam (11) · Śloka 11
ਕ੍ਸਤਾਭਿਘਾਤਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਰਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ਦੋਸਕਤੋਪਰਃ ਪੁਨਃ | ਸਰਕ੍ਤਪੀਤਾਰੁਣਮਸ੍ਰਮਾਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਤੋਦਧੂਮਾਯਨਦਾਹਚੋਸਵਾਨ੍ ||੧੧|| (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੨੦) |
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः | सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||११|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapAkalakShaNam (12) · Śloka 12
ਕਰ੍ਣਪਾਕਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕੋਥਵਿਕ੍ਲੇਦਕਦ੍ਭਵੇਤ੍ | ਕਰ੍ਣਵਿਦ੍ਰਧਿਪਾਕਾਦ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਚਾਮ੍ਬੁਪੂਰਣਾਤ੍ ||੧੨||
कर्णपाकस्तु पित्तेन कोथविक्लेदकृद्भवेत् | कर्णविद्रधिपाकाद्वा जायते चाम्बुपूरणात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNalakShaNam (13) · Śloka 13
ਪੂਯਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪੂਤਿ ਵਾ ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਕਃ |੧੩|
पूयं स्रवति पूति वा स ज्ञेयः पूतिकर्णकः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatashothArbudArshasAM lakShaNam (13) · Śloka 13
ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਥਾਰ੍ਬੁਦਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਜਾਨੀਯਾਦੁਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣੈਃ ||੧੩||
कर्णशोथार्बुदार्शांसि जानीयादुक्तलक्षणैः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (14-15) · Śloka 15
ਨਾਦੋਤਿਰੁਕ੍ ਕਰ੍ਣਮਲਸ੍ਯ ਸ਼ੋਸਃ ਸ੍ਰਾਵਸ੍ਤਨੁਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚ ਵਾਤਾਤ੍ | ਸ਼ੋਥਃ ਸਰਾਗੋ ਦਰਣਂ ਵਿਦਾਹਃ ਸਪੀਤਪੂਤਿਸ੍ਰਵਣਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ||੧੪|| ਵੈਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਕਣ੍ਡੂਸ੍ਥਿਰਸ਼ੋਥਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਰੁਜਃ ਕਫਾਚ੍ਚ | ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਦੋਸਵਰ੍ਣਃ ||੧੫|| (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੨੬) |
नादोऽतिरुक् कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात् | शोथः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिस्रवणं च पित्तात् ||१४|| वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोथशुक्लस्निग्धस्रुतिः स्वल्परुजः कफाच्च | सर्वाणि रूपाणि च सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः ||१५|| (च. चि. अ. २६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paripoTakalakShaNam (16) · Śloka 16
ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਚ੍ਚਿਰੋਤ੍ਸਸ੍ਟੇ ਸਹਸਾਤਿਪ੍ਰਵਰ੍ਧਿਤੇ | ਕਰ੍ਣਸ਼ੋਥੋ ਭਵੇਤ੍ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਸਰੁਜਃ ਪਰਿਪੋਟਵਾਨ੍ | ਕਸ੍ਣਾਰੁਣਨਿਭਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸ ਵਾਤਾਤ੍ ਪਰਿਪੋਟਕਃ ||੧੬|| (ਸੁ. ਚਿ. ਅ. ੨੫) |
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽतिप्रवर्धिते | कर्णशोथो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् | कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||१६|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtalakShaNam (17) · Śloka 17
ਗੁਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੋਗਾਤ੍ਤਾਡਨਾਦ੍ਘਰ੍ਸਣਾਦਪਿ | ਸ਼ੋਥਃ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਯਾਵੋ ਦਾਹਪਾਕਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਃ ||੧੭|| ਰਕ੍ਤੋ ਵਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਤਃ ਸ ਗਦੋ ਮਤਃ | (ਸੁ. ਚਿ. ਅ. ੨੫) |
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्घर्षणादपि | शोथः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुजान्वितः ||१७|| रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः | (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthakalakShaNam (18-20) · Śloka 20
ਕਰ੍ਣਂ ਬਲਾਦ੍ਵਰ੍ਧਯਤਃ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ ||੧੮|| ਕਫਂ ਸਙ੍ਗਹ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੋਥਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਵੇਦਨਮ੍ | ਉਨ੍ਮਨ੍ਥਕਃ ਸਕਣ੍ਡੂਕੋ ਵਿਕਾਰਃ ਕਫਵਾਤਜਃ ||੧੯|| ਸਂਵਰ੍ਧ੍ਯਮਾਨੇ ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧੇ ਕਣ੍ਡੂਪਾਕਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਃ | ਸ਼ੋਥੋ ਭਵਤਿ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸੋ ਦੁਃਖਵਰ੍ਧਨਃ ||੨੦|| (ਸੁ. ਚਿ. ਅ. ੨੫) |
कर्णं बलाद्वर्धयतः पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||१८|| कफं सङ्गृह्य कुरुते शोथं स्तब्धमवेदनम् | उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||१९|| संवर्ध्यमाने दुर्विद्धे कण्डूपाकरुजान्वितः | शोथो भवति पाकश्च त्रिदोषो दुःखवर्धनः ||२०|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parilehIlakShaNam (21-22) · Śloka 22
ਕਫਾਸਕ੍ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾਭਾ ਵਿਸਰ੍ਪਿਣਃ | ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਾਲ੍ਯਾਂ ਪਿਡਕਾਃ ਕਣ੍ਡੂਦਾਹਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ||੨੧|| ਕਫਾਸਕ੍ਕ੍ਰਿਮਿਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸ ਵਿਸਰ੍ਪਨ੍ਨਿਤਸ੍ਤਤਃ | ਲਿਹੇਤ੍ ਸਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਂ ਪਾਲੀਂ ਪਰਿਲੇਹੀਤਿ ਸ ਸ੍ਮਤਃ ||੨੨|| (ਸੁ. ਚਿ. ਅ. ੨੫) |
कफासृक्क्रिमयः क्रुद्धाः सर्षपाभा विसर्पिणः | कुर्वन्ति पाल्यां पिडकाः कण्डूदाहरुजान्विताः ||२१|| कफासृक्क्रिमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः | लिहेत् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||२२|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਕਰ੍ਣਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੫੭||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कर्णरोगनिदानं समाप्तम् ||५७||
🔊 Audio coming soon