Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಧಮನೀವ್ಯಾಕರಣಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो धमनीव्याकरणं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
9. dhamanīvyākaraṇaśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರ್ಧಮನ್ಯೋ ನಾಭಿಪ್ರಭವಾ ಅಭಿಹಿತಾಃ | ತತ್ರ ಕೇಚಿದಾಹುಃ- ಸಿರಾಧಮನೀಸ್ರೋತಸಾಮವಿಭಾಗಃ, ಸಿರಾವಿಕಾರಾ ಏವ ಹಿ ಧಮನ್ಯಃ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಚೇತಿ | ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್, ಅನ್ಯಾ ಏವ ಹಿ ಧಮನ್ಯಃ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಚ ಸಿರಾಭ್ಯಃ; ಕಸ್ಮಾತ್? ವ್ಯಞ್ಜನಾನ್ಯತ್ವಾನ್, ಮೂಲಸನ್ನಿಯಮಾತ್, ಕರ್ಮವೈಶೇಷ್ಯಾತ್, ಆಗಮಾಚ್ಚ; ಕೇವಲಂ ತು ಪರಸ್ಪರಸನ್ನಿಕರ್ಷಾತ್ ಸದೃಶಾಗಮಕರ್ಮತ್ವಾತ್ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಚ್ಚ ವಿಭಕ್ತಕರ್ಮಣಾಮಪ್ಯವಿಭಾಗ ಇವ ಕರ್ಮಸು ಭವತಿ ||೩||
View original
चतुर्विंशतिर्धमन्यो नाभिप्रभवा अभिहिताः | तत्र केचिदाहुः- सिराधमनीस्रोतसामविभागः, सिराविकारा एव हि धमन्यः स्रोतांसि चेति | तत्तु न सम्यक्, अन्या एव हि धमन्यः स्रोतांसि च सिराभ्यः; कस्मात्? व्यञ्जनान्यत्वान्, मूलसन्नियमात्, कर्मवैशेष्यात्, आगमाच्च; केवलं तु परस्परसन्निकर्षात् सदृशागमकर्मत्वात् सौक्ष्म्याच्च विभक्तकर्मणामप्यविभाग इव कर्मसु भवति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತಾಸಾಂ ತು ಖಲು ನಾಭಿಪ್ರಭವಾಣಾಂ ಧಮನೀನಾಮೂರ್ಧ್ವಗಾ ದಶ, ದಶ ಚಾಧೋಗಾಮಿನ್ಯಃ, ಚತಸ್ರಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಗಾಃ ||೪||
View original
तासां तु खलु नाभिप्रभवाणां धमनीनामूर्ध्वगा दश, दश चाधोगामिन्यः, चतस्रस्तिर्यग्गाः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 6
ಊರ್ಧ್ವಗಾಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಗನ್ಧಪ್ರಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಜೃಮ್ಭಿತಕ್ಷುದ್ಧಸಿತಕಥಿತರುದಿತಾದೀನ್ ವಿಶೇಷಾನಭಿವಹನ್ತ್ಯಃ ಶರೀರಂ ಧಾರಯನ್ತಿ | ತಾಸ್ತು ಹೃದಯಮಭಿಪ್ರಪನ್ನಾಸ್ತ್ರಿಧಾ ಜಾಯನ್ತೇ, ತಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ | ತಾಸಾಂ ತು ವಾತಪಿತ್ತಕಫಶೋಣಿತರಸಾನ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ವಹತಸ್ತಾ ದಶ, ಶಬ್ದರೂಪರಸಗನ್ಧಾನಷ್ಟಾಭಿರ್ಗೃಹ್ಣೀತೇ, ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಭಾಷತೇ, ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಘೋಷಂ ಕರೋತಿ, ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವಪಿತಿ, ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ, ದ್ವೇ ಚಾಶ್ರುವಾಹಿನ್ಯೌ, ದ್ವೇ ಸ್ತನ್ಯಂ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ವಹತಃ ಸ್ತನಸಂಶ್ರಿತೇ, ತೇ ಏವ ಶುಕ್ರಂ ನರಸ್ಯ ಸ್ತನಾಭ್ಯಾಮಭಿವಹತಃ, ತಾಸ್ತ್ವೇತಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸವಿಭಾಗಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ | ಏತಾಭಿರೂರ್ಧ್ವಂ ನಾಭೇರುದರಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠೋರಃಸ್ಕನ್ಧಗ್ರೀವಾಬಾಹವೋ ಧಾರ್ಯನ್ತೇ ಯಾಪ್ಯನ್ತೇ ಚ ||೫|| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಊರ್ಧ್ವಙ್ಗಮಾಸ್ತು ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕರ್ಮಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ |೬|
View original
ऊर्ध्वगाः शब्दस्पर्शरूपरसगन्धप्रश्वासोच्छ्वासजृम्भितक्षुद्धसितकथितरुदितादीन् विशेषानभिवहन्त्यः शरीरं धारयन्ति | तास्तु हृदयमभिप्रपन्नास्त्रिधा जायन्ते, तास्त्रिंशत् | तासां तु वातपित्तकफशोणितरसान् द्वे द्वे वहतस्ता दश, शब्दरूपरसगन्धानष्टाभिर्गृह्णीते, द्वाभ्यां भाषते, द्वाभ्यां घोषं करोति, द्वाभ्यां स्वपिति, द्वाभ्यां प्रतिबुध्यते, द्वे चाश्रुवाहिन्यौ, द्वे स्तन्यं स्त्रिया वहतः स्तनसंश्रिते, ते एव शुक्रं नरस्य स्तनाभ्यामभिवहतः, तास्त्वेतास्त्रिंशत् सविभागा व्याख्याताः | एताभिरूर्ध्वं नाभेरुदरपार्श्वपृष्ठोरःस्कन्धग्रीवाबाहवो धार्यन्ते याप्यन्ते च ||५|| भवति चात्र- ऊर्ध्वङ्गमास्तु कुर्वन्ति कर्माण्येतानि सर्वशः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 8
ಅಧೋಗಮಾಸ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕರ್ಮ ಚಾಸಾಂ ಯಥಾಯಥಮ್ ||೬|| ಅಧೋಗಮಾಸ್ತು ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಶುಕ್ರಾರ್ತವಾದೀನ್ಯಧೋ ವಹನ್ತಿ | ತಾಸ್ತು ಪಿತ್ತಾಶಯಮಭಿಪ್ರಪನ್ನಾಸ್ತತ್ರಸ್ಥಮೇವಾನ್ನಪಾನರಸಂ ವಿಪಕ್ವಮೌಷ್ಣ್ಯಾದ್ವಿವೇಚಯನ್ತ್ಯೋಽಭಿವಹನ್ತ್ಯಃ ಶರೀರಂ ತರ್ಪಯನ್ತಿ, ಅರ್ಪಯನ್ತಿ ಚೋರ್ಧ್ವಗಾನಾಂ ತಿರ್ಯಗ್ಗಾಣಾಂ ಚ, ರಸಸ್ಥಾನಂ ಚಾಭಿಪೂರಯನ್ತಿ, ಮೂತ್ರಪುರೀಷಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ವಿವೇಚಯನ್ತಿ; ಆಮಪಕ್ವಾಶಯಾನ್ತರೇ ಚ ತ್ರಿಧಾ ಜಾಯನ್ತೇ, ತಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್; ತಾಸಾಂ ತು ವಾತಪಿತ್ತಕಫಶೋಣಿತರಸಾನ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ವಹತಸ್ತಾ ದಶ, ದ್ವೇ ಅನ್ನವಾಹಿನ್ಯಾವನ್ತ್ರಾಶ್ರಿತೇ, ತೋಯವಹೇ ದ್ವೇ, ಮೂತ್ರಬಸ್ತಿಮಭಿಪ್ರಪನ್ನೇ ಮೂತ್ರವಹೇ ದ್ವೇ, ಶುಕ್ರವಹೇ ದ್ವೇ ಶುಕ್ರಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಾಯ, ದ್ವೇ ವಿಸರ್ಗಾಯ, ತೇ ಏವ ರಕ್ತಮಭಿವಹತೋ ವಿಸೃಜತಶ್ಚ ನಾರೀಣಾಮಾರ್ತವಸಞ್ಜ್ಞಂ, ದ್ವೇ ವರ್ಚೋನಿರಸನ್ಯೌ ಸ್ಥೂಲಾನ್ತ್ರಪ್ರತಿಬದ್ಧೇ, ಅಷ್ಟಾವನ್ಯಾಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಗಾಮಿನೀನಾಂ ಧಮನೀನಾಂ ಸ್ವೇದಮರ್ಪಯನ್ತಿ; ತಾಸ್ತ್ವೇತಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸವಿಭಾಗಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ | ಏತಾಭಿರಧೋನಾಭೇಃ ಪಕ್ವಾಶಯಕಟೀಮೂತ್ರಪುರೀಷಗುದಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಸಕ್ಥೀನಿ ಧಾರ್ಯನ್ತೇ ಯಾಪ್ಯನ್ತೇ ಚ ||೭|| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಅಧೋಗಮಾಸ್ತು ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕರ್ಮಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ |೮|
View original
अधोगमास्तु वक्ष्यामि कर्म चासां यथायथम् ||६|| अधोगमास्तु वातमूत्रपुरीषशुक्रार्तवादीन्यधो वहन्ति | तास्तु पित्ताशयमभिप्रपन्नास्तत्रस्थमेवान्नपानरसं विपक्वमौष्ण्याद्विवेचयन्त्योऽभिवहन्त्यः शरीरं तर्पयन्ति, अर्पयन्ति चोर्ध्वगानां तिर्यग्गाणां च, रसस्थानं चाभिपूरयन्ति, मूत्रपुरीषस्वेदांश्च विवेचयन्ति; आमपक्वाशयान्तरे च त्रिधा जायन्ते, तास्त्रिंशत्; तासां तु वातपित्तकफशोणितरसान् द्वे द्वे वहतस्ता दश, द्वे अन्नवाहिन्यावन्त्राश्रिते, तोयवहे द्वे, मूत्रबस्तिमभिप्रपन्ने मूत्रवहे द्वे, शुक्रवहे द्वे शुक्रप्रादुर्भावाय, द्वे विसर्गाय, ते एव रक्तमभिवहतो विसृजतश्च नारीणामार्तवसञ्ज्ञं, द्वे वर्चोनिरसन्यौ स्थूलान्त्रप्रतिबद्धे, अष्टावन्यास्तिर्यग्गामिनीनां धमनीनां स्वेदमर्पयन्ति; तास्त्वेतास्त्रिंशत् सविभागा व्याख्याताः | एताभिरधोनाभेः पक्वाशयकटीमूत्रपुरीषगुदबस्तिमेढ्रसक्थीनि धार्यन्ते याप्यन्ते च ||७|| भवति चात्र- अधोगमास्तु कुर्वन्ति कर्माण्येतानि सर्वशः |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 9
ತಿರ್ಯಗ್ಗಾಃ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕರ್ಮ ಚಾಸಾಂ ಯಥಾಯಥಮ್ ||೮|| ತಿರ್ಯಗ್ಗಾಣಾಂ ತು ಚತಸೃಣಾಂ ಧಮನೀನಾಮೇಕೈಕಾ ಶತಧಾ ಸಹಸ್ರಧಾ ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಂ ವಿಭಜ್ಯನ್ತೇ, ತಾಸ್ತ್ವಸಙ್ಖ್ಯೇಯಾಃ, ತಾಭಿರಿದಂ ಶರೀರಂ ಗವಾಕ್ಷಿತಂ ವಿಬದ್ಧಮಾತತಂ ಚ, ತಾಸಾಂ ಮುಖಾನಿ ರೋಮಕೂಪಪ್ರತಿಬದ್ಧಾನಿ, ಯೈಃ ಸ್ವೇದಮಭಿವಹನ್ತಿ ರಸಂ ಚಾಭಿತರ್ಪಯನ್ತ್ಯನ್ತರ್ಬಹಿಶ್ಚ , ತೈರೇವ ಚಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಾಲೇಪನವೀರ್ಯಾಣ್ಯನ್ತಃಶರೀರಮಭಿಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ ತ್ವಚಿ ವಿಪಕ್ವಾನಿ, ತೈರೇವ ಚ ಸ್ಪರ್ಶಂ ಸುಖಮಸುಖಂ ವಾ ಗೃಹ್ಣೀತೇ, ತಾಸ್ತ್ವೇತಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ಧಮನ್ಯಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗತಾಃ ಸವಿಭಾಗಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ||೯||
View original
तिर्यग्गाः सम्प्रवक्ष्यामि कर्म चासां यथायथम् ||८|| तिर्यग्गाणां तु चतसृणां धमनीनामेकैका शतधा सहस्रधा चोत्तरोत्तरं विभज्यन्ते, तास्त्वसङ्ख्येयाः, ताभिरिदं शरीरं गवाक्षितं विबद्धमाततं च, तासां मुखानि रोमकूपप्रतिबद्धानि, यैः स्वेदमभिवहन्ति रसं चाभितर्पयन्त्यन्तर्बहिश्च , तैरेव चाभ्यङ्गपरिषेकावगाहालेपनवीर्याण्यन्तःशरीरमभिप्रतिपद्यन्ते त्वचि विपक्वानि, तैरेव च स्पर्शं सुखमसुखं वा गृह्णीते, तास्त्वेताश्चतस्रो धमन्यः सर्वाङ्गगताः सविभागा व्याख्याताः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಯಥಾ ಸ್ವಭಾವತಃ ಖಾನಿ ಮೃಣಾಲೇಷು ಬಿಸೇಷು ಚ | ಧಮನೀನಾಂ ತಥಾ ಖಾನಿ ರಸೋ ಯೈರುಪಚೀಯತೇ ||೧೦||
View original
यथा स्वभावतः खानि मृणालेषु बिसेषु च | धमनीनां तथा खानि रसो यैरुपचीयते ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಪಞ್ಚಾಭಿಭೂತಾಸ್ತ್ವಥ ಪಞ್ಚಕೃತ್ವಃ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಞ್ಚಸು ಭಾವಯನ್ತಿ | ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಞ್ಚಸು ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಯಾನ್ತಿ ವಿನಾಶಕಾಲೇ ||೧೧||
View original
पञ्चाभिभूतास्त्वथ पञ्चकृत्वः पञ्चेन्द्रियं पञ्चसु भावयन्ति | पञ्चेन्द्रियं पञ्चसु भावयित्वा पञ्चत्वमायान्ति विनाशकाले ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಮೂಲವಿದ್ಧಲಕ್ಷಣಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | ತಾನಿ ತು ಪ್ರಾಣಾನ್ನೋದಕರಸರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದೋಮೂತ್ರಪುರೀಷಶುಕ್ರಾರ್ತವವಹಾನಿ, ಯೇಷ್ವಧಿಕಾರಃ; ಏಕೇಷಾಂ ಬಹೂನಿ; ಏತೇಷಾಂ ವಿಶೇಷಾ ಬಹವಃ | ತತ್ರ ಪ್ರಾಣವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಹೃದಯಂ ರಸವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯಾಕ್ರೋಶನವಿನಮನಮೋಹನಭ್ರಮಣವೇಪನಾನಿ ಮರಣಂ ವಾ ಭವತಿ; ಅನ್ನವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಮಾಮಾಶಯೋಽನ್ನವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯಾಧ್ಮಾನಂ ಶೂಲೋಽನ್ನದ್ವೇಷಶ್ಛರ್ದಿಃ ಪಿಪಾಸಾಽಽನ್ಧ್ಯಂ ಮರಣಂ ಚ; ಉದಕವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ತಾಲು ಕ್ಲೋಮ ಚ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಪಿಪಾಸಾ ಸದ್ಯೋಮರಣಂ ಚ; ರಸವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಹೃದಯಂ ರಸವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಶೋಷಃಪ್ರಾಣವಹವಿದ್ಧವಚ್ಚ ಮರಣಂ ತಲ್ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಚ; ರಕ್ತವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾನೌ ರಕ್ತವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ , ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಶ್ಯಾವಾಙ್ಗತಾ ಜ್ವರೋ ದಾಹಃ ಪಾಣ್ಡುತಾ ಶೋಣಿತಾಗಮನಂ ರಕ್ತನೇತ್ರತಾ ಚ; ಮಾಂಸವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಸ್ನಾಯುತ್ವಚಂ ರಕ್ತವಹಾಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಶ್ವಯಥುರ್ಮಾಂಸಶೋಷಃ ಸಿರಾಗ್ರನ್ಥಯೋ ಮರಣಂ ಚ; ಮೇದೋವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಕಟೀ ವೃಕ್ಕೌ ಚ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಸ್ವೇದಾಗಮನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಙ್ಗತಾ ತಾಲುಶೋಷಃ ಸ್ಥೂಲಶೋಫತಾ ಪಿಪಾಸಾ ಚ; ಮೂತ್ರವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಬಸ್ತಿರ್ಮೇಢ್ರಂ ಚ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯಾನದ್ಧಬಸ್ತಿತಾ ಮೂತ್ರನಿರೋಧಃ ಸ್ತಬ್ಧಮೇಢ್ರತಾ ಚ; ಪುರೀಷವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಪಕ್ವಾಶಯೋ ಗುದಂ ಚ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯಾನಾಹೋ ದುರ್ಗನ್ಧತಾ ಗ್ರಥಿತಾನ್ತ್ರತಾ ಚ; ಶುಕ್ರವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಸ್ತನೌ ವೃಷಣೌ ಚ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಸ್ಯ ಕ್ಲೀಬತಾ ಚಿರಾತ್ ಪ್ರಸೇಕೋ ರಕ್ತಶುಕ್ರತಾ ಚ ; ಆರ್ತವಹೇ ದ್ವೇ, ತಯೋರ್ಮೂಲಂ ಗರ್ಭಾಶಯ ಆರ್ತವವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಧಮನ್ಯಃ, ತತ್ರ ವಿದ್ಧಾಯಾ ವನ್ಧ್ಯಾತ್ವಂ ಮೈಥುನಾಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮಾರ್ತವನಾಶಶ್ಚ; ಸೇವನೀಚ್ಛೇದಾದ್ರುಜಾಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ; ಬಸ್ತಿಗುದವಿದ್ಧಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಮಿತಿ | ಸ್ರೋತೋವಿದ್ಧಂ ತು ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೋಪಚರೇತ್, ಉದ್ಧೃತಶಲ್ಯಂ ತು ಕ್ಷತವಿಧಾನೇನೋಪಚರೇತ್ ||೧೨||
View original
अत ऊर्ध्वं स्रोतसां मूलविद्धलक्षणमुपदेक्ष्यामः | तानि तु प्राणान्नोदकरसरक्तमांसमेदोमूत्रपुरीषशुक्रार्तववहानि, येष्वधिकारः; एकेषां बहूनि; एतेषां विशेषा बहवः | तत्र प्राणवहे द्वे, तयोर्मूलं हृदयं रसवाहिन्यश्च धमन्यः, तत्र विद्धस्याक्रोशनविनमनमोहनभ्रमणवेपनानि मरणं वा भवति; अन्नवहे द्वे, तयोर्मूलमामाशयोऽन्नवाहिन्यश्च धमन्यः, तत्र विद्धस्याध्मानं शूलोऽन्नद्वेषश्छर्दिः पिपासाऽऽन्ध्यं मरणं च; उदकवहे द्वे, तयोर्मूलं तालु क्लोम च, तत्र विद्धस्य पिपासा सद्योमरणं च; रसवहे द्वे, तयोर्मूलं हृदयं रसवाहिन्यश्च धमन्यः, तत्र विद्धस्य शोषःप्राणवहविद्धवच्च मरणं तल्लिङ्गानि च; रक्तवहे द्वे, तयोर्मूलं यकृत्प्लीहानौ रक्तवाहिन्यश्च धमन्यः , तत्र विद्धस्य श्यावाङ्गता ज्वरो दाहः पाण्डुता शोणितागमनं रक्तनेत्रता च; मांसवहे द्वे, तयोर्मूलं स्नायुत्वचं रक्तवहाश्च धमन्यः, तत्र विद्धस्य श्वयथुर्मांसशोषः सिराग्रन्थयो मरणं च; मेदोवहे द्वे, तयोर्मूलं कटी वृक्कौ च, तत्र विद्धस्य स्वेदागमनं स्निग्धाङ्गता तालुशोषः स्थूलशोफता पिपासा च; मूत्रवहे द्वे, तयोर्मूलं बस्तिर्मेढ्रं च, तत्र विद्धस्यानद्धबस्तिता मूत्रनिरोधः स्तब्धमेढ्रता च; पुरीषवहे द्वे, तयोर्मूलं पक्वाशयो गुदं च, तत्र विद्धस्यानाहो दुर्गन्धता ग्रथितान्त्रता च; शुक्रवहे द्वे, तयोर्मूलं स्तनौ वृषणौ च, तत्र विद्धस्य क्लीबता चिरात् प्रसेको रक्तशुक्रता च ; आर्तवहे द्वे, तयोर्मूलं गर्भाशय आर्तववाहिन्यश्च धमन्यः, तत्र विद्धाया वन्ध्यात्वं मैथुनासहिष्णुत्वमार्तवनाशश्च; सेवनीच्छेदाद्रुजाप्रादुर्भावः; बस्तिगुदविद्धलक्षणं प्रागुक्तमिति | स्रोतोविद्धं तु प्रत्याख्यायोपचरेत्, उद्धृतशल्यं तु क्षतविधानेनोपचरेत् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮೂಲಾತ್ ಖಾದನ್ತರಂ ದೇಹೇ ಪ್ರಸೃತಂ ತ್ವಭಿವಾಹಿ ಯತ್ | ಸ್ತ್ರೋತಸ್ತದಿತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಸಿರಾಧಮನಿವರ್ಜಿತಮ್ ||೧೩||
View original
भवति चात्र- मूलात् खादन्तरं देहे प्रसृतं त्वभिवाहि यत् | स्त्रोतस्तदिति विज्ञेयं सिराधमनिवर्जितम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಧಮನೀವ್ಯಾಕರಣಶಾರೀರಂ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने धमनीव्याकरणशारीरं नाम नवमोऽध्यायः ||९||
🔊 Audio coming soon