Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಉದಾವರ್ತಪ್ರತಿಷೇಧಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथात उदावर्तप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಉದಾವರ್ತಪ್ರತಿಷೇಧಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथात उदावर्तप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಚ ಭಾವಾನಾಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾನಾಂ ಸ್ವಭಾವತಃ | ನ ವೇಗಾನ್ ಧಾರಯೇತ್ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ವಾತಾದೀನಾಂ ಜಿಜೀವಿಷುಃ ||೩||
अधश्चोर्ध्वं च भावानां प्रवृत्तानां स्वभावतः | न वेगान् धारयेत् प्राज्ञो वातादीनां जिजीविषुः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರಜೃಮ್ಭಾಶ್ರುಕ್ಷವೋದ್ಗಾರವಮೀನ್ದ್ರಿಯೈಃ | ವ್ಯಾಹನ್ಯಮಾನೈರುದಿತೈರುದಾವರ್ತೋ ನಿರುಚ್ಯತೇ ||೪||
वातविण्मूत्रजृम्भाश्रुक्षवोद्गारवमीन्द्रियैः | व्याहन्यमानैरुदितैरुदावर्तो निरुच्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಶ್ವಾಸನಿದ್ರಾಣಾಮುದಾವರ್ತೋ ವಿಧಾರಣಾತ್ |೫|
क्षुत्तृष्णाश्वासनिद्राणामुदावर्तो विधारणात् |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
ತಸ್ಯಾಭಿಧಾಸ್ಯೇ ವ್ಯಾಸೇನ ಲಕ್ಷಣಂ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೫||
तस्याभिधास्ये व्यासेन लक्षणं च चिकित्सितम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
ತ್ರಯೋದಶವಿಧಶ್ಚಾಸೌ ಭಿನ್ನ ಏತೈಸ್ತು ಕಾರಣೈಃ |೬|
त्रयोदशविधश्चासौ भिन्न एतैस्तु कारणैः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ಅಪಥ್ಯಭೋಜನಾಚ್ಚಾಪಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಚ ತಥಾಽಪರಃ ||೬||
अपथ्यभोजनाच्चापि वक्ष्यते च तथाऽपरः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (7) · Śloka 8
ಆಧ್ಮಾನಶೂಲೌ ಹೃದಯೋಪರೋಧಂ ಶಿರೋರುಜಂ ಶ್ವಾಸಮತೀವ ಹಿಕ್ಕಾಮ್ | ಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಗಲಗ್ರಹಾಂಶ್ಚ ಬಲಾಸಪಿತ್ತಪ್ರಸರಂ ಚ ಘೋರಮ್ ||೭|| ಕುರ್ಯಾದಪಾನೋಽಭಿಹತಃ ಸ್ವಮಾರ್ಗೇ ಹನ್ಯಾತ್ ಪುರೀಷಂ ಮುಖತಃ ಕ್ಷಿಪೇದ್ವಾ |೮|
आध्मानशूलौ हृदयोपरोधं शिरोरुजं श्वासमतीव हिक्काम् | कासप्रतिश्यायगलग्रहांश्च बलासपित्तप्रसरं च घोरम् ||७|| कुर्यादपानोऽभिहतः स्वमार्गे हन्यात् पुरीषं मुखतः क्षिपेद्वा |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (8) · Śloka 9
ಆಟೋಪಶೂಲೌ ಪರಿಕರ್ತನಂ ಚ ಸಙ್ಗಃ ಪುರೀಷಸ್ಯ ತಥೋರ್ಧ್ವವಾತಃ ||೮|| ಪುರೀಷಮಾಸ್ಯಾದಪಿ ವಾ ನಿರೇತಿ ಪುರೀಷವೇಗೇಽಭಿಹತೇ ನರಸ್ಯ |೯|
आटोपशूलौ परिकर्तनं च सङ्गः पुरीषस्य तथोर्ध्ववातः ||८|| पुरीषमास्यादपि वा निरेति पुरीषवेगेऽभिहते नरस्य |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (9-10) · Śloka 10
ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವೇಗೇಽಭಿಹತೇ ನರಸ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಮೂತ್ರಂ ಕುರುತೇಽಲ್ಪಮಲ್ಪಮ್ ||೯|| ಮೇಢ್ರೇ ಗುದೇ ವಙ್ಕ್ಷಣಬಸ್ತಿಮುಷ್ಕನಾಭಿಪ್ರದೇಶೇಷ್ವಥವಾಽಪಿ ಮೂರ್ಧ್ನಿ | ಆನದ್ಧಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ ತೀವ್ರಾಃ ಶೂಲಾಶ್ಚ ಶೂಲೈರಿವ ಭಿನ್ನಮೂರ್ತೇಃ ||೧೦||
मूत्रस्य वेगेऽभिहते नरस्तु कृच्छ्रेण मूत्रं कुरुतेऽल्पमल्पम् ||९|| मेढ्रे गुदे वङ्क्षणबस्तिमुष्कनाभिप्रदेशेष्वथवाऽपि मूर्ध्नि | आनद्धबस्तिश्च भवन्ति तीव्राः शूलाश्च शूलैरिव भिन्नमूर्तेः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
ಮನ್ಯಾಗಲಸ್ತಮ್ಭಶಿರೋವಿಕಾರಾ ಜೃಮ್ಭೋಪಘಾತಾತ್ ಪವನಾತ್ಮಕಾಃ ಸ್ಯುಃ | ಶ್ರೋತ್ರಾನನಘ್ರಾಣವಿಲೋಚನೋತ್ಥಾ ಭವನ್ತಿ ತೀವ್ರಾಶ್ಚ ತಥಾ ವಿಕಾರಾಃ ||೧೧||
मन्यागलस्तम्भशिरोविकारा जृम्भोपघातात् पवनात्मकाः स्युः | श्रोत्राननघ्राणविलोचनोत्था भवन्ति तीव्राश्च तथा विकाराः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (12) · Śloka 12
ಆನನ್ದಜಂ ಶೋಕಸಮುದ್ಭವಂ ವಾ ನೇತ್ರೋದಕಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮಮುಞ್ಚತೋ ಹಿ | ಶಿರೋಗುರುತ್ವಂ ನಯನಾಮಯಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ ತೀವ್ರಾಃ ಸಹ ಪೀನಸೇನ ||೧೨||
आनन्दजं शोकसमुद्भवं वा नेत्रोदकं प्राप्तममुञ्चतो हि | शिरोगुरुत्वं नयनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह पीनसेन ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (13) · Śloka 13
ಭವನ್ತಿ ಗಾಢಂ ಕ್ಷವಥೋರ್ವಿಘಾತಾಚ್ಛಿರೋಕ್ಷಿನಾಸಾಶ್ರವಣೇಷು ರೋಗಾಃ | ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಪೂರ್ಣತ್ವಮತೀವ ತೋದಃ ಕೂಜಶ್ಚ ವಾಯೋರುತ ವಾಽಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ||೧೩||
भवन्ति गाढं क्षवथोर्विघाताच्छिरोक्षिनासाश्रवणेषु रोगाः | कण्ठास्यपूर्णत्वमतीव तोदः कूजश्च वायोरुत वाऽप्रवृत्तिः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (14) · Śloka 14
ಉದ್ಗಾರವೇಗೇಽಭಿಹತೇ ಭವನ್ತಿ ಘೋರಾ ವಿಕಾರಾಃ ಪವನಪ್ರಸೂತಾಃ |೧೪|
उद्गारवेगेऽभिहते भवन्ति घोरा विकाराः पवनप्रसूताः |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (14) · Śloka 14
ಛರ್ದೇರ್ವಿಘಾತೇನ ಭವೇಚ್ಚ ಕುಷ್ಠಂ ಯೇನೈವ ದೋಷೇಣ ವಿದಗ್ಧಮನ್ನಮ್ ||೧೪||
छर्देर्विघातेन भवेच्च कुष्ठं येनैव दोषेण विदग्धमन्नम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (15) · Śloka 15
ಮೂತ್ರಾಶಯೇ ಪಾಯುನಿ ಮುಷ್ಕಯೋಶ್ಚ ಶೋಫೋ ರುಜೋ ಮೂತ್ರವಿನಿಗ್ರಹಶ್ಚ | ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀ ತತ್ಸ್ರವಣಂ ಭವೇದ್ವಾ ತೇ ತೇ ವಿಕಾರಾ ವಿಹತೇ ತು ಶುಕ್ರೇ ||೧೫||
मूत्राशये पायुनि मुष्कयोश्च शोफो रुजो मूत्रविनिग्रहश्च | शुक्राश्मरी तत्स्रवणं भवेद्वा ते ते विकारा विहते तु शुक्रे ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (16) · Śloka 16
ತನ್ದ್ರಾಙ್ಗಮರ್ದಾರುಚಿವಿಭ್ರಮಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕ್ಷುಧೋಽಭಿಘಾತಾತ್ ಕೃಶತಾ ಚ ದೃಷ್ಟೇಃ |೧೬|
तन्द्राङ्गमर्दारुचिविभ्रमाः स्युः क्षुधोऽभिघातात् कृशता च दृष्टेः |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (16) · Śloka 16
ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷಃ ಶ್ರವಣಾವರೋಧಸ್ತೃಷ್ಣಾಭಿಘಾತದ್ಧೃದಯೇ ವ್ಯಥಾ ಚ ||೧೬||
कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाभिघातद्धृदये व्यथा च ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (17) · Śloka 17
ಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ನಿಃಶ್ವಾಸವಿನಿಗ್ರಹೇಣ ಹೃದ್ರೋಗಮೋಹಾವಥವಾಽಪಿ ಗುಲ್ಮಃ |೧೭|
श्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रोगमोहावथवाऽपि गुल्मः |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (17) · Śloka 17
ಜೃಮ್ಭಾಽಙ್ಗಮರ್ದೋಽಙ್ಗಶಿರೋಕ್ಷಿಜಾಡ್ಯಂ ನಿದ್ರಾಭಿಘಾತಾದಥವಾಽಪಿ ತನ್ದ್ರಾ ||೧೭||
जृम्भाऽङ्गमर्दोऽङ्गशिरोक्षिजाड्यं निद्राभिघातादथवाऽपि तन्द्रा ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (18) · Śloka 18
ತೃಷ್ಣಾರ್ದಿತಂ ಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಕ್ಷೀಣಂ ಶೂಲೈರಭಿದ್ರುತಮ್ | ಶಕೃದ್ವಮನ್ತಂ ಮತಿಮಾನುದಾವರ್ತಿನಮುತ್ಸೃಜೇತ್ ||೧೮||
तृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम् | शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (19) · Śloka 20
ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ವಿಧಿವದುದಾವರ್ತೇಷು ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ | ವಾಯೋಃ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾತವ್ಯಾಃ ಸ್ವಮಾರ್ಗಪ್ರತಿಪತ್ತಯೇ ||೧೯|| ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಕ್ರಿಯಾಂ ಭೂಯೋ ನಿಬೋಧ ಮೇ |೨೦|
सर्वेष्वेतेषु विधिवदुदावर्तेषु कृत्स्नशः | वायोः क्रिया विधातव्याः स्वमार्गप्रतिपत्तये ||१९|| सामान्यतः पृथक्त्वेन क्रियां भूयो निबोध मे |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (20) · Śloka 20
ಆಸ್ಥಾಪನಂ ಮಾರುತಜೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೇ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ||೨೦||
आस्थापनं मारुतजे स्निग्धस्विन्ने विशिष्यते ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (21) · Śloka 21
ಪುರೀಷಜೇ ತು ಕರ್ತವ್ಯೋ ವಿಧಿರಾನಾಹಿಕೋ ಭವೇತ್ |೨೧|
पुरीषजे तु कर्तव्यो विधिरानाहिको भवेत् |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (21-25) · Śloka 26
ಸೌವರ್ಚಲಾಢ್ಯಾಂ ಮದಿರಾಂ ಮೂತ್ರೇ ತ್ವಭಿಹತೇ ಪಿಬೇತ್ ||೨೧|| ಏಲಾಂ ವಾಽಪ್ಯಥ ಮದ್ಯೇನ ಕ್ಷೀರಂ ವಾಽಪಿ ಪಿಬೇನ್ನರಂ | ಧಾತ್ರೀಫಲಾನಾಂ ಸ್ವರಸಂ ಸಜಲಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ತ್ರ್ಯಹಮ್ ||೨೨|| ರಸಮಶ್ವಪುರೀಷಸ್ಯ ಗರ್ದಭಸ್ಯಾಥವಾ ಪಿಬೇತ್ | ಮಾಂಸೋಪದಂಶಂ ಮಧು ವಾ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸೀಧು ಗೌಡಿಕಮ್ ||೨೩|| ಭದ್ರದಾರು ಘನಂ ಮೂರ್ವಾ ಹರಿದ್ರಾ ಮಧುಕಂ ತಥಾ | ಕೋಲಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಪಿಬೇದಾನ್ತರಿಕ್ಷೇಣ ವಾರಿಣಾ ||೨೪|| ದುಃಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ವರಸಂ ವಾಽಪಿ ಕಷಾಯಂ ಕುಙ್ಕುಮಸ್ಯ ಚ | ಏರ್ವಾರುಬೀಜಂ ತೋಯೇನ ಪಿಬೇದ್ವಾಽಲವಣೀಕೃತಮ್ ||೨೫|| ಪಞ್ಚಮೂಲೀಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಮಥಾಪಿ ವಾ |೨೬|
सौवर्चलाढ्यां मदिरां मूत्रे त्वभिहते पिबेत् ||२१|| एलां वाऽप्यथ मद्येन क्षीरं वाऽपि पिबेन्नरं | धात्रीफलानां स्वरसं सजलं वा पिबेत्त्र्यहम् ||२२|| रसमश्वपुरीषस्य गर्दभस्याथवा पिबेत् | मांसोपदंशं मधु वा पिबेद्वा सीधु गौडिकम् ||२३|| भद्रदारु घनं मूर्वा हरिद्रा मधुकं तथा | कोलप्रमाणानि पिबेदान्तरिक्षेण वारिणा ||२४|| दुःस्पर्शास्वरसं वाऽपि कषायं कुङ्कुमस्य च | एर्वारुबीजं तोयेन पिबेद्वाऽलवणीकृतम् ||२५|| पञ्चमूलीशृतं क्षीरं द्राक्षारसमथापि वा |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (26-27) · Śloka 27
ಯೋಗಾಂಶ್ಚ ವಿತರೇದತ್ರ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಶ್ಮರೀಭಿದಃ ||೨೬|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಕ್ರಮಂ ಚಾಪಿ ಕುರ್ಯಾನ್ನಿರವಶೇಷತಃ | ಭೂಯೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಗಾನ್ ಯಾನ್ ಮೂತ್ರಾಘಾತೋಪಶಾನ್ತಯೇ ||೨೭||
योगांश्च वितरेदत्र पूर्वोक्तानश्मरीभिदः ||२६|| मूत्रकृच्छ्रक्रमं चापि कुर्यान्निरवशेषतः | भूयो वक्ष्यामि योगान् यान् मूत्राघातोपशान्तये ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (28) · Śloka 28
ಸ್ನೈಹೈಃ ಸ್ವೇದೈರುದಾವರ್ತಂ ಜೃಮ್ಭಾಜಂ ಸಮುಪಾಚರೇತ್ |೨೮|
स्नैहैः स्वेदैरुदावर्तं जृम्भाजं समुपाचरेत् |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (28) · Śloka 28
ಅಶ್ರುಮೋಕ್ಷೋಽಶ್ರುಜೇ ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ ||೨೮||
अश्रुमोक्षोऽश्रुजे कार्यः स्निग्धस्विन्नस्य देहिनः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (29) · Śloka 29
ತೀಕ್ಷ್ಣಾಞ್ಜನಾವಪೀಡಾಭ್ಯಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಗನ್ಧೋಪಶಿಙ್ಘನೈಃ | ವರ್ತಿಪ್ರಯೋಗೈರಥವಾ ಕ್ಷವಸಕ್ತಿಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ ||೨೯|| (ತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಪ್ರಧಮನೈರಥವಾಽಽದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ||) |
तीक्ष्णाञ्जनावपीडाभ्यां तीक्ष्णगन्धोपशिङ्घनैः | वर्तिप्रयोगैरथवा क्षवसक्तिं प्रवर्तयेत् ||२९|| (तीक्ष्णौषधप्रधमनैरथवाऽऽदित्यरश्मिभिः||) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (30) · Śloka 31
ಉದ್ಗಾರಜೇ ಕ್ರಮೋಪೇತಂ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಧೂಮಮಾಚರೇತ್ ||೩೦|| ಸುರಾಂ ಸೌವರ್ಚಲವತೀಂ ಬೀಜಪೂರರಸಾನ್ವಿತಾಮ್ |೩೧|
उद्गारजे क्रमोपेतं स्नैहिकं धूममाचरेत् ||३०|| सुरां सौवर्चलवतीं बीजपूररसान्विताम् |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (31) · Śloka 32
ಛರ್ದ್ಯಾಘಾತಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರ್ಜಯೇತ್ ||೩೧|| ಸಕ್ಷಾರಲವಣೋಪೇತಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ಚಾತ್ರ ದಾಪಯೇತ್ |೩೨|
छर्द्याघातं यथादोषं सम्यक् स्नेहादिभिर्जयेत् ||३१|| सक्षारलवणोपेतमभ्यङ्गं चात्र दापयेत् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (32-33) · Śloka 33
ಬಸ್ತಿಶುದ್ಧಿಕರಾವಾಪಂ ಚತುರ್ಗುಣಜಲಂ ಪಯಃ ||೩೨|| ಆವಾರಿನಾಶಾತ್ ಕ್ವಥಿತಂ ಪೀತವನ್ತಂ ಪ್ರಕಾಮತಃ | ರಮಯೇಯುಃ ಪ್ರಿಯಾ ನಾರ್ಯಃ ಶುಕ್ರೋದಾವರ್ತಿನಂ ನರಮ್ ||೩೩||
बस्तिशुद्धिकरावापं चतुर्गुणजलं पयः ||३२|| आवारिनाशात् क्वथितं पीतवन्तं प्रकामतः | रमयेयुः प्रिया नार्यः शुक्रोदावर्तिनं नरम् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (34) · Śloka 34
ಕ್ಷುದ್ವಿಘಾತೇ ಹಿತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮುಷ್ಣಮಲ್ಪಂ ಚ ಭೋಜನಮ್ |೩೪|
क्षुद्विघाते हितं स्निग्धमुष्णमल्पं च भोजनम् |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (34) · Śloka 34
ತೃಷ್ಣಾಘಾತೇ ಪಿಬೇನ್ಮನ್ಥಂ ಯವಾಗೂಂ ವಾಽಪಿ ಶೀತಲಾಮ್ ||೩೪||
तृष्णाघाते पिबेन्मन्थं यवागूं वाऽपि शीतलाम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (35) · Śloka 35
ಭೋಜ್ಯೋ ರಸೇನ ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಶ್ರಮಶ್ವಾಸಾತುರೋ ನರಃ |೩೫|
भोज्यो रसेन विश्रान्तः श्रमश्वासातुरो नरः |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (35) · Śloka 35
ನಿದ್ರಾಘಾತೇ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ವಪ್ಯಾಚ್ಚೇಷ್ಟಕಥಾ ನರಃ ||೩೫||
निद्राघाते पिबेत् क्षीरं स्वप्याच्चेष्टकथा नरः ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (36) · Śloka 36
ಆಧ್ಮಾನಾದ್ಯೇಷು ರೋಗೇಷು ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರಯತೇತ ಹಿ | ಯಚ್ಚ ಯತ್ರ ಭವೇತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತಚ್ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೩೬||
आध्मानाद्येषु रोगेषु यथास्वं प्रयतेत हि | यच्च यत्र भवेत्प्राप्तं तच्च तस्मिन् प्रयोजयेत् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (37-40) · Śloka 41
ವಾಯುಃ ಕೋಷ್ಠಾನುಗೋ ರೂಕ್ಷೈಃ ಕಷಾಯಕಟುತಿಕ್ತಕೈಃ | ಭೋಜನೈಃ ಕುಪಿತಃ ಸದ್ಯ ಉದಾವರ್ತಂ ಕರೋತಿ ಹಿ ||೩೭|| ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಸೃಕ್ಕಫಮೇದೋವಹಾನಿ ವೈ | ಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯುದಾವರ್ತಯತಿ ಪುರೀಷಂ ಚಾತಿವರ್ತಯೇತ್ ||೩೮|| ತತೋ ಹೃದ್ಬಸ್ತಿಶೂಲಾರ್ತೋ ಗೌರವಾರುಚಿಪೀಡಿತಃ | ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಿ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಕುರುತೇ ನರಃ ||೩೯|| ಶ್ವಾಸಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯದಾಹಮೋಹವಮಿಜ್ವರಾನ್ | ತೃಷ್ಣಾಹಿಕ್ಕಾಶಿರೋರೋಗಮನಃಶ್ರವಣವಿಭ್ರಮಾನ್ ||೪೦|| ಲಭತೇ ಚ ಬಹೂನನ್ಯಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್ ವಾತಕೋಪಜಾನ್ |೪೧|
वायुः कोष्ठानुगो रूक्षैः कषायकटुतिक्तकैः | भोजनैः कुपितः सद्य उदावर्तं करोति हि ||३७|| वातमूत्रपुरीषासृक्कफमेदोवहानि वै | स्रोतांस्युदावर्तयति पुरीषं चातिवर्तयेत् ||३८|| ततो हृद्बस्तिशूलार्तो गौरवारुचिपीडितः | वातमूत्रपुरीषाणि कृच्छ्रेण कुरुते नरः ||३९|| श्वासकासप्रतिश्यायदाहमोहवमिज्वरान् | तृष्णाहिक्काशिरोरोगमनःश्रवणविभ्रमान् ||४०|| लभते च बहूनन्यान् विकारान् वातकोपजान् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (41) · Śloka 42
ತಂ ತೈಲಲವಣಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ನಿರೂಹಯೇತ್ ||೪೧|| ದೋಷತೋ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸ್ಕಂ ಭುಕ್ತಂ ಚಾಪ್ಯನುವಾಸಯೇತ್ |೪೨|
तं तैललवणाभ्यक्तं स्निग्धं स्विन्नं निरूहयेत् ||४१|| दोषतो भिन्नवर्चस्कं भुक्तं चाप्यनुवासयेत् |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (42) · Śloka 43
ನ ಚೇಚ್ಛಾನ್ತಿಂ ವ್ರಜತ್ಯೇವಮುದಾವರ್ತಃ ಸುದಾರುಣಃ ||೪೨|| ಅಥೈನಂ ಬಹುಶಃ ಸ್ವಿನ್ನಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನೈಃ |೪೩|
न चेच्छान्तिं व्रजत्येवमुदावर्तः सुदारुणः ||४२|| अथैनं बहुशः स्विन्नं युञ्ज्यात् स्नेहविरेचनैः |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (43-44) · Śloka 44
ಪಾಯಯೇತ ತ್ರಿವೃತ್ಪೀಲುಯವಾನೀರಮ್ಲಪಾಚನೈಃ ||೪೩|| ಹಿಙ್ಗುಕುಷ್ಠವಚಾಸ್ವರ್ಜಿವಿಡಙ್ಗಂ ವಾ ದ್ವಿರುತ್ತರಮ್ | ಯೋಗಾವೇತಾವುದಾವರ್ತಂ ಶೂಲಂ ಚಾನಿಲಜಂ ಹತಃ ||೪೪||
पाययेत त्रिवृत्पीलुयवानीरम्लपाचनैः ||४३|| हिङ्गुकुष्ठवचास्वर्जिविडङ्गं वा द्विरुत्तरम् | योगावेतावुदावर्तं शूलं चानिलजं हतः ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (45) · Śloka 46
ದೇವದಾರ್ವಗ್ನಿಕೌ ಕುಷ್ಠಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಪಥ್ಯಾಂ ಪಲಙ್ಕಷಾಮ್ | ಪೌಷ್ಕರಾಣಿ ಚ ಮೂಲಾನಿ ತೋಯಸ್ಯರ್ಧಾಢಕೇ ಪಚೇತ್ ||೪೫|| ಪಾದಾವಶಿಷ್ಟಂ ತತ್ ಪೀತಮುದಾವರ್ತಮಪೋಹತಿ |೪೬|
देवदार्वग्निकौ कुष्ठं शुण्ठीं पथ्यां पलङ्कषाम् | पौष्कराणि च मूलानि तोयस्यर्धाढके पचेत् ||४५|| पादावशिष्टं तत् पीतमुदावर्तमपोहति |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (46-47) · Śloka 47
ಮೂಲಕಂ ಶುಷ್ಕಮಾರ್ದ್ರಂ ಚ ವರ್ಷಾಭೂಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಕಮ್ ||೪೬|| ಆರೇವತಫಲಂ ಚಾಪ್ಸು ಪಕ್ತ್ವಾ ತೇನ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್ | ತತ್ ಪೀಯಮಾನಂ ಶಾಸ್ತ್ಯುಗ್ರಮುದಾವರ್ತಮಶೇಷತಃ ||೪೭||
मूलकं शुष्कमार्द्रं च वर्षाभूः पञ्चमूलकम् ||४६|| आरेवतफलं चाप्सु पक्त्वा तेन घृतं पचेत् | तत् पीयमानं शास्त्युग्रमुदावर्तमशेषतः ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (48) · Śloka 48
ವಚಾಮತಿವಿಷಾಂ ಕುಷ್ಠಂ ಯವಕ್ಷಾರಂ ಹರೀತಕೀಮ್ | ಕೃಷ್ಣಾಂ ನಿರ್ದಹನೀಂ ಚಾಪಿ ಪಿಬೇದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ ||೪೮||
वचामतिविषां कुष्ठं यवक्षारं हरीतकीम् | कृष्णां निर्दहनीं चापि पिबेदुष्णेन वारिणा ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (49) · Śloka 50
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಮೂಲಂ ಮದನಂ ವಿಶಲ್ಯಾತಿವಿಷೇ ವಚಾಮ್ | ಕುಷ್ಠಂ ಕಿಣ್ವಾಗ್ನಿಕೌ ಚೈವ ಪಿಬೇತ್ತುಲ್ಯಾನಿ ಪೂರ್ವವತ್ ||೪೯|| ಮೂತ್ರೇಣ ದೇವದಾರ್ವಗ್ನಿತ್ರಿಫಲಾಬೃಹತೀಃ ಪಿಬೇತ್ |೫೦|
इक्ष्वाकुमूलं मदनं विशल्यातिविषे वचाम् | कुष्ठं किण्वाग्निकौ चैव पिबेत्तुल्यानि पूर्ववत् ||४९|| मूत्रेण देवदार्वग्नित्रिफलाबृहतीः पिबेत् |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (50) · Śloka 51
ಯವಪ್ರಸ್ಥಂ ಫಲೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾ ಜಲಾಢಕೇ ||೫೦|| ಪಕ್ತ್ವಾಽರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಶೇಷಂ ತು ಪಿಬೇದ್ಧಿಙ್ಗುಸಮನ್ವಿತಮ್ |೫೧|
यवप्रस्थं फलैः सार्धं कण्टकार्या जलाढके ||५०|| पक्त्वाऽर्धप्रस्थशेषं तु पिबेद्धिङ्गुसमन्वितम् |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (51) · Śloka 52
ಮದನಾಲಾಬುಬೀಜಾನಿ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಸನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಮ್ ||೫೧|| ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಪ್ರಧಮೇನ್ನಾಡ್ಯಾ ವಿಶತ್ಯೇತದ್ಯಥಾ ಗುದಮ್ |೫೨|
मदनालाबुबीजानि पिप्पलीं सनिदिग्धिकाम् ||५१|| सञ्चूर्ण्य प्रधमेन्नाड्या विशत्येतद्यथा गुदम् |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (52-53) · Śloka 53
ಚೂರ್ಣಂ ನಿಕುಮ್ಭಕಮ್ಪಿಲ್ಲಶ್ಯಾಮೇಕ್ಷ್ವಾಕ್ವಗ್ನಿಕೋದ್ಭವಮ್ ||೫೨|| ಕೃತವೇಧನಮಾಗಧ್ಯೋರ್ಲವಣಾನಾಂ ಚ ಸಾಧಯೇತ್ | ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇಣ ತಾ ವರ್ತೀಃ ಕಾರಯೇತ್ತು ಗುದಾನುಗಾಃ | ಸದ್ಯಃ ಶರ್ಮಕರಾವೇತೌ ಯೋಗಾವಮೃತಸಮ್ಮತೌ ||೫೩||
चूर्णं निकुम्भकम्पिल्लश्यामेक्ष्वाक्वग्निकोद्भवम् ||५२|| कृतवेधनमागध्योर्लवणानां च साधयेत् | गवां मूत्रेण ता वर्तीः कारयेत्तु गुदानुगाः | सद्यः शर्मकरावेतौ योगावमृतसम्मतौ ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 55
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತೇನ್ತ್ರೇ ಉದಾವರ್ತಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೫೫||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातेन्त्रे उदावर्तप्रतिषेधो नाम (सप्तदशोऽध्यायः, आदितः) पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५५||
🔊 Audio coming soon