8. cikitsitapravibhāgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

अथातश्चिकित्सितप्रविभागविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः (सुश्रुताय) ||२||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

षट्सप्ततिर्येऽभिहिता व्याधयो नामलक्षणैः | चिकित्सितमिदं तेषां समासव्यासतः शृणु ||३||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

छेद्यास्तेषु दशैकश्च नव लेख्याः प्रकीर्तिताः | भेद्याः पञ्च विकाराः स्युर्व्यध्याः पञ्चदशैव तु ||४|| द्वादशाऽशस्त्रकृत्याश्च याप्याः सप्त भवन्ति हि | रोगा वर्जयितव्याः स्युर्दश पञ्च च जानता | असाध्यौ वा भवेतां तु याप्यौ चागन्तुसञ्ज्ञितौ ||५||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

अर्शोऽन्वितं भवति वर्त्म तु यत्तथाऽर्शः शुष्कं तथाऽर्बुदमथो पिडकाः सिराजाः | जालं सिराजमपि पञ्चविधं तथाऽर्म छेद्या भवन्ति सह पर्वणिकामयेन ||६||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

उत्साङ्गिनी बहलकर्दमवर्त्मनी च श्यावं च यच्च पठितं त्विह बद्धवर्त्म | क्लिष्टं च पोथकियुतं खलु यच्च वर्त्म कुम्भीकिनी च सह शर्करया च लेख्याः ||७||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

श्लेष्मोपनाहलगणौ च बिसं च भेद्या ग्रन्थिश्च यः कृमिकृतोऽञ्जननामिका च |८|

Adhikarana 7 (8) · Śloka 9

आदौ सिरा निगदितास्तु ययोः प्रयोगे पाकौ च यौ नयनयोः पवनोऽन्यतश्च ||८|| पूयालसानिलविपर्ययमन्थसञ्ज्ञाः स्यन्दास्तु यान्त्युपशमं हि सिराव्यधेन |९|

Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10

शुष्काक्षिपाककफपित्तविदग्धदृष्टिष्वम्लाख्यशुक्रसहितार्जुनपिष्टकेषु ||९|| अक्लिन्नवर्त्महुतभुग्ध्वजदर्शिशुक्तिप्रक्लिन्नवर्त्मसु तथैव बलाससञ्ज्ञे | आगन्तुनाऽऽमययुगेन च दूषितायां दृष्टौ न शस्त्रपतनं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||१०||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

सम्पश्यतः षडपि येऽभिहितास्तु काचास्ते पक्ष्मकोपसहितास्तु भवन्ति याप्याः |११|

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

चत्वार एव पवनप्रभवास्त्वसाध्या द्वौ पित्तजौ कफनिमित्तज एक एव | अष्टार्धका रुधिरजाश्च गदास्त्रिदोषास्तावन्त एव गदितावपि बाह्यजौ द्वौ ||११||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे चिकित्सितप्रविभागविज्ञानीयो नामाष्टमोऽध्यायः ||८||