Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

38. yōnivyāpatpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤੋ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथातो योनिव्यापत्प्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 4

ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਲਿਙ੍ਗਂ ਪੁਰੁਸਂ ਯਾਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਪਸੇਵਤੇ | ਰੂਕ੍ਸਦੁਰ੍ਬਲਬਾਲਾ ਯਾ ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ ||੩|| ਸ ਦੁਸ੍ਟੋ ਯੋਨਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯੋਨਿਰੋਗਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ |੪|

View original

प्रवृद्धलिङ्गं पुरुषं याऽत्यर्थमुपसेवते | रूक्षदुर्बलबाला या तस्या वायुः प्रकुप्यति ||३|| स दुष्टो योनिमासाद्य योनिरोगाय कल्पते |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 6

ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਦੋਸਾਣਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸਣੇਨ ਤੁ ||੪|| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਯੋਨੇਰ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ | ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੇਣ ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇਨਾਰ੍ਤਵੇਨ ਚ ||੫|| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਬੀਜਦੋਸਾਚ੍ਚ ਦੈਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਣੁ ਤਾਃ ਪਥਕ੍ |੬|

View original

त्रयाणामपि दोषाणां यथास्वं लक्षणेन तु ||४|| विंशतिर्व्यापदो योनेर्निर्दिष्टा रोगसङ्ग्रहे | मिथ्याचारेण याः स्त्रीणां प्रदुष्टेनार्तवेन च ||५|| जायन्ते बीजदोषाच्च दैवाच्च शृणु ताः पृथक् |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 9

ਉਦਾਵਰ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ ||੬|| ਵਾਤਲਾ ਚੇਤਿ ਵਾਤੋਤ੍ਥਾਃ, ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਰੁਧਿਰਕ੍ਸਰਾ | ਵਾਮਿਨੀ ਸ੍ਰਂਸਿਨੀ ਚਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਘ੍ਨੀ ਪਿਤ੍ਤਲਾ ਚ ਯਾ ||੭|| ਅਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਾ ਚ ਯਾ ਯੋਨਿਃ ਕਰ੍ਣਿਨੀ ਚਰਣਾਦ੍ਵਯਮ੍ | ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾ ਚ ਕਫਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾ, ਸਣ੍ਡਾਖ੍ਯਾ ਫਲਿਨੀ ਤਥਾ ||੮|| ਮਹਤੀ ਸੂਚਿਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਚ ਸਰ੍ਵਜੇਤਿ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਾ |੯|

View original

उदावर्ता तथा वन्ध्या विप्लुता च परिप्लुता ||६|| वातला चेति वातोत्थाः, पित्तोत्था रुधिरक्षरा | वामिनी स्रंसिनी चापि पुत्रघ्नी पित्तला च या ||७|| अत्यानन्दा च या योनिः कर्णिनी चरणाद्वयम् | श्लेष्मला च कफाज्ज्ञेया, षण्डाख्या फलिनी तथा ||८|| महती सूचिवक्त्रा च सर्वजेति त्रिदोषजा |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11

ਸਫੇਨਿਲਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾ ਰਜਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ||੯|| ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਨਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਂ ਨਿਤ੍ਯਵੇਦਨਾਮ੍ | ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਯਾਂ ਭਵਤਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਧਰ੍ਮੇ ਰੁਜਾ ਭਸ਼ਮ੍ ||੧੦|| ਵਾਤਲਾ ਕਰ੍ਕਸ਼ਾ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਸ਼ੂਲਨਿਸ੍ਤੋਦਪੀਡਿਤਾ | ਚਤਸਸ੍ਵਪਿ ਚਾਦ੍ਯਾਸੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਵੇਦਨਾਃ ||੧੧||

View original

सफेनिलमुदावर्ता रजः कृच्छ्रेण मुञ्चति ||९|| वन्ध्यां नष्टार्तवां विद्याद्विप्लुतां नित्यवेदनाम् | परिप्लुतायां भवति ग्राम्यधर्मे रुजा भृशम् ||१०|| वातला कर्कशा स्तब्धा शूलनिस्तोदपीडिता | चतसृष्वपि चाद्यासु भवन्त्यनिलवेदनाः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (12-14) · Śloka 14

ਸਦਾਹਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਰਤ੍ਯਸ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਲੋਹਿਤਕ੍ਸਰਾ | ਸਵਾਤਮੁਦ੍ਗਿਰੇਦ੍ਬੀਜਂ ਵਾਮਿਨੀ ਰਜਸਾ ਯੁਤਮ੍ ||੧੨|| ਪ੍ਰਸ੍ਰਂਸਿਨੀ ਸ੍ਯਨ੍ਦਤੇ ਤੁ ਕ੍ਸੋਭਿਤਾ ਦੁਃਪ੍ਰਸੂਸ਼੍ਚ ਯਾ | ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਭਂ ਪੁਤ੍ਰਘ੍ਨੀ ਰਕ੍ਤਸਂਸ੍ਰਵਾਤ੍ ||੧੩|| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਲਾ ਯੋਨਿਰ੍ਦਾਹਪਾਕਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ | ਚਤਸਸ੍ਵਪਿ ਚਾਦ੍ਯਾਸੁ ਪਿਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗੋਚ੍ਛ੍ਰਯੋ ਭਵੇਤ੍ ||੧੪||

View original

सदाहं प्रक्षरत्यस्रं यस्यां सा लोहितक्षरा | सवातमुद्गिरेद्बीजं वामिनी रजसा युतम् ||१२|| प्रस्रंसिनी स्यन्दते तु क्षोभिता दुःप्रसूश्च या | स्थितं स्थितं हन्ति गर्भं पुत्रघ्नी रक्तसंस्रवात् ||१३|| अत्यर्थं पित्तला योनिर्दाहपाकज्वरान्विता | चतसृष्वपि चाद्यासु पित्तलिङ्गोच्छ्रयो भवेत् ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (15-17) · Śloka 17

ਅਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਾ ਨ ਸਨ੍ਤੋਸਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣ ਗਚ੍ਛਤਿ | ਕਰ੍ਣਿਨ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਯੋਨੌ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸਗ੍ਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ||੧੫|| ਮੈਥੁਨੇਚਰਣਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਰੁਸਾਦਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ | ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤਿਚਰਣਾਦਨ੍ਯਾ ਬੀਜਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ||੧੬|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਾ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾ ਯੋਨਿਃ ਕਣ੍ਡੂਯੁਕ੍ਤਾਤਿਸ਼ੀਤਲਾ | ਚਤਸਸ੍ਵਪਿ ਚਾਦ੍ਯਾਸੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਿਙ੍ਗੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ||੧੭||

View original

अत्यानन्दा न सन्तोषं ग्राम्यधर्मेण गच्छति | कर्णिन्यां कर्णिका योनौ श्लेष्मासृग्भ्यं प्रजायते ||१५|| मैथुनेऽचरणा पूर्वं पुरुषादतिरिच्यते | बहुशश्चातिचरणादन्या बीजं न विन्दति ||१६|| श्लेष्मला पिच्छिला योनिः कण्डूयुक्ताऽतिशीतला | चतसृष्वपि चाद्यासु श्लेष्मलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (18-20) · Śloka 20

ਅਨਾਰ੍ਤਵਸ੍ਤਨਾ ਸਣ੍ਡੀ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਚ ਮੈਥੁਨੇ | ਅਤਿਕਾਯਗਹੀਤਾਯਾਸ੍ਤਰੁਣ੍ਯਾਃ ਫਲਿਨੀ ਭਵੇਤ੍ ||੧੮|| ਵਿਵਤਾਤਿਮਹਾਯੋਨਿਃ ਸੂਚੀਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤਿਸਂਵਤਾ | ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸਮੁਤ੍ਥਾਨਾ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਜਾ ||੧੯|| ਚਤਸਸ੍ਵਪਿ ਚਾਦ੍ਯਾਸੁ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ | ਪਞ੍ਚਾਸਾਧ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤੀਮਾ ਯੋਨਯਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਜਾਃ ||੨੦||

View original

अनार्तवस्तना षण्डी खरस्पर्शा च मैथुने | अतिकायगृहीतायास्तरुण्याः फलिनी भवेत् ||१८|| विवृताऽतिमहायोनिः सूचीवक्त्राऽतिसंवृता | सर्वलिङ्गसमुत्थाना सर्वदोषप्रकोपजा ||१९|| चतसृष्वपि चाद्यासु सर्वलिङ्गोच्छ्रितिर्भवेत् | पञ्चासाध्या भवन्तीमा योनयः सर्वदोषजाः ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (21) · Śloka 21

ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਤੁ ਸਾਧ੍ਯਾਸੁ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਕ੍ਰਮ ਇਸ੍ਯਤੇ | ਦਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤੀਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਯਥੋਦਿਤਾਨ੍ ||੨੧||

View original

प्रतिदोषं तु साध्यासु स्नेहादिक्रम इष्यते | दद्यादुत्तरबस्तींश्च विशेषेण यथोदितान् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (22-23) · Śloka 24

ਕਰ੍ਕਸ਼ਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਮਲ੍ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਮੈਥੁਨੇ | ਕੁਮ੍ਭੀਸ੍ਵੇਦੈਰੁਪਚਰੇਤ੍ ਸਾਨੂਪੌਦਕਸਂਯੁਤੈਃ ||੨੨|| ਮਧੁਰੌਸਧਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਸ਼ਵਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਨਿਸੁ | ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਧਾਰਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪਿਚੁਤੈਲਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ||੨੩|| ਧਾਵਨਾਨਿ ਚ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤਾਪੂਰਣਾਨਿ ਚ |੨੪|

View original

कर्कशां शीतलां स्तब्धामल्पस्पर्शां च मैथुने | कुम्भीस्वेदैरुपचरेत् सानूपौदकसंयुतैः ||२२|| मधुरौषधसंयुक्तान् वेशवारांश्च योनिषु | निक्षिपेद्धारयेच्चापि पिचुतैलमतन्द्रितः ||२३|| धावनानि च पथ्यानि कुर्वीतापूरणानि च |२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (24) · Śloka 24

ਓਸਚੋਸਾਨ੍ਵਿਤਾਸੂਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੀਤਂ ਵਿਧਿਂ ਭਿਸਕ੍ ||੨੪||

View original

ओषचोषान्वितासूक्तं कुर्याच्छीतं विधिं भिषक् ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (25) · Śloka 25

ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਾਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਂ ਚਾਪਿ ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਜੈਃ | ਪੂਰਯੇਦ੍ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਾਵਨਮ੍ ||੨੫||

View original

दुर्गन्धां पिच्छिलां चापि चूर्णैः पञ्चकषायजैः | पूरयेद्राजवृक्षादिकषायैश्चापि धावनम् ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (26) · Śloka 26

ਯੋਨ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੂਯਸ੍ਰਾਵਿਣ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮ੍ਭਤੈਃ | ਸਗੋਮੂਤ੍ਰੈਃ ਸਲਵਣੈਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਹਿਤਮਿਸ੍ਯਤੇ ||੨੬||

View original

योन्यां तु पूयस्राविण्यां शोधनद्रव्यसम्भृतैः | सगोमूत्रैः सलवणैः शोधनं हितमिष्यते ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (27-30) · Śloka 30

ਬਹਤੀਫਲਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਯੁਤਸ੍ਯ ਚ | ਕਣ੍ਡੂਮਤੀਮਲ੍ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਪੂਰਯੇਦ੍ਧੂਪਯੇਤ੍ਤਥਾ ||੨੭|| ਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਣਿਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮ੍ਭਤਾਮ੍ | ਪ੍ਰਸ੍ਰਂਸਿਨੀਂ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ||੨੮|| ਪਿਧਾਯ ਵੇਸ਼ਵਾਰੇਣ ਤਤੋ ਬਨ੍ਧਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ | ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸੁਰਾਰਿਸ੍ਟਾਸਵਾਨ੍ ਭਿਸਕ੍ ||੨੯|| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਸੇਵੇਤ ਰਸੋਨਾਦੁਦ੍ਧਤਂ ਰਸਮ੍ | ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਪ੍ਰਾਯਮਾਹਾਰਂ ਵਿਦਧੀਤ ਚ ||੩੦||

View original

बृहतीफलकल्कस्य द्विहरिद्रायुतस्य च | कण्डूमतीमल्पस्पर्शां पूरयेद्धूपयेत्तथा ||२७|| वर्तिं प्रदद्यात् कर्णिन्यां शोधनद्रव्यसम्भृताम् | प्रस्रंसिनीं घृताभ्यक्तां क्षीरस्विन्नां प्रवेशयेत् ||२८|| पिधाय वेशवारेण ततो बन्धं समाचरेत् | प्रतिदोषं विदध्याच्च सुरारिष्टासवान् भिषक् ||२९|| प्रातः प्रातर्निषेवेत रसोनादुद्धृतं रसम् | क्षीरमांसरसप्रायमाहारं विदधीत च ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (31-32) · Śloka 32

ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤਵਾਦਯੋ ਦੋਸਾਃ ਸ੍ਤਨਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ | ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਮੂਢਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵਿਧਿਰੇਵ ਚ ||੩੧|| ਗਰ੍ਭਿਣੀਪ੍ਰਤਿਰੋਗੇਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚਾਪ੍ਯੁਦਾਹਤਾ | ਸਰ੍ਵਥਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਅਪਪ੍ਰਜਾਤਾਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦੁਤ੍ਤਰਾਦ੍ਭਿਸਕ੍ ||੩੨||

View original

शुक्रार्तवादयो दोषाः स्तनरोगाश्च कीर्तिताः | क्लैब्यस्थानानि मूढस्य गर्भस्य विधिरेव च ||३१|| गर्भिणीप्रतिरोगेषु चिकित्सा चाप्युदाहृता | सर्वथा तां प्रयुञ्जीत योनिव्यापत्सु बुद्धिमान् | अपप्रजातारोगांश्च चिकित्सेदुत्तराद्भिषक् ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ(ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤੋ)ਸ੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੮|| ਉਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਕੌਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे योनिव्यापत्प्रतिषेधो नाम(द्वादशोऽध्यायः, आदितोऽ)ष्टत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३८|| उत्तरतन्त्रे द्वितीयं कौमारतन्त्रं समाप्तम् ||२||

🔊 Audio coming soon