Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

20. kṣudrarōgacikitsitam

Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4

அதாதஃ க்ஷுத்ரரோகசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨|| தத்ராஜகல்லிகாமாமாஂ ஜலௌகோபிருபாசரேத் | ஶுக்திஶ்ருக்நீயவக்ஷாரகல்கைஶ்சாலேபயேத்பிஷக் ||௩|| ஶ்யாமாலாங்கலகிபாடாகல்கைர்வாऽபி விசக்ஷணஃ | பக்வாஂ வ்ரணவிதாநேந யதோக்தேந ப்ரஸாதயேத் ||௪||

View original

अथातः क्षुद्ररोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| तत्राजगल्लिकामामां जलौकोभिरुपाचरेत् | शुक्तिश्रुघ्नीयवक्षारकल्कैश्चालेपयेद्भिषक् ||३|| श्यामालाङ्गलकिपाठाकल्कैर्वाऽपि विचक्षणः | पक्वां व्रणविधानेन यथोक्तेन प्रसाधयेत् ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (5-6) · Śloka 6

அந்தாலஜீஂ யவப்ரக்யாஂ பநஸீஂ கச்சபீஂ ததா | பாஷாணகர்தபஂ சைவ பூர்வஂ ஸ்வேதேந யோஜயேத் ||௫|| மநஃஶிலாதாலகுஷ்டதாருகல்கைஃ ப்ரலேபயேத் | பரிபாககதாந் பித்த்வா வ்ரணவத் ஸமுபாசரேத் ||௬||

View original

अन्धालजीं यवप्रख्यां पनसीं कच्छपीं तथा | पाषाणगर्दभं चैव पूर्वं स्वेदेन योजयेत् ||५|| मनःशिलातालकुष्ठदारुकल्कैः प्रलेपयेत् | परिपाकगतान् भित्त्वा व्रणवत् समुपाचरेत् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (7-8) · Śloka 8

விவதாமிந்த்ரவத்தாஂ ச கர்தபீஂ ஜாலகர்தபம் | இரிவேல்லீஂ கந்தநாம்நீஂ கக்ஷாஂ விஸ்போடகாஂஸ்ததா ||௭|| பித்தஜஸ்ய விஸர்பஸ்ய க்ரியயா ஸாதயேத்பிஷக் | ரோபயேத் ஸர்பிஷா பக்வாந் ஸித்தேந மதுரௌஷதைஃ ||௮||

View original

विवृतामिन्द्रवृद्धां च गर्दभीं जालगर्दभम् | इरिवेल्लीं गन्धनाम्नीं कक्षां विस्फोटकांस्तथा ||७|| पित्तजस्य विसर्पस्य क्रियया साधयेद्भिषक् | रोपयेत् सर्पिषा पक्वान् सिद्धेन मधुरौषधैः ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11

சிப்ய(ப்ப)முஷ்ணாம்புநா ஸிக்தமுத்கத்ய ஸ்ராவயேத்பிஷக் | சக்ரதைலேந சாப்யஜ்ய ஸர்ஜசூர்ணேந சூர்ணயேத் ||௯|| பந்தேநோபசரேச்சைநமஶக்யஂ சாக்நிநா தஹேத் | மதுரௌஷதஸித்தேந ததஸ்தைலேந ரோபயேத் ||௧௦|| குநகே விதிரப்யேஷ கார்யோ ஹி பிஷஜா பவேத் | உபாசரேதநுஶயீஂ ஶ்லேஷ்மவித்ரதிவத்பிஷக் ||௧௧||

View original

चिप्य(प्प)मुष्णाम्बुना सिक्तमुत्कृत्य स्रावयेद्भिषक् | चक्रतैलेन चाभ्यज्य सर्जचूर्णेन चूर्णयेत् ||९|| बन्धेनोपचरेच्चैनमशक्यं चाग्निना दहेत् | मधुरौषधसिद्धेन ततस्तैलेन रोपयेत् ||१०|| कुनखे विधिरप्येष कार्यो हि भिषजा भवेत् | उपाचरेदनुशयीं श्लेष्मविद्रधिवद्भिषक् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (12-16) · Śloka 16

விதாரிகாஂ ஸமப்யஜ்ய ஸ்விந்நாஂ விம்லாப்ய லேபயேத் | நகவத்திகவர்ஷாபூபில்வமூலைஃ ஸுபேஷிதைஃ ||௧௨|| வ்ரணபாவகதாயாஂ வா கத்வா ஸஂஶோதநக்ரியாம் | ரோபணார்தஂ ஹிதஂ தைலஂ கஷாயமதுரைஃ ஶதம் ||௧௩|| ப்ரச்சாநைர்வா ஜலௌகோபிஃ ஸ்ராவ்யாऽபக்வா விதாரிகா | அஜகர்ணைஃ ஸபாலாஶமூலகல்கைஃ ப்ரலேபயேத் ||௧௪|| பக்வாஂ விதார்ய ஶஸ்த்ரேண படோலபிசுமர்தயோஃ | கல்கேந திலயுக்தேந ஸர்பிர்மிஶ்ரேண லேபயேத் ||௧௫|| பத்த்வா ச க்ஷீரவக்ஷஸ்ய கஷாயைஃ கதிரஸ்ய ச | வ்ரணஂ ப்ரக்ஷாலயேச்சுத்தாஂ ததஸ்தாஂ ரோபயேத் புநஃ ||௧௬||

View original

विदारिकां समभ्यज्य स्विन्नां विम्लाप्य लेपयेत् | नगवृत्तिकवर्षाभूबिल्वमूलैः सुपेषितैः ||१२|| व्रणभावगतायां वा कृत्वा संशोधनक्रियाम् | रोपणार्थं हितं तैलं कषायमधुरैः शृतम् ||१३|| प्रच्छानैर्वा जलौकोभिः स्राव्याऽपक्वा विदारिका | अजकर्णैः सपालाशमूलकल्कैः प्रलेपयेत् ||१४|| पक्वां विदार्य शस्त्रेण पटोलपिचुमर्दयोः | कल्केन तिलयुक्तेन सर्पिर्मिश्रेण लेपयेत् ||१५|| बद्ध्वा च क्षीरवृक्षस्य कषायैः खदिरस्य च | व्रणं प्रक्षालयेच्छुद्धां ततस्तां रोपयेत् पुनः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (17-18) · Śloka 19

மேதோऽர்புதவிதாநேந ஸாதயேச்சர்கரார்புதம் | கச்சூஂ விசர்சிகாஂ பாமாஂ குஷ்டவத் ஸமுபாசரேத் ||௧௭|| லேபஶ்ச ஶஸ்யதே ஸிக்தஶதாஹ்வாகௌரஸர்ஷபைஃ | வசாதார்வீஸர்ஷபைர்வா தைலஂ வா நக்தமாலஜம் ||௧௮|| ஸாரதைலமதாப்யங்கே குர்வீத கடுகைஃ ஶதம் |௧௯|

View original

मेदोऽर्बुदविधानेन साधयेच्छर्करार्बुदम् | कच्छूं विचर्चिकां पामां कुष्ठवत् समुपाचरेत् ||१७|| लेपश्च शस्यते सिक्थशताह्वागौरसर्षपैः | वचादार्वीसर्षपैर्वा तैलं वा नक्तमालजम् ||१८|| सारतैलमथाभ्यङ्गे कुर्वीत कटुकैः शृतम् |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (19-20) · Śloka 20

பாததார்யாஂ ஸிராஂ வித்த்வா ஸ்வேதாப்யங்கௌ ப்ரயோஜயேத் ||௧௯|| மதூச்சிஷ்டவஸாமஜ்ஜஸர்ஜசூர்ணகதைஃ கதஃ | யவாஹ்வகைரிகோந்மிஶ்ரைஃ பாதலேபஃ ப்ரஶஸ்யதே ||௨௦||

View original

पाददार्यां सिरां विद्ध्वा स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||१९|| मधूच्छिष्टवसामज्जसर्जचूर्णघृतैः कृतः | यवाह्वगैरिकोन्मिश्रैः पादलेपः प्रशस्यते ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (21-22) · Śloka 23

பாதௌ ஸிக்த்வாऽऽரநாலேந லேபநஂ ஹ்யலஸே ஹிதம் | கல்கீகதைர்நிம்பதிலகாஸீஸாலைஃ ஸஸைந்தவைஃ ||௨௧|| லாக்ஷாரஸோऽபயா வாऽபி கார்யஂ ஸ்யாத்ரக்தமோக்ஷணம் | ஸித்தஂ ரஸே கண்டகார்யாஸ்தைலஂ வா ஸார்ஷபஂ ஹிதம் ||௨௨|| காஸீஸரோசநஶிலாசூர்ணைர்வா ப்ரதிஸாரணம் |௨௩|

View original

पादौ सिक्त्वाऽऽरनालेन लेपनं ह्यलसे हितम् | कल्कीकृतैर्निम्बतिलकासीसालैः ससैन्धवैः ||२१|| लाक्षारसोऽभया वाऽपि कार्यं स्याद्रक्तमोक्षणम् | सिद्धं रसे कण्टकार्यास्तैलं वा सार्षपं हितम् ||२२|| कासीसरोचनशिलाचूर्णैर्वा प्रतिसारणम् |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (23) · Śloka 23

உத்கத்ய தக்த்வா ஸ்நேஹேந ஜயேத் கதரஸஞ்ஜ்ஞகம் ||௨௩||

View original

उत्कृत्य दग्ध्वा स्नेहेन जयेत् कदरसञ्ज्ञकम् ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (24-26) · Śloka 27

இந்த்ரலுப்தே ஸிராஂ மூர்த்நி ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய மோக்ஷயேத் | கல்கைஃ ஸமரிசைர்திஹ்யாச்சிலாகாஸீஸதுத்தகைஃ ||௨௪|| குடந்நடதாருகல்கைர்லேபநஂ வா ப்ரஶஸ்யதே | ப்ரச்சயித்வாऽவகாடஂ வா குஞ்ஜாகல்கைர்முஹுர்முஹுஃ ||௨௫|| லேபயேதுபஶாந்த்யர்தஂ குர்யாத்வாऽபி ரஸாயநம் | மாலதீகரவீராக்நிநக்தமாலவிபாசிதம் ||௨௬|| தைலமப்யஞ்ஜநே ஶஸ்தமிந்த்ரலுப்தாபஹஂ பரம் |௨௭|

View original

इन्द्रलुप्ते सिरां मूर्ध्नि स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत् | कल्कैः समरिचैर्दिह्याच्छिलाकासीसतुत्थकैः ||२४|| कुटन्नटदारुकल्कैर्लेपनं वा प्रशस्यते | प्रच्छयित्वाऽवगाढं वा गुञ्जाकल्कैर्मुहुर्मुहुः ||२५|| लेपयेदुपशान्त्यर्थं कुर्याद्वाऽपि रसायनम् | मालतीकरवीराग्निनक्तमालविपाचितम् ||२६|| तैलमभ्यञ्जने शस्तमिन्द्रलुप्तापहं परम् |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (27-28) · Śloka 30

அரூஂஷிகாஂ ஹதே ரக்தே ஸேசயேந்நிம்பவாரிணா ||௨௭|| திஹ்யாத் ஸைந்தவயுக்தேந வாஜிவிஷ்டாரஸேந து | ஹரிதாலநிஶாநிம்பகல்கைர்வா ஸபடோலஜைஃ ||௨௮|| யஷ்டீநீலோத்பலைரண்டமார்கவைர்வா ப்ரலேபயேத் | இந்த்ரலுப்தாபஹஂ தைலமப்யங்கே ச ப்ரஶஸ்யதே |௩௦|

View original

अरूंषिकां हृते रक्ते सेचयेन्निम्बवारिणा ||२७|| दिह्यात् सैन्धवयुक्तेन वाजिविष्ठारसेन तु | हरितालनिशानिम्बकल्कैर्वा सपटोलजैः ||२८|| यष्टीनीलोत्पलैरण्डमार्कवैर्वा प्रलेपयेत् | इन्द्रलुप्तापहं तैलमभ्यङ्गे च प्रशस्यते |३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (29-30) · Śloka 30

ஸிராஂ தாருணகே வித்த்வா ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய மூர்தநி ||௨௯|| அவபீடஂ ஶிரோபஸ்திமப்யங்கஂ ச ப்ரயோஜயேத் | க்ஷாலநே கோத்ரவதணக்ஷாரதோயஂ ப்ரஶஸ்யதே ||௩௦||

View original

सिरां दारुणके विद्ध्वा स्निग्धस्विन्नस्य मूर्धनि ||२९|| अवपीडं शिरोबस्तिमभ्यङ्गं च प्रयोजयेत् | क्षालने कोद्रवतृणक्षारतोयं प्रशस्यते ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (31) · Śloka 31

உபரிஷ்டாத் ப்ரவக்ஷ்யாமி விதிஂ பலிதநாஶநம் |௩௧|

View original

उपरिष्टात् प्रवक्ष्यामि विधिं पलितनाशनम् |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (31) · Śloka 32

மஸூரிகாயாஂ குஷ்டக்நலேபநாதிக்ரியா ஹிதா ||௩௧|| பித்தஶ்லேஷ்மவிஸர்போக்தா க்ரியா வா ஸம்ப்ரஶஸ்யதே |௩௨|

View original

मसूरिकायां कुष्ठघ्नलेपनादिक्रिया हिता ||३१|| पित्तश्लेष्मविसर्पोक्ता क्रिया वा सम्प्रशस्यते |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (32) · Śloka 33

ஜதுமணிஂ ஸமுத்கத்ய மஷகஂ திலகாலகம் ||௩௨|| க்ஷாரேண ப்ரதஹேத்யுக்த்யா வஹ்நிநா வா ஶநைஃ ஶநைஃ |௩௩|

View original

जतुमणिं समुत्कृत्य मषकं तिलकालकम् ||३२|| क्षारेण प्रदहेद्युक्त्या वह्निना वा शनैः शनैः |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (33-36) · Śloka 36

ந்யச்சேவ்யங்கே ஸிராமோக்ஷோ நீலிகாயாஂ ச ஶஸ்யதே ||௩௩|| யதாந்யாயஂ யதாப்யாஸஂ லாலாட்யாதிஸிராவ்யதஃ | கஷ்ட்வா திஹ்யாத்த்வசஂ பிஷ்ட்வா க்ஷீரிணாஂ க்ஷீரஸஂயுதாம் ||௩௪|| பலாதிபலயஷ்ட்யாஹ்வரஜநீர்வா ப்ரலேபநம் | பயஸ்யாகுருகாலீயலேபநஂ வா ஸகைரிகம் ||௩௫|| க்ஷௌத்ராஜ்யயுக்தயா லிம்பேத்தஂஷ்ட்ரயா ஶூகரஸ்ய ச | கபித்தராஜாதநயோஃ கல்கஂ வா ஹிதமுச்யதே ||௩௬||

View original

न्यच्छेव्यङ्गे सिरामोक्षो नीलिकायां च शस्यते ||३३|| यथान्यायं यथाभ्यासं लालाट्यादिसिराव्यधः | घृष्ट्वा दिह्यात्त्वचं पिष्ट्वा क्षीरिणां क्षीरसंयुताम् ||३४|| बलातिबलयष्ट्याह्वरजनीर्वा प्रलेपनम् | पयस्यागुरुकालीयलेपनं वा सगैरिकम् ||३५|| क्षौद्राज्ययुक्तया लिम्पेद्दंष्ट्रया शूकरस्य च | कपित्थराजादनयोः कल्कं वा हितमुच्यते ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (37) · Śloka 38

யௌவநே பிடகாஸ்வேஷ விஶேஷாச்சர்தநஂ ஹிதம் | லேபநஂ ச வசாரோத்ரஸைந்தவைஃ ஸர்ஷபாந்விதைஃ ||௩௭|| குஸ்தும்புருவசாலோத்ரகுஷ்டைர்வா லேபநஂ ஹிதம் |௩௮|

View original

यौवने पिडकास्वेष विशेषाच्छर्दनं हितम् | लेपनं च वचारोध्रसैन्धवैः सर्षपान्वितैः ||३७|| कुस्तुम्बुरुवचालोध्रकुष्ठैर्वा लेपनं हितम् |३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (38-39) · Śloka 39

பத்மிநீகண்டகே ரோகே சர்தயேந்நிம்பவாரிணா ||௩௮|| தேநைவ ஸித்தஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ ஸர்பிஃபாநஂ ப்ரதாபயேத் | நிம்பாரக்வதயோஃ கல்கோ ஹித உத்ஸாதநே பவேத் ||௩௯||

View original

पद्मिनीकण्टके रोगे छर्दयेन्निम्बवारिणा ||३८|| तेनैव सिद्धं सक्षौद्रं सर्पिःपानं प्रदापयेत् | निम्बारग्वधयोः कल्को हित उत्सादने भवेत् ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (40-42) · Śloka 42

பரிவத்திஂ கதாப்யக்தாஂ ஸுஸ்விந்நாமுபநாஹயேத் | ததோऽப்யஜ்ய ஶநைஶ்சர்ம சாநயேத் பீடயேந்மணிம் ||௪௦|| ப்ரவிஷ்டே ச மணௌ சர்ம ஸ்வேதயேதுபநாஹநைஃ | த்ரிராத்ரஂ பஞ்சராத்ரஂ வா வாதக்நைஃ ஸால்வணாதிபிஃ ||௪௧|| தத்யாத்வாதஹராந் பஸ்தீந் ஸ்நிக்தாந்யந்நாநி போஜயேத் | வபாடிகாஂ ஜயேதேவஂ யதாதோஷஂ சிகித்ஸகஃ ||௪௨||

View original

परिवृत्तिं घृताभ्यक्तां सुस्विन्नामुपनाहयेत् | ततोऽभ्यज्य शनैश्चर्म चानयेत् पीडयेन्मणिम् ||४०|| प्रविष्टे च मणौ चर्म स्वेदयेदुपनाहनैः | त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा वातघ्नैः साल्वणादिभिः ||४१|| दद्याद्वातहरान् बस्तीन् स्निग्धान्यन्नानि भोजयेत् | वपाटिकां जयेदेवं यथादोषं चिकित्सकः ||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (43-47) · Śloka 48

நிருத்தப்ரகஶே நாடீஂ லௌஹீமுபயதோமுகீம் | தாரவீஂ வா ஜதுகதாஂ கதாப்யக்தாஂ ப்ரவேஶயேத் ||௪௩|| பரிஷேகே வஸாமஜ்ஜஶிஶுமாரவராஹயோஃ | சக்ரதைலஂ ததா யோஜ்யஂ வாதக்நத்ரவ்யஸஂயுதம் ||௪௪|| த்ர்யஹாத்த்ர்யஹாத் ஸ்தூலதராஂ ஸம்யங்காடீஂ ப்ரவேஶயேத் | ஸ்ரோதோ விவர்தயேதேவஂ ஸ்நிக்தமந்நஂ ச போஜயேத் ||௪௫|| பித்த்வா வா ஸேவநீஂ முக்த்வா ஸத்யஃக்ஷதவதாசரேத் | ஸந்நிருத்தகுதஂ ரோகஂ வல்மீகஂ வஹ்நிரோஹிணீம் ||௪௬|| ப்ரத்யாக்யாய யதாயோகஂ சிகித்ஸிதமதாசரேத் | விஸர்போக்தேந விதிநா ஸாதயேதக்நிரோஹிணீம் ||௪௭|| ஸந்நிருத்தகுதே யோஜ்யா நிருத்தப்ரகஶக்ரியா |௪௮|

View original

निरुद्धप्रकशे नाडीं लौहीमुभयतोमुखीम् | दारवीं वा जतुकृतां घृताभ्यक्तां प्रवेशयेत् ||४३|| परिषेके वसामज्जशिशुमारवराहयोः | चक्रतैलं तथा योज्यं वातघ्नद्रव्यसंयुतम् ||४४|| त्र्यहात्त्र्यहात् स्थूलतरां सम्यङ्गाडीं प्रवेशयेत् | स्रोतो विवर्धयेदेवं स्निग्धमन्नं च भोजयेत् ||४५|| भित्त्वा वा सेवनीं मुक्त्वा सद्यःक्षतवदाचरेत् | सन्निरुद्धगुदं रोगं वल्मीकं वह्निरोहिणीम् ||४६|| प्रत्याख्याय यथायोगं चिकित्सितमथाचरेत् | विसर्पोक्तेन विधिना साधयेदग्निरोहिणीम् ||४७|| सन्निरुद्धगुदे योज्या निरुद्धप्रकशक्रिया |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (48-56) · Śloka 56

ஶஸ்த்ரேணோத்கத்ய வல்மீகஂ க்ஷாராக்நிப்யாஂ ப்ரஸாதயேத் ||௪௮|| விதாநேநார்புதோக்தேந ஶோதயித்வா ச ரோபயேத் | வல்மீகஂ து பவேத்யஸ்ய நாதிவத்தமமர்மஜம் ||௪௯|| தத்ர ஸஂஶோதநஂ கத்வா ஶோணிதஂ மோக்ஷயேத்பிஷக் | குலத்திகாயா மூலைஶ்ச குடூச்யா லவணேந ச ||௫௦|| ஆரேவதஸ்ய மூலைஶ்ச தந்தீமூலைஸ்ததைவ ச | ஶ்யாமாமூலைஃ ஸபலலைஃ ஶக்துமிஶ்ரைஃ ப்ரலேபயேத் ||௫௧|| ஸுஸ்நிக்தைஶ்ச ஸுகோஷ்ணைஶ்ச பிஷக் தமுபநாஹயேத் | பக்வஂ வா தத்விஜாநீயாத்கதீஃ ஸர்வா யதாக்ரமம் ||௫௨|| அபிஜ்ஞாய ததஶ்சித்த்வா ப்ரதஹேந்மதிமாந் பிஷக் | ஸஂஶோத்ய துஷ்டமாஂஸாநி க்ஷாரேண ப்ரதிஸாரயேத் ||௫௩|| வ்ரணஂ விஶுத்தஂ விஜ்ஞாய ரோபயேந்மதிமாந் பிஷக் | ஸுமநா க்ரந்தயஶ்சைவ பல்லாதகமநஃஶிலே ||௫௪|| காலாநுஸாரீ ஸூக்ஷ்மைலா சந்தநாகுருணீ ததா | ஏதைஃ ஸித்தஂ நிம்பதைலஂ வல்மீகே ரோபணஂ ஹிதம் ||௫௫|| பாணிபாதோபரிஷ்டாத்து சித்ரைர்பஹுபிராவதம் | வல்மீகஂ யத் ஸஶோபஂ ஸ்யாத்வர்ஜ்யஂ தத்து விஜாநதா ||௫௬||

View original

शस्त्रेणोत्कृत्य वल्मीकं क्षाराग्निभ्यां प्रसाधयेत् ||४८|| विधानेनार्बुदोक्तेन शोधयित्वा च रोपयेत् | वल्मीकं तु भवेद्यस्य नातिवृद्धममर्मजम् ||४९|| तत्र संशोधनं कृत्वा शोणितं मोक्षयेद्भिषक् | कुलत्थिकाया मूलैश्च गुडूच्या लवणेन च ||५०|| आरेवतस्य मूलैश्च दन्तीमूलैस्तथैव च | श्यामामूलैः सपललैः शक्तुमिश्रैः प्रलेपयेत् ||५१|| सुस्निग्धैश्च सुखोष्णैश्च भिषक् तमुपनाहयेत् | पक्वं वा तद्विजानीयाद्गतीः सर्वा यथाक्रमम् ||५२|| अभिज्ञाय ततश्छित्त्वा प्रदहेन्मतिमान् भिषक् | संशोध्य दुष्टमांसानि क्षारेण प्रतिसारयेत् ||५३|| व्रणं विशुद्धं विज्ञाय रोपयेन्मतिमान् भिषक् | सुमना ग्रन्थयश्चैव भल्लातकमनःशिले ||५४|| कालानुसारी सूक्ष्मैला चन्दनागुरुणी तथा | एतैः सिद्धं निम्बतैलं वल्मीके रोपणं हितम् ||५५|| पाणिपादोपरिष्टात्तु छिद्रैर्बहुभिरावृतम् | वल्मीकं यत् सशोफं स्याद्वर्ज्यं तत्तु विजानता ||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (57-60) · Śloka 60

தாத்ர்யாஃ ஸ்தந்யஂ ஶோதயித்வா பாலே ஸாத்யாऽஹிபூதநா | படோலபத்ரத்ரிபலாரஸாஞ்ஜநவிபாசிதம் ||௫௭|| பீதஂ கதஂ நாஶயதி கச்ச்ராமப்யஹிபூதநாம் | த்ரிபலாகோலகதிரகஷாயஂ வ்ரணரோபணம் ||௫௮|| காஸீஸரோசநாதுத்தஹரிதாலரஸாஞ்ஜநைஃ | லேபோऽம்லபிஷ்டோ பதரீத்வக்வா ஸைந்தவஸஂயுதா ||௫௯|| கபாலதுத்தஜஂ சூர்ணஂ சூர்ணகாலே ப்ரயோஜயேத் | சிகித்ஸேந்முஷ்ககச்சூஂ சாப்யஹிபூதநபாமவத் ||௬௦||

View original

धात्र्याः स्तन्यं शोधयित्वा बाले साध्याऽहिपूतना | पटोलपत्रत्रिफलारसाञ्जनविपाचितम् ||५७|| पीतं घृतं नाशयति कृच्छ्रामप्यहिपूतनाम् | त्रिफलाकोलखदिरकषायं व्रणरोपणम् ||५८|| कासीसरोचनातुत्थहरितालरसाञ्जनैः | लेपोऽम्लपिष्टो बदरीत्वग्वा सैन्धवसंयुता ||५९|| कपालतुत्थजं चूर्णं चूर्णकाले प्रयोजयेत् | चिकित्सेन्मुष्ककच्छूं चाप्यहिपूतनपामवत् ||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (61-63) · Śloka 63

குதப்ரஂஶே குதஂ ஸ்விந்நஂ ஸ்நேஹாப்யக்தஂ ப்ரவேஶயேத் | காரயேத்கோபணாபந்தஂ மத்யச்சித்ரேண சர்மணா ||௬௧|| விநிர்கமார்தஂ வாயோஶ்ச ஸ்வேதயேச்ச முஹுர்முஹுஃ | க்ஷீரே மஹத்பஞ்சமூலஂ மூஷிகாஂ சாந்த்ரவர்ஜிதாம் ||௬௨|| பக்த்வா தஸ்மிந் பசேத்தைலஂ வாதக்நௌஷதஸஂயுதம் | குதப்ரஂஶமிதஂ கச்ச்ரஂ பாநாப்யங்காத் ப்ரஸாதயேத் ||௬௩||

View original

गुदभ्रंशे गुदं स्विन्नं स्नेहाभ्यक्तं प्रवेशयेत् | कारयेद्गोफणाबन्धं मध्यच्छिद्रेण चर्मणा ||६१|| विनिर्गमार्थं वायोश्च स्वेदयेच्च मुहुर्मुहुः | क्षीरे महत्पञ्चमूलं मूषिकां चान्त्रवर्जिताम् ||६२|| पक्त्वा तस्मिन् पचेत्तैलं वातघ्नौषधसंयुतम् | गुदभ्रंशमिदं कृच्छ्रं पानाभ्यङ्गात् प्रसाधयेत् ||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 20

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே க்ஷுத்ரரோகசிகித்ஸிதஂ நாம விஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௦||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने क्षुद्ररोगचिकित्सितं नाम विंशोऽध्यायः ||२०||

🔊 Audio coming soon

20. kṣudrarōgacikitsitam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi