4. garbhavyākaraṇaśārīram

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಗರ್ಭವ್ಯಾಕರಣಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಅಗ್ನಿಃ ಸೋಮೋ ವಾಯುಃ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಃ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಭೂತಾತ್ಮೇತಿ ಪ್ರಾಣಾಃ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತಸ್ಯ ಖಲ್ವೇವಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಸ್ಯಾಭಿಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಸ್ಯೇವ ಸನ್ತಾನಿಕಾಃ ಸಪ್ತ ತ್ವಚೋ ಭವನ್ತಿ | ತಾಸಾಂ ಪ್ರಥಮಾಽವಭಾಸಿನೀ ನಾಮ, ಯಾ ಸರ್ವಾನ್ ವರ್ಣಾನವಭಾಸಯತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾಂ ಚ ಛಾಯಾಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ, ಸಾ ವ್ರೀಹೇರಷ್ಟಾದಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಸಿಧ್ಮಪದ್ಮಕಣ್ಟಕಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ದ್ವಿತೀಯಾ ಲೋಹಿತಾ ನಾಮ, ಷೋಡಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ತಿಲಕಾಲಕನ್ಯಚ್ಛವ್ಯಙ್ಗಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ತೃತೀಯಾ ಶ್ವೇತಾ ನಾಮ, ದ್ವಾದಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಚರ್ಮದಲಾಜಗಲ್ಲೀಮಷಕಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಚತುರ್ಥೀ ತಾಮ್ರಾ ನಾಮಾಷ್ಟಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ವಿವಿಧಕಿಲಾಸಕುಷ್ಠಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಪಞ್ಚಮೀ ವೇದಿನೀ ನಾಮ ಪಞ್ಚಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಕುಷ್ಠವಿಸರ್ಪಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಷಷ್ಠೀ ರೋಹಿಣೀ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿಪ್ರಮಾಣಾ, ಗ್ರನ್ಥ್ಯಪಚ್ಯರ್ಬುದಶ್ಲೀಪದಗಲಗಣ್ಡಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಸಪ್ತಮೀ ಮಾಂಸಧರಾ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿದ್ವಯಪ್ರಮಾಣಾ, ಭಗನ್ದರವಿದ್ರಧ್ಯರ್ಶೋಽಧಿಷ್ಠಾನಾ | ಯದೇತತ್ ಪ್ರಮಾಣಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ತನ್ಮಾಂಸಲೇಷ್ವವಕಾಶೇಷು, ನ ಲಲಾಟೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಙ್ಗುಲ್ಯಾದಿಷು ಚ; ಯತೋ ವಕ್ಷ್ಯತ್ಯುದರೇಷು- ‘ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಪ್ರಮಾಣಮವಗಾಢಂ ವಿಧ್ಯೇತ್’ (ಚಿ.೧೪) ಇತಿ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಕಲಾಃ ಖಲ್ವಪಿ ಸಪ್ತ ಭವನ್ತಿ ಧಾತ್ವಾಶಯಾನ್ತರಮರ್ಯಾದಾಃ ||೫||

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಯಥಾ ಹಿ ಸಾರಃ ಕಾಷ್ಠೇಷು ಛಿದ್ಯಮಾನೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ | ತಥಾಹಿ ಧಾತುರ್ಮಾಂಸೇಷು ಛಿದ್ಯಮಾನೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ ||೬|| ಸ್ನಾಯುಭಿಶ್ಚ ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ನಾನ್ ಸನ್ತತಾಂಶ್ಚ ಜರಾಯುಣಾ | ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ವೇಷ್ಟಿತಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಕಲಾಭಾಗಾಂಸ್ತು ತಾನ್ ವಿದುಃ ||೭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ತಾಸಾಂ ಪ್ರಥಮಾ ಮಾಂಸಧರಾ, ಯಸ್ಯಾಂ ಮಾಂಸೇ ಸಿರಾಸ್ನಾಯುಧಮನೀಸ್ರೋತಸಾಂ ಪ್ರತಾನಾ ಭವನ್ತಿ ||೮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ಯಥಾ ಬಿಸಮೃಣಾಲಾನಿ ವಿವರ್ಧನ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ | ಭೂಮೌ ಪಙ್ಕೋದಕಸ್ಥಾನಿ ತಥಾ ಮಾಂಸೇ ಸಿರಾದಯಃ ||೯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ದ್ವಿತೀಯಾ ರಕ್ತಧರಾ ಮಾಂಸಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರತಃ, ತಸ್ಯಾಂ ಶೋಣಿತಂ ವಿಶೇಷತಶ್ಚ ಸಿರಾಸು ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹ್ನೋಶ್ಚ ಭವತಿ ||೧೦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ವೃಕ್ಷಾದ್ಯಥಾಭಿಪ್ರಹತಾತ್ ಕ್ಷೀರಿಣಃ ಕ್ಷೀರಿಮಾವಹೇತ್ | ಮಾಂಸಾದೇವಂ ಕ್ಷತಾತ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಶೋಣಿತಂ ಸಮ್ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ ||೧೧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

ತೃತೀಯಾ ಮೇದೋಧರಾ; ಮೇದೋ ಹಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮುದರಸ್ಥಮಣ್ವಸ್ಥಿಷು ಚ, ಮಹತ್ಸು ಚ ಮಜ್ಜಾ ಭವತಿ ||೧೨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

ಸ್ಥೂಲಾಸ್ಥಿಷು ವಿಶೇಷೇಣ ಮಜ್ಜಾ ತ್ವಭ್ಯನ್ತರಾಶ್ರಿತಃ | ಅಥೇತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಸರಕ್ತಂ ಮೇದ ಉಚ್ಯತೇ | ಶುದ್ಧಮಾಂಸಸ್ಯ ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಸಾ ವಸಾ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ ||೧೩||

Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15

ಚತುರ್ಥೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮಧರಾ ಸರ್ವಸನ್ಧಿಷು ಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಭವತಿ ||೧೪|| ಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಕ್ತೇ ಯಥಾ ಹ್ಯಕ್ಷೇ ಚಕ್ರಂ ಸಾಧು ಪ್ರವರ್ತತೇ | ಸನ್ಧಯಃ ಸಾಧು ವರ್ತನ್ತೇ ಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತಥಾ ||೧೫||

Adhikarana 13 (16-17) · Śloka 17

ಪಞ್ಚಮೀ ಪುರೀಷಧರಾ ನಾಮ; ಯಾಽನ್ತಃಕೋಷ್ಠೇ ಮಲಮಭಿವಿಭಜತೇ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಾ ||೧೬|| ಯಕೃತ್ಸಮನ್ತಾತ್ ಕೋಷ್ಠಂ ಚ ತಥಾಽನ್ತ್ರಾಣಿ ಸಮಾಶ್ರಿತಾ | ಉಣ್ಡು(ನ್ದು)ಕಸ್ಥಂ ವಿಭಜತೇ ಮಲಂ ಮಲಧರಾ ಕಲಾ ||೧೭||

Adhikarana 14 (18) · Śloka 18

ಷಷ್ಠೀ ಪಿತ್ತಧರಾ ; ಯಾ ಚತುರ್ವಿಧಮನ್ನಪಾನಮಾಮಾಶಯಾತ್ ಪ್ರಚ್ಯುತಂ ಪಕ್ವಾಶಯೋಪಸ್ಥಿತಂ ಧಾರಯತಿ ||೧೮||

Adhikarana 15 (19) · Śloka 19

ಅಶಿತಂ ಖಾದಿತಂ ಪೀತಂ ಲೀಢಂ ಕೋಷ್ಠಗತಂ ನೃಣಾಮ್ | ತಜ್ಜೀರ್ಯತಿ ಯಥಾಕಾಲಂ ಶೋಷಿತಂ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ ||೧೯||

Adhikarana 16 (20-21) · Śloka 21

ಸಪ್ತಮೀ ಶುಕ್ರಧರಾ, ಯಾ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಸರ್ವಶರೀರವ್ಯಾಪಿನೀ ||೨೦|| ಯಥಾ ಪಯಸಿ ಸರ್ಪಿಸ್ತು ಗೂಢಶ್ಚೇಕ್ಷೌ ರಸೋ ಯಥಾ | ಶರೀರೇಷು ತಥಾ ಶುಕ್ರಂ ನೃಣಾಂ ವಿದ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ವರಃ ||೨೧||

Adhikarana 17 (22) · Śloka 22

ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಬಸ್ತಿದ್ವಾರಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯಧಃ | ಮೂತ್ರಸ್ರೋತಃಪಥಾಚ್ಛುಕ್ರಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೨೨||

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಾಶ್ರಿತಂ ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರಸನ್ನಮನಸಸ್ತಥಾ | ಸ್ತ್ರೀಷು ವ್ಯಾಯಚ್ಛತಶ್ಚಾಪಿ ಹರ್ಷಾತ್ತತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೨೩||

Adhikarana 19 (24) · Śloka 24

ಗೃಹೀತಗರ್ಭಾಣಾಮಾರ್ತವವಹಾನಾಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ವರ್ತ್ಮಾನ್ಯವರುಧ್ಯನ್ತೇ ಗರ್ಭೇಣ, ತಸ್ಮಾದ್ಗೃಹೀತಗರ್ಭಾಣಾಮಾರ್ತವಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ; ತತಸ್ತದಧಃ ಪ್ರತಿಹತಮೂರ್ಧ್ವಮಾಗತಮಪರಂ ಚೋಪಚೀಯಮಾನಮಪರೇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ; ಶೇಷಂ ಚೋರ್ಧ್ವತರಮಾಗತಂ ಪಯೋಧರಾವಭಿಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ, ತಸ್ಮಾದ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಃ ಪೀನೋನ್ನತಪಯೋಧರಾ ಭವನ್ತಿ ||೨೪||

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

ಗರ್ಭಸ್ಯ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾನೌ ಶೋಣಿತಜೌ, ಶೋಣಿತಫೇನಪ್ರಭವಃ ಫುಪ್ಫುಸಃ , ಶೋಣಿತಕಿಟ್ಟಪ್ರಭವ ಉಣ್ಡುಕಃ ||೨೫||

Adhikarana 21 (26-30) · Śloka 30

ಅಸೃಜಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಶ್ಚಾಪಿ ಯಃ ಪ್ರಸಾದಃ ಪರೋ ಮತಃ | ತಂ ಪಚ್ಯಮಾನಂ ಪಿತ್ತೇನ ವಾಯುಶ್ಚಾಪ್ಯನುಧಾವತಿ ||೨೬|| ತತೋಽಸ್ಯಾನ್ತ್ರಾಣಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಗುದಂ ಬಸ್ತಿಶ್ಚ ದೇಹಿನಃ | ಉದರೇ ಪಚ್ಯಮಾನಾನಾಮಾಧ್ಮಾನಾದ್ರುಕ್ಮಸಾರವತ್ ||೨೭|| ಕಫಶೋಣಿತಮಾಂಸಾನಾಂ ಸಾರಾಜ್ಜಿಹ್ವಾ ಪ್ರಜಾಯತೇ | ಯಥಾರ್ಥಮೂಷ್ಮಣಾ ಯುಕ್ತೋ ವಾಯುಃ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ದಾರಯೇತ್ ||೨೮|| ಅನುಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪಿಶಿತಂ ಪೇಶೀರ್ವಿಭಜತೇ ತಥಾ | ಮೇದಸಃ ಸ್ನೇಹಮಾದಾಯ ಸಿರಾಸ್ನಾಯುತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ||೨೯|| ಸಿರಾಣಾಂ ತು ಮೃದುಃ ಪಾಕಃ ಸ್ನಾಯೂನಾಂ ಚ ತತಃ ಖರಃ | ಆಶಯ್ಯಾಭ್ಯಾಸಯೋಗೇನ ಕರೋತ್ಯಾಶಯಸಮ್ಭವಮ್ ||೩೦||

Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32

ರಕ್ತಮೇದಃಪ್ರಸಾದಾದ್ವೃಕ್ಕೌ; ಮಾಂಸಾಸೃಕ್ಕಫಮೇದಃಪ್ರಸಾದಾದ್ವೃಷಣೌ; ಶೋಣಿತಕಫಪ್ರಸಾದಜಂ ಹೃದಯಂ, ಯದಾಶ್ರಯಾ ಹಿ ಧಮನ್ಯಃ ಪ್ರಾಣವಹಾಃ; ತಸ್ಯಾಧೋ ವಾಮತಃ ಪ್ಲೀಹಾ ಫುಪ್ಫುಸಶ್ಚ, ದಕ್ಷಿಣತೋ ಯಕೃತ್ ಕ್ಲೋಮ ಚ; ತದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಚೇತನಾಸ್ಥಾನಮ್, ಅತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಮಸಾಽಽವೃತೇ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿನಃ ಸ್ವಪನ್ತಿ ||೩೧|| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಪುಣ್ಡರೀಕೇಣ ಸದೃಶಂ ಹೃದಯಂ ಸ್ಯಾದಧೋಮುಖಮ್ | ಜಾಗ್ರತಸ್ತದ್ವಿಕಸತಿ ಸ್ವಪತಶ್ಚ ನಿಮೀಲತಿ ||೩೨||

Adhikarana 23 (33) · Śloka 33

ನಿದ್ರಾಂ ತು ವೈಷ್ಣವೀಂ ಪಾಪ್ಮಾನಮುಪದಿಶನ್ತಿ, ಸಾ ಸ್ವಭಾವತ ಏವ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿನೋಽಭಿಸ್ಪೃಶತಿ | ತತ್ರ ಯದಾ ಸಞ್ಜ್ಞಾವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ತಮೋಭೂಯಿಷ್ಠಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ತದಾ ತಾಮಸೀ ನಾಮ ನಿದ್ರಾ ಸಮ್ಭವತ್ಯನವಬೋಧಿನೀ, ಸಾ ಪ್ರಲಯಕಾಲೇ; ತಮೋಭೂಯಿಷ್ಠಾನಾಮಹಃಸು ನಿಶಾಸು ಚ ಭವತಿ, ರಜೋಭೂಯಿಷ್ಠಾನಾಮನಿಮಿತ್ತಂ, ಸತ್ತ್ವಭೂಯಿಷ್ಠಾನಾಮರ್ಧರಾತ್ರೇ; ಕ್ಷೀಣಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಮನಿಲಬಹುಲಾನಾಂ ಮನಃಶರೀರಾಭಿತಾಪವತಾಂ ಚ ನೈವ, ಸಾ ವೈಕಾರಿಕೀ ಭವತಿ ||೩೩||

Adhikarana 24 (34-35) · Śloka 35

ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಹೃದಯಂ ಚೇತನಾಸ್ಥಾನಮುಕ್ತಂ ಸುಶ್ರುತ ! ದೇಹಿನಾಮ್ | ತಮೋಭಿಭೂತೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ನಿದ್ರಾ ವಿಶತಿ ದೇಹಿನಮ್ ||೩೪|| ನಿದ್ರಾಹೇತುಸ್ತಮಃ, ಸತ್ತ್ವಂ ಬೋಧನೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ | ಸ್ವಭಾವ ಏವ ವಾ ಹೇತುರ್ಗರೀಯಾನ್ ಪರಿಕೀರ್ತ್ಯತೇ ||೩೫||

Adhikarana 25 (36) · Śloka 36

ಪೂರ್ವದೇಹಾನುಭೂತಾಂಸ್ತು ಭೂತಾತ್ಮಾ ಸ್ವಪತಃ ಪ್ರಭುಃ | ರಜೋಯುಕ್ತೇನ ಮನಸಾ ಗೃಹ್ಣಾತ್ಯರ್ಥಾಞ್ ಶುಭಾಶುಭಾನ್ ||೩೬||

Adhikarana 26 (37) · Śloka 37

ಕರಣಾನಾಂ ತು ವೈಕಲ್ಯೇ ತಮಸಾಽಭಿಪ್ರವರ್ಧಿತೇ | ಅಸ್ವಪನ್ನಪಿ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸುಪ್ತ ಇವ ಚೋಚ್ಯತೇ ||೩೭||

Adhikarana 27 (38) · Śloka 38

ಸರ್ವರ್ತುಷು ದಿವಾಸ್ವಾಪಃ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋಽನ್ಯತ್ರ ಗ್ರೀಷ್ಮಾತ್, ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೇಷ್ವಪಿ ತು ಬಾಲವೃದ್ಧಸ್ತ್ರೀಕರ್ಶಿತಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಮದ್ಯನಿತ್ಯಯಾನವಾಹನಾಧ್ವಕರ್ಮಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾನಾಮಭುಕ್ತವತಾಂ ಮೇದಃಸ್ವೇದಕಫರಸರಕ್ತಕ್ಷೀಣಾನಾಮಜೀರ್ಣಿನಾಂ ಚ ಮುಹೂರ್ತಂ ದಿವಾಸ್ವಪನಮಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮ್ | ರಾತ್ರಾವಪಿ ಜಾಗರಿತವತಾಂ ಜಾಗರಿತಕಾಲಾದರ್ಧಮಿಷ್ಯತೇ ದಿವಾಸ್ವಪನಮ್ | ವಿಕೃತಿರ್ಹಿ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನೋ ನಾಮ; ತತ್ರ ಸ್ವಪತಾಮಧರ್ಮಃ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಶ್ಚ, ತತ್ಪ್ರಕೋಪಾಚ್ಚ ಕಾಸಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಶಿರೋಗೌರವಾಙ್ಗಮರ್ದಾರೋಚಕಜ್ವರಾಗ್ನಿದೌರ್ಬಲ್ಯಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ರಾತ್ರಾವಪಿ ಜಾಗರಿತವತಾಂ ವಾತಪಿತ್ತನಿಮಿತ್ತಾಸ್ತ ಏವೋಪದ್ರವಾ ಭವನ್ತಿ ||೩೮||

Adhikarana 28 (39-40) · Śloka 40

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ತಸ್ಮಾನ್ನ ಜಾಗೃಯಾದ್ರಾತ್ರೌ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ | ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೋಷಕರಾವೇತೌ ಬುಧಃ ಸ್ವಪ್ನಂ ಮಿತಂ ಚರೇತ್ ||೩೯|| ಅರೋಗಃ ಸುಮನಾ ಹ್ಯೇವಂ ಬಲವರ್ಣಾನ್ವಿತೋ ವೃಷಃ | ನಾತಿಸ್ಥೂಲಕೃಶಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನರೋ ಜೀವೇತ್ ಸಮಾಃ ಶತಮ್ ||೪೦||

Adhikarana 29 (41) · Śloka 41

(ನಿದ್ರಾ ಸಾತ್ಮ್ಯೀಕೃತಾ ಯೈಸ್ತು ರಾತ್ರೌ ಚ ಯದಿ ವಾ ದಿವಾ|) ದಿವಾರಾತ್ರೌ ಚ ಯೇ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಣೋಚಿತಾಃ | ನ ತೇಷಾಂ ಸ್ವಪತಾಂ ದೋಷೋ ಜಾಗ್ರತಾಂ ವಾಽಪಿ ಜಾಯತೇ ||೪೧||

Adhikarana 30 (42-46) · Śloka 46

ನಿದ್ರಾನಾಶೋಽನಿಲಾತ್ ಪಿತ್ತಾನ್ಮನಸ್ತಾಪಾತ್ ಕ್ಷಯಾದಪಿ | ಸಮ್ಭವತ್ಯಭಿಘಾತಾಚ್ಚ ಪ್ರತ್ಯನೀಕೈಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ||೪೨|| ನಿದ್ರಾನಾಶೇಽಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತೈಲನಿಷೇವಣಮ್ | ಗಾತ್ರಸ್ಯೋದ್ವರ್ತನಂ ಚೈವ ಹಿತಂ ಸಂವಾಹನಾನಿ ಚ ||೪೩|| ಶಾಲಿಗೋಧೂಮಪಿಷ್ಟಾನ್ನಭಕ್ಷ್ಯೈರೈಕ್ಷವಸಂಸ್ಕೃತೈಃ | ಭೋಜನಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾದಿಭಿಃ ||೪೪|| ರಸೈರ್ಬಿಲೇಶಯಾನಾಂ ಚ ವಿಷ್ಕಿರಾಣಾಂ ತಥೈವ ಚ | ದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತೇಕ್ಷುದ್ರವ್ಯಾಣಾಮುಪಯೋಗೋ ಭವೇನ್ನಿಶಿ ||೪೫|| ಶಯನಾಸನಯಾನಾನಿ ಮನೋಜ್ಞಾನಿ ಮೃದೂನಿ ಚ | ನಿದ್ರಾನಾಶೇ ತು ಕುರ್ವೀತ ತಥಾಽನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ||೪೬||

Adhikarana 31 (47) · Śloka 47

ನಿದ್ರಾತಿಯೋಗೇ ವಮನಂ ಹಿತಂ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ | ಲಙ್ಘನಂ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ಮನೋವ್ಯಾಕುಲನಾನಿ ಚ ||೪೭||

Adhikarana 32 (48) · Śloka 48

ಕಫಮೇದೋವಿಷಾರ್ತಾನಾಂ ರಾತ್ರೌ ಜಾಗರಣಂ ಹಿತಮ್ |೪೮|

Adhikarana 33 (48) · Śloka 48

ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಶ್ಚ ತೃಟ್ಶೂಲಹಿಕ್ಕಾಜೀರ್ಣಾತಿಸಾರಿಣಾಮ್ ||೪೮||

Adhikarana 34 (49) · Śloka 49

ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷ್ವಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ಗೌರವಂ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಕ್ಲಮಃ | ನಿದ್ರಾರ್ತಸ್ಯೇವ ಯಸ್ಯೇಹಾ ತಸ್ಯ ತನ್ದ್ರಾಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೪೯||

Adhikarana 35 (50) · Śloka 50

ಪೀತ್ವೈಕಮನಿಲೋಚ್ಛ್ವಾಸಮುದ್ವೇಷ್ಟನ್ ವಿವೃತಾನನಃ | ಯಂ ಮುಞ್ಚತಿ ಸನೇತ್ರಾಸ್ರಂ ಸ ಜೃಮ್ಭ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೫೦||

Adhikarana 36 (51) · Śloka 51

ಯೋಽನಾಯಾಸಃ ಶ್ರಮೋ ದೇಹೇ ಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಶ್ವಾಸವರ್ಜಿತಃ | ಕ್ಲಮಃ ಸ ಇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯ ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಪ್ರಬಾಧಕಃ ||೫೧||

Adhikarana 37 (52) · Śloka 52

ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಪ್ರಸಙ್ಗಿತ್ವಂ ದುಃಖದ್ವೇಷಣಲೋಲತಾ | ಶಕ್ತಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯನುತ್ಸಾಹಃ ಕರ್ಮಸ್ವಾಲಸ್ಯಮುಚ್ಯತೇ ||೫೨||

Adhikarana 38 (53-54) · Śloka 54

ಉತ್ಕ್ಲಿಶ್ಯಾನ್ನಂ ನ ನಿರ್ಗಚ್ಛೇತ್ ಪ್ರಸೇಕಷ್ಠೀವನೇರಿತಮ್ | ಹೃದಯಂ ಪೀಡ್ಯತೇ ಚಾಸ್ಯ ತಮುತ್ಕ್ಲೇಶಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೫೩|| ವಕ್ತ್ರೇ ಮಧುರತಾ ತನ್ದ್ರಾ ಹೃದಯೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಭ್ರಮಃ | ನ ಚಾನ್ನಮಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷೇತ ಗ್ಲಾನಿಂ ತಸ್ಯ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೫೪||

Adhikarana 39 (55) · Śloka 55

ಆರ್ದ್ರಚರ್ಮಾವನದ್ಧಂ ವಾ ಯೋ ಗಾತ್ರಂ ಮನ್ಯತೇ ನರಃ | ತಥಾ ಗುರು ಶಿರೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಗೌರವಂ ತದ್ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೫೫||

Adhikarana 40 (56) · Śloka 56

ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಪಿತ್ತತಮಃಪ್ರಾಯಾ, ರಜಃಪಿತ್ತಾನಿಲಾದ್ಭ್ರಮಃ | ತಮೋವಾತಕಫಾತ್ತನ್ದ್ರಾ, ನಿದ್ರಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮತಮೋಭವಾ ||೫೬||

Adhikarana 41 (57) · Śloka 57

ಗರ್ಭಸ್ಯ ಖಲು ರಸನಿಮಿತ್ತಾ ಮಾರುತಾಧ್ಮಾನನಿಮಿತ್ತಾ ಚ ಪರಿವೃದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ||೫೭||

Adhikarana 42 (58-59) · Śloka 59

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ತಸ್ಯಾನ್ತರೇಣ ನಾಭೇಸ್ತು ಜ್ಯೋತಿಃಸ್ಥಾನಂ ಧ್ರುವಂ ಸ್ಮೃತಮ್ | ತದಾಧಮತಿ ವಾತಸ್ತು ದೇಹಸ್ತೇನಾಸ್ಯ ವರ್ಧತೇ ||೫೮|| ಊಷ್ಮಣಾ ಸಹಿತಶ್ಚಾಪಿ ದಾರಯತ್ಯಸ್ಯ ಮಾರುತಃ | ಊರ್ಧ್ವಂ ತಿರ್ಯಗಧಸ್ತಾಚ್ಚ ಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯಪಿ ಯಥಾ ತಥಾ ||೫೯||

Adhikarana 43 (60) · Śloka 60

ದೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ರೋಮಕೂಪಾಶ್ಚ ನ ವರ್ಧನ್ತೇ ಕದಾಚನ | ಧ್ರುವಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮಿತಿ ಧನ್ವನ್ತರೇರ್ಮತಮ್ ||೬೦||

Adhikarana 44 (61) · Śloka 61

ಶರೀರೇ ಕ್ಷೀಯಮಾಣೇಽಪಿ ವರ್ಧೇತೇ ದ್ವಾವಿಮೌ ಸದಾ | ಸ್ವಭಾವಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ನಖಕೇಶಾವಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ||೬೧||

Adhikarana 45 (62) · Śloka 62

ಸಪ್ತ ಪ್ರಕೃತಯೋ ಭವನ್ತಿ- ದೋಷೈಃ ಪೃಥಕ್, ದ್ವಿಶಃ, ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ||೬೨||

Adhikarana 46 (63) · Śloka 63

ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಸಂಯೋಗೇ ಯೋ ಭವೇದ್ದೋಷ ಉತ್ಕಟಃ | ಪ್ರಕೃತಿರ್ಜಾಯತೇ ತೇನ ತಸ್ಯಾ ಮೇ ಲಕ್ಷಣಂ ಶೃಣು ||೬೩||

Adhikarana 47 (64-67) · Śloka 67

ತತ್ರ ವಾತಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರಜಾಗರೂಕಃ ಶೀತದ್ವೇಷೀ ದುರ್ಭಗಃ ಸ್ತೇನೋ ಮತ್ಸರ್ಯನಾರ್ಯೋ ಗನ್ಧರ್ವಚಿತ್ತಃ ಸ್ಫುಟಿತಕರಚರಣೋಽಲ್ಪರೂಕ್ಷಶ್ಮಶ್ರುನಖಕೇಶಃ ಕ್ರಾಥೀ ದನ್ತಖಾದೀ ಚ ಭವತಿ ||೬೪|| ಅಧೃತಿರದೃಢಸೌಹೃದಃ ಕೃತಘ್ನಃ ಕೃಶಪರುಷೋ ಧಮನೀತತಃ ಪ್ರಲಾಪೀ | ದ್ರುತಗತಿರಟನೋಽನವಸ್ಥಿತಾತ್ಮಾ ವಿಯತಿ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ಸಮ್ಭ್ರಮೇಣ ಸುಪ್ತಃ ||೬೫|| ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತಮತಿಶ್ಚಲದೃಷ್ಟಿರ್ಮನ್ದರತ್ನಧನಸಞ್ಚಯಮಿತ್ರಃ | ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ವಿಲಪತ್ಯನಿಬದ್ಧಂ ಮಾರುತಪ್ರಕೃತಿರೇಷ ಮನುಷ್ಯಃ ||೬೬|| (ವಾತಿಕಾಶ್ಚಾಜಗೋಮಾಯುಶಶಾಖೂಷ್ಟ್ರಶುನಾಂ ತಥಾ | ಗೃಧ್ರಕಾಕಖರಾದೀನಾಮನೂಕೈಃ ಕೀರ್ತಿತಾ ನರಾಃ) ||೬೭||

Adhikarana 48 (68-71) · Śloka 71

ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಸ್ತು ಸ್ವೇದನೋ ದುರ್ಗನ್ಧಃ ಪೀತಶಿಥಿಲಾಙ್ಗಸ್ತಾಮ್ರನಖನಯನತಾಲುಜಿಹ್ವೌಷ್ಠಪಾಣಿಪಾದತಲೋ ದುರ್ಭಗೋ ವಲೀಪಲಿತಖಾಲಿತ್ಯಜುಷ್ಟೋ ಬಹುಭುಗುಷ್ಣದ್ವೇಷೀ ಕ್ಷಿಪ್ರಕೋಪಪ್ರಸಾದೋ ಮಧ್ಯಬಲೋ ಮಧ್ಯಾಯುಶ್ಚ ಭವತಿ ||೬೮|| ಮೇಧಾವೀ ನಿಪುಣಮತಿರ್ವಿಗೃಹ್ಯ ವಕ್ತಾ ತೇಜಸ್ವೀ ಸಮಿತಿಷು ದುರ್ನಿವಾರವೀರ್ಯಃ | ಸುಪ್ತಃ ಸನ್ ಕನಕಪಲಾಶಕರ್ಣಿಕಾರಾನ್ ಸಮ್ಪಶ್ಯೇದಪಿ ಚ ಹುತಾಶವಿದ್ಯುದುಲ್ಕಾಃ ||೬೯|| ನ ಭಯಾತ್ ಪ್ರಣಮೇದನತೇಷ್ವಮೃದುಃ ಪ್ರಣತೇಷ್ವಪಿ ಸಾನ್ತ್ವನದಾನರುಚಿಃ | ಭವತೀಹ ಸದಾ ವ್ಯಥಿತಾಸ್ಯಗತಿಃ ಸ ಭವೇದಿಹ ಪಿತ್ತಕೃತಪ್ರಕೃತಿಃ ||೭೦|| (ಭುಜಙ್ಗೋಲೂಕಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಮಾರ್ಜಾರವಾನರೈಃ | ವ್ಯಾಘ್ರರ್ಕ್ಷನಕುಲಾನೂಕೈಃ ಪೈತ್ತಿಕಾಸ್ತು ನರಾಃಸ್ಮೃತಾಃ ) ||೭೧||

Adhikarana 49 (72-76) · Śloka 76

ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೃತಿಸ್ತು ದೂರ್ವೇನ್ದೀವರನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಾರ್ದ್ರಾರಿಷ್ಟಕಶರಕಾಣ್ಡಾನಾಮನ್ಯತಮವರ್ಣಃ ಸುಭಗಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನೋ ಮಧುರಪ್ರಿಯಃ ಕೃತಜ್ಞೋ ಧೃತಿಮಾನ್ ಸಹಿಷ್ಣುರಲೋಲುಪೋ ಬಲವಾಂಶ್ಚಿರಗ್ರಾಹೀ ದೃಢವೈರಶ್ಚ ಭವತಿ ||೭೨|| ಶುಕ್ಲಾಕ್ಷಃ ಸ್ಥಿರಕುಟಿಲಾಲಿನೀಲಕೇಶೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಜಲದಮೃದಙ್ಗಸಿಂಹಘೋಷಃ | ಸುಪ್ತಃ ಸನ್ ಸಕಮಲಹಂಸಚಕ್ರವಾಕಾನ್ ಸಮ್ಪಶ್ಯೇದಪಿ ಚ ಜಲಾಶಯಾನ್ ಮನೋಜ್ಞಾನ್ ||೭೩|| ರಕ್ತಾನ್ತನೇತ್ರಃ ಸುವಿಭಕ್ತಗಾತ್ರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಚ್ಛವಿಃ ಸತ್ತ್ವಗುಣೋಪಪನ್ನಃ | ಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮೋ ಮಾನಯಿತಾ ಗುರೂಣಾಂ ಜ್ಞೇಯೋ ಬಲಾಸಪ್ರಕೃತಿರ್ಮನುಷ್ಯಃ ||೭೪|| (ದೃಢಶಾಸ್ತ್ರಮತಿಃ ಸ್ಥಿರಮಿತ್ರಧನಃ ಪರಿಗಣ್ಯ ಚಿರಾತ್ ಪ್ರದದಾತಿ ಬಹು | ಪರಿನಿಶ್ಚಿತವಾಕ್ಯಪದಃ ಸತತಂ ಗುರುಮಾನಕರಶ್ಚ ಭವೇತ್ ಸ ಸದಾ ||೭೫|| ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರೇನ್ದ್ರವರುಣೈಃ ಸಿಂಹಾಶ್ವಗಜಗೋವೃಷೈಃ | ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಹಂಸಸಮಾನೂಕಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೃತಯೋ ನರಾಃ ) ||೭೬||

Adhikarana 50 (77) · Śloka 77

ದ್ವಯೋರ್ವಾ ತಿಸೃಣಾಂ ವಾಽಪಿ ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ತು ಲಕ್ಷಣೈಃ | ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಂಸರ್ಗಜಾ ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರಕೃತೀರಭಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೭೭||

Adhikarana 51 (78) · Śloka 78

ಪ್ರಕೋಪೋ ವಾಽನ್ಯಥಾಭಾವೋ ಕ್ಷಯೋ ವಾ ನೋಪಜಾಯತೇ | ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ಸ್ವಭಾವೇನ ಜಾಯತೇ ತು ಗತಾಯುಷಃ ||೭೮||

Adhikarana 52 (79) · Śloka 79

ವಿಷಜಾತೋ ಯಥಾ ಕೀಟೋ ನ ವಿಷೇಣ ವಿಪದ್ಯತೇ | ತದ್ವತ್ಪ್ರಕೃತಯೋ ಮರ್ತ್ಯಂ ಶಕ್ನುವನ್ತಿ ನ ಬಾಧಿತುಮ್ ||೭೯||

Adhikarana 53 (80) · Śloka 80

ಪ್ರಕೃತಿಮಿಹ ನರಾಣಾಂ ಭೌತಿಕೀಂ ಕೇಚಿದಾಹುಃ ಪವನದಹನತೋಯೈಃ ಕೀರ್ತಿತಾಸ್ತಾಸ್ತು ತಿಸ್ರಃ | ಸ್ಥಿರವಿಪುಲಶರೀರಃ ಪಾರ್ಥಿವಶ್ಚ ಕ್ಷಮಾವಾಞ್ ಶುಚಿರಥ ಚಿರಜೀವೀ ನಾಭಸಃ ಖೈರ್ಮಹದ್ಭಿಃ ||೮೦||

Adhikarana 54 (81-87) · Śloka 88

ಶೌಚಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಮಭ್ಯಾಸೋ ವೇದೇಷು ಗುರುಪೂಜನಮ್ | ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿತ್ವಮಿಜ್ಯಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮೧|| ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶೌರ್ಯಮಾಜ್ಞಾ ಚ ಸತತಂ ಶಾಸ್ತ್ರಬುದ್ಧಿತಾ | ಭೃತ್ಯಾನಾಂ ಭರಣಂ ಚಾಪಿ ಮಾಹೇನ್ದ್ರಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮೨|| ಶೀತಸೇವಾ ಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಂ ಪೈಙ್ಗಲ್ಯಂ ಹರಿಕೇಶತಾ | ಪ್ರಿಯವಾದಿತ್ವಮಿತ್ಯೇತದ್ವಾರುಣಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮೩|| ಮಧ್ಯಸ್ಥತಾ ಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮರ್ಥಸ್ಯಾಗಮಸಞ್ಚಯೌ | ಮಹಾಪ್ರಸವಶಕ್ತಿತ್ವಂ ಕೌಬೇರಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮೪|| ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಪ್ರಿಯತ್ವಂ ಚ ನೃತ್ಯವಾದಿತ್ರಕಾಮಿತಾ | ವಿಹಾರಶೀಲತಾ ಚೈವ ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮೫|| ಪ್ರಾಪ್ತಕಾರೀ ದೃಢೋತ್ಥಾನೋ ನಿರ್ಭಯಃ ಸ್ಮೃತಿಮಾಞ್ಛುಚಿಃ | ರಾಗಮೋಹಮದದ್ವೇಷೈರ್ವರ್ಜಿತೋ ಯಾಮ್ಯಸತ್ತ್ವವಾನ್ ||೮೬|| ಜಪವ್ರತಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಹೋಮಾಧ್ಯಯನಸೇವಿನಮ್ | ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಸಮ್ಪನ್ನಮೃಷಿಸತ್ತ್ವಂ ನರಂ ವಿದುಃ ||೮೭|| ಸಪ್ತೈತೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾಃ ಕಾಯಾ... |೮೮|

Adhikarana 55 (88-93) · Śloka 95

...ರಾಜಸಾಂಸ್ತು ನಿಬೋಧ ಮೇ | ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ತಂ ರೌದ್ರಂ ಚ ಶೂರಂ ಚಣ್ಡಮಸೂಯಕಮ್ ||೮೮|| ಏಕಾಶಿನಂ ಚೌದರಿಕಮಾಸುರಂ ಸತ್ತ್ವಮೀದೃಶಮ್ | ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾಯಾಸಿನಂ ಭೀರುಂ ಚಣ್ಡಂ ಮಾಯಾನ್ವಿತಂ ತಥಾ ||೮೯|| ವಿಹಾರಾಚಾರಚಪಲಂ ಸರ್ಪಸತ್ತ್ವಂ ವಿದುರ್ನರಮ್ | ಪ್ರವೃದ್ಧಕಾಮಸೇವೀ ಚಾಪ್ಯಜಸ್ರಾಹಾರ ಏವ ಚ ||೯೦|| ಅಮರ್ಷಣೋಽನವಸ್ಥಾಯೀ ಶಾಕುನಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ | ಏಕಾನ್ತಗ್ರಾಹಿತಾ ರೌದ್ರಮಸೂಯಾ ಧರ್ಮಬಾಹ್ಯತಾ ||೯೧|| ಭೃಶಮಾತ್ರಂ ತಮಶ್ಚಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ | ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಾಹಾರತಾ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತಾ ತಥಾ ||೯೨|| ಸ್ತ್ರೀಲೋಲುಪತ್ವಂ ನೈರ್ಲಜ್ಜ್ಯಂ ಪೈಶಾಚಂ ಕಾಯಲಕ್ಷಣಮ್ | ಅಸಂವಿಭಾಗಮಲಸಂ ದುಃಖಶೀಲಮಸೂಯಕಮ್ ||೯೩|| ಲೋಲುಪಂ ಚಾಪ್ಯದಾತಾರಂ ಪ್ರೇತಸತ್ತ್ವಂ ವಿದುರ್ನರಮ್ | ಷಡೇತೇ ರಾಜಸಾಃ ಕಾಯಾಃ,.. |೯೫|

Adhikarana 56 (94-97) · Śloka 98

...ತಾಮಸಾಂಸ್ತು ನಿಬೋಧ ಮೇ ||೯೪|| ದುರ್ಮೇಧಸ್ತ್ವಂ ಮನ್ದತಾ ಚ ಸ್ವಪ್ನೇ ಮೈಥುನನಿತ್ಯತಾ | ನಿರಾಕರಿಷ್ಣುತಾ ಚೈವ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಪಾಶವಾ ಗುಣಾಃ ||೯೫|| ಅನವಸ್ಥಿತತಾ ಮೌರ್ಖ್ಯಂ ಭೀರುತ್ವಂ ಸಲಿಲಾರ್ಥಿತಾ | ಪರಸ್ಪರಾಭಿಮರ್ದಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೯೬|| ಏಕಸ್ಥಾನರತಿರ್ನಿತ್ಯಮಾಹಾರೇ ಕೇವಲೇ ರತಃ | ವಾನಸ್ಪತ್ಯೋ ನರಃ ಸತ್ತ್ವಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥವರ್ಜಿತಃ ||೯೭|| ಇತ್ಯೇತೇ ತ್ರಿವಿಧಾಃ ಕಾಯಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವೈ ತಾಮಸಾಸ್ತಥಾ |೯೮|

Adhikarana 57 (98-99) · Śloka 99

ಕಾಯಾನಾಂ ಪ್ರಕೃತೀರ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತ್ವನುರೂಪಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಚರೇತ್ ||೯೮|| ಮಹಾಪ್ರಕೃತಯಸ್ತ್ವೇತಾ ರಜಃಸತ್ತ್ವತಮಃಕೃತಾಃ | ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಲಕ್ಷಣತಃ ಸಮ್ಯಗ್ಭಿಷಕ್ ತಾಶ್ಚ ವಿಭಾವಯೇತ್ ||೯೯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 4

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಗರ್ಭವ್ಯಾಕರಣಂ ಶಾರೀರಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪||