Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4
అథాతః క్షుద్రరోగచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1||
యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
తత్రాజగల్లికామామాం జలౌకోభిరుపాచరేత్ |
శుక్తిశ్రుఘ్నీయవక్షారకల్కైశ్చాలేపయేద్భిషక్ ||3||
శ్యామాలాంగలకిపాఠాకల్కైర్వాఽపి విచక్షణః |
పక్వాం వ్రణవిధానేన యథోక్తేన ప్రసాధయేత్ ||4||
View original
अथातः क्षुद्ररोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
तत्राजगल्लिकामामां जलौकोभिरुपाचरेत् |
शुक्तिश्रुघ्नीयवक्षारकल्कैश्चालेपयेद्भिषक् ||३||
श्यामालाङ्गलकिपाठाकल्कैर्वाऽपि विचक्षणः |
पक्वां व्रणविधानेन यथोक्तेन प्रसाधयेत् ||४||
Adhikarana 2 (5-6) · Śloka 6
అంధాలజీం యవప్రఖ్యాం పనసీం కచ్ఛపీం తథా |
పాషాణగర్దభం చైవ పూర్వం స్వేదేన యోజయేత్ ||5||
మనఃశిలాతాలకుష్ఠదారుకల్కైః ప్రలేపయేత్ |
పరిపాకగతాన్ భిత్త్వా వ్రణవత్ సముపాచరేత్ ||6||
View original
अन्धालजीं यवप्रख्यां पनसीं कच्छपीं तथा |
पाषाणगर्दभं चैव पूर्वं स्वेदेन योजयेत् ||५||
मनःशिलातालकुष्ठदारुकल्कैः प्रलेपयेत् |
परिपाकगतान् भित्त्वा व्रणवत् समुपाचरेत् ||६||
Adhikarana 3 (7-8) · Śloka 8
వివృతామింద్రవృద్ధాం చ గర్దభీం జాలగర్దభం |
ఇరివేల్లీం గంధనామ్నీం కక్షాం విస్ఫోటకాంస్తథా ||7||
పిత్తజస్య విసర్పస్య క్రియయా సాధయేద్భిషక్ |
రోపయేత్ సర్పిషా పక్వాన్ సిద్ధేన మధురౌషధైః ||8||
View original
विवृतामिन्द्रवृद्धां च गर्दभीं जालगर्दभम् |
इरिवेल्लीं गन्धनाम्नीं कक्षां विस्फोटकांस्तथा ||७||
पित्तजस्य विसर्पस्य क्रियया साधयेद्भिषक् |
रोपयेत् सर्पिषा पक्वान् सिद्धेन मधुरौषधैः ||८||
Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11
చిప్య(ప్ప)ముష్ణాంబునా సిక్తముత్కృత్య స్రావయేద్భిషక్ |
చక్రతైలేన చాభ్యజ్య సర్జచూర్ణేన చూర్ణయేత్ ||9||
బంధేనోపచరేచ్చైనమశక్యం చాగ్నినా దహేత్ |
మధురౌషధసిద్ధేన తతస్తైలేన రోపయేత్ ||10||
కునఖే విధిరప్యేష కార్యో హి భిషజా భవేత్ |
ఉపాచరేదనుశయీం శ్లేష్మవిద్రధివద్భిషక్ ||11||
View original
चिप्य(प्प)मुष्णाम्बुना सिक्तमुत्कृत्य स्रावयेद्भिषक् |
चक्रतैलेन चाभ्यज्य सर्जचूर्णेन चूर्णयेत् ||९||
बन्धेनोपचरेच्चैनमशक्यं चाग्निना दहेत् |
मधुरौषधसिद्धेन ततस्तैलेन रोपयेत् ||१०||
कुनखे विधिरप्येष कार्यो हि भिषजा भवेत् |
उपाचरेदनुशयीं श्लेष्मविद्रधिवद्भिषक् ||११||
Adhikarana 5 (12-16) · Śloka 16
విదారికాం సమభ్యజ్య స్విన్నాం విమ్లాప్య లేపయేత్ |
నగవృత్తికవర్షాభూబిల్వమూలైః సుపేషితైః ||12||
వ్రణభావగతాయాం వా కృత్వా సంశోధనక్రియాం |
రోపణార్థం హితం తైలం కషాయమధురైః శృతం ||13||
ప్రచ్ఛానైర్వా జలౌకోభిః స్రావ్యాఽపక్వా విదారికా |
అజకర్ణైః సపాలాశమూలకల్కైః ప్రలేపయేత్ ||14||
పక్వాం విదార్య శస్త్రేణ పటోలపిచుమర్దయోః |
కల్కేన తిలయుక్తేన సర్పిర్మిశ్రేణ లేపయేత్ ||15||
బద్ధ్వా చ క్షీరవృక్షస్య కషాయైః ఖదిరస్య చ |
వ్రణం ప్రక్షాలయేచ్ఛుద్ధాం తతస్తాం రోపయేత్ పునః ||16||
View original
विदारिकां समभ्यज्य स्विन्नां विम्लाप्य लेपयेत् |
नगवृत्तिकवर्षाभूबिल्वमूलैः सुपेषितैः ||१२||
व्रणभावगतायां वा कृत्वा संशोधनक्रियाम् |
रोपणार्थं हितं तैलं कषायमधुरैः शृतम् ||१३||
प्रच्छानैर्वा जलौकोभिः स्राव्याऽपक्वा विदारिका |
अजकर्णैः सपालाशमूलकल्कैः प्रलेपयेत् ||१४||
पक्वां विदार्य शस्त्रेण पटोलपिचुमर्दयोः |
कल्केन तिलयुक्तेन सर्पिर्मिश्रेण लेपयेत् ||१५||
बद्ध्वा च क्षीरवृक्षस्य कषायैः खदिरस्य च |
व्रणं प्रक्षालयेच्छुद्धां ततस्तां रोपयेत् पुनः ||१६||
Adhikarana 6 (17-18) · Śloka 19
మేదోఽర్బుదవిధానేన సాధయేచ్ఛర్కరార్బుదం |
కచ్ఛూం విచర్చికాం పామాం కుష్ఠవత్ సముపాచరేత్ ||17||
లేపశ్చ శస్యతే సిక్థశతాహ్వాగౌరసర్షపైః |
వచాదార్వీసర్షపైర్వా తైలం వా నక్తమాలజం ||18||
సారతైలమథాభ్యంగే కుర్వీత కటుకైః శృతం |19|
View original
मेदोऽर्बुदविधानेन साधयेच्छर्करार्बुदम् |
कच्छूं विचर्चिकां पामां कुष्ठवत् समुपाचरेत् ||१७||
लेपश्च शस्यते सिक्थशताह्वागौरसर्षपैः |
वचादार्वीसर्षपैर्वा तैलं वा नक्तमालजम् ||१८||
सारतैलमथाभ्यङ्गे कुर्वीत कटुकैः शृतम् |१९|
Adhikarana 7 (19-20) · Śloka 20
పాదదార్యాం సిరాం విద్ధ్వా స్వేదాభ్యంగౌ ప్రయోజయేత్ ||19||
మధూచ్ఛిష్టవసామజ్జసర్జచూర్ణఘృతైః కృతః |
యవాహ్వగైరికోన్మిశ్రైః పాదలేపః ప్రశస్యతే ||20||
View original
पाददार्यां सिरां विद्ध्वा स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||१९||
मधूच्छिष्टवसामज्जसर्जचूर्णघृतैः कृतः |
यवाह्वगैरिकोन्मिश्रैः पादलेपः प्रशस्यते ||२०||
Adhikarana 8 (21-22) · Śloka 23
పాదౌ సిక్త్వాఽఽరనాలేన లేపనం హ్యలసే హితం |
కల్కీకృతైర్నింబతిలకాసీసాలైః ససైంధవైః ||21||
లాక్షారసోఽభయా వాఽపి కార్యం స్యాద్రక్తమోక్షణం |
సిద్ధం రసే కంటకార్యాస్తైలం వా సార్షపం హితం ||22||
కాసీసరోచనశిలాచూర్ణైర్వా ప్రతిసారణం |23|
View original
पादौ सिक्त्वाऽऽरनालेन लेपनं ह्यलसे हितम् |
कल्कीकृतैर्निम्बतिलकासीसालैः ससैन्धवैः ||२१||
लाक्षारसोऽभया वाऽपि कार्यं स्याद्रक्तमोक्षणम् |
सिद्धं रसे कण्टकार्यास्तैलं वा सार्षपं हितम् ||२२||
कासीसरोचनशिलाचूर्णैर्वा प्रतिसारणम् |२३|
Adhikarana 9 (23) · Śloka 23
ఉత్కృత్య దగ్ధ్వా స్నేహేన జయేత్ కదరసంజ్ఞకం ||23||
View original
उत्कृत्य दग्ध्वा स्नेहेन जयेत् कदरसञ्ज्ञकम् ||२३||
Adhikarana 10 (24-26) · Śloka 27
ఇంద్రలుప్తే సిరాం మూర్ధ్ని స్నిగ్ధస్విన్నస్య మోక్షయేత్ |
కల్కైః సమరిచైర్దిహ్యాచ్ఛిలాకాసీసతుత్థకైః ||24||
కుటన్నటదారుకల్కైర్లేపనం వా ప్రశస్యతే |
ప్రచ్ఛయిత్వాఽవగాఢం వా గుంజాకల్కైర్ముహుర్ముహుః ||25||
లేపయేదుపశాంత్యర్థం కుర్యాద్వాఽపి రసాయనం |
మాలతీకరవీరాగ్నినక్తమాలవిపాచితం ||26||
తైలమభ్యంజనే శస్తమింద్రలుప్తాపహం పరం |27|
View original
इन्द्रलुप्ते सिरां मूर्ध्नि स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत् |
कल्कैः समरिचैर्दिह्याच्छिलाकासीसतुत्थकैः ||२४||
कुटन्नटदारुकल्कैर्लेपनं वा प्रशस्यते |
प्रच्छयित्वाऽवगाढं वा गुञ्जाकल्कैर्मुहुर्मुहुः ||२५||
लेपयेदुपशान्त्यर्थं कुर्याद्वाऽपि रसायनम् |
मालतीकरवीराग्निनक्तमालविपाचितम् ||२६||
तैलमभ्यञ्जने शस्तमिन्द्रलुप्तापहं परम् |२७|
Adhikarana 11 (27-28) · Śloka 30
అరూంషికాం హృతే రక్తే సేచయేన్నింబవారిణా ||27||
దిహ్యాత్ సైంధవయుక్తేన వాజివిష్ఠారసేన తు |
హరితాలనిశానింబకల్కైర్వా సపటోలజైః ||28||
యష్టీనీలోత్పలైరండమార్కవైర్వా ప్రలేపయేత్ |
ఇంద్రలుప్తాపహం తైలమభ్యంగే చ ప్రశస్యతే |30|
View original
अरूंषिकां हृते रक्ते सेचयेन्निम्बवारिणा ||२७||
दिह्यात् सैन्धवयुक्तेन वाजिविष्ठारसेन तु |
हरितालनिशानिम्बकल्कैर्वा सपटोलजैः ||२८||
यष्टीनीलोत्पलैरण्डमार्कवैर्वा प्रलेपयेत् |
इन्द्रलुप्तापहं तैलमभ्यङ्गे च प्रशस्यते |३०|
Adhikarana 12 (29-30) · Śloka 30
సిరాం దారుణకే విద్ధ్వా స్నిగ్ధస్విన్నస్య మూర్ధని ||29||
అవపీడం శిరోబస్తిమభ్యంగం చ ప్రయోజయేత్ |
క్షాలనే కోద్రవతృణక్షారతోయం ప్రశస్యతే ||30||
View original
सिरां दारुणके विद्ध्वा स्निग्धस्विन्नस्य मूर्धनि ||२९||
अवपीडं शिरोबस्तिमभ्यङ्गं च प्रयोजयेत् |
क्षालने कोद्रवतृणक्षारतोयं प्रशस्यते ||३०||
Adhikarana 13 (31) · Śloka 31
ఉపరిష్టాత్ ప్రవక్ష్యామి విధిం పలితనాశనం |31|
View original
उपरिष्टात् प्रवक्ष्यामि विधिं पलितनाशनम् |३१|
Adhikarana 14 (31) · Śloka 32
మసూరికాయాం కుష్ఠఘ్నలేపనాదిక్రియా హితా ||31||
పిత్తశ్లేష్మవిసర్పోక్తా క్రియా వా సంప్రశస్యతే |32|
View original
मसूरिकायां कुष्ठघ्नलेपनादिक्रिया हिता ||३१||
पित्तश्लेष्मविसर्पोक्ता क्रिया वा सम्प्रशस्यते |३२|
Adhikarana 15 (32) · Śloka 33
జతుమణిం సముత్కృత్య మషకం తిలకాలకం ||32||
క్షారేణ ప్రదహేద్యుక్త్యా వహ్నినా వా శనైః శనైః |33|
View original
जतुमणिं समुत्कृत्य मषकं तिलकालकम् ||३२||
क्षारेण प्रदहेद्युक्त्या वह्निना वा शनैः शनैः |३३|
Adhikarana 16 (33-36) · Śloka 36
న్యచ్ఛేవ్యంగే సిరామోక్షో నీలికాయాం చ శస్యతే ||33||
యథాన్యాయం యథాభ్యాసం లాలాట్యాదిసిరావ్యధః |
ఘృష్ట్వా దిహ్యాత్త్వచం పిష్ట్వా క్షీరిణాం క్షీరసంయుతాం ||34||
బలాతిబలయష్ట్యాహ్వరజనీర్వా ప్రలేపనం |
పయస్యాగురుకాలీయలేపనం వా సగైరికం ||35||
క్షౌద్రాజ్యయుక్తయా లింపేద్దంష్ట్రయా శూకరస్య చ |
కపిత్థరాజాదనయోః కల్కం వా హితముచ్యతే ||36||
View original
न्यच्छेव्यङ्गे सिरामोक्षो नीलिकायां च शस्यते ||३३||
यथान्यायं यथाभ्यासं लालाट्यादिसिराव्यधः |
घृष्ट्वा दिह्यात्त्वचं पिष्ट्वा क्षीरिणां क्षीरसंयुताम् ||३४||
बलातिबलयष्ट्याह्वरजनीर्वा प्रलेपनम् |
पयस्यागुरुकालीयलेपनं वा सगैरिकम् ||३५||
क्षौद्राज्ययुक्तया लिम्पेद्दंष्ट्रया शूकरस्य च |
कपित्थराजादनयोः कल्कं वा हितमुच्यते ||३६||
Adhikarana 17 (37) · Śloka 38
యౌవనే పిడకాస్వేష విశేషాచ్ఛర్దనం హితం |
లేపనం చ వచారోధ్రసైంధవైః సర్షపాన్వితైః ||37||
కుస్తుంబురువచాలోధ్రకుష్ఠైర్వా లేపనం హితం |38|
View original
यौवने पिडकास्वेष विशेषाच्छर्दनं हितम् |
लेपनं च वचारोध्रसैन्धवैः सर्षपान्वितैः ||३७||
कुस्तुम्बुरुवचालोध्रकुष्ठैर्वा लेपनं हितम् |३८|
Adhikarana 18 (38-39) · Śloka 39
పద్మినీకంటకే రోగే ఛర్దయేన్నింబవారిణా ||38||
తేనైవ సిద్ధం సక్షౌద్రం సర్పిఃపానం ప్రదాపయేత్ |
నింబారగ్వధయోః కల్కో హిత ఉత్సాదనే భవేత్ ||39||
View original
पद्मिनीकण्टके रोगे छर्दयेन्निम्बवारिणा ||३८||
तेनैव सिद्धं सक्षौद्रं सर्पिःपानं प्रदापयेत् |
निम्बारग्वधयोः कल्को हित उत्सादने भवेत् ||३९||
Adhikarana 19 (40-42) · Śloka 42
పరివృత్తిం ఘృతాభ్యక్తాం సుస్విన్నాముపనాహయేత్ |
తతోఽభ్యజ్య శనైశ్చర్మ చానయేత్ పీడయేన్మణిం ||40||
ప్రవిష్టే చ మణౌ చర్మ స్వేదయేదుపనాహనైః |
త్రిరాత్రం పంచరాత్రం వా వాతఘ్నైః సాల్వణాదిభిః ||41||
దద్యాద్వాతహరాన్ బస్తీన్ స్నిగ్ధాన్యన్నాని భోజయేత్ |
వపాటికాం జయేదేవం యథాదోషం చికిత్సకః ||42||
View original
परिवृत्तिं घृताभ्यक्तां सुस्विन्नामुपनाहयेत् |
ततोऽभ्यज्य शनैश्चर्म चानयेत् पीडयेन्मणिम् ||४०||
प्रविष्टे च मणौ चर्म स्वेदयेदुपनाहनैः |
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा वातघ्नैः साल्वणादिभिः ||४१||
दद्याद्वातहरान् बस्तीन् स्निग्धान्यन्नानि भोजयेत् |
वपाटिकां जयेदेवं यथादोषं चिकित्सकः ||४२||
Adhikarana 20 (43-47) · Śloka 48
నిరుద్ధప్రకశే నాడీం లౌహీముభయతోముఖీం |
దారవీం వా జతుకృతాం ఘృతాభ్యక్తాం ప్రవేశయేత్ ||43||
పరిషేకే వసామజ్జశిశుమారవరాహయోః |
చక్రతైలం తథా యోజ్యం వాతఘ్నద్రవ్యసంయుతం ||44||
త్ర్యహాత్త్ర్యహాత్ స్థూలతరాం సమ్యంగాడీం ప్రవేశయేత్ |
స్రోతో వివర్ధయేదేవం స్నిగ్ధమన్నం చ భోజయేత్ ||45||
భిత్త్వా వా సేవనీం ముక్త్వా సద్యఃక్షతవదాచరేత్ |
సన్నిరుద్ధగుదం రోగం వల్మీకం వహ్నిరోహిణీం ||46||
ప్రత్యాఖ్యాయ యథాయోగం చికిత్సితమథాచరేత్ |
విసర్పోక్తేన విధినా సాధయేదగ్నిరోహిణీం ||47||
సన్నిరుద్ధగుదే యోజ్యా నిరుద్ధప్రకశక్రియా |48|
View original
निरुद्धप्रकशे नाडीं लौहीमुभयतोमुखीम् |
दारवीं वा जतुकृतां घृताभ्यक्तां प्रवेशयेत् ||४३||
परिषेके वसामज्जशिशुमारवराहयोः |
चक्रतैलं तथा योज्यं वातघ्नद्रव्यसंयुतम् ||४४||
त्र्यहात्त्र्यहात् स्थूलतरां सम्यङ्गाडीं प्रवेशयेत् |
स्रोतो विवर्धयेदेवं स्निग्धमन्नं च भोजयेत् ||४५||
भित्त्वा वा सेवनीं मुक्त्वा सद्यःक्षतवदाचरेत् |
सन्निरुद्धगुदं रोगं वल्मीकं वह्निरोहिणीम् ||४६||
प्रत्याख्याय यथायोगं चिकित्सितमथाचरेत् |
विसर्पोक्तेन विधिना साधयेदग्निरोहिणीम् ||४७||
सन्निरुद्धगुदे योज्या निरुद्धप्रकशक्रिया |४८|
Adhikarana 21 (48-56) · Śloka 56
శస్త్రేణోత్కృత్య వల్మీకం క్షారాగ్నిభ్యాం ప్రసాధయేత్ ||48||
విధానేనార్బుదోక్తేన శోధయిత్వా చ రోపయేత్ |
వల్మీకం తు భవేద్యస్య నాతివృద్ధమమర్మజం ||49||
తత్ర సంశోధనం కృత్వా శోణితం మోక్షయేద్భిషక్ |
కులత్థికాయా మూలైశ్చ గుడూచ్యా లవణేన చ ||50||
ఆరేవతస్య మూలైశ్చ దంతీమూలైస్తథైవ చ |
శ్యామామూలైః సపలలైః శక్తుమిశ్రైః ప్రలేపయేత్ ||51||
సుస్నిగ్ధైశ్చ సుఖోష్ణైశ్చ భిషక్ తముపనాహయేత్ |
పక్వం వా తద్విజానీయాద్గతీః సర్వా యథాక్రమం ||52||
అభిజ్ఞాయ తతశ్ఛిత్త్వా ప్రదహేన్మతిమాన్ భిషక్ |
సంశోధ్య దుష్టమాంసాని క్షారేణ ప్రతిసారయేత్ ||53||
వ్రణం విశుద్ధం విజ్ఞాయ రోపయేన్మతిమాన్ భిషక్ |
సుమనా గ్రంథయశ్చైవ భల్లాతకమనఃశిలే ||54||
కాలానుసారీ సూక్ష్మైలా చందనాగురుణీ తథా |
ఏతైః సిద్ధం నింబతైలం వల్మీకే రోపణం హితం ||55||
పాణిపాదోపరిష్టాత్తు ఛిద్రైర్బహుభిరావృతం |
వల్మీకం యత్ సశోఫం స్యాద్వర్జ్యం తత్తు విజానతా ||56||
View original
शस्त्रेणोत्कृत्य वल्मीकं क्षाराग्निभ्यां प्रसाधयेत् ||४८||
विधानेनार्बुदोक्तेन शोधयित्वा च रोपयेत् |
वल्मीकं तु भवेद्यस्य नातिवृद्धममर्मजम् ||४९||
तत्र संशोधनं कृत्वा शोणितं मोक्षयेद्भिषक् |
कुलत्थिकाया मूलैश्च गुडूच्या लवणेन च ||५०||
आरेवतस्य मूलैश्च दन्तीमूलैस्तथैव च |
श्यामामूलैः सपललैः शक्तुमिश्रैः प्रलेपयेत् ||५१||
सुस्निग्धैश्च सुखोष्णैश्च भिषक् तमुपनाहयेत् |
पक्वं वा तद्विजानीयाद्गतीः सर्वा यथाक्रमम् ||५२||
अभिज्ञाय ततश्छित्त्वा प्रदहेन्मतिमान् भिषक् |
संशोध्य दुष्टमांसानि क्षारेण प्रतिसारयेत् ||५३||
व्रणं विशुद्धं विज्ञाय रोपयेन्मतिमान् भिषक् |
सुमना ग्रन्थयश्चैव भल्लातकमनःशिले ||५४||
कालानुसारी सूक्ष्मैला चन्दनागुरुणी तथा |
एतैः सिद्धं निम्बतैलं वल्मीके रोपणं हितम् ||५५||
पाणिपादोपरिष्टात्तु छिद्रैर्बहुभिरावृतम् |
वल्मीकं यत् सशोफं स्याद्वर्ज्यं तत्तु विजानता ||५६||
Adhikarana 22 (57-60) · Śloka 60
ధాత్ర్యాః స్తన్యం శోధయిత్వా బాలే సాధ్యాఽహిపూతనా |
పటోలపత్రత్రిఫలారసాంజనవిపాచితం ||57||
పీతం ఘృతం నాశయతి కృచ్ఛ్రామప్యహిపూతనాం |
త్రిఫలాకోలఖదిరకషాయం వ్రణరోపణం ||58||
కాసీసరోచనాతుత్థహరితాలరసాంజనైః |
లేపోఽమ్లపిష్టో బదరీత్వగ్వా సైంధవసంయుతా ||59||
కపాలతుత్థజం చూర్ణం చూర్ణకాలే ప్రయోజయేత్ |
చికిత్సేన్ముష్కకచ్ఛూం చాప్యహిపూతనపామవత్ ||60||
View original
धात्र्याः स्तन्यं शोधयित्वा बाले साध्याऽहिपूतना |
पटोलपत्रत्रिफलारसाञ्जनविपाचितम् ||५७||
पीतं घृतं नाशयति कृच्छ्रामप्यहिपूतनाम् |
त्रिफलाकोलखदिरकषायं व्रणरोपणम् ||५८||
कासीसरोचनातुत्थहरितालरसाञ्जनैः |
लेपोऽम्लपिष्टो बदरीत्वग्वा सैन्धवसंयुता ||५९||
कपालतुत्थजं चूर्णं चूर्णकाले प्रयोजयेत् |
चिकित्सेन्मुष्ककच्छूं चाप्यहिपूतनपामवत् ||६०||
Adhikarana 23 (61-63) · Śloka 63
గుదభ్రంశే గుదం స్విన్నం స్నేహాభ్యక్తం ప్రవేశయేత్ |
కారయేద్గోఫణాబంధం మధ్యచ్ఛిద్రేణ చర్మణా ||61||
వినిర్గమార్థం వాయోశ్చ స్వేదయేచ్చ ముహుర్ముహుః |
క్షీరే మహత్పంచమూలం మూషికాం చాంత్రవర్జితాం ||62||
పక్త్వా తస్మిన్ పచేత్తైలం వాతఘ్నౌషధసంయుతం |
గుదభ్రంశమిదం కృచ్ఛ్రం పానాభ్యంగాత్ ప్రసాధయేత్ ||63||
View original
गुदभ्रंशे गुदं स्विन्नं स्नेहाभ्यक्तं प्रवेशयेत् |
कारयेद्गोफणाबन्धं मध्यच्छिद्रेण चर्मणा ||६१||
विनिर्गमार्थं वायोश्च स्वेदयेच्च मुहुर्मुहुः |
क्षीरे महत्पञ्चमूलं मूषिकां चान्त्रवर्जिताम् ||६२||
पक्त्वा तस्मिन् पचेत्तैलं वातघ्नौषधसंयुतम् |
गुदभ्रंशमिदं कृच्छ्रं पानाभ्यङ्गात् प्रसाधयेत् ||६३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 20
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం చికిత్సాస్థానే క్షుద్రరోగచికిత్సితం నామ వింశోఽధ్యాయః ||20||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने क्षुद्ररोगचिकित्सितं नाम विंशोऽध्यायः ||२०||