Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो ज्वरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
39. jvarapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
ਯੇਨਾਮਤਮਪਾਂ ਮਧ੍ਯਾਦੁਦ੍ਧਤਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ | ਯਤੋਮਰਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ ||੩|| ਸ਼ਿਸ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਦੇਵਮਾਸੀਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾਦਯਃ | ਵ੍ਰਣਸ੍ਯੋਪਦ੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵ੍ਰਣਿਨਾਮਪ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍ ||੪|| ਸਮਾਸਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਸਤਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨੋ ਭਿਸਜਾਂਵਰ |੫|
View original
येनामृतमपां मध्यादुद्धृतं पूर्वजन्मनि | यतोऽमरत्वं सम्प्राप्तास्त्रिदशास्त्रिदिवेश्वरात् ||३|| शिष्यास्तं देवमासीनं पप्रच्छुः सुश्रुतादयः | व्रणस्योपद्रवाः प्रोक्ता व्रणिनामप्यतः परम् ||४|| समासाद् व्यासतश्चैव ब्रूहि नो भिषजांवर |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
ਉਪਦ੍ਰਵੇਣ ਜੁਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ||੫|| ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਣਿਨਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ | ਪ੍ਰਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸ਼ੇਸਧਾਤੁਪਰਿਕ੍ਸਯਾਤ੍ ||੬|| ਤਸ੍ਮਾਦੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ਕਤ੍ਸ੍ਨਾਨ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਨ੍ | ਸਰ੍ਵਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੁ ਯੇ ਦਸ੍ਟਾਃ ਪਰਮਰ੍ਸਿਣਾ ||੭||
View original
उपद्रवेण जुष्टस्य व्रणः कृच्छ्रेण सिध्यति ||५|| उपद्रवास्तु व्रणिनः कृच्छ्रसाध्याः प्रकीर्तिताः | प्रक्षीणबलमांसस्य शेषधातुपरिक्षयात् ||६|| तस्मादुपद्रवान् कृत्स्नान् ब्रूहि नः सचिकित्सितान् | सर्वकायचिकित्सासु ये दृष्टाः परमर्षिणा ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
ਤੇਸਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭਿਸਜਾਂਵਰਃ | ਜ੍ਵਰਮਾਦੌ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸ ਰੋਗਾਨੀਕਰਾਟ੍ ਸ੍ਮਤਃ ||੮|| ਰੁਦ੍ਰਕੋਪਾਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭੂਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਤਾਪਨਃ | ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨਾਮਭਿਰਨ੍ਯੇਸਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ||੯||
View original
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्राब्रवीद्भिषजांवरः | ज्वरमादौ प्रवक्ष्यामि स रोगानीकराट् स्मृतः ||८|| रुद्रकोपाग्निसम्भूतः सर्वभूतप्रतापनः | तैस्तैर्नामभिरन्येषां सत्त्वानां परिकीर्त्यते ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ਜਨ੍ਮਾਦੌ ਨਿਧਨੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿਸ਼ਤਿ ਦੇਹਿਨਮ੍ | ਅਤਃ ਸਰ੍ਵਵਿਕਰਾਣਾਮਯਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੦||
View original
जन्मादौ निधने चैव प्रायो विशति देहिनम् | अतः सर्वविकराणामयं राजा प्रकीर्तितः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 13
ਤੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਾਨ੍ਯੋ ਵਿਸਹਤੇ ਤੁ ਤਮ੍ | ਕਰ੍ਮਣਾ ਲਭਤੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁਸਾਦਪਿ ||੧੧|| ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਚ੍ਯੁਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਨ੍ਮਾਨੁਸ੍ਯਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ | ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਦੇਵਭਾਵੇਨ ਸਹਨ੍ਤੇ ਮਾਨੁਸਾ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੧੨|| ਸ਼ੇਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੈਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਾ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਾਃ |੧੩|
View original
ऋते देवमनुष्येभ्यो नान्यो विषहते तु तम् | कर्मणा लभते यस्माद्देवत्वं मानुषादपि ||११|| पुनश्चैव च्युतः स्वर्गान्मानुष्यमनुवर्तते | तस्मात्ते देवभावेन सहन्ते मानुषा ज्वरम् ||१२|| शेषाः सर्वे विपद्यन्ते तैर्यग्योना ज्वरार्दिताः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
ਸ੍ਵੇਦਾਵਰੋਧਃ ਸਨ੍ਤਾਪਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਗ੍ਰਹਣਂ ਤਥਾ ||੧੩|| ਵਿਕਾਰਾ ਯੁਗਪਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਜ੍ਵਰਃ ਸ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ |੧੪|
View original
स्वेदावरोधः सन्तापः सर्वाङ्गग्रहणं तथा ||१३|| विकारा युगपद्यस्मिन् ज्वरः स परिकीर्तितः |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14) · Śloka 15
ਦੋਸੈਃ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਰਾਗਨ੍ਤੁਰੇਵ ਚ ||੧੪|| ਅਨੇਕਕਾਰਣੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਮਤਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟਵਿਧੋ ਜ੍ਵਰਃ |੧੫|
View original
दोषैः पृथक् समस्तैश्च द्वन्द्वैरागन्तुरेव च ||१४|| अनेककारणोत्पन्नः स्मृतस्त्वष्टविधो ज्वरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-18) · Śloka 19
ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਸ੍ਵੇਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਸ੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਃ ||੧੫|| ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਦੇਹਮਸ਼ੇਸੇਣ ਜ੍ਵਰਮਾਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਹਿ | ਦੁਸ੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਹੇਤੁਭਿਰ੍ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਮਾਸ਼ਯਮੂਸ੍ਮਣਾ ||੧੬|| ਸਹਿਤਾ ਰਸਮਾਗਤ੍ਯ ਰਸਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਾਹਿਣਾਮ੍ | ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਵਤ੍ਯ ਮਨ੍ਦੀਕਤ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ||੧੭|| ਨਿਰਸ੍ਯ ਬਹਿਰੂਸ੍ਮਾਣਂ ਪਕ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ ਕੇਵਲਮ੍ | ਸ਼ਰੀਰਂ ਸਮਭਿਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਕਾਲੇਸੁ ਜ੍ਵਰਾਗਮਮ੍ ||੧੮|| ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯਥ ਵਦ੍ਧਿਂ ਵਾ ਸ੍ਵਵਰ੍ਣਂ ਚ ਤ੍ਵਗਾਦਿਸੁ |੧੯|
View original
दोषाः प्रकुपिताः स्वेषु कालेषु स्वैः प्रकोपणैः ||१५|| व्याप्य देहमशेषेण ज्वरमापादयन्ति हि | दुष्टाः स्वहेतुभिर्दोषाः प्राप्यामाशयमूष्मणा ||१६|| सहिता रसमागत्य रसस्वेदप्रवाहिणाम् | स्रोतसां मार्गमावृत्य मन्दीकृत्य हुताशनम् ||१७|| निरस्य बहिरूष्माणं पक्तिस्थानाच्च केवलम् | शरीरं समभिव्याप्य स्वकालेषु ज्वरागमम् ||१८|| जनयन्त्यथ वृद्धिं वा स्ववर्णं च त्वगादिषु |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19-22) · Śloka 22
ਮਿਥ੍ਯਾਤਿਯੁਕ੍ਤੈਰਪਿ ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਯੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨਣਾਮ੍ ||੧੯|| ਵਿਵਿਧਾਦਭਿਘਾਤਾਚ੍ਚ ਰੋਗੋਤ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਪਾਕਤਃ | ਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ ਕ੍ਸਯਾਦਜੀਰ੍ਣਾਚ੍ਚ ਵਿਸਾਤ੍ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਰ੍ਤੁਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ ||੨੦|| ਓਸਧੀਪੁਸ੍ਪਗਨ੍ਧਾਚ੍ਚ ਸ਼ੋਕਾਨ੍ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਪੀਡਯਾ | ਅਭਿਚਾਰਾਭਿਸ਼ਾਪਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨੋਭੂਤਾਭਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ||੨੧|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਪਪ੍ਰਜਾਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤਾਨਾਂ ਤਥਾਹਿਤੈਃ | ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਵਤਰਣੇ ਚੈਵ ਜ੍ਵਰੋ ਦੋਸੈਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੨੨||
View original
मिथ्यातियुक्तैरपि च स्नेहाद्यैः कर्मभिर्नृणाम् ||१९|| विविधादभिघाताच्च रोगोत्थानात् प्रपाकतः | श्रमात् क्षयादजीर्णाच्च विषात्सात्म्यर्तुपर्ययात् ||२०|| ओषधीपुष्पगन्धाच्च शोकान्नक्षत्रपीडया | अभिचाराभिशापाभ्यां मनोभूताभिशङ्कया ||२१|| स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः | स्तन्यावतरणे चैव ज्वरो दोषैः प्रवर्तते ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
ਤੈਰ੍ਵੇਗਵਦ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਧਾ ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਿਮਾਰ੍ਗਗੈਃ | ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯਮਾਣੋਨ੍ਤਰਗ੍ਨਿਰ੍ਭਵਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬਹਿਸ਼੍ਚਰਃ ||੨੩|| ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚਾਪ੍ਯਪਾਨ੍ਧਾਤੁਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਵਰਾਤੁਰਃ | ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਯੁਸ੍ਣਗਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਿਤਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ||੨੪||
View original
तैर्वेगवद्भिर्बहुधा समुद्भ्रान्तैर्विमार्गगैः | विक्षिप्यमाणोऽन्तरग्निर्भवत्याशु बहिश्चरः ||२३|| रुणद्धि चाप्यपान्धातुं यस्मात्तस्माज्ज्वरातुरः | भवत्यत्युष्णगात्रश्च ज्वरितस्तेन चोच्यते ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
ਸ਼੍ਰਮੋਰਤਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਵੈਰਸ੍ਯਂ ਨਯਨਪ੍ਲਵਃ | ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇਸੌ ਮੁਹੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਾਦਿਸੁ ||੨੫|| ਜਮ੍ਭਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਗੁਰੁਤਾ ਰੋਮਹਰ੍ਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਮਃ | ਅਪ੍ਰਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਭਵਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਜ੍ਵਰੇ ||੨੬|| ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ, ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤੁ ਜਮ੍ਭਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਮੀਰਣਾਤ੍ | ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਨਯਨਯੋਰ੍ਦਾਹਃ, ਕਫਾਨ੍ਨਾਨ੍ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍ ||੨੭|| ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਸਮਵਾਯਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਜੇ | ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਸ੍ਤੁ ਰੂਪੇਣ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਂ ਵਿਦੁਃ ||੨੮||
View original
श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः | इच्छाद्वेषौ मुहुश्चापि शीतवातातपादिषु ||२५|| जृम्भाऽङ्गमर्दो गुरुता रोमहर्षोऽरुचिस्तमः | अप्रहर्षश्च शीतं च भवत्युत्पत्स्यति ज्वरे ||२६|| सामान्यतो, विशेषात्तु जृम्भाऽत्यर्थं समीरणात् | पित्तान्नयनयोर्दाहः, कफान्नान्नाभिनन्दनम् ||२७|| सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे | द्वयोर्द्वयोस्तु रूपेण संसृष्टं द्वन्द्वजं विदुः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
ਵੇਪਥੁਰ੍ਵਿਸਮੋ ਵੇਗਃ ਕਣ੍ਠੌਸ੍ਠਪਰਿਸ਼ੋਸਣਮ੍ | ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ਃ ਕ੍ਸੁਤਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਮੇਵ ਚ ||੨੯|| ਸ਼ਿਰੋਹਦ੍ਗਾਤ੍ਰਰੁਗ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਵੈਰਸ੍ਯਂ ਬਦ੍ਧਵਿਟ੍ਕਤਾ | ਜਮ੍ਭਾਧ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ੂਲਂ ਭਵਤ੍ਯਨਿਲਜੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੩੦||
View original
वेपथुर्विषमो वेगः कण्ठौष्ठपरिशोषणम् | निद्रानाशः क्षुतः स्तम्भो गात्राणां रौक्ष्यमेव च ||२९|| शिरोहृद्गात्ररुग्वक्त्रवैरस्यं बद्धविट्कता | जृम्भाऽऽध्मानं तथा शूलं भवत्यनिलजे ज्वरे ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-32) · Śloka 32
ਵੇਗਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਤਿਸਾਰਸ਼੍ਚ ਨਿਦ੍ਰਾਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਵਮਿਃ | ਕਣ੍ਠੌਸ੍ਠਮੁਖਨਾਸਾਨਾਂ ਪਾਕਃ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ||੩੧|| ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਕਟੁਤਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦਾਹੋ ਮਦਸ੍ਤਸਾ | ਪੀਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਭ੍ਰਮ ਏਵ ਚ ||੩੨||
View original
वेगस्तीक्ष्णोऽतिसारश्च निद्राल्पत्वं तथा वमिः | कण्ठौष्ठमुखनासानां पाकः स्वेदश्च जायते ||३१|| प्रलापः कटुता वक्त्रे मूर्च्छा दाहो मदस्तृषा | पीतविण्मूत्रनेत्रत्वं पैत्तिके भ्रम एव च ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (33-34) · Śloka 34
ਗੌਰਵਂ ਸ਼ੀਤਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਰੋਮਹਰ੍ਸੋਤਿਨਿਦ੍ਰਤਾ | ਸ੍ਰੋਤੋਰੋਧੋ ਰੁਗਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸੇਕੋ ਮਧੁਰਾਸ੍ਯਤਾ ||੩੩|| ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਗਾਤ੍ਰਤਾ ਛਰ੍ਦਿਰਙ੍ਗਸਾਦੋਵਿਪਾਕਤਾ | ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋਰੁਚਿਃ ਕਾਸਃ ਕਫਜੇਕ੍ਸ੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਾ ||੩੪||
View original
गौरवं शीतमुत्क्लेशो रोमहर्षोऽतिनिद्रता | स्रोतोरोधो रुगल्पत्वं प्रसेको मधुरास्यता ||३३|| नात्युष्णगात्रता छर्दिरङ्गसादोऽविपाकता | प्रतिश्यायोऽरुचिः कासः कफजेऽक्ष्णोश्च शुक्लता ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (35-37) · Śloka 38
ਨਿਦ੍ਰਾਨਾਸ਼ੋ ਭ੍ਰਮਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਤਾਙ੍ਗਤਾਰੁਚਿਃ | ਤਸ੍ਣਾ ਮੋਹੋ ਮਦਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਦਾਹਃ ਸ਼ੀਤਂ ਹਦਿ ਵ੍ਯਥਾ ||੩੫|| ਪਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਿਰੇਣ ਦੋਸਾਣਾਮੁਨ੍ਮਾਦਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਤਾ | ਰਸਨਾ ਪਰੁਸਾ ਕਸ੍ਣਾ ਸਨ੍ਧਿਮੂਰ੍ਧਾਸ੍ਥਿਜਾ ਰੁਜਃ ||੩੬|| ਨਿਰ੍ਭੁਗ੍ਨੇ ਕਲੁਸੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣੌ ਸ਼ਬ੍ਦਰੁਗਨ੍ਵਿਤੌ | ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਪਾਕਃ ਕੂਜਨਂ ਚੇਤਨਾਚ੍ਯੁਤਿਃ ||੩੭|| ਸ੍ਵੇਦਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਾਮਲ੍ਪਸ਼ਃ ਸੁਚਿਰਾਤ੍ ਸ੍ਰੁਤਿਃ |੩੮|
View original
निद्रानाशो भ्रमः श्वासस्तन्द्रा सुप्ताङ्गताऽरुचिः | तृष्णा मोहो मदः स्तम्भो दाहः शीतं हृदि व्यथा ||३५|| पक्तिश्चिरेण दोषाणामुन्मादः श्यावदन्तता | रसना परुषा कृष्णा सन्धिमूर्धास्थिजा रुजः ||३६|| निर्भुग्ने कलुषे नेत्रे कर्णौ शब्दरुगन्वितौ | प्रलापः स्रोतसां पाकः कूजनं चेतनाच्युतिः ||३७|| स्वेदमूत्रपुरीषाणामल्पशः सुचिरात् स्रुतिः |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38) · Śloka 38
ਸਰ੍ਵਜੇ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਨਿ... |੩੮|
View original
सर्वजे सर्वलिङ्गानि... |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (38-40) · Śloka 41
...ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਚਾਤ੍ਰ ਮੇ ਸ਼ਣੁ ||੩੮|| ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤੋਲ੍ਪਸਞ੍ਜ੍ਞੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰੇਕ੍ਸੀ ਹਤਸ੍ਵਰਃ | ਖਰਜਿਹ੍ਵਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਣ੍ਠਃ ਸ੍ਵੇਦਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਃ ||੩੯|| ਸਾਸ੍ਰੋ ਨਿਰ੍ਭੁਗ੍ਨਹਦਯੋ ਭਕ੍ਤਦ੍ਵੇਸੀ ਹਤਪ੍ਰਭਃ | ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਪ੍ਰਲਾਪੋਪਦ੍ਰਵਾਯੁਤਃ ||੪੦|| ਤਮਭਿਨ੍ਯਾਸਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਹਤੌਜਸਮਥਾਪਰੇ |੪੧|
View original
...विशेषं चात्र मे शृणु ||३८|| नात्युष्णशीतोऽल्पसञ्ज्ञो भ्रान्तप्रेक्षी हतस्वरः | खरजिह्वः शुष्ककण्ठः स्वेदविण्मूत्रवर्जितः ||३९|| सास्रो निर्भुग्नहृदयो भक्तद्वेषी हतप्रभः | श्वसन्निपतितः शेते प्रलापोपद्रवायुतः ||४०|| तमभिन्यासमित्याहुर्हतौजसमथापरे |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (41) · Śloka 41
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮਸਾਧ੍ਯਮਪਰੇ ਵਿਦੁਃ ||੪੧||
View original
सन्निपातज्वरं कृच्छ्रमसाध्यमपरे विदुः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (42) · Śloka 42
ਨਿਦ੍ਰੋਪੇਤਮਭਿਨ੍ਯਾਸਂ ਕ੍ਸੀਣਮੇਨਂ ਹਤੌਜਸਮ੍ | ਸਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਗਾਤ੍ਰਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੪੨||
View original
निद्रोपेतमभिन्यासं क्षीणमेनं हतौजसम् | सन्न्यस्तगात्रं सन्न्यासं विद्यात्सर्वात्मके ज्वरे ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (43-44) · Śloka 45
ਓਜੋ ਵਿਸ੍ਰਂਸਤੇ ਯਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍ | ਸ ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੀਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਯਨੇਪ੍ਸੁਰਚੇਤਨਃ ||੪੩|| ਅਪਿ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਲੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਲਾਪਵਾਨ੍ | ਸਂਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਮਨ੍ਦਸਨ੍ਤਾਪਵੇਦਨਃ ||੪੪|| ਓਜੋਨਿਰੋਧਜਂ ਤਸ੍ਯ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ |੪੫|
View original
ओजो विस्रंसते यस्य पित्तानिलसमुच्छ्रयात् | स गात्रस्तम्भशीताभ्यां शयनेप्सुरचेतनः ||४३|| अपि जाग्रत् स्वपन् जन्तुस्तन्द्रालुश्च प्रलापवान् | संहृष्टरोमा स्रस्ताङ्गो मन्दसन्तापवेदनः ||४४|| ओजोनिरोधजं तस्य जानीयात् कुशलो भिषक् |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (45) · Śloka 46
ਸਪ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਸ਼ਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇਪਿ ਵਾ ||੪੫|| ਪੁਨਰ੍ਘੋਰਤਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾ |੪੬|
View original
सप्तमे दिवसे प्राप्ते दशमे द्वादशेऽपि वा ||४५|| पुनर्घोरतरो भूत्वा प्रशमं याति हन्ति वा |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (46) · Śloka 46
ਦ੍ਵਿਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਲਿਙ੍ਗਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੪੬||
View original
द्विदोषोच्छ्रायलिङ्गास्तु द्वन्द्वजास्त्रिविधाः स्मृताः ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (47) · Śloka 48
ਤਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭ੍ਰਮੋ ਦਾਹਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਃ ਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾ | ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਦਸ਼ੋਸੋ ਵਮਥੂ ਰੋਮਹਰ੍ਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਥਾ ||੪੭|| ਪਰ੍ਵਭੇਦਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਭਾ ਚ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ |੪੮|
View original
तृष्णा मूर्च्छा भ्रमो दाहः स्वप्ननाशः शिरोरुजा | कण्ठास्यदशोषो वमथू रोमहर्षोऽरुचिस्तथा ||४७|| पर्वभेदश्च जृम्भा च वातपित्तज्वराकृतिः |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (48-49) · Śloka 49
ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਣਾਂ ਭੇਦੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਗੌਰਵਮੇਵ ਚ ||੪੮|| ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰਹਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਃ ਕਾਸਃ ਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ | ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਮਧ੍ਯਵੇਗਸ਼੍ਚ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ ||੪੯||
View original
स्तैमित्यं पर्वणां भेदो निद्रा गौरवमेव च ||४८|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदप्रवर्तनम् | सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (50) · Śloka 3
ਲਿਪ੍ਤਾਤਿਕ੍ਤਾਸ੍ਯਤਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮੋਹਃ ਕਾਸੋਰੁਚਿਸ੍ਤਸਾ | ਮੁਹੁਰ੍ਦਾਹੋ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ੀਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਕਤਿਃ ||੫੦|| (ਜਮ੍ਭਾਧ੍ਮਾਨਮਦੋਤ੍ਕਮ੍ਪਪਰ੍ਵਭੇਦਪਰਿਕ੍ਸਯਾਃ| ਤਟ੍ਪ੍ਰਲਾਪਾਭਿਤਾਪਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਜ੍ਵਰੇ ਮਾਰੁਤਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ||੧|| ਸ਼ੂਲਕਾਸਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼ੀਤਵੇਪਥੁਪੀਨਸਾਃ| ਗੌਰਵਾਰੁਚਿਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਾ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵੇ||੨|| ਸ਼ੀਤਦਾਹਾਰੁਚਿਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਵੇਦਮੋਹਮਦਭ੍ਰਮਾਃ| ਕਾਸਾਙ੍ਗਸਾਦਹਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਫਪੈਤ੍ਤਿਕੇ||੩||) |
View original
लिप्तातिक्तास्यता तन्द्रा मोहः कासोऽरुचिस्तृषा | मुहुर्दाहो मुहुः शीतं श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः ||५०|| (जृम्भाध्मानमदोत्कम्पपर्वभेदपरिक्षयाः| तृट्प्रलापाभितापाः स्युर्ज्वरे मारुतपैत्तिके ||१|| शूलकासकफोत्क्लेशशीतवेपथुपीनसाः| गौरवारुचिविष्टम्भा वातश्लेष्मसमुद्भवे||२|| शीतदाहारुचिस्तम्भस्वेदमोहमदभ्रमाः| कासाङ्गसादहृल्लासा भवन्ति कफपैत्तिके||३||) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (51-52) · Śloka 52
ਕਸ਼ਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਿਥ੍ਯਾਹਾਰਵਿਹਾਰਿਣਾਮ੍ | ਦੋਸਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋਪਿ ਸਂਵਦ੍ਧੋ ਦੇਹਿਨਾਮਨਿਲੇਰਿਤਃ ||੫੧|| ਸਤਤਾਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਕਤ੍ਰ੍ਯਾਖ੍ਯਚਾਤੁਰ੍ਥਾਨ੍ ਸਪ੍ਰਲੇਪਕਾਨ੍ | ਕਫਸ੍ਥਾਨਵਿਭਾਗੇਨ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ||੫੨||
View original
कृशानां ज्वरमुक्तानां मिथ्याहारविहारिणाम् | दोषः स्वल्पोऽपि संवृद्धो देहिनामनिलेरितः ||५१|| सततान्येद्युष्कत्र्याख्यचातुर्थान् सप्रलेपकान् | कफस्थानविभागेन यथासङ्ख्यं करोति हि ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (53) · Śloka 53
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਦਹੋਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ | ਤਤਸ਼੍ਚਾਮਾਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੋਸਃ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਂ ਨਣਾਮ੍ ||੫੩||
View original
अहोरात्रादहोरात्रात् स्थानात् स्थानं प्रपद्यते | ततश्चामाशयं प्राप्य दोषः कुर्याज्ज्वरं नृणाम् ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (54) · Śloka 54
ਤਥਾ ਪ੍ਰਲੇਪਕੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ੋਸਿਣਾਂ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਃ | ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤਮੋ ਮਨ੍ਦਃ ਸੁਕਸ੍ਟੋ ਧਾਤੁਸ਼ੋਸਕਤ੍ ||੫੪||
View original
तथा प्रलेपको ज्ञेयः शोषिणां प्राणनाशनः | दुश्चिकित्स्यतमो मन्दः सुकष्टो धातुशोषकृत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (55) · Śloka 55
ਕਫਸ੍ਥਾਨੇਸੁ ਵਾ ਦੋਸਸ੍ਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਸੁ ਵਾ | ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਖ੍ਯਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਵਿਸਮਾਨ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਾਨ੍ ||੫੫||
View original
कफस्थानेषु वा दोषस्तिष्ठन् द्वित्रिचतुर्षु वा | विपर्ययाख्यान् कुरुते विषमान् कृच्छ्रसाधनान् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (56) · Śloka 56
ਪਰੋ ਹੇਤੁਃ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਵਾ ਵਿਸਮੇ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦੀਰਿਤਃ | ਆਗਨ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ ||੫੬||
View original
परो हेतुः स्वभावो वा विषमे कैश्चिदीरितः | आगन्तुश्चानुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (57-58) · Śloka 58
ਵਾਤਾਧਿਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਸ੍ਤਤੀਯਕਂ ਚਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਥਕਂ ਚ | ਔਪਤ੍ਯਕੇ ਮਦ੍ਯਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਚ ਹੇਤੁਂ ਜ੍ਵਰੇ ਪਿਤ੍ਤਕਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੫੭|| ਪ੍ਰਲੇਪਕਂ ਵਾਤਬਲਾਸਕਂ ਚ ਕਫਾਧਿਕਤ੍ਵੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ | ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾ ਯੇ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੁ ||੫੮||
View original
वाताधिकत्वात् प्रवदन्ति तज्ज्ञास्तृतीयकं चापि चतुर्थकं च | औपत्यके मद्यसमुद्भवे च हेतुं ज्वरे पित्तकृतं वदन्ति ||५७|| प्रलेपकं वातबलासकं च कफाधिकत्वेन वदन्ति तज्ज्ञाः | मूर्च्छानुबन्धा विषमज्वरा ये प्रायेण ते द्वन्द्वसमुत्थितास्तु ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (59-61) · Śloka 61
ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥੌ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨਿਲੌ ਸ਼ੀਤਮਾਦੌ ਜਨਯਤੋ ਜ੍ਵਰੇ | ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਮਨ੍ਤੇ ਦਾਹਂ ਕਰੋਤਿ ਚ ||੫੯|| ਕਰੋਤ੍ਯਾਦੌ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥਂ ਦਾਹਮਤੀਵ ਚ | ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਕੁਰੁਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਛੀਤਮਨ੍ਤੇ ਚ ਤਾਵਪਿ ||੬੦|| ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਦਾਹਸ਼ੀਤਾਦੀ ਜ੍ਵਰੌ ਸਂਸਰ੍ਗਜੌ ਸ੍ਮਤੌ | ਦਾਹਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤਯੋਃ ਕਸ੍ਟਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਸ੍ਮਤਃ ||੬੧||
View original
त्वक्स्थौ श्लेष्मानिलौ शीतमादौ जनयतो ज्वरे | तयोः प्रशान्तयोः पित्तमन्ते दाहं करोति च ||५९|| करोत्यादौ तथा पित्तं त्वक्स्थं दाहमतीव च | प्रशान्ते कुरुतस्तस्मिंश्छीतमन्ते च तावपि ||६०|| द्वावेतौ दाहशीतादी ज्वरौ संसर्गजौ स्मृतौ | दाहपूर्वस्तयोः कष्टः कृच्छ्रसाध्यश्च स स्मृतः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (62) · Śloka 62
ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਭਿਘਾਤੋਤ੍ਥਸ਼੍ਚੇਤਨਾਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤੁ ਯਃ |੬੨|
View original
प्रसक्तश्चाभिघातोत्थश्चेतनाप्रभवस्तु यः |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (62) · Śloka 63
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹ੍ਨੋਃ ਸਟ੍ਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤੇਸੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ ||੬੨|| ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਵਿਸਮੋਭ੍ਯੇਤਿ ਮਾਨਵਂ ਬਹੁਧਾ ਜ੍ਵਰਃ |੬੩|
View original
रात्र्यह्नोः षट्सु कालेषु कीर्तितेषु यथा पुरा ||६२|| प्रसह्य विषमोऽभ्येति मानवं बहुधा ज्वरः |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (63-64) · Śloka 64
ਸ ਚਾਪਿ ਵਿਸਮੋ ਦੇਹਂ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ||੬੩|| ਗ੍ਲਾਨਿਗੌਰਵਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਸ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ | ਵੇਗੇ ਤੁ ਸਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਗਤੋਯਮਿਤਿ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ||੬੪||
View original
स चापि विषमो देहं न कदाचिद्विमुञ्चति ||६३|| ग्लानिगौरवकार्श्येभ्यः स यस्मान्न प्रमुच्यते | वेगे तु समतिक्रान्ते गतोऽयमिति लक्ष्यते ||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (65) · Śloka 65
ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਥੋ ਲੀਨਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦੁਪਲਭ੍ਯਤੇ | ਅਲ੍ਪਦੋਸੇਨ੍ਧਨਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸੀਣੇਨ੍ਧਨ ਇਵਾਨਲਃ ||੬੫||
View original
धात्वन्तरस्थो लीनत्वान्न सौक्ष्म्यादुपलभ्यते | अल्पदोषेन्धनः क्षीणः क्षीणेन्धन इवानलः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (66) · Śloka 66
ਦੋਸੋਲ੍ਪੋਹਿਤਸਮ੍ਭੂਤੋ ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਸਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵਾ ਪੁਨਃ | ਧਾਤੁਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍ ||੬੬||
View original
दोषोऽल्पोऽहितसम्भूतो ज्वरोत्सृष्टस्य वा पुनः | धातुमन्यतमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (67) · Śloka 68
ਸਤਤਂ ਰਸਰਕ੍ਤਸ੍ਥਃ ਸੋਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਰਿਤਃ | ਮੇਦੋਗਤਸ੍ਤਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਤ੍ਵਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਗਤਃ ਪੁਨਃ ||੬੭|| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤੁਰ੍ਥਕਂ ਘੋਰਮਨ੍ਤਕਂ ਰੋਗਸਙ੍ਕਰਮ੍ |੬੮|
View original
सततं रसरक्तस्थः सोऽन्येद्युः पिशिताश्रितः | मेदोगतस्तृतीयेऽह्नि त्वस्थिमज्जगतः पुनः ||६७|| कुर्याच्चातुर्थकं घोरमन्तकं रोगसङ्करम् |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (68) · Śloka 68
ਕੇਚਿਦ੍ਭੂਤਾਭਿਸਙ੍ਗੋਤ੍ਥਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍ ||੬੮||
View original
केचिद्भूताभिषङ्गोत्थं ब्रुवते विषमज्वरम् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (69) · Śloka 69
ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਮਥਾਪਿ ਵਾ | ਸਨ੍ਤਤ੍ਯਾ ਯੋਵਿਸਰ੍ਗੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਨ੍ਤਤਃ ਸ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ||੬੯||
View original
सप्ताहं वा दशाहं वा द्वादशाहमथापि वा | सन्तत्या योऽविसर्गी स्यात्सन्ततः स निगद्यते ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (70) · Śloka 71
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਸਤਤਕੋ ਦ੍ਵੌ ਕਾਲਾਵਨੁਵਰ੍ਤਤੇ | ਅਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਸ੍ਕਸ੍ਤ੍ਵਹੋਰਾਤ੍ਰਾਦੇਕਕਾਲਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੭੦|| ਤਤੀਯਕਸ੍ਤਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਚਤੁਰ੍ਥੇਹ੍ਨਿ ਚਤੁਰ੍ਥਕਃ |੭੧|
View original
अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते | अन्येद्युष्कस्त्वहोरात्रादेककालं प्रवर्तते ||७०|| तृतीयकस्तृतीयेऽह्नि चतुर्थेऽह्नि चतुर्थकः |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (71-74) · Śloka 75
ਵਾਤੇਨੋਦੀਰ੍ਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰੀਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ | ਏਕਦ੍ਵਿਦੋਸਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵੋਦਿਤੇਹਨਿ ||੭੧|| ਵੇਲਾਂ ਤਾਮੇਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰਵੇਗੇ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ | (ਵਾਤੇਨੋਦ੍ਧੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਯੇਤ ਸਾਗਰਃ ||੭੨|| ਵਾਤੇਨੋਦੀਰਿਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਦੋਸਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ | ਯਥਾ ਵੇਗਾਗਮੇ ਵੇਲਾਂ ਛਾਦਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹੋਦਧੇਃ ||੭੩|| ਵੇਗਹਾਨੌ ਤਦੇਵਾਮ੍ਭਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਲੀਯਤੇ | ਦੋਸਵੇਗੋਦਯੇ ਤਦ੍ਵਦੁਦੀਰ੍ਯੇਤ ਜ੍ਵਰੋਸ੍ਯ ਵੈ ||੭੪|| ਵੇਗਹਾਨੌ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯੇਤ ਯਥਾਮ੍ਭਃ ਸਾਗਰੇ ਤਥਾ) |੭੫|
View original
वातेनोदीर्यमाणाश्च ह्रीयमाणाश्च सर्वतः | एकद्विदोषा मर्त्यानां तस्मिन्नेवोदितेऽहनि ||७१|| वेलां तामेव कुर्वन्ति ज्वरवेगे मुहुर्मुहुः | (वातेनोद्धूयमानस्तु यथा पूर्येत सागरः ||७२|| वातेनोदीरितास्तद्वद्दोषाः कुर्वन्ति वै ज्वरान् | यथा वेगागमे वेलां छादयित्वा महोदधेः ||७३|| वेगहानौ तदेवाम्भस्तत्रैवान्तर्निलीयते | दोषवेगोदये तद्वदुदीर्येत ज्वरोऽस्य वै ||७४|| वेगहानौ प्रशाम्येत यथाऽम्भः सागरे तथा) |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (75) · Śloka 76
ਵਿਵਿਧੇਨਾਭਿਘਾਤੇਨ ਜ੍ਵਰੋ ਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੭੫|| ਯਥਾਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਂ ਤੁ ਤਥਾ ਮਨ੍ਯੇਤ ਤਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ |੭੬|
View original
विविधेनाभिघातेन ज्वरो यः सम्प्रवर्तते ||७५|| यथादोषप्रकोपं तु तथा मन्येत तं ज्वरम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (76-79) · Śloka 80
ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ੍ਯਤਾ ਵਿਸਕਤੇ ਦਾਹਾਤੀਸਾਰਹਦ੍ਗ੍ਰਹਾਃ ||੭੬|| ਅਭਕ੍ਤਰੁਕ੍ ਪਿਪਾਸਾ ਚ ਤੋਦੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਬਲਕ੍ਸਯਃ | ਓਸਧੀਗਨ੍ਧਜੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ ਵਮਥੁਃ ਕ੍ਸਵਃ ||੭੭|| ਕਾਮਜੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਮਰੋਚਕਃ | ਹਦਯੇ ਵੇਦਨਾ ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਂ ਚ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ||੭੮|| ਭਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਸ਼ੋਕਾਚ੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਕੋਪਾਚ੍ਚ ਵੇਪਥੁਃ | ਅਭਿਚਾਰਾਭਿਸ਼ਾਪਾਭ੍ਯਾਂ ਮੋਹਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਚ ਜਾਯਤੇ ||੭੯|| ਭੂਤਾਭਿਸਙ੍ਗਾਦੁਦ੍ਵੇਗਹਾਸ੍ਯਕਮ੍ਪਨਰੋਦਨਮ੍ |੮੦|
View original
श्यावास्यता विषकृते दाहातीसारहृद्ग्रहाः ||७६|| अभक्तरुक् पिपासा च तोदो मूर्च्छा बलक्षयः | ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुक् वमथुः क्षवः ||७७|| कामजे चित्तविभ्रंशस्तन्द्राऽऽलस्यमरोचकः | हृदये वेदना चास्य गात्रं च परिशुष्यति ||७८|| भयात् प्रलापः शोकाच्च भवेत् कोपाच्च वेपथुः | अभिचाराभिशापाभ्यां मोहस्तृष्णा च जायते ||७९|| भूताभिषङ्गादुद्वेगहास्यकम्पनरोदनम् |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (80) · Śloka 81
ਸ਼੍ਰਮਕ੍ਸਯਾਭਿਘਾਤੇਭ੍ਯੋ ਦੇਹਿਨਾਂ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ ||੮੦|| ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾਖਿਲਂ ਦੇਹਂ ਜ੍ਵਰਮਾਪਾਦਯੇਦ੍ਭਸ਼ਮ੍ |੮੧|
View original
श्रमक्षयाभिघातेभ्यो देहिनां कुपितोऽनिलः ||८०|| पूरयित्वाऽखिलं देहं ज्वरमापादयेद्भृशम् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (81-82) · Śloka 82
ਰੋਗਾਣਾਂ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਾਦ੍ਵਿਦਾਹਾਗਨ੍ਤੁਤਸ੍ਤਥਾ ||੮੧|| ਜ੍ਵਰੋਪਰਃ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਤੈਸ੍ਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਭਿਃ | ਦੋਸਾਣਾਂ ਸ ਤੁ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਤੇ ||੮੨||
View original
रोगाणां तु समुत्थानाद्विदाहागन्तुतस्तथा ||८१|| ज्वरोऽपरः सम्भवति तैस्तैरन्यैश्च हेतुभिः | दोषाणां स तु लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (83-89) · Śloka 90
ਗੁਰੁਤਾ ਹਦਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸਦਨਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕੌ | ਰਸਸ੍ਥੇ ਤੁ ਜ੍ਵਰੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਦੈਨ੍ਯਂ ਚਾਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ ||੮੩|| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਨਂ ਦਾਹਃ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਛਰ੍ਦਨਵਿਭ੍ਰਮੌ | ਪ੍ਰਲਾਪਃ ਪਿਟਿਕਾ ਤਸ੍ਣਾ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜ੍ਵਰੇ ਨਣਾਮ੍ ||੮੪|| ਪਿਣ੍ਡਿਕੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਤਸ੍ਣਾ ਸਸ੍ਟਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਤਾ | ਊਸ੍ਮਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਵਿਕ੍ਸੇਪੌ ਗ੍ਲਾਨਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਗੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੮੫|| ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਸਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਪ੍ਰਲਾਪਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰੇਵ ਚ | ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਾਰੋਚਕੌ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਮੇਦਃਸ੍ਥੇ ਚਾਸਹਿਸ੍ਣੁਤਾ ||੮੬|| ਭੇਦੋਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਕੁਞ੍ਚ(ਜ)ਨਂ ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਿਰੇਕਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰੇਵ ਚ | ਵਿਕ੍ਸੇਪਣਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਮੇਤਦਸ੍ਥਿਗਤੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੮੭|| ਤਮਃਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਂ ਹਿਕ੍ਕਾ ਕਾਸਃ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਵਮਿਸ੍ਤਥਾ | ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵਾਸੋ ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦਸ਼੍ਚ ਮਜ੍ਜਗੇ | ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਥਾਨਗਤੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੮੮|| ਸ਼ੇਫਸਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਮੋਕ੍ਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ | ਦਗ੍ਧ੍ਵੇਨ੍ਧਨਂ ਯਥਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਧਾਤੂਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਵਿਸਮ੍ ||੮੯|| ਕਤਕਤ੍ਯੋ ਵ੍ਰਜੇਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਦੇਹਂ ਹਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਜ੍ਵਰਃ |੯੦|
View original
गुरुता हृदयोत्क्लेशः सदनं छर्द्यरोचकौ | रसस्थे तु ज्वरे लिङ्गं दैन्यं चास्योपजायते ||८३|| रक्तनिष्ठीवनं दाहः स्वेदश्छर्दनविभ्रमौ | प्रलापः पिटिका तृष्णा रक्तप्राप्ते ज्वरे नृणाम् ||८४|| पिण्डिकोद्वेष्टनं तृष्णा सृष्टमूत्रपुरीषता | ऊष्माऽन्तर्दाहविक्षेपौ ग्लानिः स्यान्मांसगे ज्वरे ||८५|| भृशं स्वेदस्तृषा मूर्च्छा प्रलापश्छर्दिरेव च | दौर्गन्ध्यारोचकौ ग्लानिर्मेदःस्थे चासहिष्णुता ||८६|| भेदोऽस्थ्नां कुञ्च(ज)नं श्वासो विरेकश्छर्दिरेव च | विक्षेपणं च गात्राणामेतदस्थिगते ज्वरे ||८७|| तमःप्रवेशनं हिक्का कासः शैत्यं वमिस्तथा | अन्तर्दाहो महाश्वासो मर्मच्छेदश्च मज्जगे | मरणं प्राप्नुयात्तत्र शुक्रस्थानगते ज्वरे ||८८|| शेफसः स्तब्धता मोक्षः शुक्रस्य तु विशेषतः | दग्ध्वेन्धनं यथा वह्निर्धातून् हत्वा यथा विषम् ||८९|| कृतकृत्यो व्रजेच्छान्तिं देहं हत्वा तथा ज्वरः |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (90-91) · Śloka 92
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਯਥਾ ||੯੦|| ਤਥਾ ਤੇਸਾਂ ਭਿਸਗ੍ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਰਸਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਸਮਸ੍ਤੈਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਧਾਤੁਸ੍ਥਮਪਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੯੧|| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜੈਰੇਵ ਦੋਸੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਦੇਤ੍ ਕਤਮ੍ |੯੨|
View original
वातपित्तकफोत्थानां ज्वराणां लक्षणं यथा ||९०|| तथा तेषां भिषग्ब्रूयाद्रसादिष्वपि बुद्धिमान् | समस्तैः सन्निपातेन धातुस्थमपि निर्दिशेत् ||९१|| द्वन्द्वजं द्वन्द्वजैरेव दोषैश्चापि वदेत् कृतम् |९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
ਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਤੁ ਜ੍ਵਰੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹੇਨ ਤਸ੍ਣਯਾ ||੯੨|| ਆਨਦ੍ਧਤ੍ਵੇਨ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੋਦ੍ਗਮੇਨ ਚ |੯੩|
View original
गम्भीरस्तु ज्वरो ज्ञेयो ह्यन्तर्दाहेन तृष्णया ||९२|| आनद्धत्वेन चात्यर्थं श्वासकासोद्गमेन च |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (93) · Śloka 94
ਹਤਪ੍ਰਭੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਸੀਣਮਰੋਚਕਨਿਪੀਡਿਤਮ੍ ||੯੩|| ਗਮ੍ਭੀਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵੇਗਾਰ੍ਤਂ ਜ੍ਵਰਿਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ |੯੪|
View original
हतप्रभेन्द्रियं क्षीणमरोचकनिपीडितम् ||९३|| गम्भीरतीक्ष्णवेगार्तं ज्वरितं परिवर्जयेत् |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (94) · Śloka 95
ਹੀਨਮਧ੍ਯਾਧਿਕੈਰ੍ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਿਕਃ ||੯੪|| ਜ੍ਵਰਵੇਗੋ ਭਵੇਤ੍ਤੀਵ੍ਰੋ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਖਕ੍ਰਿਯਃ |੯੫|
View original
हीनमध्याधिकैर्दोषैस्त्रिसप्तद्वादशाहिकः ||९४|| ज्वरवेगो भवेत्तीव्रो यथापूर्वं सुखक्रियः |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (95-96) · Śloka 96
ਕਾਲੋ ਹ੍ਯੋਸ ਯਮਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਯਤਿਰ੍ਮਤ੍ਯੁਰੇਵ ਚ ||੯੫|| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਪਗਤੇ ਦੇਹਾਜ੍ਜਨ੍ਮੇਹ ਪੁਨਰੁਚ੍ਯਤੇ | ਇਤਿ ਜ੍ਵਰਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਕਰ੍ਮੇਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ||੯੬||
View original
कालो ह्योष यमश्चैव नियतिर्मृत्युरेव च ||९५|| तस्मिन् व्यपगते देहाज्जन्मेह पुनरुच्यते | इति ज्वराः समाख्याताः कर्मेदानीं प्रवक्ष्यते ||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (97-98) · Śloka 98
ਜ੍ਵਰਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪੇਸੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਪਾਯਯੇਤ ਘਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਤਤਃ ਸ ਲਭਤੇ ਸੁਖਮ੍ ||੯੭|| ਵਿਧਿਰ੍ਮਾਰੁਤਜੇਸ੍ਵੇਸ, ਪੈਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ | ਮਦੁ, ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਫਜੇਸੁ ਵਿਧੀਯਤੇ ||੯੮||
View original
ज्वरस्य पूर्वरूपेषु वर्तमानेषु बुद्धिमान् | पाययेत घृतं स्वच्छं ततः स लभते सुखम् ||९७|| विधिर्मारुतजेष्वेष, पैत्तिकेषु विरेचनम् | मृदु, प्रच्छर्दनं तद्वत्कफजेषु विधीयते ||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (99) · Śloka 99
ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਿਦੋਸਜੇਸੂਕ੍ਤਂ ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ |੯੯|
View original
सर्वद्विदोषजेषूक्तं यथादोषं विकल्पयेत् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (99) · Śloka 99
ਅਸ੍ਨੇਹਨੀਯੋਸ਼ੋਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਜ੍ਯੋ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿਨਾ ||੯੯||
View original
अस्नेहनीयोऽशोध्यश्च संयोज्यो लङ्घनादिना ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (100) · Śloka 100
ਰੂਪਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਵਹ੍ਨਿਧੂਮਵਤ੍ |੧੦੦|
View original
रूपप्राग्रूपयोर्विद्यान्नानात्वं वह्निधूमवत् |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (100) · Śloka 100
ਪ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੇਸੁ ਹਿਤਮੇਕਾਨ੍ਤੇਨਾਪਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੧੦੦||
View original
प्रव्यक्तरूपेषु हितमेकान्तेनापतर्पणम् ||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (101) · Śloka 101
ਆਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਦੋਸੇ ਤੁ ਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਵਮਨਂ ਪਰਮ੍ |੧੦੧|
View original
आमाशयस्थे दोषे तु सोत्क्लेशे वमनं परम् |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (101) · Śloka 102
ਆਨਦ੍ਧਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਯਾਵਨ੍ਤਂ ਕਾਲਮਾਤੁਰਃ ||੧੦੧|| ਕੁਰ੍ਯਾਦਨਸ਼ਨਂ ਤਾਵਤ੍ਤਤਃ ਸਂਸਰ੍ਗਮਾਚਰੇਤ੍ |੧੦੨|
View original
आनद्धः स्तिमितैर्दोषैर्यावन्तं कालमातुरः ||१०१|| कुर्यादनशनं तावत्ततः संसर्गमाचरेत् |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (102) · Śloka 103
ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਨ੍ਮਾਰੁਤਜੇ ਕ੍ਸਯਜੇ ਮਾਨਸੇ ਤਥਾ ||੧੦੨|| ਅਲਙ੍ਘ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ |੧੦੩|
View original
न लङ्घयेन्मारुतजे क्षयजे मानसे तथा ||१०२|| अलङ्घ्याश्चापि ये पूर्वं द्विव्रणीये प्रकीर्तिताः |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (103) · Śloka 104
ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਦੋਸਾਗ੍ਨੇਰ੍ਲਙ੍ਘਨਂ ਦੋਸਪਾਚਨਮ੍ ||੧੦੩|| ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਂ ਦੀਪਨਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾਰੁਚਿਲਾਘਵਕਾਰਕਮ੍ |੧੦੪|
View original
अनवस्थितदोषाग्नेर्लङ्घनं दोषपाचनम् ||१०३|| ज्वरघ्नं दीपनं काङ्क्षारुचिलाघवकारकम् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (104) · Śloka 105
ਸਸ੍ਟਮਾਰੁਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਹਂ ਲਘੁਮ੍ ||੧੦੪|| ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਸਾਮਂ ਨਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਲਙ੍ਘਿਤਮ੍ |੧੦੫|
View original
सृष्टमारुतविण्मूत्रं क्षुत्पिपासाऽसहं लघुम् ||१०४|| प्रसन्नात्मेन्द्रियं क्षामं नरं विद्यात् सुलङ्घितम् |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (105) · Śloka 106
ਬਲਕ੍ਸਯਸ੍ਤਸਾ ਸ਼ੋਸਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਨਿਦ੍ਰਾਭ੍ਰਮਕ੍ਲਮਾਃ ||੧੦੫|| ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵਾਸਾਦ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤਿਲਙ੍ਘਨਾਤ੍ |੧੦੬|
View original
बलक्षयस्तृषा शोषस्तन्द्रानिद्राभ्रमक्लमाः ||१०५|| उपद्रवाश्च श्वासाद्याः सम्भवन्त्यतिलङ्घनात् |१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (106) · Śloka 107
ਦੀਪਨਂ ਕਫਵਿਚ੍ਛੇਦਿ ਪਿਤ੍ਤਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਮ੍ ||੧੦੬|| ਕਫਵਾਤਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਹਿਤਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਤਟ੍ਛਿਦਮ੍ | ਤਦ੍ਧਿ ਮਾਰ੍ਦਵਕਦ੍ਦੋਸਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ... |੧੦੭|
View original
दीपनं कफविच्छेदि पित्तवातानुलोमनम् ||१०६|| कफवातज्वरार्तेभ्यो हितमुष्णाम्बु तृट्छिदम् | तद्धि मार्दवकृद्दोषस्रोतसां ... |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (107) · Śloka 108
... ਸ਼ੀਤਮਨ੍ਯਥਾ ||੧੦੭|| ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੇਨ ਤੋਯੇਨ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਤੇਨ ਵਰ੍ਧਤੇ |੧੦੮|
View original
... शीतमन्यथा ||१०७|| सेव्यमानेन तोयेन ज्वरः शीतेन वर्धते |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (108) · Śloka 109
ਪਿਤ੍ਤਮਦ੍ਯਵਿਸੋਤ੍ਥੇਸੁ ਸ਼ੀਤਲਂ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍ ||੧੦੮|| ਗਾਙ੍ਗੇਯਨਾਗਰੋਸ਼ੀਰਪਰ੍ਪਟੋਦੀਚ੍ਯਚਨ੍ਦਨੈਃ |੧੦੯|
View original
पित्तमद्यविषोत्थेषु शीतलं तिक्तकैः शृतम् ||१०८|| गाङ्गेयनागरोशीरपर्पटोदीच्यचन्दनैः |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (109) · Śloka 110
ਦੀਪਨੀ ਪਾਚਨੀ ਲਘ੍ਵੀ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਾਪਹਾ ||੧੦੯|| ਅਨ੍ਨਕਾਲੇ ਹਿਤਾ ਪੇਯਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪਾਚਨੈਃ ਕਤਾ |੧੧੦|
View original
दीपनी पाचनी लघ्वी ज्वरार्तानां ज्वरापहा ||१०९|| अन्नकाले हिता पेया यथास्वं पाचनैः कृता |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (110-111) · Śloka 112
ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਪਰਂ ਜ੍ਵਰੇ ||੧੧੦|| ਲਙ੍ਘਨਾਮ੍ਬੁਯਵਾਗੂਭਿਰ੍ਯਦਾ ਦੋਸੋ ਨ ਪਚ੍ਯਤੇ | ਤਦਾ ਤਂ ਮੁਖਵੈਰਸ੍ਯਤਸ੍ਣਾਰੋਚਕਨਾਸ਼ਨੈਃ ||੧੧੧|| ਕਸਾਯੈਃ ਪਾਚਨੈਰ੍ਹਦ੍ਯੈਰ੍ਜ੍ਵਰਘ੍ਨੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੧੧੨|
View original
बहुदोषस्य मन्दाग्नेः सप्तरात्रात् परं ज्वरे ||११०|| लङ्घनाम्बुयवागूभिर्यदा दोषो न पच्यते | तदा तं मुखवैरस्यतृष्णारोचकनाशनैः ||१११|| कषायैः पाचनैर्हृद्यैर्ज्वरघ्नैः समुपाचरेत् |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (112-113) · Śloka 114
ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਕਸਾਯਂ ਤੁ ਪਾਚਨਂ ਪਵਨਜ੍ਵਰੇ ||੧੧੨|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਮੁਸ੍ਤਕਟੁਕੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੈਃ ਕਤਮ੍ | ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਸਾਯਂ ਤੁ ਕਫਜੇ ਪਰਿਪਾਚਨਮ੍ ||੧੧੩|| ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜੇਸੁ ਤੁ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ... |੧੧੪|
View original
पञ्चमूलीकषायं तु पाचनं पवनज्वरे ||११२|| सक्षौद्रं पैत्तिके मुस्तकटुकेन्द्रयवैः कृतम् | पिप्पल्यादिकषायं तु कफजे परिपाचनम् ||११३|| द्वन्द्वजेषु तु संसृष्टं दद्यात् ... |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (114) · Śloka 114
... ਅਥ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ | ਪੀਤਾਮ੍ਬੁਰ੍ਲਙ੍ਘਿਤੋ ਭੁਕ੍ਤੋਜੀਰ੍ਣੀ ਕ੍ਸੀਣਃ ਪਿਪਾਸਿਤਃ ||੧੧੪||
View original
... अथ विवर्जयेत् | पीताम्बुर्लङ्घितो भुक्तोऽजीर्णी क्षीणः पिपासितः ||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (115) · Śloka 115
(ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇ ਜ੍ਵਰੇ ਗੁਰੌ ਦੇਹੇ ਵਿਬਦ੍ਧੇਸੁ ਮਲੇਸੁ ਚ| ਸਾਮਦੋਸਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਂ ਪਕ੍ਵਮਤੋਨ੍ਯਥਾ ||) ਮਦੌ ਜ੍ਵਰੇ ਲਘੌ ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਚਲੇਸੁ ਮਲੇਸੁ ਚ | ਪਕ੍ਵਂ ਦੋਸਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰੇ ਦੇਯਂ ਤਦੌਸਧਮ੍ ||੧੧੫||
View original
(तीक्ष्णे ज्वरे गुरौ देहे विबद्धेषु मलेषु च| सामदोषं विजानीयाज्ज्वरं पक्वमतोऽन्यथा ||) मृदौ ज्वरे लघौ देहे प्रचलेषु मलेषु च | पक्वं दोषं विजानीयाज्ज्वरे देयं तदौषधम् ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (116) · Śloka 116
ਦੋਸਪ੍ਰਕਤਿਵੈਕਤ੍ਯਾਦੇਕੇਸਾਂ ਪਕ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍ |੧੧੬|
View original
दोषप्रकृतिवैकृत्यादेकेषां पक्वलक्षणम् |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (116-118) · Śloka 119
ਹਦਯੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਲਾਲਾਸ੍ਰੁਤਿਰਰੋਚਕਃ ||੧੧੬|| ਦੋਸਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰਾਲਸ੍ਯਂ ਵਿਬਨ੍ਧੋ ਬਹੁਮੂਤ੍ਰਤਾ | ਗੁਰੂਦਰਤ੍ਵਮਸ੍ਵੇਦੋ ਨ ਪਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕਤੋਰਤਿਃ ||੧੧੭|| ਸ੍ਵਾਪਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਹ੍ਨਿਮਾਰ੍ਦਵਮ੍ | ਮੁਖਸ੍ਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਗ੍ਲਾਨਿਃ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੀ ਬਲਵਾਞ੍ਜ੍ਵਰਃ ||੧੧੮|| ਲਿਙ੍ਗੈਰੇਭਿਰ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਜ੍ਜ੍ਵਰਮਾਮਂ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ |੧੧੯|
View original
हृदयोद्वेष्टनं तन्द्रा लालास्रुतिररोचकः ||११६|| दोषाप्रवृत्तिरालस्यं विबन्धो बहुमूत्रता | गुरूदरत्वमस्वेदो न पक्तिः शकृतोऽरतिः ||११७|| स्वापः स्तम्भो गुरुत्वं च गात्राणां वह्निमार्दवम् | मुखस्याशुद्धिरग्लानिः प्रसङ्गी बलवाञ्ज्वरः ||११८|| लिङ्गैरेभिर्विजानीयाज्ज्वरमामं विचक्षणः |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (119) · Śloka 120
ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਨ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਯਮੌਸਧਮ੍ ||੧੧੯|| ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਦ੍ਦਾਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ |੧੨੦|
View original
सप्तरात्रात्परं केचिन्मन्यन्ते देयमौषधम् ||११९|| दशरात्रात्परं केचिद्दातव्यमिति निश्चिताः |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (120) · Śloka 121
ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਜ੍ਵਰੇ ਦੇਯਮਲ੍ਪਕਾਲਸਮੁਤ੍ਥਿਤੇ ||੧੨੦|| ਅਚਿਰਜ੍ਵਰਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਪਾਕਤਃ |੧੨੧|
View original
पैत्तिके वा ज्वरे देयमल्पकालसमुत्थिते ||१२०|| अचिरज्वरितस्यापि देयं स्याद्दोषपाकतः |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (121) · Śloka 122
ਭੇਸਜਂ ਹ੍ਯਾਮਦੋਸਸ੍ਯ ਭੂਯੋ ਜ੍ਵਲਯਤਿ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੧੨੧|| ਸ਼ੋਧਨਂ, ਸ਼ਮਨੀਯਂ ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍ |੧੨੨|
View original
भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम् ||१२१|| शोधनं, शमनीयं तु करोति विषमज्वरम् |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (122) · Śloka 123
ਚ੍ਯਵਮਾਨਂ ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਮੁਪੇਕ੍ਸੇਤ ਮਲਂ ਸਦਾ ||੧੨੨|| ਅਤਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਸਾਧਯੇਦਤਿਸਾਰਵਤ੍ |੧੨੩|
View original
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा ||१२२|| अतिप्रवर्तमानं च साधयेदतिसारवत् |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (123) · Śloka 124
ਯਦਾ ਕੋਸ੍ਠਾਨੁਗਾਃ ਪਕ੍ਵਾ ਵਿਬਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਮਲਾਃ ||੧੨੩|| ਅਚਿਰਜ੍ਵਰਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤਦਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍ |੧੨੪|
View original
यदा कोष्ठानुगाः पक्वा विबद्धाः स्रोतसां मलाः ||१२३|| अचिरज्वरितस्यापि तदा दद्याद्विरेचनम् |१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (124-125) · Śloka 125
ਪਕ੍ਵੋ ਹ੍ਯਨਿਰ੍ਹਤੋ ਦੋਸੋ ਦੇਹੇ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਯਯਮ੍ ||੧੨੪|| ਵਿਸਮਂ ਵਾ ਜ੍ਵਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਲਵ੍ਯਾਪਦਮੇਵ ਚ | ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ ||੧੨੫||
View original
पक्वो ह्यनिर्हृतो दोषो देहे तिष्ठन् महात्ययम् ||१२४|| विषमं वा ज्वरं कुर्याद्बलव्यापदमेव च | तस्मान्निर्हरणं कार्यं दोषाणां वमनादिभिः ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (126) · Śloka 127
ਪ੍ਰਾਕ੍ਕਰ੍ਮ ਵਮਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਥਾ | ਵਿਰੇਚਨਂ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ ||੧੨੬|| ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ... |੧੨੭|
View original
प्राक्कर्म वमनं चास्य कार्यमास्थापनं तथा | विरेचनं तथा कुर्याच्छिरसश्च विरेचनम् ||१२६|| क्रमशः... |१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (127-129) · Śloka 129
...ਬਲਿਨੇ ਦੇਯਂ ਵਮਨਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਜ੍ਵਰੇ | ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਾਯੇ ਵਿਰੇਕਸ੍ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲਾਸ਼ਯੇ ||੧੨੭|| ਸਰੁਜੇਨਿਲਜੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੋਦਾਵਰ੍ਤੇ ਨਿਰੂਹਣਮ੍ | ਕਟੀਪਸ੍ਠਗ੍ਰਹਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨੇਰਨੁਵਾਸਨਮ੍ ||੧੨੮|| ਸ਼ਿਰੋਗੌਰਵਸ਼ੂਲਘ੍ਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਤਿਬੋਧਨਮ੍ | ਕਫਾਭਿਪਨ੍ਨੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨਮ੍ ||੧੨੯||
View original
...बलिने देयं वमनं श्लैष्मिके ज्वरे | पित्तप्राये विरेकस्तु कार्यः प्रशिथिलाशये ||१२७|| सरुजेऽनिलजे कार्यं सोदावर्ते निरूहणम् | कटीपृष्ठग्रहार्तस्य दीप्ताग्नेरनुवासनम् ||१२८|| शिरोगौरवशूलघ्नमिन्द्रियप्रतिबोधनम् | कफाभिपन्ने शिरसि कार्यं मूर्धविरेचनम् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (130) · Śloka 131
ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਸਮਾਧ੍ਮਾਤਮੁਦਰਂ ਸਰੁਜਂ ਦਿਹੇਤ੍ | ਦਾਰੁਹੈਮਵਤੀਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ||੧੩੦|| ਅਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ... |੧੩੧|
View original
दुर्बलस्य समाध्मातमुदरं सरुजं दिहेत् | दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः ||१३०|| अम्लपिष्टैः सुखोष्णैश्च... |१३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (131) · Śloka 131
...ਪਵਨੇ ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਗਤੇ | ਰੁਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰਪੂਰੀਸਾਯ ਗੁਦੇ ਵਰ੍ਤਿਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ||੧੩੧||
View original
...पवने तूर्ध्वमागते | रुद्धमूत्रपूरीषाय गुदे वर्तिं निधापयेत् ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (132) · Śloka 132
ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਯਵਾਨੀਚਵ੍ਯਸਾਧਿਤਾਮ੍ | ਪਾਯਯੇਤ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਮਾਰੁਤਾਦ੍ਯਨੁਲੋਮਿਨੀਮ੍ ||੧੩੨||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचव्यसाधिताम् | पाययेत यवागूं वा मारुताद्यनुलोमिनीम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (133) · Śloka 133
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੋਭਯਤੋ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ | ਸਸ਼ੇਸਦੋਸਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਜਯੇਤ੍ ||੧੩੩||
View original
शुद्धस्योभयतो यस्य ज्वरः शान्तिं न गच्छति | सशेषदोषरूक्षस्य तस्य तं सर्पिषा जयेत् ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (134) · Śloka 134
ਕਸ਼ਂ ਚੈਵਾਲ੍ਪਦੋਸਂ ਚ ਸ਼ਮਨੀਯੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍ | ਉਪਵਾਸੈਰ੍ਬਲਸ੍ਥਂ ਤੁ ਜ੍ਵਰੇ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਿਤੇ ||੧੩੪||
View original
कृशं चैवाल्पदोषं च शमनीयैरुपाचरेत् | उपवासैर्बलस्थं तु ज्वरे सन्तर्पणोत्थिते ||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (135) · Śloka 135
ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਤਸਾਰ੍ਤਂ ਪਾਯਯੇਨ੍ਨਰਮ੍ |੧੩੫|
View original
क्लिन्नां यवागूं मन्दाग्निं तृषार्तं पाययेन्नरम् |१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (135-137) · Śloka 138
ਤਟ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਪਂ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੧੩੫|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਮ੍ਭਸਾ ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜੀਰ੍ਣੇ ਯੂਸਰਸੌਦਨਮ੍ | ਉਪਵਾਸਸ਼੍ਰਮਕਤੇ ਕ੍ਸੀਣਂ(ਣੇ) ਵਾਤਾਧਿਕੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੧੩੬|| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਭੋਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਨਰਂ ਮਾਂਸਰਸੌਦਨਮ੍ | ਮੁਦ੍ਗਯੂਸੌਦਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਿਤਃ ਕਫਸਮੁਤ੍ਥਿਤੇ ||੧੩੭|| ਸ ਏਵ ਸਿਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੀਤਃ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਹਿਤਃ |੧੩੮|
View original
तृट्छर्दिदाहघर्मार्तं मद्यपं लाजतर्पणम् ||१३५|| सक्षौद्रमम्भसा पश्चाज्जीर्णे यूषरसौदनम् | उपवासश्रमकृते क्षीणं(णे) वाताधिके ज्वरे ||१३६|| दीप्ताग्निं भोजयेत् प्राज्ञो नरं मांसरसौदनम् | मुद्गयूषौदनश्चापि हितः कफसमुत्थिते ||१३७|| स एव सितया युक्तः शीतः पित्तज्वरे हितः |१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (138-140) · Śloka 140
ਦਾਡਿਮਾਮਲਮੁਦ੍ਗਾਨਾਂ ਯੂਸਸ਼੍ਚਾਨਿਲਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ||੧੩੮|| ਹ੍ਰਸ੍ਵਮੂਲਕਯੂਸਸ੍ਤੁ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੇ ਹਿਤਃ | ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਯੂਸਸ੍ਤੁ ਪਥ੍ਯਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਤ੍ਮਕੇ ||੧੩੯|| ਦਾਹਚ੍ਛਰ੍ਦਿਯੁਤਂ ਕ੍ਸਾਮਂ ਨਿਰਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਣਯਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ | ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਂ ਪਾਯਯੇਤ ਚ ||੧੪੦||
View original
दाडिमामलमुद्गानां यूषश्चानिलपैत्तिके ||१३८|| ह्रस्वमूलकयूषस्तु वातश्लेष्माधिके हितः | पटोलनिम्बयूषस्तु पथ्यः पित्तकफात्मके ||१३९|| दाहच्छर्दियुतं क्षामं निरन्नं तृष्णयाऽर्दितम् | सिताक्षौद्रयुतं लाजतर्पणं पाययेत च ||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (141) · Śloka 142
ਕਫਪਿਤ੍ਤਪਰੀਤਸ੍ਯ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਿਨਸ੍ਤਥਾ | ਮਦ੍ਯਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਹਿਤਾ ਯਵਾਗੂਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੧੪੧|| ਯੂਸੈਰਮ੍ਲੈਰਨਮ੍ਲੈਰ੍ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲੈਸ਼੍ਚ ਰਸੈਰ੍ਹਿਤੈਃ |੧੪੨|
View original
कफपित्तपरीतस्य ग्रीष्मेऽसृक्पित्तिनस्तथा | मद्यनित्यस्य न हिता यवागूस्तमुपाचरेत् ||१४१|| यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः |१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (142) · Śloka 142
ਮਦ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰ੍ਯਵਾਨ੍ਨੋਪਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍ ||੧੪੨||
View original
मद्यं पुराणं मन्दाग्नेर्यवान्नोपहितं हितम् ||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (143) · Śloka 143
ਸਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਤਰੇਤ੍ਤਕ੍ਰਂ ਕਫਾਰੋਚਕਪੀਡਿਤੇ |੧੪੩|
View original
सव्योषं वितरेत्तक्रं कफारोचकपीडिते |१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (143-144) · Śloka 144
ਕਸ਼ੋਲ੍ਪਦੋਸੋ ਦੀਨਸ਼੍ਚ ਨਰੋ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਃ ||੧੪੩|| ਵਿਬਦ੍ਧਃ ਸਸ੍ਟਦੋਸਸ਼੍ਚ ਰੂਕ੍ਸਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਜ੍ਵਰੀ | ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤਃ ਸਦਾਹੋ ਵਾ ਪਯਸਾ ਸ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ||੧੪੪||
View original
कृशोऽल्पदोषो दीनश्च नरो जीर्णज्वरार्दितः ||१४३|| विबद्धः सृष्टदोषश्च रूक्षः पित्तानिलज्वरी | पिपासार्तः सदाहो वा पयसा स सुखी भवेत् ||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (145) · Śloka 145
ਤਦੇਵ ਤਰੁਣੇ ਪੀਤਂ ਵਿਸਵਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ |੧੪੫|
View original
तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानवम् |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (145) · Śloka 146
ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰੇਸੁ ਸੁਲਘੁ ਮਾਤ੍ਰਾਵਦ੍ਭੋਜਨਂ ਹਿਤਮ੍ ||੧੪੫|| ਵੇਗਾਪਾਯੇਨ੍ਯਥਾ ਤਦ੍ਧਿ ਜ੍ਵਰਵੇਗਾਭਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ |੧੪੬|
View original
सर्वज्वरेषु सुलघु मात्रावद्भोजनं हितम् ||१४५|| वेगापायेऽन्यथा तद्धि ज्वरवेगाभिवर्धनम् |१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (146-148) · Śloka 149
ਜ੍ਵਰਿਤੋ ਹਿਤਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸ੍ਯਾਰੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ||੧੪੬|| ਅਨ੍ਨਕਾਲੇ ਹ੍ਯਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇਥਵਾ | ਸ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਿ ਯਾਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ ||੧੪੭|| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਸੇਦ੍ਬਲਂ ਪੁਂਸਾਂ ਬਲੇ ਸਤਿ ਹਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ | ਗੁਰ੍ਵਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦ੍ਯਕਾਲੇ ਚ ਜ੍ਵਰੀ ਨਾਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਞ੍ਚਨ ||੧੪੮|| ਨ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਹਿਤਂ ਭੁਕ੍ਤਮਾਯੁਸੇ ਵਾ ਸੁਖਾਯ ਵਾ |੧੪੯|
View original
ज्वरितो हितमश्नीयाद्यद्यप्यस्यारुचिर्भवेत् ||१४६|| अन्नकाले ह्यभुञ्जानः क्षीयते म्रियतेऽथवा | स क्षीणः कृच्छ्रतां याति यात्यसाध्यत्वमेव च ||१४७|| तस्माद्रक्षेद्बलं पुंसां बले सति हि जीवितम् | गुर्वभिष्यन्द्यकाले च ज्वरी नाद्यात् कथञ्चन ||१४८|| न तु तस्याहितं भुक्तमायुषे वा सुखाय वा |१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (149) · Śloka 150
ਸਨ੍ਤਤਂ ਵਿਸਮਂ ਵਾਪਿ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਸੁਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਮ੍ ||੧੪੯|| ਜ੍ਵਰਂ ਸਮ੍ਭੋਜਨੈਃ ਪਥ੍ਯੈਰ੍ਲਘੁਭਿਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੧੫੦|
View original
सन्ततं विषमं वाऽपि क्षीणस्य सुचिरोत्थितम् ||१४९|| ज्वरं सम्भोजनैः पथ्यैर्लघुभिः समुपाचरेत् |१५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ਮਸੁਰਾਂਸ਼੍ਚਣਕਾਨ੍ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਸਮਕੁਸ੍ਠਕਾਨ੍ ||੧੫੦|| ਆਹਾਰਕਾਲੇ ਯੂਸਾਰ੍ਥਂ ਜ੍ਵਰਿਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ |੧੫੧|
View original
मुद्गान्मसुरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्ठकान् ||१५०|| आहारकाले यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत् |१५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (151-152) · Śloka 152
ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਵਾਰ੍ਤਾਕਂ ਕਠਿਲ੍ਲਂ ਪਾਪਚੈਲਿਕਮ੍ ||੧੫੧|| ਕਰ੍ਕੋਟਕਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾਂ ਬਾਲਮੂਲਕਮ੍ | ਪਤ੍ਰਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਕਾਰ੍ਥੇ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ||੧੫੨||
View original
पटोलपत्रं वार्ताकं कठिल्लं पापचैलिकम् ||१५१|| कर्कोटकं पर्पटकं गोजिह्वां बालमूलकम् | पत्रं गुडूच्याः शाकार्थे ज्वरितानां प्रदापयेत् ||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (153) · Śloka 154
ਲਾਵਾਨ੍ ਕਪਿਞ੍ਜਲਾਨੇਣਾਨ੍ ਪਸਤਾਞ੍ਛਰਭਾਞ੍ਛਸ਼ਾਨ੍ | ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ ਕੁਰਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਮਗਮਾਤਕਾਨ੍ ||੧੫੩|| ਮਾਂਸਾਰ੍ਥੇ ਮਾਂਸਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ |੧੫੪|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणान् पृषताञ्छरभाञ्छशान् | कालपुच्छान् कुरङ्गांश्च तथैव मृगमातृकान् ||१५३|| मांसार्थे मांससात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत् |१५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (154) · Śloka 155
ਸਾਰਸਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ਼ਿਖਿਨਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਂਸ੍ਤਿਤ੍ਤਿਰਾਂ(ਰੀਂ)ਸ੍ਤਥਾ ||੧੫੪|| ਗੁਰੂਸ੍ਣਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰੇ ਕੇਚਿਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਃ |੧੫੫|
View original
सारसक्रौञ्चशिखिनः कुक्कुटांस्तित्तिरां(रीं)स्तथा ||१५४|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (155) · Śloka 156
ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੋਪਂ ਤੁ ਯਦਾ ਯਾਤਿ ਸਮੀਰਣਃ ||੧੫੫|| ਤਦੈਤੇਪਿ ਹਿ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲੋਪਪਾਦਿਤਾਃ |੧੫੬|
View original
ज्वरितानां प्रकोपं तु यदा याति समीरणः ||१५५|| तदैतेऽपि हि शस्यन्ते मात्राकालोपपादिताः |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (156-158) · Śloka 158
ਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ ||੧੫੬|| (ਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਤਵ੍ਯਾਯਾਮਯੋਸਿਤਃ) | ਕਸਾਯਗੁਰੁਰੂਕ੍ਸਾਣਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦੀਨਿ ਤਥੈਵ ਚ ||੧੫੭|| ਸਾਰਵਨ੍ਤਿ ਚ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਰੁਣਜ੍ਵਰੀ | ਤਥੈਵ ਨਵਧਾਨ੍ਯਾਦਿਂ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਚ ਸਮਾਸਤਃ ||੧੫੮||
View original
परिषेकान् प्रदेहांश्च स्नेहान् संशोधनानि च ||१५६|| (स्नानाभ्यङ्गदिवास्वप्नशीतव्यायामयोषितः) | कषायगुरुरूक्षाणि क्रोधादीनि तथैव च ||१५७|| सारवन्ति च भोज्यानि वर्जयेत्तरुणज्वरी | तथैव नवधान्यादिं वर्जयेच्च समासतः ||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (159) · Śloka 159
ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਦੋਸਾਗ੍ਨੇਰੇਭਿਃ ਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਿਤੋ ਜ੍ਵਰਃ | ਗਮ੍ਭੀਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵੇਗਤ੍ਵਂ ਯਾਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ ||੧੫੯||
View original
अनवस्थितदोषाग्नेरेभिः सन्धुक्षितो ज्वरः | गम्भीरतीक्ष्णवेगत्वं यात्यसाध्यत्वमेव च ||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (160-162) · Śloka 162
ਸ਼ੀਤਤੋਯਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਕ੍ਰੋਧਵ੍ਯਾਯਾਮਯੋਸਿਤਃ | ਨ ਸੇਵੇਤ ਜ੍ਵਰੋਤ੍ਸਸ੍ਟੋ ਯਾਵਨ੍ਨ ਬਲਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ ||੧੬੦|| ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜ੍ਵਰੇਣਾਸ਼ੁ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯਾਹਿਤੈਰ੍ਜ੍ਵਰਃ | ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਪਨ੍ਨੋ ਦਹੇਦ੍ਦੇਹਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਵਕ੍ਸਮਿਵਾਨਲਃ ||੧੬੧|| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਃ ਪਰੀਹਾਰੋ ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਤ੍ | ਯਾਵਨ੍ਨ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਤਃ ਪ੍ਰਾਣਤਸ੍ਤਥਾ ||੧੬੨||
View original
शीततोयदिवास्वप्नक्रोधव्यायामयोषितः | न सेवेत ज्वरोत्सृष्टो यावन्न बलवान् भवेत् ||१६०|| मुक्तस्यापि ज्वरेणाशु दुर्बलस्याहितैर्ज्वरः | प्रत्यापन्नो दहेद्देहं शुष्कं वृक्षमिवानलः ||१६१|| तस्मात्कार्यः परीहारो ज्वरमुक्तैर्विरिक्तवत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (163) · Śloka 163
ਜ੍ਵਰੇ ਪ੍ਰਮੋਹੋ ਭਵਤਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪੈਰਪ੍ਯਵਚੇਸ੍ਟਿਤੈਃ | ਨਿਸਣ੍ਣਂ ਭੋਜਯੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰੋਚ੍ਚਾਰੌ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ ||੧੬੩||
View original
ज्वरे प्रमोहो भवति स्वल्पैरप्यवचेष्टितैः | निषण्णं भोजयेत्तस्मान्मूत्रोच्चारौ च कारयेत् ||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (164) · Śloka 164
ਅਰੋਚਕੇ ਗਾਤ੍ਰਸਾਦੇ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇਙ੍ਗਮਲਾਦਿਸੁ | ਸ਼ਾਨ੍ਤਜ੍ਵਰੋਪਿ ਸ਼ੋਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਨੁਬਨ੍ਧਭਯਾਨ੍ਨਰਃ ||੧੬੪||
View original
अरोचके गात्रसादे वैवर्ण्येऽङ्गमलादिषु | शान्तज्वरोऽपि शोध्यः स्यादनुबन्धभयान्नरः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (165) · Śloka 165
ਨ ਜਾਤੁ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਹਸਾ ਜ੍ਵਰਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ | ਤੇਨ ਸਨ੍ਦੂਸਿਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਵਰਃ ||੧੬੫||
View original
न जातु स्नापयेत् प्राज्ञः सहसा ज्वरकर्शितम् | तेन सन्दूषितो ह्यस्य पुनरेव भवेज्ज्वरः ||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (166-167) · Śloka 167
ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਚ੍ਚ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਪਰ੍ਯਯੈਃ | ਸ਼੍ਰਮਕ੍ਸਯਾਭਿਘਾਤੋਤ੍ਥੇ ਮੂਲਵ੍ਯਾਧਿਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੧੬੬|| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਪਪ੍ਰਜਾਤਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਵਤਰਣੇ ਚ ਯਃ | ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ ||੧੬੭||
View original
चिकित्सेच्च ज्वरान् सर्वान्निमित्तानां विपर्ययैः | श्रमक्षयाभिघातोत्थे मूलव्याधिमुपाचरेत् ||१६६|| स्त्रीणामपप्रजातानां स्तन्यावतरणे च यः | तत्र संशमनं कुर्याद्यथादोषं विधानवित् ||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (168) · Śloka 168
ਅਤਃ ਸਂਸ਼ਮਨੀਯਾਨਿ ਕਸਾਯਾਣਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ | ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰੇਸੁ ਦੇਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਜਾਨਤਾ ||੧੬੮||
View original
अतः संशमनीयानि कषायाणि निबोध मे | सर्वज्वरेषु देयानि यानि वैद्येन जानता ||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (169) · Śloka 169
ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਾਰਿਵਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਹਰੇਣੁਭਿਃ | ਕਤਃ ਕਸਾਯਃ ਸਗੁਡੋ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਵਸਨਜਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੧੬੯||
View original
पिप्पलीसारिवाद्राक्षाशतपुष्पाहरेणुभिः | कृतः कषायः सगुडो हन्याच्छ्वसनजं ज्वरम् ||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (170) · Śloka 170
ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਪੇਯਮੇਵ ਤੁ |੧੭੦|
View original
शृतं शीतकषायं वा गुडूच्याः पेयमेव तु |१७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (170) · Śloka 171
ਬਲਾਦਰ੍ਭਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਣਾਂ ਕਸਾਯਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤਮ੍ ||੧੭੦|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਘਤਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਤਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ |੧੭੧|
View original
बलादर्भश्वदंष्ट्राणां कषायं पादशेषितम् ||१७०|| शर्कराघृतसंयुक्तं पिबेद्वातज्वरापहम् |१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (171-172) · Śloka 172
ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਵਚਾਕੁਸ੍ਠਦੇਵਦਾਰੁਹਰੇਣੁਕਾਃ ||੧੭੧|| ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰੂਣਿ ਨਲਦਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਚੈਵਾਪ੍ਸੁ ਸਾਧਯੇਤ੍ | ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਿਤਯਾ ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕ੍ਵਾਥੋਨਿਲਾਧਿਕੇ ||੧੭੨||
View original
शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारुहरेणुकाः ||१७१|| कुस्तुम्बुरूणि नलदं मुस्तं चैवाप्सु साधयेत् | क्षौद्रेण सितया चापि युक्तः क्वाथोऽनिलाधिके ||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (173-174) · Śloka 174
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਗੁਡੂਚੀਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਃ ਸਸਾਰਿਵਾਃ | ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਸਗੁਡਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਤਕਤੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੧੭੩|| ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਮਃ | ਨਿਹਨ੍ਯਾਤ੍ਸਗੁਡਃ ਪੀਤਃ ਸਦ੍ਯੋਨਿਲਕਤਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੧੭੪||
View original
द्राक्षागुडूचीकाश्मर्यत्रायमाणाः ससारिवाः | निष्क्वाथ्य सगुडं क्वाथं पिबेद्वातकृते ज्वरे ||१७३|| गुडूच्याः स्वरसो ग्राह्यः शतावर्याश्च तत्समः | निहन्यात्सगुडः पीतः सद्योऽनिलकृतं ज्वरम् ||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (175) · Śloka 175
ਘਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਲੇਪਾਨਵਸ੍ਥਾਸੁ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍ |੧੭੫|
View original
घृताभ्यङ्गस्वेदलेपानवस्थासु च योजयेत् |१७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (175) · Śloka 176
ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਪਰੂਸਕਮਧੂਕਜਃ ||੧੭੫|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਰੋ ਹਨ੍ਤਿ ਕਸਾਯਃ ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ |੧੭੬|
View original
श्रीपर्णीचन्दनोशीरपरूषकमधूकजः ||१७५|| शर्करामधुरो हन्ति कषायः पैत्तिकं ज्वरम् |१७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 119 (176) · Śloka 176
ਪੀਤਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਸਾਰਿਵਾਦ੍ਯਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍ ||੧੭੬||
View original
पीतं पित्तज्वरं हन्यात्सारिवाद्यं सशर्करम् ||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 120 (177) · Śloka 177
ਸਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥੈਵੋਤ੍ਪਲਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ |੧੭੭|
View original
सयष्टीमधुकं हन्यात्तथैवोत्पलपूर्वकम् |१७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 121 (177) · Śloka 177
ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਵਾ ਸੋਤ੍ਪਲਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਮ੍ ||੧੭੭||
View original
शृतं शीतकषायं वा सोत्पलं शर्करायुतम् ||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 122 (178) · Śloka 178
ਗੁਡੂਚੀਪਦ੍ਮਰੋਧ੍ਰਾਣਾਂ ਸਾਰਿਵੋਤ੍ਪਲਯੋਸ੍ਤਥਾ | ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਰਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ੀਤਃ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਾਪਹਃ ||੧੭੮||
View original
गुडूचीपद्मरोध्राणां सारिवोत्पलयोस्तथा | शर्करामधुरः क्वाथः शीतः पित्तज्वरापहः ||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 123 (179) · Śloka 180
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਗ੍ਵਧਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਯਾਥਵਾ ਪੁਨਃ | ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਣਾਂ ਕਸਾਯੈਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤੈਃ ||੧੭੯|| ਸੁਸ਼ੀਤੈਃ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤਸ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਾਂ ਦਾਹਮੇਵ ਚ |੧੮੦|
View original
द्राक्षारग्वधयोश्चापि काश्मर्यस्याथवा पुनः | स्वादुतिक्तकषायाणां कषायैः शर्करायुतैः ||१७९|| सुशीतैः शमयेत्तृष्णां प्रवृद्धां दाहमेव च |१८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 124 (180) · Śloka 181
ਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਤੋਯਮਾਕਣ੍ਠਾਦ੍ਵਾ ਪਿਪਾਸਿਤਮ੍ ||੧੮੦|| ਵਾਮਯੇਤ੍ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇਨ ਤਸ੍ਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ |੧੮੧|
View original
शीतं मधुयुतं तोयमाकण्ठाद्वा पिपासितम् ||१८०|| वामयेत्पाययित्वा तु तेन तृष्णा प्रशाम्यति |१८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 125 (181) · Śloka 182
ਕ੍ਸੀਰੈਃ ਕ੍ਸੀਰਿਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਯੁਤੈਃ ||੧੮੧|| ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹੇ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਮੇਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲੈਃ |੧੮੨|
View original
क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतैश्चन्दनायुतैः ||१८१|| अन्तर्दाहे विधातव्यमेभिश्चान्यैश्च शीतलैः |१८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 126 (182-183) · Śloka 184
ਪਦ੍ਮਕਂ ਮਧੁਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਮਥੋਤ੍ਪਲਮ੍ ||੧੮੨|| ਯਵਾਨ੍ ਭਸ੍ਟਾਨੁਸ਼ੀਰਾਣਿ ਸਮਙ੍ਗਾਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰੀਫਲਮ੍ | ਨਿਦਧ੍ਯਾਦਪ੍ਸੁ ਚਾਲੋਡ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਪਰ੍ਯੁਸਿਤਂ ਤਤਃ ||੧੮੩|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬਤੋ ਜ੍ਵਰਦਾਹੌ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਃ |੧੮੪|
View original
पद्मकं मधुकं द्राक्षां पुण्डरीकमथोत्पलम् ||१८२|| यवान् भृष्टानुशीराणि समङ्गां काश्मरीफलम् | निदध्यादप्सु चालोड्य निशापर्युषितं ततः ||१८३|| क्षौद्रेण युक्तं पिबतो ज्वरदाहौ प्रशाम्यतः |१८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 127 (184) · Śloka 184
ਜਿਹ੍ਵਾਤਾਲੁਗਲਕ੍ਲੋਮਸ਼ੋਸੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍ ||੧੮੪||
View original
जिह्वातालुगलक्लोमशोषे मूर्ध्नि च दापयेत् ||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 128 (185) · Śloka 186
ਕੇਸ਼ਰਂ ਮਾਤੁਲਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤਮ੍ | ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਾਡਿਮਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਖਰ੍ਜੂਰਯੋਸ੍ਤਥਾ ||੧੮੫|| ਵੈਰਸ੍ਯੇ ਧਾਰਯੇਤ੍ਕਲ੍ਕਂ ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਚ ਤਥਾ ਹਿਤਮ੍ |੧੮੬|
View original
केशरं मातुलङ्गस्य मधुसैन्धवसंयुतम् | शर्करादाडिमाभ्यां वा द्राक्षाखर्जूरयोस्तथा ||१८५|| वैरस्ये धारयेत्कल्कं गण्डूषं च तथा हितम् |१८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 129 (186) · Śloka 187
ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਚ ਨਿਮ੍ਬਂ ਸ੍ਫੂਰ੍ਜਕਮੇਵ ਚ ||੧੮੬|| ਕ੍ਵਾਥਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਫਜੇ ਜ੍ਵਰੇ |੧੮੭|
View original
सप्तच्छदं गुडूचीं च निम्बं स्फूर्जकमेव च ||१८६|| क्वाथयित्वा पिबेत् क्वाथं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे |१८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 130 (187) · Śloka 188
ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ||੧੮੭|| ਕੌਟਜਂ ਚ ਫਲਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਕਫਜ੍ਵਰਮ੍ |੧੮੮|
View original
कटुत्रिकं नागपुष्पं हरिद्रा कटुरोहिणी ||१८७|| कौटजं च फलं हन्यात् सेव्यमानं कफज्वरम् |१८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 131 (188-189) · Śloka 189
ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਨਿਮ੍ਬਮੁਸ਼ੀਰਾਤਿਵਿਸੇ ਵਚਾਮ੍ ||੧੮੮|| ਕੁਸ੍ਠਮਿਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਨ੍ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਪਟੋਲਂ ਚਾਪਿ ਸਾਧਿਤਮ੍ | ਪਿਬੇਨ੍ਮਰਿਚਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਫਜੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੧੮੯||
View original
हरिद्रां चित्रकं निम्बमुशीरातिविषे वचाम् ||१८८|| कुष्ठमिन्द्रयवान् मूर्वां पटोलं चापि साधितम् | पिबेन्मरिचसंयुक्तं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे ||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 132 (190) · Śloka 190
ਸਾਰਿਵਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਪੁਰਾਖ੍ਯੈਃ ਸਦੁਰਾਲਭੈਃ | ਮੁਸ੍ਤੇਨ ਚ ਕਤਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪੀਤੋ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਕਫਜ੍ਵਰਮ੍ ||੧੯੦||
View original
सारिवातिविषाकुष्ठपुराख्यैः सदुरालभैः | मुस्तेन च कृतः क्वाथः पीतो हन्यात् कफज्वरम् ||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 133 (191) · Śloka 191
ਮੁਸ੍ਤਂ ਵਕ੍ਸਕਬੀਜਾਨਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ | ਪਰੂਸਕਾਣਿ ਚ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕਫਜ੍ਵਰਵਿਨਾਸ਼ਨਃ ||੧੯੧||
View original
मुस्तं वृक्षकबीजानि त्रिफला कटुरोहिणी | परूषकाणि च क्वाथः कफज्वरविनाशनः ||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 134 (192) · Śloka 192
ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਸਾਯੋ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ | ਕਫਵਾਤਜ੍ਵਰਂ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਕਾਲੇਵਚਾਰਿਤਃ ||੧੯੨||
View original
राजवृक्षादिवर्गस्य कषायो मधुसंयुतः | कफवातज्वरं हन्याच्छीघ्रं कालेऽवचारितः ||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 135 (193-194) · Śloka 195
ਨਾਗਰਂ ਧਾਨ੍ਯਕਂ ਭਾਰ੍ਗੀਮਭਯਾਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ | ਵਚਾਂ ਪਰ੍ਪਟਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਭੂਤੀਕਮਥ ਕਟ੍ਫਲਮ੍ ||੧੯੩|| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਥੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਹਿਙ੍ਗੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਦਾ(ਪਾ)ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਸੇਕੇ ਗਲਗ੍ਰਹੇ ||੧੯੪|| ਹਿਕ੍ਕਾਸੁ ਕਣ੍ਠਸ਼੍ਵਯਥੌ ਸ਼ੂਲੇ ਹਦਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜੇ |੧੯੫|
View original
नागरं धान्यकं भार्गीमभयां सुरदारु च | वचां पर्पटकं मुस्तं भूतीकमथ कट्फलम् ||१९३|| निष्क्वाथ्य कफवातोत्थे क्षौद्रहिङ्गुसमन्वितम् | दा(पा)तव्यं श्वासकासघ्नं श्लेष्मोत्सेके गलग्रहे ||१९४|| हिक्कासु कण्ठश्वयथौ शूले हृदयपार्श्वजे |१९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 136 (195-198) · Śloka 199
ਬਲਾਪਟੋਲਤ੍ਰਿਫਲਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾਨਾਂ ਵਸਸ੍ਯ ਚ ||੧੯੫|| ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਯੁਤਃ ਪੀਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਪਿਤ੍ਤਕਫਜ੍ਵਰਮ੍ | ਕਟੁਕਾਵਿਜਯਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮੁਸ੍ਤਪਰ੍ਪਟਕੈਃ ਕਤਃ ||੧੯੬|| ਕਸਾਯੋ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ਪੀਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਭਵਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ | ਭਾਰ੍ਗੀਵਚਾਪਰ੍ਪਟਕਧਾਨ੍ਯਹਿਙ੍ਗ੍ਵਭਯਾਘਨੈਃ ||੧੯੭|| ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਨਾਗਰੈਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਜੇ | ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕਟੁਕਾਮੁਸ੍ਣਵਾਰਿਣਾ ||੧੯੮|| ਪੀਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਃ ਕਫਪਿਤ੍ਤਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ |੧੯੯|
View original
बलापटोलत्रिफलायष्ट्याह्वानां वृषस्य च ||१९५|| क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्ति पित्तकफज्वरम् | कटुकाविजयाद्राक्षामुस्तपर्पटकैः कृतः ||१९६|| कषायो नाशयेत् पीतः श्लेष्मपित्तभवं ज्वरम् | भार्गीवचापर्पटकधान्यहिङ्ग्वभयाघनैः ||१९७|| काश्मर्यनागरैः क्वाथः सक्षौद्रः श्लेष्मपित्तजे | सशर्करामक्षमात्रां कटुकामुष्णवारिणा ||१९८|| पीत्वा ज्वरं जयेज्जन्तुः कफपित्तसमुद्भवम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 137 (199-200) · Śloka 201
ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਮਮਤਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਾਮਲਕਂ ਸ਼ਟੀਮ੍ ||੧੯੯|| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥੇ ਤਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍ | ਰਾਸ੍ਨਾ ਵਸੋਥ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲੈਃ ਸਹ ||੨੦੦|| ਕਸਾਯਃ ਸਾਧਿਤਃ ਪੀਤੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍ |੨੦੧|
View original
किराततिक्तममृतां द्राक्षामामलकं शटीम् ||१९९|| निष्क्वाथ्य वातपित्तोत्थे तं क्वाथं सगुडं पिबेत् | रास्ना वृषोऽथ त्रिफला राजवृक्षफलैः सह ||२००|| कषायः साधितः पीतो वातपित्तज्वरं जयेत् |२०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 138 (201) · Śloka 201
ਸਰ੍ਵਦੋਸਸਮੁਤ੍ਥੇ ਤੁ ਸਂਸਸ੍ਟਾਨਵਚਾਰਯੇਤ੍ ||੨੦੧||
View original
सर्वदोषसमुत्थे तु संसृष्टानवचारयेत् ||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 139 (202) · Śloka 202
ਯਥਾਦੋਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯਂ ਚਾਪਿ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੨੦੨|
View original
यथादोषोच्छ्रयं चापि ज्वरान् सर्वानुपाचरेत् |२०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 140 (202) · Śloka 203
ਵਸ਼੍ਚੀਵਬਿਲ੍ਵਵਰ੍ਸਾਭ੍ਵਃ ਪਯਸ਼੍ਚੋਦਕਮੇਵ ਚ ||੨੦੨|| ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਤੁ ਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ |੨੦੩|
View original
वृश्चीवबिल्ववर्षाभ्वः पयश्चोदकमेव च ||२०२|| पचेत् क्षीरावशिष्टं तु तद्धि सर्वज्वरापहम् |२०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 141 (203) · Śloka 204
ਉਦਕਾਂਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਾਰਸਂਯੁਤਮ੍ ||੨੦੩|| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ |੨੦੪|
View original
उदकांशास्त्रयः क्षीरं शिंशपासारसंयुतम् ||२०३|| तत् क्षीरशेषं क्वथितं पेयं सर्वज्वरापहम् |२०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 142 (204-207) · Śloka 207
ਨਲਵੇਤਸਯੋਰ੍ਮੂਲੇ ਮੂਰ੍ਵਾਯਾਂ ਦੇਵਦਾਰੁਣਿ ||੨੦੪|| ਕਸਾਯਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਪੇਯਮੇਤਜ੍ਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ | ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਭਦ੍ਰਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ||੨੦੫|| ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਃ ਪਟੋਲੀ ਚ ਦੇਵਦਾਰੁ ਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾ | ਏਸਾਂ ਕਸਾਯਃ ਪੀਤਸ੍ਤੁ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍ ||੨੦੬|| ਅਵਿਪਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਸੇਕਂ ਚ ਸ਼ੋਫਂ ਕਾਸਮਰੋਚਕਮ੍ | ਤ੍ਰੈਫਲੋ ਵਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪੇਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਜੇ ||੨੦੭||
View original
नलवेतसयोर्मूले मूर्वायां देवदारुणि ||२०४|| कषायं विधिवत् कृत्वा पेयमेतज्ज्वरापहम् | हरिद्रा भद्रमुस्तं च त्रिफला कटुरोहिणी ||२०५|| पिचुमन्दः पटोली च देवदारु निदिग्धिका | एषां कषायः पीतस्तु सन्निपातज्वरं जयेत् ||२०६|| अविपक्तिं प्रसेकं च शोफं कासमरोचकम् | त्रैफलो वा ससर्पिष्कः क्वाथः पेयस्त्रिदोषजे ||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 143 (208) · Śloka 209
ਅਨਨ੍ਤਾਂ ਬਾਲਕਂ ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਨਾਗਰਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪ੍ਰਾਗੁਦਯਾਤ੍ਪਾਯਯੇਤਾਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ ||੨੦੮|| ਏਸ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਚਾਨਲਮ੍ |੨੦੯|
View original
अनन्तां बालकं मुस्तां नागरं कटुरोहिणीम् सुखाम्बुना प्रागुदयात्पाययेताक्षसम्मितम् ||२०८|| एष सर्वज्वरान् हन्ति दीपयत्याशु चानलम् |२०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 144 (209) · Śloka 210
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਦੀਪਨੀਯਾਨਿ ਤਥਾ ਵੈਰੇਚਨਾਨਿ ਚ ||੨੦੯|| ਏਕਸ਼ੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਸ਼ੋ ਵਾਪਿ ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ |੨੧੦|
View original
द्रव्याणि दीपनीयानि तथा वैरेचनानि च ||२०९|| एकशो वा द्विशो वाऽपि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |२१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 145 (210) · Śloka 211
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧ੍ਵਭਯਾਤੈਲਲੇਹੋਯਂ ਸਰ੍ਵਜਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੨੧੦|| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨਯੇਤ੍ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚਾਪਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਬਲਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ |੨੧੧|
View original
सर्पिर्मध्वभयातैललेहोऽयं सर्वजं ज्वरम् ||२१०|| शान्तिं नयेत्त्रिवृच्चापि सक्षौद्रा प्रबलं ज्वरम् |२११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 146 (211) · Śloka 211
ਜ੍ਵਰੇ ਤੁ ਵਿਸਮੇ ਕਾਰ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ ||੨੧੧||
View original
ज्वरे तु विषमे कार्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 147 (212) · Śloka 212
ਘਤਂ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੋਕ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਹਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍ |੨੧੨|
View original
घृतं प्लीहोदरोक्तं वा निहन्याद्विषमज्वरम् |२१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 148 (212) · Śloka 212
ਗੁਡਪ੍ਰਗਾਢਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਵਿਸਮਾਰ੍ਦਿਤਃ ||੨੧੨||
View original
गुडप्रगाढां त्रिफलां पिबेद्वा विषमार्दितः ||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 149 (213) · Śloka 213
ਗੁਡੂਚੀਨਿਮ੍ਬਧਾਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਸਾਯਂ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍ |੨੧੩|
View original
गुडूचीनिम्बधात्रीणां कषायं वा समाक्षिकम् |२१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 150 (213) · Śloka 213
ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਰਸੋਨਮੁਪਯੋਜਯੇਤ੍ ||੨੧੩||
View original
प्रातः प्रातः ससर्पिष्कं रसोनमुपयोजयेत् ||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 151 (214) · Śloka 215
ਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ | ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਪਟੋਲਸ੍ਯ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਮੁਸ੍ਤਕਸ੍ਯ ਚ ||੨੧੪|| ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੋਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਯੋਗ ਇਸ੍ਯਤੇ |੨੧੫|
View original
त्रिचतुर्भिः पिबेत् क्वाथं पञ्चभिर्वा समन्वितैः | मधुकस्य पटोलस्य रोहिण्या मुस्तकस्य च ||२१४|| हरीतक्याश्च सर्वोऽयं त्रिविधो योग इष्यते |२१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 152 (215) · Śloka 216
ਸਰ੍ਪਿਃਕ੍ਸੀਰਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਾਗਧੀਰ੍ਵਾ ਯਥਾਬਲਮ੍ ||੨੧੫|| ਦਸ਼ਮੂਲੀਕਸਾਯੇਣ ਮਾਗਧੀਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ |੨੧੬|
View original
सर्पिःक्षीरसिताक्षौद्रमागधीर्वा यथाबलम् ||२१५|| दशमूलीकषायेण मागधीर्वा प्रयोजयेत् |२१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 153 (216) · Śloka 216
ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਰਸਾਸ਼ਨਃ ||੨੧੬||
View original
पिप्पलीवर्धमानं वा पिबेत् क्षीररसाशनः ||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 154 (217) · Śloka 217
ਤਾਮ੍ਰਚੂਡਸ੍ਯ ਮਾਂਸੇਨ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ |੨੧੭|
View original
ताम्रचूडस्य मांसेन पिबेद्वा मद्यमुत्तमम् |२१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 155 (217) · Śloka 218
ਕੋਲਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇ ਦਧ੍ਨਾ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍ ||੨੧੭|| ਤਿਲ੍ਵਕਾਵਾਪਮੇਤਦ੍ਧਿ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍ |੨੧੮|
View original
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घृतं पचेत् ||२१७|| तिल्वकावापमेतद्धि विषमज्वरनाशनम् |२१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 156 (218-220) · Śloka 221
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਤਿਵਿਸਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਾਰਿਵਾਬਿਲ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੨੧੮|| ਕਟੁਕੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੋਸ਼ੀਰਸਿਂਹੀਤਾਮਲਕੀਘਨੈਃ | ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਸ੍ਥਿਰਾਧਾਤ੍ਰੀਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਚਿਤ੍ਰਕੈਃ ||੨੧੯|| ਪਕ੍ਵਮੇਤੈਰ੍ਘਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਵਿਸਮਾਗ੍ਨਿਤਾਮ੍ | ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਗੁਲ੍ਮੋਦਰਹਲੀਮਕਾਨ੍ ||੨੨੦|| ਕ੍ਸਯਕਾਸਂ ਸਸਨ੍ਤਾਪਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਨਪਾਸ੍ਯਤਿ |੨੨੧|
View original
पिप्पल्यतिविषाद्राक्षासारिवाबिल्वचन्दनैः ||२१८|| कटुकेन्द्रयवोशीरसिंहीतामलकीघनैः | त्रायमाणास्थिराधात्रीविश्वभेषजचित्रकैः ||२१९|| पक्वमेतैर्घृतं पीतं विजित्य विषमाग्निताम् | जीर्णज्वरशिरःशूलगुल्मोदरहलीमकान् ||२२०|| क्षयकासं ससन्तापं पार्श्वशूलानपास्यति |२२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 157 (221-222) · Śloka 223
ਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲਾਵਾਸਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਯਵਾਸਕੈਃ ||੨੨੧|| ਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਵਿਧਿਵਤ੍ਪਕ੍ਵਮੇਤੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਸਮੈਃ | ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਾਗਧਿਕਾਮ੍ਭੋਦਨਾਗਰੋਤ੍ਪਲਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੨੨੨|| ਪੀਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍ |੨੨੩|
View original
गुडूचीत्रिफलावासात्रायमाणायवासकैः ||२२१|| क्वथितैर्विधिवत्पक्वमेतैः कल्कीकृतैः समैः | द्राक्षामागधिकाम्भोदनागरोत्पलचन्दनैः ||२२२|| पीतं सर्पिः क्षयश्वासकासजीर्णज्वरान् जयेत् |२२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 158 (223-225) · Śloka 226
ਕਲਸ਼ੀਬਹਤੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਨਿਮ੍ਬਗੋਕ੍ਸੁਰੈਃ ||੨੨੩|| ਬਲਾਪਰ੍ਪਟਕਾਮ੍ਭੋਦਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀਯਵਾਸਕੈਃ | ਪਕ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰੇਭਿਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ||੨੨੪|| ਸ਼ਟੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਗੀਮੇਦਾਮਲਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ | ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਗੁਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਮਪੋਹਤਿ ||੨੨੫|| ਸ਼ਿਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਜਾਕਾਸਕ੍ਸਯਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਪਰਮ੍ |੨੨੬|
View original
कलशीबृहतीद्राक्षात्रायन्तीनिम्बगोक्षुरैः ||२२३|| बलापर्पटकाम्भोदशालपर्णीयवासकैः | पक्वमुत्क्वथितैः सर्पिः कल्कैरेभिः समन्वितम् ||२२४|| शटीतामलकीभार्गीमेदामलकपौष्करैः | क्षीरद्विगुणसंयुक्तं जीर्णज्वरमपोहति ||२२५|| शिरःपार्श्वरुजाकासक्षयप्रशमनं परम् |२२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 159 (226-228) · Śloka 229
ਪਟੋਲੀਪਰ੍ਪਟਾਰਿਸ੍ਟਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲਾਵਸੈਃ ||੨੨੬|| ਕਟੁਕਾਮ੍ਬੁਦਭੂਨਿਮ੍ਬਯਾਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈਃ | ਦਾਰ੍ਵੀਸ਼ਕ੍ਰਯਵੋਸ਼ੀਰਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਕਣੋਤ੍ਪਲੈਃ ||੨੨੭|| ਧਾਤ੍ਰੀਭਙ੍ਗਰਜੋਭੀਰੁਕਾਕਮਾਚੀਰਸੈਰ੍ਘਤਮ੍ | ਸਿਦ੍ਧਮਾਸ਼੍ਵਪਚੀਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਵ੍ਰਣਾਨ੍ ||੨੨੮|| ਹਨ੍ਯਾਨ੍ਨਯਨਵਦਨਸ਼੍ਰਵਣਘ੍ਰਾਣਜਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍ |੨੨੯|
View original
पटोलीपर्पटारिष्टगुडूचीत्रिफलावृषैः ||२२६|| कटुकाम्बुदभूनिम्बयासयष्ट्याह्वचन्दनैः | दार्वीशक्रयवोशीरत्रायमाणाकणोत्पलैः ||२२७|| धात्रीभृङ्गरजोभीरुकाकमाचीरसैर्घृतम् | सिद्धमाश्वपचीकुष्ठज्वरशुक्रार्जुनव्रणान् ||२२८|| हन्यान्नयनवदनश्रवणघ्राणजान् गदान् |२२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 160 (229-233) · Śloka 234
ਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਾਡਿਮੋਤ੍ਪਲੈਃ ||੨੨੯|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵੇਲੈਲਵਾਲੂਕਚਨ੍ਦਨਾਮਰਦਾਰੁਭਿਃ | ਬਰ੍ਹਿਸ੍ਠਕੁਸ੍ਠਰਜਨੀਪਾਰ੍ਣਿਨੀਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯੈਃ ||੨੩੦|| ਹਰੇਣੁਕਾਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਵਚਾਤਾਲੀਸ਼ਕੇਸਰੈਃ | ਦ੍ਵਿਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮੈਃ ਸਹ ||੨੩੧|| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਗੁਲ੍ਮੋਨ੍ਮਾਦਗਰਾਪਹਮ੍ | ਏਤਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ||੨੩੨|| ਅਲਕ੍ਸ੍ਮੀਗ੍ਰਹਰਕ੍ਸੋਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਾਪਸ੍ਮਾਰਪਾਪਨੁਤ੍ | ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣਾਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਗਰ੍ਭਦਂ ਪਰਮ੍ ||੨੩੩|| ਮੇਧ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਰੇਤੋਮਾਰ੍ਗਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍ |੨੩੪|
View original
विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः ||२२९|| प्रियङ्ग्वेलैलवालूकचन्दनामरदारुभिः | बर्हिष्ठकुष्ठरजनीपार्णिनीसारिवाद्वयैः ||२३०|| हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीशकेसरैः | द्विक्षीरं विपचेत्सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह ||२३१|| जीर्णज्वरश्वासकासगुल्मोन्मादगरापहम् | एतत्कल्याणकं नाम सर्पिर्माङ्गल्यमुत्तमम् ||२३२|| अलक्ष्मीग्रहरक्षोग्निमान्द्यापस्मारपापनुत् | शस्यते नष्टशुक्राणां वन्ध्यानां गर्भदं परम् ||२३३|| मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं रेतोमार्गविशोधनम् |२३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 161 (234-239) · Śloka 240
ਏਤੈਰੇਵ ਤਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍ ||੨੩੪|| ਕਪਿਲਾਯਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਸਂਯੁਤਮ੍ | ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹੈਕਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਾਧ੍ਯ ਕੁਸੁਮੈਰਿਮੈਃ ||੨੩੫|| ਸੁਮਨਸ਼੍ਚਮ੍ਪਕਾਸ਼ੋਕਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮੈਰ੍ਵਤਮ੍ | ਤਥਾ ਨਲਦਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਕੇਸ਼ਰੈਰ੍ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਚ ||੨੩੬|| ਤਿਥੌ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇ ਸਾਧਕਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਚ | ਕਤਂ ਮਨੁਸ੍ਯਦੇਵਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍ ||੨੩੭|| ਦਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ ||੨੩੮|| ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ | ਅਧਸ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਲੀਪਲਿਤਵਰ੍ਜਿਤਃ ||੨੩੯|| ਅਸ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਘਤਸ੍ਯੇਹ ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ |੨੪੦|
View original
एतैरेव तथा द्रव्यैः सर्वगन्धैश्च साधितम् ||२३४|| कपिलाया घृतप्रस्थं सुवर्णमणिसंयुतम् | तत्क्षीरेण सहैकध्यं प्रसाध्य कुसुमैरिमैः ||२३५|| सुमनश्चम्पकाशोकशिरीषकुसुमैर्वृतम् | तथा नलदपद्मानां केशरैर्दाडिमस्य च ||२३६|| तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे साधकस्यातुरस्य च | कृतं मनुष्यदेवाय ब्राह्मणैरभिमन्त्रितम् ||२३७|| दत्तं सर्वज्वरान् हन्ति महाकल्याणकं त्विदम् ||२३८|| दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सर्वरोगहरं शिवम् | अधृष्यः सर्वभूतानां वलीपलितवर्जितः ||२३९|| अस्याभ्यासाद्घृतस्येह जीवेद्वर्षशतत्रयम् |२४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 162 (240-242) · Śloka 242
ਗਵ੍ਯਂ ਦਧਿ ਚ ਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਃ ||੨੪੦|| ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਪਾਚ੍ਯਾਨਿ ਕਲ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚੈਤਾਨ੍ ਸਮਾਵਪੇਤ੍ | ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਤਿਵਿਸੇ ਵਚਾਮ੍ ||੨੪੧|| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਚਵ੍ਯਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਤਥੈਵ ਚ | ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਮਿਦਂ ਪਾਨਾਦ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍ ||੨੪੨||
View original
गव्यं दधि च मूत्रं च क्षीरं सर्पिः शकृद्रसः ||२४०|| समभागानि पाच्यानि कल्कांश्चैतान् समावपेत् | त्रिफलां चित्रकं मुस्तं हरिद्रातिविषे वचाम् ||२४१|| विडङ्गं त्र्यूषणं चव्यं सुरदारु तथैव च | पञ्चगव्यमिदं पानाद्विषमज्वरनाशनम् ||२४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 163 (243) · Śloka 243
ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਮਤੇ ਗਰ੍ਭਾਤ੍ਪਾਚ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍... |੨੪੩|
View original
पञ्चगव्यमृते गर्भात्पाच्यमन्यद्... |२४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 164 (243) · Śloka 244
... ਵਸੇਣ ਚ | ਬਲਯਾਥ ਪਰਂ ਪਾਚ੍ਯਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਤੁ ||੨੪੩|| ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰੇ ਚ ਸ਼ੋਫੇ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੇ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ |੨੪੪|
View original
... वृषेण च | बलयाऽथ परं पाच्यं गुडूच्या तद्वदेव तु ||२४३|| जीर्णज्वरे च शोफे च पाण्डुरोगे च पूजितम् |२४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 165 (244) · Śloka 244
ਏਤੇਨੈਵ ਤੁ ਕਲ੍ਪੇਨ ਘਤਂ ਪਞ੍ਚਾਵਿਕਂ ਪਚੇਤ੍ | ਪਞ੍ਚਾਜਂ ਪਞ੍ਚਮਹਿਸਂ ਚਤੁਰੁਸ੍ਟ੍ਰਮਥਾਪਿ ਚ ||੨੪੪||
View original
एतेनैव तु कल्पेन घृतं पञ्चाविकं पचेत् | पञ्चाजं पञ्चमहिषं चतुरुष्ट्रमथापि च ||२४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 166 (245-253) · Śloka 254
ਤ੍ਰਿਫਲੋਸ਼ੀਰਸ਼ਮ੍ਪਾਕਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਘਨੈਃ | ਸ਼ਤਾਵਰੀਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਗੁਡੂਚੀਰਜਨੀਦ੍ਵਯੈਃ ||੨੪੫|| ਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਵਤਾਮੂਰ੍ਵਾਪਟੋਲਾਰਿਸ੍ਟਵਾਲਕੈਃ | ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਵਚਾਵਿਸ਼ਾਲਾਪਦ੍ਮਕੋਤ੍ਪਲੈਃ ||੨੪੬|| ਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਵਿਕਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨੈਃ | ਦੁਰਾਲਭਾਪਰ੍ਪਟਕਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਟਰੂਸਕੈਃ ||੨੪੭|| ਰਾਸ੍ਨਾਕੁਙ੍ਕੁਮਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਾਗਧੀਨਾਗਰੈਸ੍ਤਥਾ | ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੈਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਹਵਿਃ ||੨੪੮|| ਪਰਿਸਰ੍ਪਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਗੁਲ੍ਮਕੁਸ੍ਠਨਿਵਾਰਣਮ੍ | ਪਾਣ੍ਡੁਪ੍ਲੀਹਾਗ੍ਨਿਸਾਦਿਭ੍ਯ ਏਤਦੇਵ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍ ||੨੪੯|| ਪਟੋਲਕਟੁਕਾਦਾਰ੍ਵੀਨਿਮ੍ਬਵਾਸਾਫਲਤ੍ਰਿਕਮ੍ | ਦੁਰਾਲਭਾਪਰ੍ਪਟਕਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਃ ||੨੫੦|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਸਲਿਲਾਰ੍ਮਣੇ | ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ||੨੫੧|| ਕਲ੍ਕੈਃ ਕੁਟਜਭੂਨਿਮ੍ਬਘਨਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈਃ | ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕੈਸ੍ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍ ||੨੫੨|| ਘ੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਵਦਨਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਵ੍ਰਣਾਪਹਮ੍ | ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਫਸ੍ਵੇਦਕ੍ਲੇਦਪੂਯੋਪਸ਼ੋਸਣਮ੍ ||੨੫੩|| ਕਾਮਲਾਜ੍ਵਰਵੀਸਰ੍ਪਗਣ੍ਡਮਾਲਾਹਰਂ ਪਰਮ੍ |੨੫੪|
View original
त्रिफलोशीरशम्पाककटुकातिविषाघनैः | शतावरीसप्तपर्णगुडूचीरजनीद्वयैः ||२४५|| चित्रकत्रिवृतामूर्वापटोलारिष्टवालकैः | किराततिक्तकवचाविशालापद्मकोत्पलैः ||२४६|| सारिवाद्वययष्ट्याह्वचविकारक्तचन्दनैः | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाटरूषकैः ||२४७|| रास्नाकुङ्कुममञ्जिष्ठामागधीनागरैस्तथा | धात्रीफलरसैः सम्यग्द्विगुणैः साधितं हविः ||२४८|| परिसर्पज्वरश्वासगुल्मकुष्ठनिवारणम् | पाण्डुप्लीहाग्निसादिभ्य एतदेव परं हितम् ||२४९|| पटोलकटुकादार्वीनिम्बवासाफलत्रिकम् | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाः पलोन्मिताः ||२५०|| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेत्सलिलार्मणे | तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ||२५१|| कल्कैः कुटजभूनिम्बघनयष्ट्याह्वचन्दनैः | सपिप्पलीकैस्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्लयोर्हितम् ||२५२|| घ्राणकर्णाक्षिवदनवर्त्मरोगव्रणापहम् | रक्तपित्तकफस्वेदक्लेदपूयोपशोषणम् ||२५३|| कामलाज्वरवीसर्पगण्डमालाहरं परम् |२५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 167 (254-255) · Śloka 255
ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ||੨੫੪|| ਪਞ੍ਚਸਾਰਮਿਦਂ ਪੇਯਂ ਮਥਿਤਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ | ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਕ੍ਸਯੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਚੈਤਦਿਸ੍ਯਤੇ ||੨੫੫||
View original
शृतं पयः शर्करा च पिप्पल्यो मधुसर्पिषी ||२५४|| पञ्चसारमिदं पेयं मथितं विषमज्वरे | क्षतक्षीणे क्षये श्वासे हृद्रोगे चैतदिष्यते ||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 168 (256) · Śloka 256
ਲਾਕ੍ਸਾਵਿਸ਼੍ਵਨਿਸ਼ਾਮੂਰ੍ਵਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਮਯੈਃ | ਸਡ੍ਗੁਣੇਨ ਚ ਤਕ੍ਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਜ੍ਵਰਾਨ੍ਤਕਤ੍ ||੨੫੬||
View original
लाक्षाविश्वनिशामूर्वामञ्जिष्ठास्वर्जिकामयैः | षड्गुणेन च तक्रेण सिद्धं तैलं ज्वरान्तकृत् ||२५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 169 (257-258) · Śloka 258
ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਸਨਾਰਿਸ੍ਟਜਮ੍ਬੂਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਰ੍ਜੁਨੈਃ | ਸ਼ਿਰੀਸਖਦਿਰਾਸ੍ਫੋਟਾਮਤਵਲ੍ਲ੍ਯਾਟਰੂਸਕੈਃ ||੨੫੭|| ਕਟੁਕਾਪਰ੍ਪਟੋਸ਼ੀਰਵਚਾਤੇਜੋਵਤੀਘਨੈਃ | ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਾਸ਼ੁ ਜੀਰ੍ਣਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ ||੨੫੮||
View original
क्षीरिवृक्षासनारिष्टजम्बूसप्तच्छदार्जुनैः | शिरीषखदिरास्फोटामृतवल्ल्याटरूषकैः ||२५७|| कटुकापर्पटोशीरवचातेजोवतीघनैः | साधितं तैलमभ्यङ्गादाशु जीर्णज्वरापहम् ||२५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 170 (259-261) · Śloka 261
ਨਿਰ੍ਵਿਸੈਰ੍ਭੁਜਗੈਰ੍ਨਾਗੈਰ੍ਵਿਨੀਤੈਃ ਕਤਤਸ੍ਕਰੈਃ | ਤ੍ਰਾਸਯੇਦਾਗਮੇ ਚੈਨਂ ਤਦਹਰ੍ਭੋਜਯੇਨ੍ਨ ਚ ||੨੫੯|| ਅਤ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਗੁਰੁਭਿਰ੍ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ | ਮਦ੍ਯਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਾਯਯੇਤ ਘਤਂ ਵਾ ਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਮ੍ ||੨੬੦|| ਪੁਰਾਣਂ ਵਾ ਘਤਂ ਕਾਮਮੁਦਾਰਂ ਵਾ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ | ਨਿਰੂਹਯੇਦ੍ਵਾ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਤਦਹਰ੍ਨਰਮ੍ ||੨੬੧||
View original
निर्विषैर्भुजगैर्नागैर्विनीतैः कृततस्करैः | त्रासयेदागमे चैनं तदहर्भोजयेन्न च ||२५९|| अत्यभिष्यन्दिगुरुभिर्वामयेद्वा पुनः पुनः | मद्यं तीक्ष्णं पाययेत घृतं वा ज्वरनाशनम् ||२६०|| पुराणं वा घृतं काममुदारं वा विरेचनम् | निरूहयेद्वा मतिमान् सुस्विन्नं तदहर्नरम् ||२६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 171 (262) · Śloka 262
ਅਜਾਵ੍ਯੋਸ਼੍ਚਰ੍ਮਰੋਮਾਣਿ ਵਚਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪਲਙ੍ਕਸਾ | ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਧੂਪਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਪਯੇਤ੍ ||੨੬੨||
View original
अजाव्योश्चर्मरोमाणि वचा कुष्ठं पलङ्कषा | निम्बपत्रं मधुयुतं धूपनं तस्य दापयेत् ||२६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 172 (263) · Śloka 263
ਬੈਡਾਲਂ ਵਾ ਸ਼ਕਦ੍ਯੋਜ੍ਯਂ ਵੇਪਮਾਨਸ੍ਯ ਧੂਪਨਮ੍ |੨੬੩|
View original
बैडालं वा शकृद्योज्यं वेपमानस्य धूपनम् |२६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 173 (263) · Śloka 263
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤੈਲਂ ਨੇਪਾਲੀ ਚੇਕ੍ਸਣਾਞ੍ਜਨਮ੍ ||੨੬੩||
View original
पिप्पली सैन्धवं तैलं नेपाली चेक्षणाञ्जनम् ||२६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 174 (264) · Śloka 264
ਉਦਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਪਿਂਸਿ ਯਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਪੁਰਾ ਮਯਾ | ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਂ ਚਾਜਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਜ੍ਵਰਂ ਜਯੇਤ੍ ||੨੬੪||
View original
उदरोक्तानि सर्पिंषि यान्युक्तानि पुरा मया | कल्पोक्तं चाजितं सर्पिः सेव्यमानं ज्वरं जयेत् ||२६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 175 (265) · Śloka 265
ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੈਰ੍ਬਨ੍ਧਾਵੇਸ਼ਨਪੂਜਨੈਃ | ਜਯੇਦ੍ਭੂਤਾਭਿਸਙ੍ਗੋਤ੍ਥਂ... |੨੬੫|
View original
भूतविद्यासमुद्दिष्टैर्बन्धावेशनपूजनैः | जयेद्भूताभिषङ्गोत्थं... |२६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 176 (265) · Śloka 265
... ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਾਨਸਮ੍ ||੨੬੫||
View original
... विज्ञानाद्यैश्च मानसम् ||२६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 177 (266) · Śloka 266
ਸ਼੍ਰਮਕ੍ਸਯੋਤ੍ਥੇ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤੋ ਰਸੌਦਨਮ੍ |੨੬੬|
View original
श्रमक्षयोत्थे भुञ्जीत घृताभ्यक्तो रसौदनम् |२६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 178 (266) · Śloka 266
ਅਭਿਸ਼ਾਪਾਭਿਚਾਰੋਤ੍ਥੌ ਜ੍ਵਰੌ ਹੋਮਾਦਿਨਾ ਜਯੇਤ੍ ||੨੬੬||
View original
अभिशापाभिचारोत्थौ ज्वरौ होमादिना जयेत् ||२६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 179 (267) · Śloka 267
ਦਾਨਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਾਤਿਥ੍ਯੈਰੁਤ੍ਪਾਤਗ੍ਰਹਪੀਡਿਤਮ੍ |੨੬੭|
View original
दानस्वस्त्ययनातिथ्यैरुत्पातग्रहपीडितम् |२६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 180 (267) · Śloka 268
ਅਭਿਘਾਤਜ੍ਵਰੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਮੁਸ੍ਣਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍ ||੨੬੭|| ਕਸਾਯਮਧੁਰਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਯਥਾਦੋਸਮਥਾਪਿ ਵਾ |੨੬੮|
View original
अभिघातज्वरे कुर्यात् क्रियामुष्णविवर्जिताम् ||२६७|| कषायमधुरां स्निग्धां यथादोषमथापि वा |२६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 181 (268-269) · Śloka 269
ਓਸਧੀਗਨ੍ਧਵਿਸਜੌ ਵਿਸਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸਾਧਨੈਃ ||੨੬੮|| ਜਯੇਤ੍ ਕਸਾਯਂ ਚ ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਕਤਂ ਤਥਾ | ਨਿਮ੍ਬਦਾਰੁਕਸਾਯਂ ਵਾ ਹਿਤਂ ਸੌਮਨਸਂ ਯਥਾ ||੨੬੯||
View original
ओषधीगन्धविषजौ विषपित्तप्रसाधनैः ||२६८|| जयेत् कषायं च हितं सर्वगन्धकृतं तथा | निम्बदारुकषायं वा हितं सौमनसं यथा ||२६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 182 (270) · Śloka 270
ਯਵਾਨ੍ਨਵਿਕਤਿਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਦ੍ਯਂ ਚ ਵਿਸਮੇ ਹਿਤਮ੍ |੨੭੦|
View original
यवान्नविकृतिः सर्पिर्मद्यं च विषमे हितम् |२७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 183 (270) · Śloka 270
ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਗਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਮੀਸ਼ਾਨਮਮ੍ਬਿਕਾਮ੍ ||੨੭੦||
View original
सम्पूजयेद्द्विजान् गाश्च देवमीशानमम्बिकाम् ||२७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 184 (271-281) · Śloka 281
ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਥਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜ੍ਵਰਯੋਃ ਸ਼ੀਤਪੀਡਿਤਮ੍ | ਦਿਹ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣੇਨ ਵਰ੍ਗੇਣ ਪਰਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣੋ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ ||੨੭੧|| ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਕੋਸ੍ਣੈਰਾਰਨਾਲਸ਼ੁਕ੍ਤਗੋਮੂਤ੍ਰਮਸ੍ਤੁਭਿਃ | ਦਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਲਾਸ਼ੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਸੁਰਸਾਰ੍ਜਕਸ਼ਿਗ੍ਰੁਜੈਃ ||੨੭੨|| ਕ੍ਸਾਰਤੈਲੇਨ ਵਾਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਸਸ਼ੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧੀਯਤੇ | ਪਾਨਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦੇਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਥਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ||੨੭੩|| ਅਵਗਾਹਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਾਤਘ੍ਨਕ੍ਵਾਥਯੋਜਿਤਃ | ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਂ ਕ੍ਰਮੈਰੇਭਿਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣਜਲਸੇਚਿਤਮ੍ ||੨੭੪|| ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯੌਰ੍ਣਿਕਕਾਰ੍ਪਾਸਕੌਸ਼ੇਯਾਮ੍ਬਰਸਂਵਤਮ੍ | ਸ਼ਾਯਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਾਮਦੇਹਂ ਚ ਕਾਲਾਗੁਰੁਵਿਭੂਸਿਤਮ੍ ||੨੭੫|| ਸ੍ਤਨਾਢ੍ਯਾ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕੁਸ਼ਲਾ ਨਵਯੌਵਨਾਃ | ਭਜੇਯੁਃ ਪ੍ਰਮਦਾ ਗਾਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ੀਤਦੈਨ੍ਯਾਪਹਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ||੨੭੬|| ਸ਼ਰਚ੍ਛਸ਼ਾਙ੍ਕਵਦਨਾ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਵਿਲੋਚਨਾਃ | ਸ੍ਫੁਰਿਤਭ੍ਰੂਲਤਾਭਙ੍ਗਲਲਾਟਤਟਕਮ੍ਪਨਾਃ ||੨੭੭|| ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬਪ੍ਰਚਲਦ੍ਬਿਮ੍ਬੀਫਲਨਿਭਾਧਰਾਃ | ਕਸ਼ੋਦਰ੍ਯੋਤਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਜਘਨੋਦ੍ਵਹਨਾਲਸਾਃ ||੨੭੮|| ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਗੁਰੁਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਘਨਤੁਙ੍ਗਪਯੋਧਰਾਃ | ਸੁਗਨ੍ਧਿਧੂਪਿਤਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਰਸ੍ਤਾਂਸ਼ੁਕਵਿਭੂਸਣਾਃ ||੨੭੯|| ਗਾਢਮਾਲਿਙ੍ਗਯੇਯੁਸ੍ਤਂ ਤਰੁਂ ਵਨਲਤਾ ਇਵ | ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਪਨਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ ||੨੮੦|| ਤਾਸਾਮਙ੍ਗਪਰਿਸ੍ਵਙ੍ਗਨਿਵਾਰਿਤਹਿਮਜ੍ਵਰਮ੍ | ਭੋਜਯੇਦ੍ਧਿਤਮਨ੍ਨਂ ਚ ਯਥਾ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ||੨੮੧||
View original
कफवातोत्थयोश्चापि ज्वरयोः शीतपीडितम् | दिह्यादुष्णेन वर्गेण परश्चोष्णो विधिर्हितः ||२७१|| सिञ्चेत् कोष्णैरारनालशुक्तगोमूत्रमस्तुभिः | दिह्यात् पलाशैः पिष्टैर्वा सुरसार्जकशिग्रुजैः ||२७२|| क्षारतैलेन वाऽभ्यङ्गः सशुक्तेन विधीयते | पानमारग्वधादेश्च क्वथितस्य विशेषतः ||२७३|| अवगाहः सुखोष्णश्च वातघ्नक्वाथयोजितः | जित्वा शीतं क्रमैरेभिः सुखोष्णजलसेचितम् ||२७४|| प्रवेश्यौर्णिककार्पासकौशेयाम्बरसंवृतम् | शाययेत् क्षामदेहं च कालागुरुविभूषितम् ||२७५|| स्तनाढ्या रूपसम्पन्नाः कुशला नवयौवनाः | भजेयुः प्रमदा गात्रैः शीतदैन्यापहाः शुभाः ||२७६|| शरच्छशाङ्कवदना नीलोत्पलविलोचनाः | स्फुरितभ्रूलताभङ्गललाटतटकम्पनाः ||२७७|| प्रलम्बबिम्बप्रचलद्बिम्बीफलनिभाधराः | कृशोदर्योऽतिविस्तीर्णजघनोद्वहनालसाः ||२७८|| कुङ्कुमागुरुदिग्धाङ्ग्यो घनतुङ्गपयोधराः | सुगन्धिधूपितश्लक्ष्णस्रस्तांशुकविभूषणाः ||२७९|| गाढमालिङ्गयेयुस्तं तरुं वनलता इव | प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः ||२८०|| तासामङ्गपरिष्वङ्गनिवारितहिमज्वरम् | भोजयेद्धितमन्नं च यथा सुखमवाप्नुयात् ||२८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 185 (282-285) · Śloka 286
ਦਾਹਾਭਿਭੂਤੇ ਤੁ ਵਿਧਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਹਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ | ਮਧੁਫਾਣਿਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਮ੍ਭਸਾਪਿ ਵਾ ||੨੮੨|| ਦਾਹਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਂ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਵਾਮਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਵ ਚ | ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਯਵਸ਼ਤ੍ਕੁਭਿਃ ||੨੮੩|| ਕੋਲਾਮਲਕਸਂਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸਂਯੁਤੈਃ | ਅਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚ ਫੇਨਿਲਾਪਲ੍ਲਵੈਸ੍ਤਥਾ ||੨੮੪|| ਅਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਸ਼ੀਤੈਰ੍ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਤਰੁਜੈਰ੍ਦਿਹੇਤ੍ | ਬਦਰੀਪਲ੍ਲਵੋਤ੍ਥੇਨ ਫੇਨੇਨਾਰਿਸ੍ਟਕਸ੍ਯ ਚ ||੨੮੫|| ਲਿਪ੍ਤੇਙ੍ਗੇ ਦਾਹਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ |੨੮੬|
View original
दाहाभिभूते तु विधिं कुर्याद्दाहविनाशनम् | मधुफाणितयुक्तेन निम्बपत्राम्भसाऽपि वा ||२८२|| दाहज्वरार्तं मतिमान् वामयेत् क्षिप्रमेव च | शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवशत्कुभिः ||२८३|| कोलामलकसंयुक्तैः शुक्तधान्याम्लसंयुतैः | अम्लपिष्टैः सुशीतैश्च फेनिलापल्लवैस्तथा ||२८४|| अम्लपिष्टैः सुशीतैर्वा पलाशतरुजैर्दिहेत् | बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य च ||२८५|| लिप्तेऽङ्गे दाहतृण्मूर्च्छाः प्रशाम्यन्ति च सर्वशः |२८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 186 (286-287) · Śloka 287
ਯਵਾਰ੍ਧਕੁਡਵਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਰ੍ਧਪਲਂ ਤਥਾ ||੨੮੬|| ਅਮ੍ਲਪ੍ਰਸ੍ਥਸ਼ਤੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ | ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਂ ਤੈਲਂ ਜ੍ਵਰਦਾਹਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ||੨੮੭||
View original
यवार्धकुडवं पिष्ट्वा मञ्जिष्ठार्धपलं तथा ||२८६|| अम्लप्रस्थशतोन्मिश्रं तैलप्रस्थं विपाचयेत् | एतत् प्रह्लादनं तैलं ज्वरदाहविनाशनम् ||२८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 187 (288-293) · Śloka 293
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਚ ਯੋ ਗਣਃ | ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਤੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ ||੨੮੮|| ਤਤ੍ਕਸਾਯਾਮ੍ਲਸਂਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਾਃ | ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੇ ਵਾ ਦਾਹਾਰ੍ਤਮਵਗਾਹਯੇਤ੍ ||੨੮੯|| ਦਾਹਵੇਗੇ ਤ੍ਵਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਮਾਨਵਮ੍ | ਪਰਿਸਿਚ੍ਯਾਮ੍ਬੁਭਿਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ ||੨੯੦|| ਗ੍ਲਾਨਂ ਵਾ ਦੀਨਮਨਸਮਾਸ਼੍ਲਿਸੇਯੁਰ੍ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ | ਪੇਲਵਕ੍ਸੌਮਸਂਵੀਤਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਰ੍ਦ੍ਰਪਯੋਧਰਾਃ ||੨੯੧|| ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਯੋਬ੍ਜਸ੍ਰਜਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਣਿਰਤ੍ਨਵਿਭੂਸਿਤਾਃ | ਭਜੇਯੁਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤਨੈਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੋਮ੍ਬੁਰੁਹੈਃ ਸੁਖੈਃ ||੨੯੨|| ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਪਨਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ | ਹਿਤਂ ਚ ਭੋਜਯੇਦਨ੍ਨਂ ਤਥਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਖਂ ਮਹਤ੍ ||੨੯੩||
View original
न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यो गणः | उत्पलादिर्गणो यस्तु पिष्टैर्वा तैः प्रलेपयेत् ||२८८|| तत्कषायाम्लसंसिद्धाः स्नेहाश्चाभ्यञ्जने हिताः | तेषां शीतकषाये वा दाहार्तमवगाहयेत् ||२८९|| दाहवेगे त्वतिक्रान्ते तस्मादुद्धृत्य मानवम् | परिषिच्याम्बुभिः शीतैः प्रलिम्पेच्चन्दनादिभिः ||२९०|| ग्लानं वा दीनमनसमाश्लिषेयुर्वराङ्गनाः | पेलवक्षौमसंवीताश्चन्दनार्द्रपयोधराः ||२९१|| बिभ्रत्योऽब्जस्रजश्चित्रा मणिरत्नविभूषिताः | भजेयुस्ताः स्तनैः शीतैः स्पृशन्त्योऽम्बुरुहैः सुखैः ||२९२|| प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः | हितं च भोजयेदन्नं तथाऽऽप्नोति सुखं महत् ||२९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 188 (294) · Śloka 294
ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਮਨਂ ਵਿਰੇਕੋਨ੍ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ |੨੯੪|
View original
पित्तज्वरोक्तं शमनं विरेकोऽन्यद्धितं च यत् |२९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 189 (294) · Śloka 295
ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਮੇਵਾਦੌ ਦੋਸੇਸੁ ਸਮਵਾਯਿਸੁ ||੨੯੪|| ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਤਰਂ ਤਦ੍ਧਿ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ |੨੯੫|
View original
निर्हरेत्पित्तमेवादौ दोषेषु समवायिषु ||२९४|| दुर्निवारतरं तद्धि ज्वरार्तानां विशेषतः |२९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 190 (295) · Śloka 296
ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਿਪਾਸਾਦੀਨਵਿਰੋਧਾਜ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ ||੨੯੫|| ਉਪਦ੍ਰਵਾਞ੍ਜਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ |੨੯੬|
View original
छर्दिमूर्च्छापिपासादीनविरोधाज्ज्वरस्य च ||२९५|| उपद्रवाञ्जयेच्चापि प्रत्यनीकेन हेतुना |२९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 191 (296-299) · Śloka 299
ਵਿਸ਼ੇਸਮਪਰਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ਣੂਪਦ੍ਰਵਨਾਸ਼ਨਮ੍ ||੨੯੬|| ਮਧੁਕਂ ਰਜਨੀ ਮੁਸ੍ਤਂ ਦਾਡਿਮਂ ਸਾਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍ | ਅਞ੍ਜਨਂ ਤਿਨ੍ਤਿਡੀਕਂ ਚ ਨਲਦਂ ਪਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਲਮ੍ ||੨੯੭|| ਤ੍ਵਚਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਚੈਵ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੋ ਮਧੁ | ਦਿਹ੍ਯਾਦੇਭਿਰ੍ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਧੁਸ਼ੁਕ੍ਤਯੁਤੈਃ ਸ਼ਿਰਃ ||੨੯੮|| ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਸਮ੍ਮੋਹਵਮਿਹਿਕ੍ਕਾਪ੍ਰਵੇਪਥੂਨ੍ | ਪ੍ਰਦੇਹੋ ਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯੇਸ ਜ੍ਵਰਿਤਾਨਾਮੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ||੨੯੯||
View original
विशेषमपरं चात्र शृणूपद्रवनाशनम् ||२९६|| मधुकं रजनी मुस्तं दाडिमं साम्लवेतसम् | अञ्जनं तिन्तिडीकं च नलदं पत्रमुत्पलम् ||२९७|| त्वचं व्याघ्रनखं चैव मातुलुङ्गरसो मधु | दिह्यादेभिर्ज्वरार्तस्य मधुशुक्तयुतैः शिरः ||२९८|| शिरोभितापसम्मोहवमिहिक्काप्रवेपथून् | प्रदेहो नाशयत्येष ज्वरितानामुपद्रवान् ||२९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 192 (300-301) · Śloka 301
ਮਧੂਕਮਥ ਹ੍ਰੀਬੇਰਮੁਤ੍ਪਲਾਨਿ ਮਧੂਲਿਕਾਮ੍ ||੩੦੦|| ਲੀਢ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਮਧੁਨਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚ ਜਯੇਦ੍ਵਮਿਮ੍ | ਕਫਪ੍ਰਸੇਕਾਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ ||੩੦੧||
View original
मधूकमथ ह्रीबेरमुत्पलानि मधूलिकाम् ||३००|| लीढ्वा चूर्णानि मधुना सर्पिषा च जयेद्वमिम् | कफप्रसेकासृक्पित्तहिक्काश्वासांश्च दारुणान् ||३०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 193 (302) · Śloka 302
ਲਿਹਨ੍ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਚ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਮ੍ | ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਮਧੁਨਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ||੩੦੨||
View original
लिहन् ज्वरार्तस्त्रिफलां पिप्पलीं च समाक्षिकाम् | कासे श्वासे च मधुना सर्पिषा च सुखी भवेत् ||३०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 194 (303) · Śloka 303
ਵਿਦਾਰੀ ਦਾਡਿਮਂ ਲੋਧ੍ਰਂ ਦਧਿਤ੍ਥਂ ਬੀਜਪੂਰਕਮ੍ | ਏਭਿਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਤਡ੍ਦਾਹਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ ||੩੦੩||
View original
विदारी दाडिमं लोध्रं दधित्थं बीजपूरकम् | एभिः प्रदिह्यान्मूर्धानं तृड्दाहार्तस्य देहिनः ||३०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 195 (304) · Śloka 305
ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਸਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਲਕਯੋਸ੍ਤਥਾ | ਵੈਰਸ੍ਯੇ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਕਲ੍ਕਂ ਗਣ੍ਡੂਸਂ ਚ ਯਥਾਹਿਤਮ੍ ||੩੦੪|| ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਮਾਕ੍ਸੀਕਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲੋਸ੍ਣਵਾਰਿਭਿਃ |੩੦੫|
View original
दाडिमस्य सितायाश्च द्राक्षामलकयोस्तथा | वैरस्ये धारयेत् कल्कं गण्डूषं च यथाहितम् ||३०४|| क्षीरेक्षुरसमाक्षीकसर्पिस्तैलोष्णवारिभिः |३०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 196 (305) · Śloka 305
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਹਿਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਜੀਵਨੀਯਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍ ||੩੦੫||
View original
शून्ये मूर्ध्नि हितं नस्यं जीवनीयशृतं घृतम् ||३०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 197 (306) · Śloka 307
ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲਿਸਂਯੁਤੈਃ | ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਰੇਕਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੩੦੬|| ਪਕ੍ਵੇ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਰਕ੍ਤੇ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਵੇਪਥੌ ਤਥਾ |੩੦੭|
View original
चूर्णितैस्त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिसंयुतैः | सक्षौद्रः शर्करायुक्तो विरेकस्तु प्रशस्यते ||३०६|| पक्वे पित्तज्वरे रक्ते चोर्ध्वगे वेपथौ तथा |३०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 198 (307) · Śloka 307
ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਥਯੋਰੇਵਂ ਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ||੩੦੭||
View original
कफवातोत्थयोरेवं स्नेहाभ्यङ्गैर्विशोधयेत् ||३०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 199 (308) · Śloka 308
ਹਤਦੋਸੋ ਭ੍ਰਮਾਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਭਯਾਃ |੩੦੮|
View original
हृतदोषो भ्रमार्तस्तु लिह्यात् क्षौद्रसिताभयाः |३०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 200 (308) · Śloka 309
ਵਾਤਘ੍ਨਮਧੁਰੈਰ੍ਯੋਜ੍ਯਾ ਨਿਰੂਹਾ ਵਾਤਜੇ ਜ੍ਵਰੇ ||੩੦੮|| ਅਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਾਣਂ ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚਾਨੁਵਾਸਨਾਃ |੩੦੯|
View original
वातघ्नमधुरैर्योज्या निरूहा वातजे ज्वरे ||३०८|| अवेक्ष्य दोषं प्राणं च यथास्वं चानुवासनाः |३०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 201 (309-311) · Śloka 312
ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਕਸਾਯਾਦ੍ਯਾ(ਢ੍ਯਾ)ਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਸਂਯੁਤਾਃ ||੩੦੯|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਰਾਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰਾ ਮਤਾਃ | ਆਮ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਚਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲੇ ||੩੧੦|| ਗੈਰਿਕਾਞ੍ਜਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਣਾਲਾਨ੍ਯਥ ਪਦ੍ਮਕਮ੍ | ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਂ ਤੁ ਪਯਸਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ ||੩੧੧|| ਸੁਪੂਤਂ ਸ਼ੀਤਲਂ ਬਸ੍ਤਿਂ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾਯ ਦਾਪਯੇਤ੍ |੩੧੨|
View original
उत्पलादिकषायाद्या(ढ्या)श्चन्दनोशीरसंयुताः ||३०९|| शर्करामधुराः शीताः पित्तज्वरहरा मताः | आम्रादीनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पले ||३१०|| गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालान्यथ पद्मकम् | श्लक्ष्णपिष्टं तु पयसा शर्करामधुसंयुतम् ||३११|| सुपूतं शीतलं बस्तिं दह्यमानाय दापयेत् |३१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 202 (312) · Śloka 312
ਜ੍ਵਰਦਾਹਾਪਹਂ ਤੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚੈਵਾਨੁਵਾਸਨਮ੍ ||੩੧੨||
View original
ज्वरदाहापहं तेषु सिद्धं चैवानुवासनम् ||३१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 203 (313) · Śloka 313
ਆਰਗ੍ਵਧਗਣਕ੍ਵਾਥਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਸਮਾਯੁਤਾਃ | ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮੂਤ੍ਰਾ ਦੇਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕਫਜ੍ਵਰਵਿਨਾਸ਼ਨਾਃ ||੩੧੩||
View original
आरग्वधगणक्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युः कफज्वरविनाशनाः ||३१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 204 (314) · Śloka 314
ਕਫਘ੍ਨੈਰੇਵ ਸਂਸਿਦ੍ਧਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਾਃ |੩੧੪|
View original
कफघ्नैरेव संसिद्धा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 205 (314) · Śloka 314
ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਚ ਸਂਸਸ੍ਟਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਹਿਤਾਃ ||੩੧੪||
View original
संसर्गे सन्निपाते च संसृष्टा बस्तयो हिताः ||३१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 206 (315) · Śloka 315
ਸਂਸਸ੍ਟੈਰੇਵ ਸਂਸਸ੍ਟਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਾਃ |੩੧੫|
View original
संसृष्टैरेव संसृष्टा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 207 (315) · Śloka 316
ਵਾਤਰੋਗਾਪਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨੇਹਾ ਯੇ ਸਮ੍ਯਗੀਰਿਤਾਃ ||੩੧੫|| ਵਿਨਾ ਤੈਲਂ ਤ ਏਵ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੋਜ੍ਯਾ ਮਾਰੁਤਜੇ ਜ੍ਵਰੇ |੩੧੬|
View original
वातरोगापहाः सर्वे स्नेहा ये सम्यगीरिताः ||३१५|| विना तैलं त एव स्युर्योज्या मारुतजे ज्वरे |३१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 208 (316) · Śloka 316
ਨਿਖਿਲੇਨੋਪਯੋਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤ ਏਵਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ ||੩੧੬||
View original
निखिलेनोपयोज्याश्च त एवाभ्यञ्जनादिषु ||३१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 209 (317) · Śloka 317
ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਤੇ |੩੧੭|
View original
पैत्तिके मधुरैस्तिक्तैः सिद्धं सर्पिश्च पूज्यते |३१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 210 (317) · Śloka 317
ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ, ਸਂਸਸ੍ਟਾਨੀਤਰੇਸੁ ਚ ||੩੧੭||
View original
श्लैष्मिके कटुतिक्तैश्च, संसृष्टानीतरेषु च ||३१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 211 (318) · Śloka 319
ਹਤਾਵਸ਼ੇਸਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥਂ ਜਨਯਤਿ ਜ੍ਵਰਮ੍ | ਪਿਬੇਦਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਮ੍ ||੩੧੮|| ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਯੋਰਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਸਮ੍ਪ੍ਲੁਤਮ੍ |੩੧੯|
View original
हृतावशेषं पित्तं तु त्वक्स्थं जनयति ज्वरम् | पिबेदिक्षुरसं तत्र शीतं वा शर्करोदकम् ||३१८|| शालिषष्टिकयोरन्नमश्नीयात् क्षीरसम्प्लुतम् |३१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 212 (319) · Śloka 319
ਕਫਵਾਤੋਤ੍ਥਯੋਰੇਵ ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗੌ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੩੧੯||
View original
कफवातोत्थयोरेव स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||३१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 213 (320) · Śloka 320
ਘਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਦੇਯਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰੇਸੁ ਚ | ਤੇਨਾਨ੍ਤਰੇਣਾਸ਼ਯਂ ਸ੍ਵਂ ਗਤਾ ਦੋਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੩੨੦||
View original
घृतं द्वादशरात्रात्तु देयं सर्वज्वरेषु च | तेनान्तरेणाशयं स्वं गता दोषा भवन्ति हि ||३२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 214 (321) · Śloka 321
ਧਾਤੂਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਯਨ੍ ਦੋਸੋ ਮੋਕ੍ਸਕਾਲੇ ਬਲੀਯਤੇ | ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਕੁਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣ ਇਵੇਹਤੇ ||੩੨੧||
View original
धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले बलीयते | तेन व्याकुलचित्तस्तु म्रियमाण इवेहते ||३२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 215 (322) · Śloka 322
ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਮੁਖਮਾਪਾਣ੍ਡੁ ਪਾਕਿ ਚ | ਕ੍ਸਵਥੁਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾ ਚ ਜ੍ਵਰਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੩੨੨||
View original
लघुत्वं शिरसः स्वेदो मुखमापाण्डु पाकि च | क्षवथुश्चान्नकाङ्क्षा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम् ||३२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 216 (323-324) · Śloka 324
ਸ਼ਮ੍ਭੁਕ੍ਰੋਧੋਦ੍ਭਵੋ ਘੋਰੋ ਬਲਵਰ੍ਣਾਗ੍ਨਿਸਾਦਕਃ | ਰੋਗਰਾਟ੍ ਰੋਘਸਙ੍ਘਾਤੋ ਜ੍ਵਰ ਇਤ੍ਯੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ||੩੨੩|| ਵ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤ੍ਵਾਦਨ੍ਤਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ | ਅਨ੍ਤਕੋ ਹ੍ਯੇਸ ਭੂਤਾਨਾਂ ਜ੍ਵਰ ਇਤ੍ਯੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ||੩੨੪||
View original
शम्भुक्रोधोद्भवो घोरो बलवर्णाग्निसादकः | रोगराट् रोघसङ्घातो ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२३|| व्यापित्वात् सर्वसंस्पर्शात् कृच्छ्रत्वादन्तसम्भवात् | अन्तको ह्येष भूतानां ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ(ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤ) ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे ज्वरप्रतिषेधो नाम(प्रथमोऽध्यायः, आदित) एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ||३९||
🔊 Audio coming soon