അഥ യോനിവ്യാപന്നിദാനമ് | വിംശതിര്വ്യാപദോ യോനൌ നിര്ദിഷ്ടാ രോഗസങ്ഗ്രഹേ | മിഥ്യാചാരേണ താഃ സ്ത്രീണാം പ്രദുഷ്ടേനാര്തവേന ച ||൧|| ജായന്തേ ബീജദോഷാച്ച ദൈവാച്ച ശൃണു താഃ പൃഥക് | (ച. ചി. അ. ൩൦) |
View original
अथ योनिव्यापन्निदानम् | विंशतिर्व्यापदो योनौ निर्दिष्टा रोगसङ्ग्रहे | मिथ्याचारेण ताः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ||१|| जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् | (च. चि. अ. ३०) |
🔊 Audio coming soon
Show commentary
മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)
സ്ത്ര്യധികാരാനുവൃത്തേഃ പ്രദുഷ്ടാര്തവകാര്യത്വാച്ച യോനിവ്യാപന്നിദാനമാഹ– വിംശതിരിത്യാദി| രോഗസങ്ഗ്രഹ ഇതി അഷ്ടോദരീയേ, ചരകോക്തത്വാദസ്യ വാക്യസ്യ| മിഥ്യാചാരേണ അസമ്യഗാഹാരാചാരേണ, ചരതേര്ഗതിഭക്ഷണാര്ഥത്വാത്| പ്രദുഷ്ടേനാര്തവേനേതി വാതാദിദുഷ്ടരജസേത്യര്ഥഃ| തേന, വന്ധ്യാദിഷ്വാര്തവദുഷ്ടിരപി കാരണം ഭവതി| ബീജദോഷാന്മാതാപിത്രോരാരമ്ഭകബീജദോഷാത്| ദൈവാത് പ്രാക്തനാധര്മകാരണാത്; ദൈവസ്യ സര്വത്ര കാരണത്വേ സിദ്ധേऽത്ര വിശേഷേണ കാരണത്വമുക്തമ്||൧||–
ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)
യോനിപ്രവൃത്തത്വാദസൃഗ്ദരസ്യാനന്തരം യോനിവ്യാപന്നിദാനമാഹ– വിംശതിരിത്യാദി| വ്യാപദോ രോഗാഃ| രോഗസങ്ഗ്രഹ ഇതി അഷ്ടോദരീയേ, ചരകോക്തേഃ| മിഥ്യാചാരതഃ അസമ്യഗാഹാരാചാരതഃ| പ്രദുഷ്ടേനാര്തവേനേതി കുപിതവാതാദിദുഷ്ടേനാര്തവേന, ബന്ധ്യാസു ആര്തവദുഷ്ടിരപി കാരണം ഭവതി| ബീജദോഷാദിത്യാദി ഗര്ഭാരമ്ഭകബീജഗതാര്തവദോഷാത്| ദൈവാദിത്യാദി ദൈവം സര്വത്ര സാധാരണം വിശിഷ്ടദൃഷ്ടകാരണാദര്ശനേ സതി കാര്യദര്ശനാദുന്നേയമ്||൧||–