Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
3. garbhāvakrāntiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸੌਮ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਰ੍ਤਵਮਾਗ੍ਨੇਯਮਿਤਰੇਸਾਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਯਣੁਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ, ਪਰਸ੍ਪਰੋਪਕਾਰਾਤ੍ (ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍,) ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ||੩||
View original
सौम्यं शुक्रमार्तवमाग्नेयमितरेषामप्यत्र भूतानां सान्निध्यमस्त्यणुना विशेषेण, परस्परोपकारात् (परस्परानुग्रहात्,) परस्परानुप्रवेशाच्च ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਃ ਸਂਯੋਗੇ ਤੇਜਃ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਵਾਯੁਰੁਦੀਰਯਤਿ, ਤਤਸ੍ਤੇਜੋਨਿਲਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਚ੍ਯੁਤਂ ਯੋਨਿਮਭਿਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ਸਂਸਜ੍ਯਤੇ ਚਾਰ੍ਤਵੇਨ, ਤਤੋਗ੍ਨੀਸੋਮਸਂਯੋਗਾਤ੍ ਸਂਸਜ੍ਯਮਾਨੋ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸੇਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਵੇਦਯਿਤਾ ਸ੍ਪ੍ਰਸ੍ਟਾ ਘ੍ਰਾਤਾ ਦ੍ਰਸ੍ਟਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਰਸਯਿਤਾ ਪੁਰੁਸਃ ਸ੍ਰਸ੍ਟਾ ਗਨ੍ਤਾ ਸਾਕ੍ਸੀ ਧਾਤਾ ਵਕ੍ਤਾ ਯਃ ਕੋਸਾਵਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਭਿਃ ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਚਕੈਰ੍ਨਾਮਭਿਰਭਿਧੀਯਤੇ ਦੈਵਸਂਯੋਗਾਦਕ੍ਸਯੋਵ੍ਯਯੋਚਿਨ੍ਤ੍ਯੋ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹਾਨ੍ਵਕ੍ਸਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਤਮੋਭਿਰ੍ਦੈਵਾਸੁਰੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਭਾਵੈਰ੍ਵਾਯੁਨਾਭਿਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣੋ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ ||੪||
View original
तत्र स्त्रीपुंसयोः संयोगे तेजः शरीराद्वायुरुदीरयति, ततस्तेजोनिलसन्निपाताच्छुक्रं च्युतं योनिमभिप्रतिपद्यते संसृज्यते चार्तवेन, ततोऽग्नीषोमसंयोगात् संसृज्यमानो गर्भाशयमनुप्रतिपद्यते क्षेत्रज्ञो वेदयिता स्प्रष्टा घ्राता द्रष्टा श्रोता रसयिता पुरुषः स्रष्टा गन्ता साक्षी धाता वक्ता यः कोऽसावित्येवमादिभिः पर्यायवाचकैर्नामभिरभिधीयते दैवसंयोगादक्षयोऽव्ययोऽचिन्त्यो भूतात्मना सहान्वक्षं सत्त्वरजस्तमोभिर्दैवासुरैरपरैश्च भावैर्वायुनाऽभिप्रेर्यमाणो गर्भाशयमनुप्रविश्यावतिष्ठते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਬਾਹੁਲ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍, ਆਰ੍ਤਵਬਾਹੁਲ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ, ਸਾਮ੍ਯਾਦੁਭਯੋਰ੍ਨਪੁਂਸਕਮਿਤਿ ||੫||
View original
तत्र शुक्रबाहुल्यात् पुमान्, आर्तवबाहुल्यात् स्त्री, साम्यादुभयोर्नपुंसकमिति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤੁਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਭਵਤਿ ਦਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਃ; ਅਦਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਪ੍ਯਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਕੇ ਭਾਸਨ੍ਤੇ ||੬||
View original
ऋतुस्तु द्वादशरात्रं भवति दृष्टार्तवः; अदृष्टार्तवाऽप्यस्तीत्येके भाषन्ते ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਪੀਨਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਤ੍ਮਮੁਖਦ੍ਵਿਜਾਮ੍ | ਨਰਕਾਮਾਂ ਪ੍ਰਿਯਕਥਾਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਕੁਕ੍ਸ੍ਯਕ੍ਸਿਮੂਰ੍ਧਜਾਮ੍ ||੭|| ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭੁਜਕੁਚਸ਼੍ਰੋਣਿਨਾਭ੍ਯੂਰੁਜਘਨਸ੍ਫਿਚਾਮ੍ | ਹਰ੍ਸੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਪਰਾਂ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦਤੁਮਤੀਮਿਤਿ ||੮||
View original
भवन्ति चात्र- पीनप्रसन्नवदनां प्रक्लिन्नात्ममुखद्विजाम् | नरकामां प्रियकथां स्रस्तकुक्ष्यक्षिमूर्धजाम् ||७|| स्फुरद्भुजकुचश्रोणिनाभ्यूरुजघनस्फिचाम् | हर्षौत्सुक्यपरां चापि विद्यादृतुमतीमिति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਨਿਯਤਂ ਦਿਵਸੇਤੀਤੇ ਸਙ੍ਕੁਚਤ੍ਯਮ੍ਬੁਜਂ ਯਥਾ | ਤੌ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਨਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯੋਨਿਃ ਸਂਵ੍ਰਿਯਤੇ ਤਥਾ ||੯||
View original
नियतं दिवसेऽतीते सङ्कुचत्यम्बुजं यथा | ऋतौ व्यतीते नार्यास्तु योनिः संव्रियते तथा ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਮਾਸੇਨੋਪਚਿਤਂ ਕਾਲੇ ਧਮਨੀਭ੍ਯਾਂ ਤਦਾਰ੍ਤਵਮ੍ | ਈਸਤ੍ਕਸ੍ਣਂ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਚ ਵਾਯੁਰ੍ਯੋਨਿਮੁਖਂ ਨਯੇਤ੍ ||੧੦||
View original
मासेनोपचितं काले धमनीभ्यां तदार्तवम् | ईषत्कृष्णं विवर्णं च वायुर्योनिमुखं नयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਤਦ੍ਵਰ੍ਸਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ ਕਾਲੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮਸਕ੍ ਪੁਨਃ | ਜਰਾਪਕ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਃ ਕ੍ਸਯਮ੍ ||੧੧||
View original
तद्वर्षाद्द्वादशात् काले वर्तमानमसृक् पुनः | जरापक्वशरीराणां याति पञ्चाशतः क्षयम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਯੁਗ੍ਮੇਸੁ ਤੁ ਪੁਮਾਨ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦਿਵਸੇਸ੍ਵਨ੍ਯਥਾਬਲਾ | ਪੁਸ੍ਪਕਾਲੇ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ||੧੨||
View original
युग्मेषु तु पुमान् प्रोक्तो दिवसेष्वन्यथाऽबला | पुष्पकाले शुचिस्तस्मादपत्यार्थो स्त्रियं व्रजेत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯੋਗਹੀਤਗਰ੍ਭਾਯਾ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ- ਸ਼੍ਰਮੋ ਗ੍ਲਾਨਿਃ ਪਿਪਾਸਾ ਸਕ੍ਥਿਸਦਨਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਯੋਰਵਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਫੁਰਣਂ ਚ ਯੋਨੇਃ ||੧੩||
View original
तत्र सद्योगृहीतगर्भाया लिङ्गानि- श्रमो ग्लानिः पिपासा सक्थिसदनं शुक्रशोणितयोरवबन्धः स्फुरणं च योनेः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ਸ੍ਤਨਯੋਃ ਕਸ੍ਣਮੁਖਤਾ ਰੋਮਰਾਜ੍ਯੁਦ੍ਗਮਸ੍ਤਥਾ | ਅਕ੍ਸਿਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਮੀਲ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ||੧੪|| ਅਕਾਮਤਸ਼੍ਛਰ੍ਦਯਤਿ ਗਨ੍ਧਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਸ਼ੁਭਾਤ੍ | ਪ੍ਰਸੇਕਃ ਸਦਨਂ ਚਾਪਿ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਲਿਙ੍ਗਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੧੫||
View original
स्तनयोः कृष्णमुखता रोमराज्युद्गमस्तथा | अक्षिपक्ष्माणि चाप्यस्याः सम्मील्यन्ते विशेषतः ||१४|| अकामतश्छर्दयति गन्धादुद्विजते शुभात् | प्रसेकः सदनं चापि गर्भिण्या लिङ्गमुच्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16-17) · Śloka 17
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭਤਿ ਵ੍ਯਵਾਯਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਤਿਤਰ੍ਪਣਮਤਿਕਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਰਾਤ੍ਰਿਜਾਗਰਣਂ ਸ਼ੋਕਂ ਯਾਨਾਰੋਹਣਂ ਭਯਮੁਤ੍ਕੁਟੁਕਾਸਨਂ ਚੈਕਾਨ੍ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚਾਕਾਲੇ ਵੇਗਵਿਧਾਰਣਂ ਚ ਨ ਸੇਵੇਤ ||੧੬|| ਦੋਸਾਭਿਘਾਤੈਰ੍ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਯੋ ਯੋ ਭਾਗਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਤੇ | ਸ ਸ ਭਾਗਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਤੇ ||੧੭||
View original
तदा प्रभृति व्यवायं व्यायाममतितर्पणमतिकर्शनं दिवास्वप्नं रात्रिजागरणं शोकं यानारोहणं भयमुत्कुटुकासनं चैकान्ततः स्नेहादिक्रियां शोणितमोक्षणं चाकाले वेगविधारणं च न सेवेत ||१६|| दोषाभिघातैर्गर्भिण्या यो यो भागः प्रपीड्यते | स स भागः शिशोस्तस्य गर्भस्थस्य प्रपीड्यते ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਸਿ ਕਲਲਂ ਜਾਯਤੇ; ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਮਾਨਿਲੈਰਭਿਪ੍ਰਪਚ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਾਂ ਸਙ੍ਘਾਤੋ ਘਨਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ, ਯਦਿ ਪਿਣ੍ਡਃ ਪੁਮਾਨ੍, ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚੇਤ੍ ਪੇਸ਼ੀ, ਨਪੁਂਸਕਂ ਚੇਦਰ੍ਬੁਦਮਿਤਿ; ਤਤੀਯੇ ਹਸ੍ਤਪਾਦਸ਼ਿਰਸਾਂ ਪਞ੍ਚਪਿਣ੍ਡਕਾ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੋ ਭਵਤਿ; ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਵਿਭਾਗਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ, ਗਰ੍ਭਹਦਯਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਿਭਾਵਾਚ੍ਚੇਤਨਾਧਾਤੁਰਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ, ਕਸ੍ਮਾਤ੍? ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ | ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਮਾਸ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਸੁ ਕਰੋਤਿ, ਦ੍ਵਿਹਦਯਾਂ ਚ ਨਾਰੀਂ ਦੌਹਦਿਨੀਮਾਚਕ੍ਸਤੇ | ਦੌਹਦਵਿਮਾਨਨਾਤ੍ ਕੁਬ੍ਜਂ ਕੁਣਿਂ ਖਞ੍ਜਂ ਜਡਂ ਵਾਮਨਂ ਵਿਕਤਾਕ੍ਸਮਨਕ੍ਸਂ ਵਾ ਨਾਰੀ ਸੁਤਂ ਜਨਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਾ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛੇਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯੈ ਦਾਪਯੇਤ੍, ਲਬ੍ਧਦੌਹਦਾ ਹਿ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਂ ਚਿਰਾਯੁਸਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜਨਯਤਿ ||੧੮||
View original
तत्र प्रथमे मासि कललं जायते; द्वितीये शीतोष्मानिलैरभिप्रपच्यमानानां महाभूतानां सङ्घातो घनः सञ्जायते, यदि पिण्डः पुमान्, स्त्री चेत् पेशी, नपुंसकं चेदर्बुदमिति; तृतीये हस्तपादशिरसां पञ्चपिण्डका निर्वर्तन्तेऽङ्गप्रत्यङ्गविभागश्च सूक्ष्मो भवति; चतुर्थे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्तो भवति, गर्भहृदयप्रव्यक्तिभावाच्चेतनाधातुरभिव्यक्तो भवति, कस्मात्? तत्स्थानत्वात् | तस्माद्गर्भश्चतुर्थे मास्यभिप्रायमिन्द्रियार्थेषु करोति, द्विहृदयां च नारीं दौहृदिनीमाचक्षते | दौहृदविमाननात् कुब्जं कुणिं खञ्जं जडं वामनं विकृताक्षमनक्षं वा नारी सुतं जनयति, तस्मात् सा यद्यदिच्छेत्तत्तस्यै दापयेत्, लब्धदौहृदा हि वीर्यवन्तं चिरायुषं च पुत्रं जनयति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (19-21) · Śloka 21
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਂਸ੍ਤੁ ਯਾਨ੍ ਯਾਨ੍ ਸਾ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਗਰ੍ਭਾਬਾਧਭਯਾਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਭਿਸਗਾਹਤ੍ਯ ਦਾਪਯੇਤ੍ ||੧੯|| ਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਦੌਹਦਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜਨਯੇਤ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਅਲਬ੍ਧਦੌਹਦਾ ਗਰ੍ਭੇ ਲਭੇਤਾਤ੍ਮਨਿ ਵਾ ਭਯਮ੍ ||੨੦|| ਯੇਸੁ ਯੇਸ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਸੁ ਦੌਹਦੇ ਵੈ ਵਿਮਾਨਨਾ | ਪ੍ਰਜਾਯੇਤ ਸੁਤਸ੍ਯਾਰ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ||੨੧||
View original
भवन्ति चात्र- इन्द्रियार्थांस्तु यान् यान् सा भोक्तुमिच्छति गर्भिणी गर्भाबाधभयात्तांस्तान् भिषगाहृत्य दापयेत् ||१९|| सा प्राप्तदौहृदा पुत्रं जनयेत गुणान्वितम् | अलब्धदौहृदा गर्भे लभेतात्मनि वा भयम् ||२०|| येषु येष्विन्द्रियार्थेषु दौहृदे वै विमानना | प्रजायेत सुतस्यार्तिस्तस्मिंस्तस्मिंस्तथेन्द्रिये ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22-28) · Śloka 28
ਰਾਜਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਯਸ੍ਯਾ ਦੌਰ੍ਹਦਂ ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ | ਅਰ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਮਹਾਭਾਗਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ||੨੨|| ਦੁਕੂਲਪਟ੍ਟਕੌਸ਼ੇਯਭੂਸਣਾਦਿਸੁ ਦੌਹਦਾਤ੍ | ਅਲਙ੍ਕਾਰੈਸਿਣਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਲਲਿਤਂ ਸਾ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ||੨੩|| ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ | ਦੇਵਤਾਪ੍ਰਤਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਪਾਰ੍ਸਦੋਪਮਮ੍ | ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਵ੍ਯਾਲਜਾਤੀਨਾਂ ਹਿਂਸਾਸ਼ੀਲਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ||੨੪|| ਗੋਧਾਮਾਂਸਾਸ਼ਨੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਸੁਪ੍ਸੁਂ ਧਾਰਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ | ਗਵਾਂ ਮਾਂਸੇ ਤੁ ਬਲਿਨਂ ਸਰ੍ਵਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਂ ਤਥਾ ||੨੫|| ਮਾਹਿਸੇ ਦੌਰ੍ਹਦਾਚ੍ਛੂਰਂ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਂ ਲੋਮਸਂਯੁਤਮ੍ | ਵਰਾਹਮਾਂਸਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਲੁਂ ਸ਼ੂਰਂ ਸਞ੍ਜਨਯੇਤ੍ ਸੁਤਮ੍ ||੨੬|| ਮਾਰ੍ਗਾਦ੍ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਙ੍ਘਾਲਂ ਸਦਾ ਵਨਚਰਂ ਸੁਤਮ੍ | ਸਮਰਾਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਸਂ ਨਿਤ੍ਯਭੀਤਂ ਚ ਤੈਤ੍ਤਿਰਾਤ੍ ||੨੭|| ਅਤੋਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਮਭਿਧ੍ਯਾਤਿ ਦੌਰ੍ਹਦਮ੍ | ਸ਼ਰੀਰਾਚਾਰਸ਼ੀਲੈਃ ਸਾ ਸਮਾਨਂ ਜਨਯਿਸ੍ਯਤਿ ||੨੮||
View original
राजसन्दर्शने यस्या दौर्हृदं जायते स्त्रियाः | अर्थवन्तं महाभागं कुमारं सा प्रसूयते ||२२|| दुकूलपट्टकौशेयभूषणादिषु दौहृदात् | अलङ्कारैषिणं पुत्रं ललितं सा प्रसूयते ||२३|| आश्रमे संयतात्मानं धर्मशीलं प्रसूयते | देवताप्रतिमायां तु प्रसूते पार्षदोपमम् | दर्शने व्यालजातीनां हिंसाशीलं प्रसूयते ||२४|| गोधामांसाशने पुत्रं सुषुप्सुं धारणात्मकम् | गवां मांसे तु बलिनं सर्वक्लेशसहं तथा ||२५|| माहिषे दौर्हृदाच्छूरं रक्ताक्षं लोमसंयुतम् | वराहमांसात् स्वप्नालुं शूरं सञ्जनयेत् सुतम् ||२६|| मार्गाद्विक्रान्तजङ्घालं सदा वनचरं सुतम् | सृमराद्विग्नमनसं नित्यभीतं च तैत्तिरात् ||२७|| अतोऽनुक्तेषु या नारी समभिध्याति दौर्हृदम् | शरीराचारशीलैः सा समानं जनयिष्यति ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (29) · Śloka 29
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚੋਦਿਤਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇਤ੍ | ਯਥਾ ਤਥਾ ਦੈਵਯੋਗਾਦ੍ਦੌਰ੍ਹਦਂ ਜਨਯੇਦ੍ਧਦਿ ||੨੯||
View original
कर्मणा चोदितं जन्तोर्भवितव्यं पुनर्भवेत् | यथा तथा दैवयोगाद्दौर्हृदं जनयेद्धृदि ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (30) · Śloka 30
ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਨਃ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਤਰਂ ਭਵਤਿ, ਸਸ੍ਠੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ, ਸਪ੍ਤਮੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਵਿਭਾਗਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਤਰਃ; ਅਸ੍ਟਮੇਸ੍ਥਿਰੀਭਵਤ੍ਯੋਜਃ , ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨ ਜੀਵੇਨ੍ਨਿਰੋਜਸ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਨੈਰਤਭਾਗਤ੍ਵਾਚ੍ਚ , ਤਤੋ ਬਲਿਂ ਮਾਂਸੌਦਨਮਸ੍ਮੈ ਦਾਪਯੇਤ੍; ਨਵਮਦਸ਼ਮੈਕਾਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਮਿਞ੍ਜਾਯਤੇ, ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਵਿਕਾਰੀ ਭਵਤਿ ||੩੦||
View original
पञ्चमे मनः प्रतिबुद्धतरं भवति, षष्ठे बुद्धिः, सप्तमे सर्वाङ्गप्रत्यङ्गविभागः प्रव्यक्ततरः; अष्टमेऽस्थिरीभवत्योजः , तत्र जातश्चेन्न जीवेन्निरोजस्त्वान्नैरृतभागत्वाच्च , ततो बलिं मांसौदनमस्मै दापयेत्; नवमदशमैकादशद्वादशानामन्यतमस्मिञ्जायते, अतोऽन्यथा विकारी भवति ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
ਮਾਤੁਸ੍ਤੁ ਖਲੁ ਰਸਵਹਾਯਾਂ ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਨਾਭਿਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ, ਸਾਸ੍ਯ ਮਾਤੁਰਾਹਾਰਰਸਵੀਰ੍ਯਮਭਿਵਹਤਿ | ਤੇਨੋਪਸ੍ਨੇਹੇਨਾਸ੍ਯਾਭਿਵਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ | ਅਸਞ੍ਜਾਤਾਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਵਿਭਾਗਮਾਨਿਸੇਕਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਨੁਸਾਰਿਣੀਨਾਂ ਰਸਵਹਾਨਾਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤਾਨਾਂ ਧਮਨੀਨਾਮੁਪਸ੍ਨੇਹੋ ਜੀਵਯਤਿ ||੩੧|| ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਖਲੁ ਸਮ੍ਭਵਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਃ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤ੍ਯਾਹ ਸ਼ੌਨਕਃ, ਸ਼ਿਰੋਮੂਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ; ਹਦਯਮਿਤਿ ਕਤਵੀਰ੍ਯੋ, ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਮਨਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਨਤ੍ਵਾਤ੍; ਨਾਭਿਰਿਤਿ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਃ, ਤਤੋ ਹਿ ਵਰ੍ਧਤੇ ਦੇਹੋ ਦੇਹਿਨਃ; ਪਾਣਿਪਾਦਮਿਤਿ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਃ, ਤਨ੍ਮੂਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚੇਸ੍ਟਾਯਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ; ਮਧ੍ਯਸ਼ਰੀਰਮਿਤਿ ਸੁਭੂਤਿਰ੍ਗੌਤਮਃ, ਤਨ੍ਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਸਮ੍ਭਵਸ੍ਯ | ਤਤ੍ਤੁ ਨ ਸਮ੍ਯਕ੍, ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਯੁਗਪਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ, ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਨੋਪਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਂਸ਼ਾਙ੍ਕੁਰਵਚ੍ਚੂਤਫਲਵਚ੍ਚ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਚੂਤਫਲੇ ਪਰਿਪਕ੍ਵੇ ਕੇਸ਼ਰਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਨਃ ਪਥਕ੍ ਪਥਗ੍ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਲਪ੍ਰਕਰ੍ਸਾਤ੍, ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਤਰੁਣੇ ਨੋਪਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍; ਤੇਸਾਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣਾਂ ਕੇਸ਼ਰਾਦੀਨਾਂ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਤਾਂ ਕਰੋਤਿ; ਏਤੇਨੈਵ ਵਂਸ਼ਾਙ੍ਕੁਰੋਪਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ | ਏਵਂ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦਨੁਪਲਬ੍ਧਿਃ, ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਕਾਲਪ੍ਰਕਰ੍ਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੩੨||
View original
मातुस्तु खलु रसवहायां नाड्यां गर्भनाभिनाडीप्रतिबद्धा, साऽस्य मातुराहाररसवीर्यमभिवहति | तेनोपस्नेहेनास्याभिवृद्धिर्भवति | असञ्जाताङ्गप्रत्यङ्गप्रविभागमानिषेकात् प्रभृति सर्वशरीरावयवानुसारिणीनां रसवहानां तिर्यग्गतानां धमनीनामुपस्नेहो जीवयति ||३१|| गर्भस्य खलु सम्भवतः पूर्वं शिरः सम्भवतीत्याह शौनकः, शिरोमूलत्वात् प्रधानेन्द्रियाणां ; हृदयमिति कृतवीर्यो, बुद्धेर्मनसश्च स्थानत्वात्; नाभिरिति पाराशर्यः, ततो हि वर्धते देहो देहिनः; पाणिपादमिति मार्कण्डेयः, तन्मूलत्वाच्चेष्टाया गर्भस्य; मध्यशरीरमिति सुभूतिर्गौतमः, तन्निबद्धत्वात् सर्वगात्रसम्भवस्य | तत्तु न सम्यक्, सर्वाण्यङ्गप्रत्यङ्गानि युगपत् सम्भवन्तीत्याह धन्वन्तरिः, गर्भस्य सूक्ष्मत्वान्नोपलभ्यन्ते वंशाङ्कुरवच्चूतफलवच्च; तद्यथा- चूतफले परिपक्वे केशरमांसास्थिमज्जानः पृथक् पृथग्दृश्यन्ते कालप्रकर्षात्, तान्येव तरुणे नोपलभ्यन्ते सूक्ष्मत्वात्; तेषां सूक्ष्माणां केशरादीनां कालः प्रव्यक्ततां करोति; एतेनैव वंशाङ्कुरोऽपि व्याख्यातः | एवं गर्भस्य तारुण्ये सर्वेष्वङ्गप्रत्यङ्गेषु सत्स्वपि सौक्ष्म्यादनुपलब्धिः, तान्येव कालप्रकर्षात् प्रव्यक्तानि भवन्ति ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
ਤਤ੍ਰ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਪਿਤਜਮਾਤਜਰਸਜਾਤ੍ਮਜਸਤ੍ਤ੍ਵਜਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ | ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਾਸ੍ਥਿਨਖਦਨ੍ਤਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਧਮਨੀਰੇਤਃਪ੍ਰਭਤੀਨਿ ਸ੍ਥਿਰਾਣਿ ਪਿਤਜਾਨਿ, ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਮੇਦੋਮਜ੍ਜਹਨ੍ਨਾਭਿਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਨ੍ਤ੍ਰਗੁਦਪ੍ਰਭਤੀਨਿ ਮਦੂਨਿ ਮਾਤਜਾਨਿ, ਸ਼ਰੀਰੋਪਚਯੋ ਬਲਂ ਵਰ੍ਣਃ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਹਾਨਿਸ਼੍ਚ ਰਸਜਾਨਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਯੁਃ ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿਕਂ ਚਾਤ੍ਮਜਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ, ਵੀਰ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਬਲਵਰ੍ਣੌ ਮੇਧਾ ਚ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜਾਨਿ ||੩੩||
View original
तत्र गर्भस्य पितृजमातृजरसजात्मजसत्त्वजसात्म्यजानि शरीरलक्षणानि व्याख्यास्यामः | गर्भस्य केशश्मश्रुलोमास्थिनखदन्तसिरास्नायुधमनीरेतःप्रभृतीनि स्थिराणि पितृजानि, मांसशोणितमेदोमज्जहृन्नाभियकृत्प्लीहान्त्रगुदप्रभृतीनि मृदूनि मातृजानि, शरीरोपचयो बलं वर्णः स्थितिर्हानिश्च रसजानि, इन्द्रियाणि ज्ञानं विज्ञानमायुः सुखदुःखादिकं चात्मजानि, सत्त्वजान्युत्तरत्र वक्ष्यामः, वीर्यमारोग्यं बलवर्णौ मेधा च सात्म्यजानि ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (34) · Śloka 34
ਤਤ੍ਰ ਯਸ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸਿਣੇ ਸ੍ਤਨੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪਯੋਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭਵਤਿ ਦਕ੍ਸਿਣਕੁਕ੍ਸਿਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਸਕ੍ਥ੍ਯੁਤ੍ਕਰ੍ਸਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪੁਨ੍ਨਾਮਧੇਯੇਸੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸੁ ਦੌਰ੍ਹਦਮਭਿਧ੍ਯਾਯਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸੁ ਚੋਪਲਭਤੇ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਕੁਮੁਦਾਮ੍ਰਾਤਕਾਦੀਨਿ ਪੁਨ੍ਨਾਮਾਨ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਖਵਰ੍ਣਾ ਚ ਭਵਤਿ ਤਾਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮਿਯਂ ਜਨਯਿਸ੍ਯਤੀਤਿ, ਤਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਕਨ੍ਯਾਂ, ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯਮਵਨਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਮੁਦਰਂ ਪ੍ਰਾਗਭਿਹਿਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸਣਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾ ਨਪੁਂਸਕਮਿਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍, ਯਸ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਮ੍ਨਂ ਦ੍ਰੋਣੀਭੂਤਮੁਦਰਂ ਸਾ ਯੁਗ੍ਮਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤ ਇਤਿ ||੩੪||
View original
तत्र यस्या दक्षिणे स्तने प्राक् पयोदर्शनं भवति दक्षिणकुक्षिमहत्त्वं च पूर्वं च दक्षिणं सक्थ्युत्कर्षति बाहुल्याच्च पुन्नामधेयेषु द्रव्येषु दौर्हृदमभिध्यायति स्वप्नेषु चोपलभते पद्मोत्पलकुमुदाम्रातकादीनि पुन्नामान्येव प्रसन्नमुखवर्णा च भवति तां ब्रूयात् पुत्रमियं जनयिष्यतीति, तद्विपर्यये कन्यां, यस्याः पार्श्वद्वयमवनतं पुरस्तान्निर्गतमुदरं प्रागभिहितं च लक्षणं च तस्या नपुंसकमिति विद्यात्, यस्या मध्ये निम्नं द्रोणीभूतमुदरं सा युग्मं प्रसूयत इति ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (35) · Śloka 35
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਦੇਵਤਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਾਃ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਹਿਤੇ ਰਤਾਃ | ਮਹਾਗੁਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਵਿਪਰੀਤਾਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਨ੍ ||੩੫||
View original
भवन्ति चात्र- देवताब्राह्मणपराः शौचाचारहिते रताः | महागुणान् प्रसूयन्ते विपरीतास्तु निर्गुणान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (36) · Śloka 36
ਅਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੇਵ ਜਾਯਤੇ | ਅਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੌ ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗੁਣਾਗੁਣਾਃ | ਤੇ ਤੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾਃ ||੩੬||
View original
अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तिः स्वभावादेव जायते | अङ्गप्रत्यङ्गनिर्वृत्तौ ये भवन्ति गुणागुणाः | ते ते गर्भस्य विज्ञेया धर्माधर्मनिमित्तजाः ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਰੀਰਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने गर्भावक्रान्तिशारीरं नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon