അഥാസൃഗ്ദരനിദാനമ് | വിരുദ്ധമദ്യാധ്യശനാദജീര്ണാദ്ഗര്ഭപ്രപാതാദതിമൈഥുനാച്ച | യാനാധ്വശോകാദതികര്ഷണാച്ച ഭാരാഭിഘാതാച്ഛയനാദ്ദിവാ ച | തം ശ്ലേഷ്മപിത്താനിലസന്നിപാതൈശ്ചതുഷ്പ്രകാരം പ്രദരം വദന്തി ||൧||
View original
अथासृग्दरनिदानम् | विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च | यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च | तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुष्प्रकारं प्रदरं वदन्ति ||१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)
സ്ത്രീപുംസാം സാധാരണാന് വികാരാനഭിധായ പുമ്പ്രതിനിയതസ്യോപദംശാദേരുക്തത്വാത് സ്ത്രീനിയതരോഗാഭിധാനമ്| തത്ര ച യോനിവ്യാപത്തിവിശേഷേऽപ്യാര്തവപ്രവൃത്തിസദ്ഭാവാത് പ്രഥമം ദുഷ്ടാര്തവപ്രവൃത്തിസ്വരൂപം പ്രദരമാഹ– വിരുദ്ധേത്യാദി| വിരുദ്ധമദ്യം ദുഷ്ടമദ്യമ്; അഥവാ വിരുദ്ധം സംയോഗാദിവിരുദ്ധം, മദ്യം ച സ്വരൂപതഃ| അജീര്ണാദപക്വഭോജനാത്| അതികര്ഷണാത് ലങ്ഘനാദ്യതിയോഗേന ക്ഷീണധാതുത്വാത്| തം ശ്ലേഷ്മപിത്താനിലസന്നിപാതൈരിത്യത്ര ശ്ലേഷ്മണോऽഗ്രേऽഭിധാനം ശ്ലേഷ്മജേऽപി വേദനാസൂചനാര്ഥമ്||൧||
ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)
അഥ പ്രദരനിദാനാരമ്ഭഃ| തസ്യ നിദാനമാഹ– വിരുദ്ധേത്യാദി| വിരുദ്ധമദ്യം വ്യാപന്നം മദ്യം, കിംവാ വിരുദ്ധം ക്ഷീരമത്സ്യാദി മദ്യം ച| തസ്യ സങ്ഖ്യാസമ്പ്രാപ്തിമാഹ– തമിത്യാദി| വൃദ്ധാഃ വൃദ്ധവൈദ്യാഃ||൧||