Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಗರ್ಭಿಣೀವ್ಯಾಕರಣಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो गर्भिणीव्याकरणं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. garbhiṇīvyākaraṇaśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಗರ್ಭಿಣೀ ಪ್ರಥಮದಿವಸಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾ ಶುಚ್ಯಲಙ್ಕೃತಾ ಶುಕ್ಲವಸನಾ ಶಾನ್ತಿಮಙ್ಗಲದೇವತಾಬ್ರಾಹ್ಮಣಗುರುಪರಾ ಚ ಭವೇತ್, ಮಲಿನವಿಕೃತಹೀನಗಾತ್ರಾಣಿ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್, ದುರ್ಗನ್ಧದುರ್ದರ್ಶನಾನಿ ಪರಿಹರೇತ್, ಉದ್ವೇಜನೀಯಾಶ್ಚ ಕಥಾಃ, ಶುಷ್ಕಂ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಕುಥಿತಂ ಕ್ಲಿನ್ನಂ ಚಾನ್ನಂ ನೋಪಭುಞ್ಜೀತ, ಬಹಿರ್ನಿಷ್ಕ್ರಮಣಂ ಶೂನ್ಯಾಗಾರಚೈತ್ಯಶ್ಮಶಾನವೃಕ್ಷಾಶ್ರಯಾನ್ ಕ್ರೋಧಮಯಶಸ್ಕರಾಂಶ್ಚ ಭಾವಾನುಚ್ಚೈರ್ಭಾಷ್ಯಾದಿಕಂ ಚ ಪರಿಹರೇದ್ಯಾನಿ ಚ ಗರ್ಭಂ ವ್ಯಾಪಾದಯನ್ತಿ, ನ ಚಾಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗೋತ್ಸಾದನಾದೀನಿ ಸೇವೇತ, ನ ಚಾಯಾಸಯೇಚ್ಛರೀರಂ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಪರಿಹರೇತ್, ಶಯನಾಸನಂ ಮೃದ್ವಾಸ್ತರಣಂ ನಾತ್ಯುಚ್ಚಮಪಾಶ್ರಯೋಪೇತಮಸಮ್ಬಾಧಂ ಚ ವಿದಧ್ಯಾತ್, ಹೃದ್ಯಂ ದ್ರವಮಧುರಪ್ರಾಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ದೀಪನೀಯಸಂಸ್ಕೃತಂ ಚ ಭೋಜನಂ ಭೋಜಯೇತ್, ಸಾಮಾನ್ಯಮೇತದಾಪ್ರಸವಾತ್ ||೩||
View original
गर्भिणी प्रथमदिवसात् प्रभृति नित्यं प्रहृष्टा शुच्यलङ्कृता शुक्लवसना शान्तिमङ्गलदेवताब्राह्मणगुरुपरा च भवेत्, मलिनविकृतहीनगात्राणि न स्पृशेत्, दुर्गन्धदुर्दर्शनानि परिहरेत्, उद्वेजनीयाश्च कथाः, शुष्कं पर्युषितं कुथितं क्लिन्नं चान्नं नोपभुञ्जीत, बहिर्निष्क्रमणं शून्यागारचैत्यश्मशानवृक्षाश्रयान् क्रोधमयशस्करांश्च भावानुच्चैर्भाष्यादिकं च परिहरेद्यानि च गर्भं व्यापादयन्ति, न चाभीक्ष्णं तैलाभ्यङ्गोत्सादनादीनि सेवेत, न चायासयेच्छरीरं, पूर्वोक्तानि च परिहरेत्, शयनासनं मृद्वास्तरणं नात्युच्चमपाश्रयोपेतमसम्बाधं च विदध्यात्, हृद्यं द्रवमधुरप्रायं स्निग्धं दीपनीयसंस्कृतं च भोजनं भोजयेत्, सामान्यमेतदाप्रसवात् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಗರ್ಭಿಣೀ ಪ್ರಥಮದ್ವಿತೀಯತೃತೀಯಮಾಸೇಷು ಮಧುರಶೀತದ್ರವಪ್ರಾಯಮಾಹಾರಮುಪಸೇವೇತ; ವಿಶೇಷತಸ್ತು ತೃತೀಯೇ ಷಷ್ಟಿಕೌದನಂ ಪಯಸಾ ಭೋಜಯೇತ್, ಚತುರ್ಥೇ ದಧ್ನಾ, ಪಞ್ಚಮೇ ಪಯಸಾ, ಷಷ್ಠೇ ಸರ್ಪಿಷೇತ್ಯೇಕೇ; ಚತುರ್ಥೇ ಪಯೋನವನೀತಸಂಸೃಷ್ಟಮಾಹಾರಯೇಜ್ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸಸಹಿತಂ ಹೃದ್ಯಮನ್ನಂ ಚ ಭೋಜಯೇತ್, ಪಞ್ಚಮೇ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಃಸಂಸೃಷ್ಟಂ , ಷಷ್ಠೇ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷೋ ಮಾತ್ರಾಂ ಪಾಯಯೇದ್ ಯವಾಗೂಂ ವಾ, ಸಪ್ತಮೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣ್ಯಾದಿಸಿದ್ಧಮ್, ಏವಮಾಪ್ಯಾಯತೇ ಗರ್ಭಃ; ಅಷ್ಟಮೇ ಬದರೋದಕೇನ ಬಲಾತಿಬಲಾಶತಪುಷ್ಪಾಪಲಲಪಯೋದಧಿಮಸ್ತುತೈಲಲವಣಮದನಫಲಮಧುಘೃತಮಿಶ್ರೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಪುರಾಣಪುರೀಷಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮನುಲೋಮನಾರ್ಥಂ ಚ ವಾಯೋಃ, ತತಃ ಪಯೋಮಧುರಕಷಾಯಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನಾನುವಾಸಯೇತ್, ಅನುಲೋಮೇ ಹಿ ವಾಯೌ ಸುಖಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ ನಿರುಪದ್ರವಾ ಚ ಭವತಿ, ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಭಿರ್ಯವಾಗೂಭಿರ್ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಶ್ಚೋಪಕ್ರಮೇದಾಪ್ರಸವಕಾಲಾತ್; ಏವಮುಪಕ್ರಾನ್ತಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಬಲವತೀ ಸುಖಮನುಪದ್ರವಾ ಪ್ರಸೂಯತೇ ||೪||
View original
विशेषतस्तु गर्भिणी प्रथमद्वितीयतृतीयमासेषु मधुरशीतद्रवप्रायमाहारमुपसेवेत; विशेषतस्तु तृतीये षष्टिकौदनं पयसा भोजयेत्, चतुर्थे दध्ना, पञ्चमे पयसा, षष्ठे सर्पिषेत्येके; चतुर्थे पयोनवनीतसंसृष्टमाहारयेज्जाङ्गलमांससहितं हृद्यमन्नं च भोजयेत्, पञ्चमे क्षीरसर्पिःसंसृष्टं , षष्ठे श्वदंष्ट्रासिद्धस्य सर्पिषो मात्रां पाययेद् यवागूं वा, सप्तमे सर्पिः पृथक्पर्ण्यादिसिद्धम्, एवमाप्यायते गर्भः; अष्टमे बदरोदकेन बलातिबलाशतपुष्पापललपयोदधिमस्तुतैललवणमदनफलमधुघृतमिश्रेणास्थापयेत् पुराणपुरीषशुद्ध्यर्थमनुलोमनार्थं च वायोः, ततः पयोमधुरकषायसिद्धेन तैलेनानुवासयेत्, अनुलोमे हि वायौ सुखं प्रसूयते निरुपद्रवा च भवति, अत ऊर्ध्वं स्निग्धाभिर्यवागूभिर्जाङ्गलरसैश्चोपक्रमेदाप्रसवकालात्; एवमुपक्रान्ता स्निग्धा बलवती सुखमनुपद्रवा प्रसूयते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ನವಮೇ ಮಾಸಿ ಸೂತಿಕಾಗಾರಮೇನಾಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ತಿಥ್ಯಾದೌ | ತತ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ರಿಯವೈಶ್ಯಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಶ್ವೇತರಕ್ತಪೀತಕೃಷ್ಣೇಷು ಭೂಮಿಪ್ರದೇಶೇಷು ಬಿಲ್ವನ್ಯಗ್ರೋಧತಿನ್ದುಕಭಲ್ಲಾತಕನಿರ್ಮಿತಸರ್ವಾಗಾರಂ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ತನ್ಮಯಪರ್ಯಙ್ಕಂ ಸಮುಪಲಿಪ್ತಭಿತ್ತಿಂ ಸುವಿಭಕ್ತಪರಿಚ್ಛದಂ ಪ್ರಾಗ್ದ್ವಾರಂ ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರಂ ವಾಽಷ್ಟಹಸ್ತಾಯತಂ ಚತುರ್ಹಸ್ತವಿಸ್ತೃತಂ ರಕ್ಷಾಮಙ್ಗಲಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿಧೇಯಮ್ ||೫||
View original
नवमे मासि सूतिकागारमेनां प्रवेशयेत् प्रशस्ते तिथ्यादौ | तत्रारिष्टं ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राणां श्वेतरक्तपीतकृष्णेषु भूमिप्रदेशेषु बिल्वन्यग्रोधतिन्दुकभल्लातकनिर्मितसर्वागारं यथासङ्ख्यं तन्मयपर्यङ्कं समुपलिप्तभित्तिं सुविभक्तपरिच्छदं प्राग्द्वारं दक्षिणद्वारं वाऽष्टहस्तायतं चतुर्हस्तविस्तृतं रक्षामङ्गलसम्पन्नं विधेयम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7
ಜಾತೇ ಹಿ ಶಿಥಿಲೇ ಕುಕ್ಷೌ ಮುಕ್ತೇ ಹೃದಯಬನ್ಧನೇ | ಸಶೂಲೇ ಜಘನೇ ನಾರೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಾ ತು ಪ್ರಜಾಯಿನೀ ||೬|| ತತ್ರೋಪಸ್ಥಿತಪ್ರಸವಾಯಾಃ ಕಟೀಪೃಷ್ಠಂ ಪ್ರತಿ ಸಮನ್ತಾದ್ವೇದನಾ ಭವತ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪುರೀಷಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಮೂತ್ರಂ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ ಯೋನಿಮುಖಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾ ಚ ||೭||
View original
जाते हि शिथिले कुक्षौ मुक्ते हृदयबन्धने | सशूले जघने नारी ज्ञेया सा तु प्रजायिनी ||६|| तत्रोपस्थितप्रसवायाः कटीपृष्ठं प्रति समन्ताद्वेदना भवत्यभीक्ष्णं पुरीषप्रवृत्तिर्मूत्रं प्रसिच्यते योनिमुखाच्छ्लेष्मा च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ಪ್ರಜನಯಿಷ್ಯಮಾಣಾಂ ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನಾಂ ಕುಮಾರಪರಿವೃತಾಂ ಪುನ್ನಾಮಫಲಹಸ್ತಾಂ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಾಮುಷ್ಣೋದಕಪರಿಷಿಕ್ತಾಮಥೈನಾಂ ಸಮ್ಭೃತಾಂ ಯವಾಗೂಮಾಕಣ್ಠಾತ್ ಪಾಯಯೇತ್, ತತಃ ಕೃತೋಪಧಾನೇ ಮೃದುನಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೇ ಶಯನೇ ಸ್ಥಿತಾಮಾಭುಗ್ನಸಕ್ಥೀಮುತ್ತಾನಾಮಶಙ್ಕನೀಯಾಶ್ಚತಸ್ರಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪರಿಣತವಯಸಃ ಪ್ರಜನನಕುಶಲಾಃ ಕರ್ತಿತನಖಾಃ ಪರಿಚರೇಯುರಿತಿ ||೮||
View original
प्रजनयिष्यमाणां कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनां कुमारपरिवृतां पुन्नामफलहस्तां स्वभ्यक्तामुष्णोदकपरिषिक्तामथैनां सम्भृतां यवागूमाकण्ठात् पाययेत्, ततः कृतोपधाने मृदुनि विस्तीर्णे शयने स्थितामाभुग्नसक्थीमुत्तानामशङ्कनीयाश्चतस्रः स्त्रियः परिणतवयसः प्रजननकुशलाः कर्तितनखाः परिचरेयुरिति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ಅಥಾಸ್ಯಾ ವಿಶಿಖಾನ್ತರಮನುಲೋಮಮನುಸುಖಮಭ್ಯಜ್ಯಾನುಬ್ರೂಯಾಚ್ಚೈತಾಮೇಕಾ - ಸುಭಗೇ ಪ್ರವಾಹಸ್ವೇತಿ, ನಚಾಪ್ರಾಪ್ತಾವೀ ಪ್ರವಾಹಸ್ವ, ತತೋ ವಿಮುಕ್ತೇ ಗರ್ಭನಾಡೀಪ್ರಬನ್ಧೇ ಸಶೂಲೇಷು ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿಶಿರಃಸು ಚ ಪ್ರವಾಹೇಥಾಃ ಶನೈಃ ಶನೈಃ, ತತೋ ಗರ್ಭನಿರ್ಗಮೇ ಪ್ರಗಾಢಂ, ತತೋ ಗರ್ಭೇ ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರಪನ್ನೇ ಗಾಢತರಮಾವಿಶಲ್ಯಭಾವಾತ್; ಅಕಾಲಪ್ರವಾಹಣಾದ್ಬಧಿರಂ ಮೂಕಂ ಕುಬ್ಜಂ ವ್ಯಸ್ತಹನುಮೂರ್ಧ್ವಾಭಿಘಾತಿನಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸಶೋಷೋಪದ್ರುತಂ ವಿಕಟಂ ವಾ ಜನಯತಿ ||೯||
View original
अथास्या विशिखान्तरमनुलोममनुसुखमभ्यज्यानुब्रूयाच्चैतामेका - सुभगे प्रवाहस्वेति, नचाप्राप्तावी प्रवाहस्व, ततो विमुक्ते गर्भनाडीप्रबन्धे सशूलेषु श्रोणिवङ्क्षणबस्तिशिरःसु च प्रवाहेथाः शनैः शनैः, ततो गर्भनिर्गमे प्रगाढं, ततो गर्भे योनिमुखं प्रपन्ने गाढतरमाविशल्यभावात्; अकालप्रवाहणाद्बधिरं मूकं कुब्जं व्यस्तहनुमूर्ध्वाभिघातिनं कासश्वासशोषोपद्रुतं विकटं वा जनयति ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ತತ್ರ ಪ್ರತಿಲೋಮಮನುಲೋಮಯೇತ್, ಪ್ರಾಞ್ಜಲಮಾಕರ್ಷೇತ್ ||೧೦||
View original
तत्र प्रतिलोममनुलोमयेत्, प्राञ्जलमाकर्षेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ಗರ್ಭಸಙ್ಗೇ ತು ಯೋನಿಂ ಧೂಪಯೇತ್ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪನಿರ್ಮೋಕೇಣ ಪಿಣ್ಡೀತಕೇನ ವಾ, ಬಧ್ನೀಯಾದ್ಧಿರಣ್ಯಪುಷ್ಪೀಮೂಲಂ ಹಸ್ತಪಾದಯೋಃ, ಧಾರಯೇತ್ ಸುವರ್ಚಲಾಂ ವಿಶಲ್ಯಾಂ ವಾ ||೧೧||
View original
गर्भसङ्गे तु योनिं धूपयेत् कृष्णसर्पनिर्मोकेण पिण्डीतकेन वा, बध्नीयाद्धिरण्यपुष्पीमूलं हस्तपादयोः, धारयेत् सुवर्चलां विशल्यां वा ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ಅಥ ಜಾತಸ್ಯೋಲ್ಬಂ ಮುಖಂ ಚ ಸೈನ್ಧವಸರ್ಪಿಷಾ ವಿಶೋಧ್ಯ, ಘೃತಾಕ್ತಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪಿಚುಂ ದದ್ಯಾತ್; ತತೋ ನಾಭಿನಾಡೀಮಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಮಾಯಮ್ಯ ಸೂತ್ರೇಣ ಬದ್ಧ್ವಾ ಛೇದಯೇತ್, ತತ್ಸೂತ್ರೈಕದೇಶಂ ಚ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ಸಮ್ಯಗ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ||೧೨||
View original
अथ जातस्योल्बं मुखं च सैन्धवसर्पिषा विशोध्य, घृताक्तं मूर्ध्नि पिचुं दद्यात्; ततो नाभिनाडीमष्टाङ्गुलमायम्य सूत्रेण बद्ध्वा छेदयेत्, तत्सूत्रैकदेशं च कुमारस्य ग्रीवायां सम्यग् बध्नीयात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಅಥ ಕುಮಾರಂ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿರಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಜಾತಕರ್ಮಣಿ ಕೃತೇ ಮಧುಸರ್ಪಿರನನ್ತಚೂರ್ಣಮಙ್ಗುಲ್ಯಾಽನಾಮಿಕಯಾ ಲೇಹಯೇತ್; ತತೋ ಬಲಾತೈಲೇನಾಭ್ಯಜ್ಯ, ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಕಷಾಯೇಣ ಸರ್ವಗನ್ಧೋದಕೇನ ವಾ ರೂಪ್ಯಹೇಮಪ್ರತಪ್ತೇನ ವಾ ವಾರಿಣಾ ಸ್ನಾಪಯೇದೇನಂ ಕಪಿತ್ಥಪತ್ರಕಷಾಯೇಣ ವಾ ಕೋಷ್ಣೇನ ಯಥಾಕಾಲಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾವಿಭವಂ ಚ ||೧೩||
View original
अथ कुमारं शीताभिरद्भिराश्वास्य जातकर्मणि कृते मधुसर्पिरनन्तचूर्णमङ्गुल्याऽनामिकया लेहयेत्; ततो बलातैलेनाभ्यज्य, क्षीरवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा रूप्यहेमप्रतप्तेन वा वारिणा स्नापयेदेनं कपित्थपत्रकषायेण वा कोष्णेन यथाकालं यथादोषं यथाविभवं च ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ಧಮನೀನಾಂ ಹೃದಿಸ್ಥಾನಾಂ ವಿವೃತತ್ವಾದನನ್ತರಮ್ | ಚತೂರಾತ್ರಾತ್ತ್ರಿರಾತ್ರಾದ್ವಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೧೪|| ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ಮಧುಸರ್ಪಿರನನ್ತಮಿಶ್ರಂ ಮನ್ತ್ರಪೂತಂ ತ್ರಿಕಾಲಂ ಪಾಯಯೇತ್, ದ್ವಿತೀಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ, ತೃತೀಯೇ ಚ; ತತಃ ಪ್ರಾಙ್ನಿವಾರಿತಸ್ತನ್ಯಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಃ ಸ್ವಪಾಣಿತಲಸಮ್ಮಿತಂ ದ್ವಿಕಾಲಂ ಪಾಯಯೇತ್ ||೧೫||
View original
धमनीनां हृदिस्थानां विवृतत्वादनन्तरम् | चतूरात्रात्त्रिरात्राद्वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते ||१४|| तस्मात् प्रथमेऽह्नि मधुसर्पिरनन्तमिश्रं मन्त्रपूतं त्रिकालं पाययेत्, द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं सर्पिः, तृतीये च; ततः प्राङ्निवारितस्तन्यं मधुसर्पिः स्वपाणितलसम्मितं द्विकालं पाययेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ಅಥ ಸೂತಿಕಾಂ ಬಲಾತೈಲಾಭ್ಯಕ್ತಾಂ ವಾತಹರೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇನೋಪಚರೇತ್ | ಸಶೇಷದೋಷಾಂ ತು ತದಹಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಚಿತ್ರಕಶೃಙ್ಗವೇರಚೂರ್ಣಂ ಗುಡೋದಕೇನೋಷ್ಣೇನ ಪಾಯಯೇತ್, ಏವಂ ದ್ವಿರಾತ್ರಂ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾದಾದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾತ್ | ವಿಶುದ್ಧೇ ತತೋ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಸಿದ್ಧಾಂ ಸ್ನೇಹಯವಾಗೂಂ ಕ್ಷೀರಯವಾಗೂಂ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್ತ್ರಿರಾತ್ರಮ್ | ತತೋ ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಸಿದ್ಧೇನ ಜಾಙ್ಗಲರಸೇನ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇದ್ಬಲಮಗ್ನಿಬಲಂ ಚಾವೇಕ್ಷ್ಯ | ಅನೇನ ವಿಧಿನಾಽಧ್ಯರ್ಧಮಾಸಮುಪಸಂಸ್ಕೃತಾ ವಿಮುಕ್ತಾಹಾರಾಚಾರಾ ವಿಗತಸೂತಿಕಾಭಿಧಾನಾ ಸ್ಯಾತ್, ಪುನರಾರ್ತವದರ್ಶನಾದಿತ್ಯೇಕೇ ||೧೬||
View original
अथ सूतिकां बलातैलाभ्यक्तां वातहरौषधनिष्क्वाथेनोपचरेत् | सशेषदोषां तु तदहः पिप्पलीपिप्पलीमूलहस्तिपिप्पलीचित्रकशृङ्गवेरचूर्णं गुडोदकेनोष्णेन पाययेत्, एवं द्विरात्रं त्रिरात्रं वा कुर्यादादुष्टशोणितात् | विशुद्धे ततो विदारिगन्धादिसिद्धां स्नेहयवागूं क्षीरयवागूं वा पाययेत्त्रिरात्रम् | ततो यवकोलकुलत्थसिद्धेन जाङ्गलरसेन शाल्योदनं भोजयेद्बलमग्निबलं चावेक्ष्य | अनेन विधिनाऽध्यर्धमासमुपसंस्कृता विमुक्ताहाराचारा विगतसूतिकाभिधाना स्यात्, पुनरार्तवदर्शनादित्येके ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
ಧನ್ವಭೂಮಿಜಾತಾಂ ತು ಸೂತಿಕಾಂ ಘೃತತೈಲಯೋರನ್ಯತರಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕಷಾಯಾನುಪಾನಾಂ, ಸ್ನೇಹನಿತ್ಯಾ ಚ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಬಲವತೀ ; ಅಬಲಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ | ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೇನಾನ್ನಸಂಸರ್ಗೇಣೋಪಚರೇತ್ ||೧೭||
View original
धन्वभूमिजातां तु सूतिकां घृततैलयोरन्यतरस्य मात्रां पाययेत् पिप्पल्यादिकषायानुपानां, स्नेहनित्या च स्यात्त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा बलवती ; अबलां यवागूं पाययेत्त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा | अत ऊर्ध्वं स्निग्धेनान्नसंसर्गेणोपचरेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
ಪ್ರಾಯಶಶ್ಚೈನಾಂ ಪ್ರಭೂತೇನೋಷ್ಣೋದಕೇನ ಪರಿಷಿಞ್ಚೇತ್, ಕ್ರೋಧಾಯಾಸಮೈಥುನಾದೀಂಶ್ಚ ಪರಿಹರೇತ್ ||೧೮||
View original
प्रायशश्चैनां प्रभूतेनोष्णोदकेन परिषिञ्चेत्, क्रोधायासमैथुनादींश्च परिहरेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಾತ್ ಸೂತಿಕಾಯಾ ಯೋ ವ್ಯಾಧಿರುಪಜಾಯತೇ | ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋಽಸಾಧ್ಯೋ ವಾ ಭವೇದತ್ಯಪತರ್ಪಣಾತ್ ||೧೯|| ತಸ್ಮಾತ್ತಾಂ ದೇಶಕಾಲೌ ಚ ವ್ಯಾಧಿಸಾತ್ಮ್ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ | ಪರೀಕ್ಷ್ಯೋಪಚರೇನ್ನಿತ್ಯಮೇವಂ ನಾತ್ಯಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ||೨೦||
View original
मिथ्याचारात् सूतिकाया यो व्याधिरुपजायते | स कृच्छ्रसाध्योऽसाध्यो वा भवेदत्यपतर्पणात् ||१९|| तस्मात्तां देशकालौ च व्याधिसात्म्येन कर्मणा | परीक्ष्योपचरेन्नित्यमेवं नात्ययमाप्नुयात् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
ಅಥಾಪರಾಽಪತನ್ತ್ಯಾನಾಹಾಧ್ಮಾನೌ ಕುರುತೇ, ತಸ್ಮಾತ್ ಕಣ್ಠಮಸ್ಯಾಃ ಕೇಶವೇಷ್ಟಿತಯಾಽಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಪ್ರಮೃಜೇತ್, ಕಟುಕಾಲಾಬುಕೃತವೇಧನಸರ್ಷಪಸರ್ಪನಿರ್ಮೋಕೈರ್ವಾ ಕಟುತೈಲವಿಮಿಶ್ರೈರ್ಯೋನಿಮುಖಂ ಧೂಪಯೇತ್, ಲಾಙ್ಗಲೀಮೂಲಕಲ್ಕೇನ ವಾಽಸ್ಯಾಃ ಪಾಣಿಪಾದತಲಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್, ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಾಽಸ್ಯಾ ಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರಮನುಸೇಚಯೇತ್, ಕುಷ್ಠಲಾಙ್ಗಲೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಮದ್ಯಮೂತ್ರಯೋರನ್ಯತರೇಣ ಪಾಯಯೇತ್, ಶಾಲಮೂಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಂ ವಾ ಮದ್ಯೇನ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಕುಷ್ಠಲಾಙ್ಗಲೀಮಹಾವೃಕ್ಷಕ್ಷೀರಮಿಶ್ರೇಣ ಸುರಾಮಣ್ಡೇನ ವಾಽಽಸ್ಥಾಪಯೇತ್, ಏತೈರೇವ ಸಿದ್ಧೇನ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕತೈಲೇನೋತ್ತರಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್, ಸ್ನಿಗ್ಧೇನ ವಾ ಕೃತ್ತನಖೇನ ಹಸ್ತೇನಾಪಹರೇತ್ ||೨೧||
View original
अथापराऽपतन्त्यानाहाध्मानौ कुरुते, तस्मात् कण्ठमस्याः केशवेष्टितयाऽङ्गुल्या प्रमृजेत्, कटुकालाबुकृतवेधनसर्षपसर्पनिर्मोकैर्वा कटुतैलविमिश्रैर्योनिमुखं धूपयेत्, लाङ्गलीमूलकल्केन वाऽस्याः पाणिपादतलमालिम्पेत्, मूर्ध्नि वाऽस्या महावृक्षक्षीरमनुसेचयेत्, कुष्ठलाङ्गलीमूलकल्कं वा मद्यमूत्रयोरन्यतरेण पाययेत्, शालमूलकल्कं वा पिप्पल्यादिं वा मद्येन, सिद्धार्थककुष्ठलाङ्गलीमहावृक्षक्षीरमिश्रेण सुरामण्डेन वाऽऽस्थापयेत्, एतैरेव सिद्धेन सिद्धार्थकतैलेनोत्तरबस्तिं दद्यात्, स्निग्धेन वा कृत्तनखेन हस्तेनापहरेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
ಪ್ರಜಾತಾಯಾಶ್ಚ ನಾರ್ಯಾ ರೂಕ್ಷಶರೀರಾಯಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರವಿಶೋಧಿತಂ ರಕ್ತಂ ವಾಯುನಾ ತದ್ದೇಶಗತೇನಾತಿಸಂರುದ್ಧಂ ನಾಭೇರಧಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ಬಸ್ತೌ ಬಸ್ತಿಶಿರಸಿ ವಾ ಗ್ರನ್ಥಿಂ ಕರೋತಿ; ತತಶ್ಚ ನಾಭಿಬಸ್ತ್ಯುದರಶೂಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ಸೂಚೀಭಿರಿವ ನಿಸ್ತುದ್ಯತೇ ಭಿದ್ಯತೇ ದೀರ್ಯತ ಇವ ಚ ಪಕ್ವಾಶಯಃ, ಸಮನ್ತಾದಾಧ್ಮಾನಮುದರೇ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಶ್ಚ ಭವತೀತಿ ಮಕ್ಕಲ್ಲಲಕ್ಷಣಮ್ | ತತ್ರ ವೀರತರ್ವಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಜಲಮುಷಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಪಾಯಯೇತ್, ಯವಕ್ಷಾರಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸುಖೋದಕೇನ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ವಾ, ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸುರಾಮಣ್ಡೇನ, ವರುಣಾದಿಕ್ವಾಥಂ ವಾ ಪಞ್ಚಕೋಲೈಲಾಪ್ರತೀವಾಪಂ, ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥಂ ವಾ ಭದ್ರದಾರುಮರಿಚಸಂಸೃಷ್ಟಂ, ಪುರಾಣಗುಡಂ ವಾ ತ್ರಿಕಟುಕಚತುರ್ಜಾತಕಕುಸ್ತುಮ್ಬುರುಮಿಶ್ರಂ ಖಾದೇತ್, ಅಚ್ಛಂ ವಾ ಪಿಬೇದರಿಷ್ಟಮಿತಿ ||೨೨||
View original
प्रजातायाश्च नार्या रूक्षशरीरायास्तीक्ष्णैरविशोधितं रक्तं वायुना तद्देशगतेनातिसंरुद्धं नाभेरधः पार्श्वयोर्बस्तौ बस्तिशिरसि वा ग्रन्थिं करोति; ततश्च नाभिबस्त्युदरशूलानि भवन्ति, सूचीभिरिव निस्तुद्यते भिद्यते दीर्यत इव च पक्वाशयः, समन्तादाध्मानमुदरे मूत्रसङ्गश्च भवतीति मक्कल्ललक्षणम् | तत्र वीरतर्वादिसिद्धं जलमुषकादिप्रतीवापं पाययेत्, यवक्षारचूर्णं वा सुखोदकेन पिप्पल्यादिक्वाथेन वा, पिप्पल्यादिचूर्णं वा सुरामण्डेन, वरुणादिक्वाथं वा पञ्चकोलैलाप्रतीवापं, पृथक्पर्ण्यादिक्वाथं वा भद्रदारुमरिचसंसृष्टं, पुराणगुडं वा त्रिकटुकचतुर्जातककुस्तुम्बुरुमिश्रं खादेत्, अच्छं वा पिबेदरिष्टमिति ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
ಅಥ ಬಾಲಂ ಕ್ಷೌಮಪರಿವೃತಂ ಕ್ಷೌಮವಸ್ತ್ರಾಸ್ತೃತಾಯಾಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಶಾಯಯೇತ್, ಪೀಲುಬದರೀನಿಮ್ಬಪರೂಷಕಶಾಖಾಭಿಶ್ಚೈನಂ ಪರಿವೀಜಯೇತ್, ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚಾಸ್ಯಾಹರಹಸ್ತೈಲಪಿಚುಮವಚಾರಯೇತ್, ಧೂಪಯೇಚ್ಚೈನಂ ರಕ್ಷೋಘ್ನೈರ್ಧೂಪೈಃ, ರಕ್ಷೋಘ್ನಾನಿ ಚಾಸ್ಯ ಪಾಣಿಪಾದಶಿರೋಗ್ರೀವಾಸ್ವವಸೃಜೇತ್, ತಿಲಾತಸೀಸರ್ಷಪಕಣಾಂಶ್ಚಾತ್ರ ಪ್ರಕಿರೇತ್, ಅಧಿಷ್ಠಾನೇ ಚಾಗ್ನಿಂ ಪ್ರಜ್ವಾಲಯೇತ್, ವ್ರಣಿತೋಪಾಸನೀಯಂ ಚಾವೇಕ್ಷೇತ ||೨೩||
View original
अथ बालं क्षौमपरिवृतं क्षौमवस्त्रास्तृतायां शय्यायां शाययेत्, पीलुबदरीनिम्बपरूषकशाखाभिश्चैनं परिवीजयेत्, मूर्ध्नि चास्याहरहस्तैलपिचुमवचारयेत्, धूपयेच्चैनं रक्षोघ्नैर्धूपैः, रक्षोघ्नानि चास्य पाणिपादशिरोग्रीवास्ववसृजेत्, तिलातसीसर्षपकणांश्चात्र प्रकिरेत्, अधिष्ठाने चाग्निं प्रज्वालयेत्, व्रणितोपासनीयं चावेक्षेत ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
ತತೋ ದಶಮೇಽಹನಿ ಮಾತಾಪಿತರೌ ಕೃತಮಙ್ಗಲಕೌತುಕೌ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನಂ ಕೃತ್ವಾ ನಾಮ ಕುರ್ಯಾತಾಂ ಯದಭಿಪ್ರೇತಂ ನಕ್ಷತ್ರನಾಮ ವಾ ||೨೪||
View original
ततो दशमेऽहनि मातापितरौ कृतमङ्गलकौतुकौ स्वस्तिवाचनं कृत्वा नाम कुर्यातां यदभिप्रेतं नक्षत्रनाम वा ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (25-27) · Śloka 27
ತತೋ ಯಥಾವರ್ಣಂ ಧಾತ್ರೀಮುಪೇಯಾನ್ಮಧ್ಯಮಪ್ರಮಾಣಾಂ ಮಧ್ಯಮವಯಸ್ಕಾ(ಸಾ)ಮರೋಗಾಂ ಶೀಲವತೀಮಚಪಲಾಮಲೋಲುಪಾಮಕೃಶಾಮಸ್ಥೂಲಾಂ ಪ್ರಸನ್ನಕ್ಷೀರಾಮಲಮ್ಬೌಷ್ಠೀಮಲಮ್ಬೋರ್ಧ್ವಸ್ತನೀಮವ್ಯಙ್ಗಾಮವ್ಯಸನಿನೀಂ ಜೀವದ್ವತ್ಸಾಂ ದೋಗ್ಧ್ರೀಂ ವತ್ಸಲಾಮಕ್ಷುದ್ರಕರ್ಮಿಣೀಂ ಕುಲೇ ಜಾತಾಮತೋ ಭೂಯಿಷ್ಠೈಶ್ಚ ಗುಣೈರನ್ವಿತಾಂ ಶ್ಮಾಮಾಮಾರೋಗ್ಯಬಲವೃದ್ಧಯೇ ಬಾಲಸ್ಯ | ತತ್ರೋರ್ಧ್ವಸ್ತನೀ ಕರಾಲಂ ಕುರ್ಯಾತ್, ಲಮ್ಬಸ್ತನೀ ನಾಸಿಕಾಮುಖಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾ ಮರಣಮಾಪಾದಯೇತ್ | ತತಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಯಾಂ ತಿಥೌ ಶಿರಃಸ್ನಾತಮಹತವಾಸಸಮುದಙ್ಮುಖಂ ಶಿಶುಮುಪವೇಶ್ಯ ಧಾತ್ರೀಂ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೀಂ ಚೋಪವೇಶ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ಸ್ತನಂ ಧೌತಮೀಷತ್ಪರಿಸ್ರುತಮಭಿಮನ್ತ್ರ್ಯ ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಪಾಯಯೇತ್ ||೨೫|| ‘ಚತ್ವಾರಃ ಸಾಗರಾಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸ್ತನಯೋಃ ಕ್ಷೀರವಾಹಿನಃ | ಭವನ್ತು ಸುಭಗೇ ನಿತ್ಯಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಬಲವೃದ್ಧಯೇ ||೨೬|| ಪಯೋಽಮೃತರಸಂ ಪೀತ್ವಾ ಕುಮಾರಸ್ತೇ ಶುಭಾನನೇ | ದೀರ್ಘಮಾಯುರವಾಪ್ನೋತು ದೇವಾಃ ಪ್ರಾಶ್ಯಾಮೃತಂ ಯಥಾ ||೨೭||
View original
ततो यथावर्णं धात्रीमुपेयान्मध्यमप्रमाणां मध्यमवयस्का(सा)मरोगां शीलवतीमचपलामलोलुपामकृशामस्थूलां प्रसन्नक्षीरामलम्बौष्ठीमलम्बोर्ध्वस्तनीमव्यङ्गामव्यसनिनीं जीवद्वत्सां दोग्ध्रीं वत्सलामक्षुद्रकर्मिणीं कुले जातामतो भूयिष्ठैश्च गुणैरन्वितां श्मामामारोग्यबलवृद्धये बालस्य | तत्रोर्ध्वस्तनी करालं कुर्यात्, लम्बस्तनी नासिकामुखं छादयित्वा मरणमापादयेत् | ततः प्रशस्तायां तिथौ शिरःस्नातमहतवाससमुदङ्मुखं शिशुमुपवेश्य धात्रीं प्राङ्मुखीं चोपवेश्य दक्षिणं स्तनं धौतमीषत्परिस्रुतमभिमन्त्र्य मन्त्रेणानेन पाययेत् ||२५|| ‘चत्वारः सागरास्तुभ्यं स्तनयोः क्षीरवाहिनः | भवन्तु सुभगे नित्यं बालस्य बलवृद्धये ||२६|| पयोऽमृतरसं पीत्वा कुमारस्ते शुभानने | दीर्घमायुरवाप्नोतु देवाः प्राश्यामृतं यथा ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (28) · Śloka 28
ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ನಾನಾಸ್ತನ್ಯೋಪಯೋಗಸ್ಯಾಸಾತ್ಮ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಧಿಜನ್ಮ ಭವತಿ ||೨೮||
View original
अतोऽन्यथा नानास्तन्योपयोगस्यासात्म्याद्व्याधिजन्म भवति ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (29) · Śloka 29
ಅಪರಿಸ್ರುತೇಽಪ್ಯತಿಸ್ತಬ್ಧಸ್ತನ್ಯಪೂರ್ಣಸ್ತನಪಾನಾದುತ್ಸುಹಿತಸ್ರೋತಸಃ ಶಿಶೋಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸವಮೀಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ | ತಸ್ಮಾದೇವಂವಿಧಾನಾಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ನ ಪಾಯಯೇತ್ ||೨೯||
View original
अपरिस्रुतेऽप्यतिस्तब्धस्तन्यपूर्णस्तनपानादुत्सुहितस्रोतसः शिशोः कासश्वासवमीप्रादुर्भावः | तस्मादेवंविधानां स्तन्यं न पाययेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (30) · Śloka 30
ಕ್ರೋಧಶೋಕಾವಾತ್ಸಲ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃಸ್ತನ್ಯನಾಶೋ ಭವತಿ | ಅಥಾಸ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಜನನಾರ್ಥಂ ಸೌಮನಸ್ಯಮುತ್ಪಾದ್ಯಯವಗೋಧೂಮಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮಾಂಸರಸಸುರಾಸೌವೀರಕಪಿಣ್ಯಾಕಲಶುನಮತ್ಸ್ಯಕಶೇರುಕಶೃಙ್ಗಾಟಕ- ಬಿಸವಿದಾರಿಕನ್ದಮಧುಕಶತಾವರೀನಾಲಿಕಾಲಾಬೂಕಾಲಶಾಕಪ್ರಭೃತೀನಿ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ||೩೦||
View original
क्रोधशोकावात्सल्यादिभिश्च स्त्रियाःस्तन्यनाशो भवति | अथास्याः क्षीरजननार्थं सौमनस्यमुत्पाद्ययवगोधूमशालिषष्टिकमांसरससुरासौवीरकपिण्याकलशुनमत्स्यकशेरुकशृङ्गाटक- बिसविदारिकन्दमधुकशतावरीनालिकालाबूकालशाकप्रभृतीनि विदध्यात् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (31-33) · Śloka 33
ಅಥಾಸ್ಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಮಪ್ಸು ಪರೀಕ್ಷೇತ; ತಚ್ಚೇಚ್ಛೀತಲಮಮಲಂ ತನು ಶಙ್ಖಾವಭಾಸಮಪ್ಸು ನ್ಯಸ್ತಮೇಕೀಭಾವಂ ಗಚ್ಛತ್ಯಫೇನಿಲಮತನ್ತುಮನ್ನೋತ್ಪ್ಲವತೇಽವಸೀದತಿ ವಾ ತಚ್ಛುದ್ಧಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್, ತೇನ ಕುಮಾರಸ್ಯಾರೋಗ್ಯಂ ಶರೀರೋಪಚಯೋ ಬಲವೃದ್ಧಿಶ್ಚ ಭವತಿ | ನ ಚ ಕ್ಷುಧಿತಶೋಕಾರ್ತಶ್ರಾನ್ತಪ್ರದುಷ್ಟಧಾತುಗರ್ಭಿಣೀಜ್ವರಿತಾತಿಕ್ಷೀಣಾತಿಸ್ಥೂಲವಿದಗ್ಧಭಕ್ತವಿರುದ್ಧಾಹಾರತರ್ಪಿತಾಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಾಯಯೇತ್; ನಾಜೀರ್ಣೌಷಧಂ ಚ ಬಾಲಂ, ದೋಷೌಷಧಮಲಾನಾಂ ತೀವ್ರವೇಗೋತ್ಪತ್ತಿಭಯಾತ್ ||೩೧|| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಧಾತ್ರ್ಯಾಸ್ತು ಗುರುಭಿರ್ಭೋಜ್ಯೈರ್ವಿಷಮೈರ್ದೋಷಲೈಸ್ತಥಾ | ದೋಷಾ ದೇಹೇ ಪ್ರಕುಪ್ಯನ್ತಿ ತತಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ ||೩೨|| ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಿಣ್ಯಾ ದುಷ್ಟಾ ವಾತಾದಯಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ | ದೂಷಯನ್ತಿ ಪಯಸ್ತೇನ ಶಾರೀರಾ ವ್ಯಾಧಯಃ ಶಿಶೋಃ | ಭವನ್ತಿ ಕುಶಲಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಭಿಷಕ್ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಭಾವಯೇತ್ ||೩೩||
View original
अथास्याः स्तन्यमप्सु परीक्षेत; तच्चेच्छीतलममलं तनु शङ्खावभासमप्सु न्यस्तमेकीभावं गच्छत्यफेनिलमतन्तुमन्नोत्प्लवतेऽवसीदति वा तच्छुद्धमिति विद्यात्, तेन कुमारस्यारोग्यं शरीरोपचयो बलवृद्धिश्च भवति | न च क्षुधितशोकार्तश्रान्तप्रदुष्टधातुगर्भिणीज्वरितातिक्षीणातिस्थूलविदग्धभक्तविरुद्धाहारतर्पितायाः स्तन्यं पाययेत्; नाजीर्णौषधं च बालं, दोषौषधमलानां तीव्रवेगोत्पत्तिभयात् ||३१|| भवन्ति चात्र- धात्र्यास्तु गुरुभिर्भोज्यैर्विषमैर्दोषलैस्तथा | दोषा देहे प्रकुप्यन्ति ततः स्तन्यं प्रदुष्यति ||३२|| मिथ्याहारविहारिण्या दुष्टा वातादयः स्त्रियाः | दूषयन्ति पयस्तेन शारीरा व्याधयः शिशोः | भवन्ति कुशलस्तांश्च भिषक् सम्यग्विभावयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (34-36) · Śloka 36
ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗದೇಶೇ ತು ರುಜಾ ಯತ್ರಾಸ್ಯ ಜಾಯತೇ | ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಸ್ಪೃಶತಿ ತಂ ಸ್ಪೃಶ್ಯಮಾನೇ ಚ ರೋದಿತಿ ||೩೪|| ನಿಮೀಲಿತಾಕ್ಷೋ ಮೂರ್ಧಸ್ಥೇ ಶಿರೋ ರೋಗೇ ನ ಧಾರಯೇತ್ | ಬಸ್ತಿಸ್ಥೇ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾರ್ತೋ ರುಜಾ ತೃಷ್ಯತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛತಿ ||೩೫|| ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗವೈವರ್ಣ್ಯಚ್ಛರ್ದ್ಯಾಧ್ಮಾನಾನ್ತ್ರಕೂಜನೈಃ | ಕೋಷ್ಠೇ ದೋಷಾನ್ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಸರ್ವತ್ರಸ್ಥಾಂಶ್ಚ ರೋದನೈಃ ||೩೬||
View original
अङ्गप्रत्यङ्गदेशे तु रुजा यत्रास्य जायते | मुहुर्मुहुः स्पृशति तं स्पृश्यमाने च रोदिति ||३४|| निमीलिताक्षो मूर्धस्थे शिरो रोगे न धारयेत् | बस्तिस्थे मूत्रसङ्गार्तो रुजा तृष्यति मूर्च्छति ||३५|| विण्मूत्रसङ्गवैवर्ण्यच्छर्द्याध्मानान्त्रकूजनैः | कोष्ठे दोषान् विजानीयात् सर्वत्रस्थांश्च रोदनैः ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (37) · Śloka 37
ತೇಷು ಯಥಾಭಿಹಿತಂ ಮೃದ್ವಚ್ಛೇದನೀಯಮೌಷಧಂ ಮಾತ್ರಯಾ ಕ್ಷೀರಪಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ ಸಂಯುಕ್ತಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್, ಧಾತ್ರ್ಯಾಶ್ಚ ಕೇವಲಂ, ಕ್ಷೀರಾನ್ನಾದಸ್ಯಾತ್ಮನಿ ಧಾತ್ರ್ಯಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್, ಅನ್ನಾದಸ್ಯ ಕಷಾಯಾದೀನಾತ್ಮನ್ಯೇವ ನ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ||೩೭||
View original
तेषु यथाभिहितं मृद्वच्छेदनीयमौषधं मात्रया क्षीरपस्य क्षीरसर्पिषा संयुक्तं विदध्यात्, धात्र्याश्च केवलं, क्षीरान्नादस्यात्मनि धात्र्याश्च पूर्ववत्, अन्नादस्य कषायादीनात्मन्येव न धात्र्याः ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (38) · Śloka 38
ತತ್ರ ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಕ್ಷೀರಪಾಯಾಙ್ಗುಲಿಪರ್ವದ್ವಯಗ್ರಹಣಸಮ್ಮಿತಾಮೌಷಧಮಾತ್ರಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್, ಕೋಲಾಸ್ಥಿಸಮ್ಮಿತಾಂ ಕಲ್ಕಮಾತ್ರಾಂ ಕ್ಷೀರಾನ್ನಾದಾಯ, ಕೋಲಸಮ್ಮಿತಾಮನ್ನಾದಾಯೇತಿ ||೩೮||
View original
तत्र मासादूर्ध्वं क्षीरपायाङ्गुलिपर्वद्वयग्रहणसम्मितामौषधमात्रां विदध्यात्, कोलास्थिसम्मितां कल्कमात्रां क्षीरान्नादाय, कोलसम्मितामन्नादायेति ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (39) · Śloka 39
ಯೇಷಾಂ ಗದಾನಾಂ ಯೇ ಯೋಗಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽಗದಙ್ಕರಾಃ | ತೇಷು ತತ್ಕಲ್ಕಸಂಲಿಪ್ತೌ ಪಾಯಯೇತ ಶಿಶುಂ ಸ್ತನೌ ||೩೯||
View original
येषां गदानां ये योगाः प्रवक्ष्यन्तेऽगदङ्कराः | तेषु तत्कल्कसंलिप्तौ पाययेत शिशुं स्तनौ ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (40-41) · Śloka 41
ಏಕಂ ದ್ವೇ ತ್ರೀಣಿ ಚಾಹಾನಿ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಜ್ವರೇ | ಸ್ತನ್ಯಪಾಯಾಹಿತಂ ಸರ್ಪಿರಿತರಾಭ್ಯಾಂ ಯಥಾರ್ಥತಃ ||೪೦|| ನ ಚ ತೃಷ್ಣಾಭಯಾದತ್ರ ಪಾಯಯೇತ ಶಿಶುಂ ಸ್ತನೌ | ವಿರೇಕಬಸ್ತಿವಮನಾನ್ಯೃತೇ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ನಾತ್ಯಯಾತ್ ||೪೧||
View original
एकं द्वे त्रीणि चाहानि वातपित्तकफज्वरे | स्तन्यपायाहितं सर्पिरितराभ्यां यथार्थतः ||४०|| न च तृष्णाभयादत्र पाययेत शिशुं स्तनौ | विरेकबस्तिवमनान्यृते कुर्याच्च नात्ययात् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (42) · Śloka 43
ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಕ್ಷಯಾದ್ಯಸ್ಯ ವಾಯುಸ್ತಾಲ್ವಸ್ಥಿ ನಾಮಯೇತ್ | ತಸ್ಯ ತೃಡ್ದೈನ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುರಕೈಃ ಶೃತಮ್ ||೪೨|| ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಯೋರ್ಯೋಜ್ಯಂ ಶೀತಾಮ್ಬೂದ್ವೇಜನಂ ತಥಾ |೪೩|
View original
मस्तुलुङ्गक्षयाद्यस्य वायुस्ताल्वस्थि नामयेत् | तस्य तृड्दैन्ययुक्तस्य सर्पिर्मधुरकैः शृतम् ||४२|| पानाभ्यञ्जनयोर्योज्यं शीताम्बूद्वेजनं तथा |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (43-44) · Śloka 44
ವಾತೇನಾಧ್ಮಾಪಿತಾಂ ನಾಭಿಂ ಸರುಜಾಂ ತುಣ್ಡಿಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಮ್ ||೪೩|| ಮಾರುತಘ್ನೈಃ ಪ್ರಶಮಯೇತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪನಾಹನೈಃ | ಗುದಪಾಕೇ ತು ಬಾಲಾನಾಂ ಪಿತ್ತಘ್ನೀಂ ಕಾರಯೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್ | ರಸಾಞ್ಜನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಾನಾಲೇಪನಯೋರ್ಹಿತಮ್ ||೪೪||
View original
वातेनाध्मापितां नाभिं सरुजां तुण्डिसञ्ज्ञिताम् ||४३|| मारुतघ्नैः प्रशमयेत् स्नेहस्वेदोपनाहनैः | गुदपाके तु बालानां पित्तघ्नीं कारयेत् क्रियाम् | रसाञ्जनं विशेषेण पानालेपनयोर्हितम् ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (45) · Śloka 45
ಕ್ಷೀರಾಹಾರಾಯ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕವಚಾಮಾಂಸೀಪಯಸ್ಯಾಪಾಮಾರ್ಗಶತಾವರೀಸಾರಿವಾಬ್ರಾಹ್ಮೀಪಿಪ್ಪಲೀಹರಿದ್ರಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವಸಿದ್ಧಂ, ಕ್ಷೀರಾನ್ನಾದಾಯ ಮಧುಕವಚಾಪಿಪ್ಪಲೀಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾಸಿದ್ಧಮ್, ಅನ್ನಾದಾಯ ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲೀಕ್ಷೀರತಗರಭದ್ರದಾರುಮರಿಚಮಧುಕವಿಡಙ್ಗದ್ರಾಕ್ಷರ್ಧಿಬ್ರಾಹ್ಮೀಸಿದ್ಧಂ ; ತೇನಾರೋಗ್ಯಬಲಮೇಧಾಯೂಂಷಿ ಶಿಶೋರ್ಭವನ್ತಿ ||೪೫||
View original
क्षीराहाराय सर्पिः पाययेत् सिद्धार्थकवचामांसीपयस्यापामार्गशतावरीसारिवाब्राह्मीपिप्पलीहरिद्राकुष्ठसैन्धवसिद्धं, क्षीरान्नादाय मधुकवचापिप्पलीचित्रकत्रिफलासिद्धम्, अन्नादाय द्विपञ्चमूलीक्षीरतगरभद्रदारुमरिचमधुकविडङ्गद्राक्षर्धिब्राह्मीसिद्धं ; तेनारोग्यबलमेधायूंषि शिशोर्भवन्ति ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (46-47) · Śloka 47
ಬಾಲಂ ಪುನರ್ಗಾತ್ರಸುಖಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್, ನ ಚೈನಂ ತರ್ಜಯೇತ್, ಸಹಸಾ ನ ಪ್ರತಿಬೋಧಯೇದ್ವಿತ್ರಾಸಭಯಾತ್, ಸಹಸಾ ನಾಪಹರೇದುತ್ಕ್ಷಿಪೇದ್ವಾ ವಾತಾದಿವಿಘಾತಭಯಾತ್, ನೋಪವೇಶಯೇತ್ ಕೌಬ್ಜ್ಯಭಯಾತ್, ನಿತ್ಯಂ ಚೈನಮನುವರ್ತೇತ ಪ್ರಿಯಶತೈರಜಿಘಾಂಸುಃ; ಏವಮವಿಹತಮನಾ ಹ್ಯಭಿವರ್ಧತೇ ನಿತ್ಯಮುದಗ್ರಸತ್ತ್ವಸಮ್ಪನ್ನೋ ನೀರೋಗಃ ಸುಪ್ರಸನ್ನಮನಾಶ್ಚ ಭವತಿ | ವಾತಾತಪವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಾಪಾದಪಲತಾಶೂನ್ಯಾಗಾರನಿಮ್ನಸ್ಥಾನಗ್ರಹಚ್ಛಾಯಾದಿಭ್ಯೋ ದುರ್ಗ್ರಹೋಪಸರ್ಗತಶ್ಚ ಬಾಲಂ ರಕ್ಷೇತ್ ||೪೬|| ನಾಶುಚೌ ವಿಸೃಜೇದ್ಬಾಲಂ ನಾಕಾಶೇ ವಿಷಮೇ ನ ಚ | ನೋಷ್ಮಮಾರುತವರ್ಷೇಷು ರಜೋಧೂಮೋದಕೇಷು ಚ ||೪೭||
View original
बालं पुनर्गात्रसुखं गृह्णीयात्, न चैनं तर्जयेत्, सहसा न प्रतिबोधयेद्वित्रासभयात्, सहसा नापहरेदुत्क्षिपेद्वा वातादिविघातभयात्, नोपवेशयेत् कौब्ज्यभयात्, नित्यं चैनमनुवर्तेत प्रियशतैरजिघांसुः; एवमविहतमना ह्यभिवर्धते नित्यमुदग्रसत्त्वसम्पन्नो नीरोगः सुप्रसन्नमनाश्च भवति | वातातपविद्युत्प्रभापादपलताशून्यागारनिम्नस्थानग्रहच्छायादिभ्यो दुर्ग्रहोपसर्गतश्च बालं रक्षेत् ||४६|| नाशुचौ विसृजेद्बालं नाकाशे विषमे न च | नोष्ममारुतवर्षेषु रजोधूमोदकेषु च ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (48) · Śloka 48
ಕ್ಷೀರಸಾತ್ಮ್ಯತಯಾ ಕ್ಷೀರಮಾಜಂ ಗವ್ಯಮಥಾಪಿ ವಾ | ದದ್ಯಾದಾಸ್ತನ್ಯಪರ್ಯಾಪ್ತೇರ್ಬಾಲಾನಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ ||೪೮||
View original
क्षीरसात्म्यतया क्षीरमाजं गव्यमथापि वा | दद्यादास्तन्यपर्याप्तेर्बालानां वीक्ष्य मात्रया ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (49) · Śloka 49
ಷಣ್ಮಾಸಂ ಚೈನಮನ್ನಂ ಪ್ರಾಶಯೇಲ್ಲಘು ಹಿತಂ ಚ ||೪೯||
View original
षण्मासं चैनमन्नं प्राशयेल्लघु हितं च ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (50) · Śloka 50
ನಿತ್ಯಮವರೋಧರತಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃತರಕ್ಷ ಉಪಸರ್ಗಭಯಾತ್; ಪ್ರಯತ್ನತಶ್ಚ ಗ್ರಹೋಪಸರ್ಗೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷ್ಯಾ ಬಾಲಾ ಭವನ್ತಿ ||೫೦||
View original
नित्यमवरोधरतश्च स्यात् कृतरक्ष उपसर्गभयात्; प्रयत्नतश्च ग्रहोपसर्गेभ्यो रक्ष्या बाला भवन्ति ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (51) · Śloka 51
ಅಥ ಕುಮಾರ ಉದ್ವಿಜತೇ ತ್ರಸ್ಯತಿ ರೋದಿತಿ ನಷ್ಟಸಞ್ಜ್ಞೋ ಭವತಿ ನಖದಶನೈರ್ಧಾತ್ರೀಮಾತ್ಮಾನಂ ಚ ಪರಿಣುದತಿ ದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ ಕೂಜತಿ ಜೃಮ್ಭತೇ ಭ್ರುವೌ ವಿಕ್ಷಿಪತ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ನಿರೀಕ್ಷತೇ ಫೇನಮುದ್ವಮತಿ ಸನ್ದಷ್ಟೌಷ್ಠಃಕ್ರೂರೋ ಭಿನ್ನಾಮವರ್ಚಾ ದೀನಾರ್ತಸ್ವರೋ ನಿಶಿ ಜಾಗರ್ತಿ ದುರ್ಬಲೋ ಮ್ಲಾನಾಙ್ಗೋ ಮತ್ಸ್ಯಚ್ಛುಚ್ಛ್ರುನ್ದರಿಮತ್ಕುಣಗನ್ಧೋ ಯಥಾ ಪುರಾ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಮಭಿಲಷತಿ ತಥಾ ನಾಭಿಲಷತೀತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಗ್ರಹೋಪಸೃಷ್ಟಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಂ, ವಿಸ್ತರೇಣೋತ್ತರೇ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ||೫೧||
View original
अथ कुमार उद्विजते त्रस्यति रोदिति नष्टसञ्ज्ञो भवति नखदशनैर्धात्रीमात्मानं च परिणुदति दन्तान् खादति कूजति जृम्भते भ्रुवौ विक्षिपत्यूर्ध्वं निरीक्षते फेनमुद्वमति सन्दष्टौष्ठःक्रूरो भिन्नामवर्चा दीनार्तस्वरो निशि जागर्ति दुर्बलो म्लानाङ्गो मत्स्यच्छुच्छ्रुन्दरिमत्कुणगन्धो यथा पुरा धात्र्याः स्तन्यमभिलषति तथा नाभिलषतीति सामान्येन ग्रहोपसृष्टलक्षणमुक्तं, विस्तरेणोत्तरे वक्ष्यामः ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (52) · Śloka 52
ಶಕ್ತಿಮನ್ತಂ ಚೈನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯಥಾವರ್ಣಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಗ್ರಾಹಯೇತ್ ||೫೨||
View original
शक्तिमन्तं चैनं ज्ञात्वा यथावर्णं विद्यां ग्राहयेत् ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (53) · Śloka 53
ಅಥಾಸ್ಮೈ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿವರ್ಷಾಯ ಷೋಡಶದಶವರ್ಷಾಂ ಪತ್ನೀಮಾವಹೇತ್ ಪಿತ್ರ್ಯಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತೀತಿ ||೫೩||
View original
अथास्मै पञ्चविंशतिवर्षाय षोडशदशवर्षां पत्नीमावहेत् पित्र्यधर्मार्थकामप्रजाः प्राप्स्यतीति ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (54-55) · Śloka 55
ಊನಷೋಡಶವರ್ಷಾಯಾಮಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಮ್ | ಯದ್ಯಾಧತ್ತೇ ಪುಮಾನ್ ಗರ್ಭಂ ಕುಕ್ಷಿಸ್ಥಃ ಸ ವಿಪದ್ಯತೇ ||೫೪|| ಜಾತೋ ವಾ ನ ಚಿರಂ ಜೀವೇಜ್ಜೀವೇದ್ವಾ ದುರ್ಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ | ತಸ್ಮಾದತ್ಯನ್ತಬಾಲಾಯಾಂ ಗರ್ಭಾಧಾನಂ ನ ಕಾರಯೇತ್ ||೫೫||
View original
ऊनषोडशवर्षायामप्राप्तः पञ्चविंशतिम् | यद्याधत्ते पुमान् गर्भं कुक्षिस्थः स विपद्यते ||५४|| जातो वा न चिरं जीवेज्जीवेद्वा दुर्बलेन्द्रियः | तस्मादत्यन्तबालायां गर्भाधानं न कारयेत् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (56) · Śloka 56
ಅತಿವೃದ್ಧಾಯಾಂ ದೀರ್ಘರೋಗಿಣ್ಯಾಮನ್ಯೇನ ವಾ ವಿಕಾರೇಣೋಪಸೃಷ್ಟಾಯಾಂ ಗರ್ಭಾಧಾನಂ ನೈವ ಕುರ್ವೀತ | ಪುರುಷಸ್ಯಾಪ್ಯೇವಂವಿಧಸ್ಯ ತ ಏವ ದೋಷಾಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ||೫೬||
View original
अतिवृद्धायां दीर्घरोगिण्यामन्येन वा विकारेणोपसृष्टायां गर्भाधानं नैव कुर्वीत | पुरुषस्याप्येवंविधस्य त एव दोषाः सम्भवन्ति ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (57) · Śloka 57
ತತ್ರ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಕಾರಣೈಃ ಪತಿಷ್ಯತಿ ಗರ್ಭೇ ಗರ್ಭಾಶಯಕಟೀವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿಶೂಲಾನಿ ರಕ್ತದರ್ಶನಂ ಚ | ತತ್ರ ಶೀತೈಃ ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಪ್ರದೇಹಾದಿಭಿರುಪಚರೇಜ್ಜೀವನೀಯಶೃತಕ್ಷೀರಪಾನೈಶ್ಚ | ಗರ್ಭಸ್ಫುರಣೇ ಮುಹುರ್ಮುಹುಸ್ತತ್ಸನ್ಧಾರಣಾರ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಮುತ್ಪಲಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಪಾಯಯೇತ್ | ಪ್ರಸ್ರಂಸಮಾನೇ ಸದಾಹಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಶೂಲಾಸೃಗ್ದರಾನಾಹಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾಃ, ಸ್ಥಾನಾತ್ ಸ್ಥಾನಂ ಚ ಪ್ರಕ್ರಾಮತಿ ಗರ್ಭೇ ಕೋಷ್ಠೇ ಸಂರಮ್ಭಃ, ತತ್ರ ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ | ವೇದನಾಯಾಂ ಮಹಾಸಹಾಕ್ಷುದ್ರಸಹಾಮಧುಕಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಮಿಶ್ರಂ ಪಾಯಯೇತ್; ಮೂತ್ರಸಙ್ಗೇ ದರ್ಭಾದಿಸಿದ್ಧಮ್; ಆನಾಹೇ ಹಿಙ್ಗುಸೌವರ್ಚಲಲಶುನವಚಾಸಿದ್ಧಮ್ | ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸ್ರವತಿ ರಕ್ತೇ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಿಕಾಗಾರಮೃತ್ಪಿಣ್ಡಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀಕುಸುಮನವಮಾಲಿಕಾಗೈರಿಕಸರ್ಜರಸರಸಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್, ಯಥಾಲಾಭಂ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿತ್ವಕ್ಪ್ರವಾಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಪಾಯಯೇತ್, ಉತ್ಪಲಾದಿಕಲ್ಕಂ ವಾ ಕಶೇರುಶೃಙ್ಗಾಟಕಶಾಲೂಕಕಲ್ಕಂ ವಾ ಶೃತೇನ ಪಯಸಾ, ಉದುಮ್ಬರಫಲೌದಕಕನ್ದಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಶರ್ಕರಾಮಧುಮಧುರೇಣ ಶಾಲಿಪಿಷ್ಟಂ; ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಸ್ವರಸಪರಿಪೀತಂ ವಾ ವಸ್ತ್ರಾವಯವಂ ಯೋನ್ಯಾಂ ಧಾರಯೇತ್ | ಅಥಾದೃಷ್ಟಶೋಣಿತವೇದನಾಯಾಂ ಮಧುಕದೇವದಾರುಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪಯಸ್ಯಾಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಾಯಯೇತ್, ತದೇವಾಶ್ಮನ್ತಕಶತಾವರೀಪಯಸ್ಯಾಸಿದ್ಧಂ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಸಿದ್ಧಂ ವಾ, ಬೃಹತೀದ್ವಯೋತ್ಪಲಶತಾವರೀಸಾರಿವಾಪಯಸ್ಯಾಮಧುಕಸಿದ್ಧಂ ವಾ; ಏವಮುಪಕ್ರಾನ್ತಾಯಾ ಉಪಾವರ್ತನ್ತೇ ರುಜೋ ಗರ್ಭಶ್ಚಾಪ್ಯಾಯತೇ | ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಚ ಗರ್ಭೇ ಗವ್ಯೇನೋದುಮ್ಬರಶಲಾಟುಸಿದ್ಧೇನ ಪಯಸಾ ಭೋಜಯೇತ್ | ಅತೀತೇ ಲವಣಸ್ನೇಹವರ್ಜ್ಯಾಭಿರ್ಯವಾಗೂಭಿರುದ್ದಾಲಕಾದೀನಾಂ ಪಾಚನೀಯೋಪಸಂಸ್ಕೃತಾಭಿರುಪಕ್ರಮೇತ ಯಾವನ್ತೋ ಮಾಸಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತಾವನ್ತ್ಯಹಾನಿ | ಬಸ್ತ್ಯುದರಶೂಲೇಷು ಪುರಾಣಗುಡಂ ದೀಪನೀಯಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಾಯಯೇದರಿಷ್ಟಂ ವಾ | ವಾತೋಪದ್ರವಗೃಹೀತತ್ವಾತ್ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಲೀಯತೇ ಗರ್ಭಃ, ಸೋಽತಿಕಾಲಮವತಿಷ್ಠಮಾನೋ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ, ತಾಂ ಮೃದುನಾ ಸ್ನೇಹಾದಿಕ್ರಮೇಣೋಪಚರೇತ್, ಉತ್ಕ್ರೋಶರಸಸಂಸಿದ್ಧಾಮನಲ್ಪಸ್ನೇಹಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್, ಮಾಷತಿಲಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಸಿದ್ಧಾನ್ ವಾ ಕುಲ್ಮಾಷಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇನ್ಮಧುಮಾಧ್ವೀಕಂ ಚಾನುಪಿಬೇತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮ್ | ಕಾಲಾತೀತಸ್ಥಾಯಿನಿ ಗರ್ಭೇ ವಿಶೇಷತಃ ಸಧಾನ್ಯಮುದೂಖಲ ಮುಸಲೇನಾಭಿಹನ್ಯಾದ್ವಿಷಮೇ ವಾ ಯಾನಾಸನೇ ಸೇವೇತ | ವಾತಾಭಿಪನ್ನ ಏವ ಶುಷ್ಯತಿ ಗರ್ಭಃ, ಸ ಮಾತುಃ ಕುಕ್ಷಿಂ ನ ಪೂರಯತಿ ಮನ್ದಂ ಸ್ಪನ್ದತೇ ಚ, ತಂ ಬೃಂಹಣೀಯೈಃ ಪಯೋಭಿರ್ಮಾಂಸರಸೈಶ್ಚೋಪಚರೇತ್ | ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಂ ವಾಯುನಾಽಭಿಪ್ರಪನ್ನಮವಕ್ರಾನ್ತಜೀವಮಾಧ್ಮಾಪಯತ್ಯುದರಂ, ತಂ ಕದಾಚಿದ್ಯದೃಚ್ಛಯೋಪಶಾನ್ತಂ ನೈಗಮೇಷಾಪಹೃತಮಿತಿ ಭಾಷನ್ತೇ, ತಮೇವ ಕದಾಚಿತ್ ಪ್ರಲೀಯಮಾನಂ ನಾಗೋದರಮಿತ್ಯಾಹುಃ; ತತ್ರಾಪಿ ಲೀನವತ್ ಪ್ರತೀಕಾರಃ ||೫೭||
View original
तत्र पूर्वोक्तैः कारणैः पतिष्यति गर्भे गर्भाशयकटीवङ्क्षणबस्तिशूलानि रक्तदर्शनं च | तत्र शीतैः परिषेकावगाहप्रदेहादिभिरुपचरेज्जीवनीयशृतक्षीरपानैश्च | गर्भस्फुरणे मुहुर्मुहुस्तत्सन्धारणार्थं क्षीरमुत्पलादिसिद्धं पाययेत् | प्रस्रंसमाने सदाहपार्श्वपृष्ठशूलासृग्दरानाहमूत्रसङ्गाः, स्थानात् स्थानं च प्रक्रामति गर्भे कोष्ठे संरम्भः, तत्र स्निग्धशीताः क्रियाः | वेदनायां महासहाक्षुद्रसहामधुकश्वदंष्ट्राकण्टकारिकासिद्धं पयः शर्कराक्षौद्रमिश्रं पाययेत्; मूत्रसङ्गे दर्भादिसिद्धम्; आनाहे हिङ्गुसौवर्चललशुनवचासिद्धम् | अत्यर्थं स्रवति रक्ते कोष्ठागारिकागारमृत्पिण्डसमङ्गाधातकीकुसुमनवमालिकागैरिकसर्जरसरसाञ्जनचूर्णं मधुनाऽवलिह्यात्, यथालाभं न्यग्रोधादित्वक्प्रवालकल्कं वा पयसा पाययेत्, उत्पलादिकल्कं वा कशेरुशृङ्गाटकशालूककल्कं वा शृतेन पयसा, उदुम्बरफलौदककन्दक्वाथेन वा शर्करामधुमधुरेण शालिपिष्टं; न्यग्रोधादिस्वरसपरिपीतं वा वस्त्रावयवं योन्यां धारयेत् | अथादृष्टशोणितवेदनायां मधुकदेवदारुमञ्जिष्ठापयस्यासिद्धं पयः पाययेत्, तदेवाश्मन्तकशतावरीपयस्यासिद्धं विदारिगन्धादिसिद्धं वा, बृहतीद्वयोत्पलशतावरीसारिवापयस्यामधुकसिद्धं वा; एवमुपक्रान्ताया उपावर्तन्ते रुजो गर्भश्चाप्यायते | व्यवस्थिते च गर्भे गव्येनोदुम्बरशलाटुसिद्धेन पयसा भोजयेत् | अतीते लवणस्नेहवर्ज्याभिर्यवागूभिरुद्दालकादीनां पाचनीयोपसंस्कृताभिरुपक्रमेत यावन्तो मासा गर्भस्य तावन्त्यहानि | बस्त्युदरशूलेषु पुराणगुडं दीपनीयसंयुक्तं पाययेदरिष्टं वा | वातोपद्रवगृहीतत्वात् स्रोतसां लीयते गर्भः, सोऽतिकालमवतिष्ठमानो व्यापद्यते, तां मृदुना स्नेहादिक्रमेणोपचरेत्, उत्क्रोशरससंसिद्धामनल्पस्नेहां यवागूं पाययेत्, माषतिलबिल्वशलाटुसिद्धान् वा कुल्माषान् भक्षयेन्मधुमाध्वीकं चानुपिबेत् सप्तरात्रम् | कालातीतस्थायिनि गर्भे विशेषतः सधान्यमुदूखल मुसलेनाभिहन्याद्विषमे वा यानासने सेवेत | वाताभिपन्न एव शुष्यति गर्भः, स मातुः कुक्षिं न पूरयति मन्दं स्पन्दते च, तं बृंहणीयैः पयोभिर्मांसरसैश्चोपचरेत् | शुक्रशोणितं वायुनाऽभिप्रपन्नमवक्रान्तजीवमाध्मापयत्युदरं, तं कदाचिद्यदृच्छयोपशान्तं नैगमेषापहृतमिति भाषन्ते, तमेव कदाचित् प्रलीयमानं नागोदरमित्याहुः; तत्रापि लीनवत् प्रतीकारः ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (58-62) · Śloka 62
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಮಾಸಾನುಮಾಸಿಕಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ||೫೮|| ಮಧುಕಂ ಶಾಕಬೀಜಂ ಚ ಪಯಸ್ಯಾ ಸುರದಾರು ಚ | ಅಶ್ಮನ್ತಕಸ್ತಿಲಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಸ್ತಾಮ್ರವಲ್ಲೀ ಶತಾವರೀ ||೫೯|| ವೃಕ್ಷಾದನೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಲತಾ ಸೋತ್ಪಲಸಾರಿವಾ | ಅನನ್ತಾ ಸಾರಿವಾ ರಾಸ್ನಾ ಪದ್ಮಾ ಮಧುಕಮೇವ ಚ ||೬೦|| ಬೃಹತ್ಯೌ ಕಾಶ್ಮರೀ ಚಾಪಿ ಕ್ಷೀರಿಶುಙ್ಗಾಸ್ತ್ವಚೋ ಘೃತಮ್ | ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಬಲಾ ಶಿಗ್ರುಃ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಮಧುಪರ್ಣಿಕಾ ||೬೧|| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಬಿಸಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಕಶೇರು ಮಧುಕಂ ಸಿತಾ | ವತ್ಸೈತೇ ಸಪ್ತ ಯೋಗಾಃ ಸ್ಯುರರ್ಧಶ್ಲೋಕಸಮಾಪನಾಃ | ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ಗರ್ಭಸ್ರಾವೇ ಪಯೋಯುತಾಃ ||೬೨||
View original
अत ऊर्ध्वं मासानुमासिकं वक्ष्यामः- ||५८|| मधुकं शाकबीजं च पयस्या सुरदारु च | अश्मन्तकस्तिलाः कृष्णास्ताम्रवल्ली शतावरी ||५९|| वृक्षादनी पयस्या च लता सोत्पलसारिवा | अनन्ता सारिवा रास्ना पद्मा मधुकमेव च ||६०|| बृहत्यौ काश्मरी चापि क्षीरिशुङ्गास्त्वचो घृतम् | पृश्निपर्णी बला शिग्रुः श्वदंष्ट्रा मधुपर्णिका ||६१|| शृङ्गाटकं बिसं द्राक्षा कशेरु मधुकं सिता | वत्सैते सप्त योगाः स्युरर्धश्लोकसमापनाः | यथासङ्ख्यं प्रयोक्तव्या गर्भस्रावे पयोयुताः ||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (63-65) · Śloka 65
ಕಪಿತ್ಥಬೃಹತೀಬಿಲ್ವಪಟೋಲೇಕ್ಷುನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ | ಮೂಲಾನಿ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಾನಿ ಪಾಯಯೇದ್ಭಿಷಗಷ್ಟಮೇ ||೬೩|| ನವಮೇ ಮಧುಕಾನನ್ತಾಪಯಸ್ಯಾಸಾರಿವಾಃ ಪಿಬೇತ್ | ಕ್ಷೀರಂ ಶುಣ್ಠೀಪಯಸ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದ್ದಶಮೇ ಹಿತಮ್ ||೬೪|| ಸಕ್ಷೀರಾ ವಾ ಹಿತಾ ಶುಣ್ಠೀ ಮಧುಕಂ ಸುರದಾರು ಚ | ಏವಮಾಪ್ಯಾಯತೇ ಗರ್ಭಸ್ತೀವ್ರಾ ರುಕ್ ಚೋಪಶಾಮ್ಯತಿ ||೬೫||
View original
कपित्थबृहतीबिल्वपटोलेक्षुनिदिग्धिका | मूलानि क्षीरसिद्धानि पाययेद्भिषगष्टमे ||६३|| नवमे मधुकानन्तापयस्यासारिवाः पिबेत् | क्षीरं शुण्ठीपयस्याभ्यां सिद्धं स्याद्दशमे हितम् ||६४|| सक्षीरा वा हिता शुण्ठी मधुकं सुरदारु च | एवमाप्यायते गर्भस्तीव्रा रुक् चोपशाम्यति ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (66) · Śloka 66
ನಿವೃತ್ತಪ್ರಸವಾಯಾಸ್ತು ಪುನಃ ಷಡ್ಭ್ಯೋ ವರ್ಷೇಭ್ಯ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸವಮಾನಾಯಾ ನಾರ್ಯಾಃ ಕುಮಾರೋಽಲ್ಪಾಯುರ್ಭವತಿ ||೬೬||
View original
निवृत्तप्रसवायास्तु पुनः षड्भ्यो वर्षेभ्य ऊर्ध्वं प्रसवमानाया नार्याः कुमारोऽल्पायुर्भवति ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (67) · Śloka 67
ಅಥ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ವ್ಯಾಧ್ಯುತ್ಪತ್ತಾವತ್ಯಯೇ ಛರ್ದಯೇನ್ಮಧುರಾಮ್ಲೇನಾನ್ನೋಪಹಿತೇನಾನುಲೋಮಯೇಚ್ಚ, ಸಂಶಮನೀಯಂ ಚ ಮೃದು ವಿದಧ್ಯಾದನ್ನಪಾನಯೋಃ, ಅಶ್ನೀಯಾಚ್ಚ ಮೃದುವೀರ್ಯಂ ಮಧುರಪ್ರಾಯಂ ಗರ್ಭಾವಿರುದ್ಧಂ ಚ, ಗರ್ಭಾವಿರುದ್ಧಾಶ್ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಯಥಾಯೋಗಂ ವಿದಧೀತ ಮೃದುಪ್ರಾಯಾಃ ||೬೭||
View original
अथ गर्भिणीं व्याध्युत्पत्तावत्यये छर्दयेन्मधुराम्लेनान्नोपहितेनानुलोमयेच्च, संशमनीयं च मृदु विदध्यादन्नपानयोः, अश्नीयाच्च मृदुवीर्यं मधुरप्रायं गर्भाविरुद्धं च, गर्भाविरुद्धाश्च क्रिया यथायोगं विदधीत मृदुप्रायाः ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (68-70) · Śloka 70
ಸೌವರ್ಣಂ ಸುಕೃತಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕುಷ್ಠಂ ಮಧು ಘೃತಂ ವಚಾ | ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಃ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಮಧು ಸರ್ಪಿಃ ಸಕಾಞ್ಚನಮ್ ||೬೮|| ಅರ್ಕಪುಷ್ಪೀ ಮಧು ಘೃತಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕನಕಂ ವಚಾ | ಹೇಮಚೂರ್ಣಾನಿ ಕೈಡರ್ಯಃ ಶ್ವೇತಾ ದೂರ್ವಾ ಘೃತಂ ಮಧು ||೬೯|| ಚತ್ವಾರೋಽಭಿಹಿತಾಃ ಪ್ರಾಶಾಃ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೇಷು ಚತುರ್ಷ್ವಪಿ | ಕುಮಾರಾಣಾಂ ವಪುರ್ಮೇಧಾಬಲಬುದ್ಧಿವಿವರ್ಧನಾಃ ||೭೦||
View original
सौवर्णं सुकृतं चूर्णं कुष्ठं मधु घृतं वचा | मत्स्याक्षकः शङ्खपुष्पी मधु सर्पिः सकाञ्चनम् ||६८|| अर्कपुष्पी मधु घृतं चूर्णितं कनकं वचा | हेमचूर्णानि कैडर्यः श्वेता दूर्वा घृतं मधु ||६९|| चत्वारोऽभिहिताः प्राशाः श्लोकार्धेषु चतुर्ष्वपि | कुमाराणां वपुर्मेधाबलबुद्धिविवर्धनाः ||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಗರ್ಭಿಣೀವ್ಯಾಕರಣಂ ಶಾರೀರಂ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೦|| ಇತಿ ಭಗವತಾ ಶ್ರೀಧನ್ವನ್ತರಿಣೋಪದಿಷ್ಟಾಯಾಂ ತಚ್ಛಿಷ್ಯೇಣ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ಸುಶ್ರುತೇನ ವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತೃತೀಯಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ |
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने गर्भिणीव्याकरणं शारीरं नाम दशमोऽध्यायः ||१०|| इति भगवता श्रीधन्वन्तरिणोपदिष्टायां तच्छिष्येण महर्षिणा सुश्रुतेन विरचितायां सुश्रुतसंहितायां तृतीयं शारीरस्थानं समाप्तम् |
🔊 Audio coming soon