6. cardihr̥drōgatr̥ṣṇācikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana CardihradrogatRuShNAcikitsitAdhyAyaH CardiShu prAk la~gghanam,tato vamanam (2) · Śloka 2

ಅಥಾತ-ಛರ್ದಿಹೃದ್ರೋಗತೃಷ್ಣಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಆಮಾಶಯೋತ್ಕ್ಲೇಶಭವಾಃ ಪ್ರಾಯಶ್ಚ್ಛರ್ದ್ಯೋ ಹಿತಂ ತತಃ| ಲಙ್ಘನಂ ಪ್ರಾಗೃತೇ ವಾಯೋರ್ವಮನಂ ತತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್||೧|| ಬಲಿನೋ ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ವಮತಃ ಪ್ರತತಂ ಬಹು| |೨|

Adhikarana tato hRudyaM virecanam virecanaPalam tataH shamanauShadham rUkShadurbalasya shamanameva (2-3) · Śloka 3

| ತತೋ ವಿರೇಕಂ ಕ್ರಮಶೋ ಹೃದ್ಯಂ ಮದ್ಯೈಃ ಫಲಾಮ್ಬುಭಿಃ||೨|| ಕ್ಷೀರೈರ್ವಾ ಸಹ ಸ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ಗತಂ ದೋಷಂ ನಯತ್ಯಧಃ| ಶಮನಂ ಚೌಷಧಂ ರೂಕ್ಷದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತದೇವ ತು||೩||

Adhikarana CardiShu annashAkaPalAdikam (4-6) · Śloka 6

ಪರಿಶುಷ್ಕಂ ಪ್ರಿಯಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಮನ್ನಂ ಲಘು ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ಉಪವಾಸಸ್ತಥಾ ಯೂಷಾ ರಸಾಃ ಕಾಮ್ಬಲಿಕಾಃ ಖಲಾಃ||೪|| ಶಾಕಾನಿ ಲೇಹಾ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ರಾಗಷಾಡವಪಾನಕಾಃ| ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಶುಷ್ಕಾ ವಿಚಿತ್ರಾಶ್ಚ ಫಲಾನಿ ಸ್ನಾನಘರ್ಷಣಮ್||೫|| ಗನ್ಧಾಃ_ ಸುಗನ್ಧಯೋ ಗನ್ಧಫಲಪುಷ್ಪಾನ್ನಪಾನಜಾಃ| ಭುಕ್ತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಸಹಸಾ ಮುಖೇ ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇಚನಮ್||೬||

Adhikarana vAtajAyAM CardyAM ghRutam, vAtajAyAM vyoShAdyaM ghRutam, vAtajAyAM dADimAdyaM ghRutam, vAtajAyAM tulyAmbukShIram, vAtajAyAM vaiShkiro rasaH, vAtajAyAM snigdhaM Bojanam, vAtajAyAM snehavirecanam (7-10) · Śloka 10

ಅಧುನಾ ವಿಶೇಷೇಣಾಹ ಹನ್ತಿ ಮಾರುತಜಾಂ ಛರ್ದಿಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪೀತಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಸಕಾಸಹೃದಯದ್ರವಾಮ್||೭|| ವ್ಯೋಷತ್ರಿಲವಣಾಢ್ಯಂ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುನಾ| ಸಶುಣ್ಠೀದಧಿಧಾನ್ಯೇನ ಶೃತಂ ತುಲ್ಯಾಮ್ಬು ವಾ ಪಯಃ||೮|| ವ್ಯಕ್ತಸೈನ್ಧವಸರ್ಪಿರ್ವಾ ಫಲಾಮ್ಲೋ ವೈಷ್ಕಿರೋ ರಸಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ಭೋಜನಂ ಶುಣ್ಠೀದಧಿದಾಡಿಮಸಾಧಿತಮ್||೯|| ಕೋಷ್ಣಂ ಸಲವಣಂ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನಮ್| |೧೦|

Adhikarana pittajAyAM CardyAM drAkShAdi virecanam, pittajAyAM tailvakaM dhRutam, pittajAyAM shleShmasthAnagate pitte vamanam, pittajAyAM shuddhau annapAnam, pittajAyAM jambAmrAdikkAthaH, pittajAyAM sacandano dhAtrIrasaH, pittajAyAM mugdadalakvAtaH, pittajAyAM kolAdilehaH, pittajAyAMpathyAdilehatrayam (10-17) · Śloka 17

| ಪಿತ್ತಜಾಯಾಂ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಸ್ವರಸೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್||೧೦|| ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ತೈಲ್ವಕಂ ಯೋಜ್ಯಂ ವೃದ್ಧಂ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಧಾಮಗಮ್| ಊರ್ಧ್ವಮೇವ ಹರೇತ್ ಪಿತ್ತಂ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತೈರ್ವಿಶುದ್ಧಿಮಾನ್||೧೧|| ಪಿಬೇನ್ಮನ್ಥಂ ಯವಾಗೂಂ ವಾ ಲಾಜೈಃ ಸಮಧುಶರ್ಕರಾಮ್| ಮುದ್ಗಜಾಙ್ಗಲಜೈರದ್ಯಾದ್ವ್ಯಞ್ಜನೈಃ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಮ್||೧೨|| ಮೃದ್ಭೃಷ್ಟಲೋಷ್ಟಪ್ರಭವಂ ಸುಶೀತಂ ಸಲಿಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಮುದ್ಗೋಶೀರಕಣಾಧಾನ್ಯೈಃ ಸಹ ವಾ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ನಿಶಾಮ್||೧೩|| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಂ ರಸಂ ವೇಕ್ಷೋರ್ಗುಡೂಚ್ಯಮ್ಬು ಪಯೋಽಪಿ ವಾ| ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಪಲ್ಲವೋಶೀರವಟಶುಙ್ಗಾವರೋಹಜಃ||೧೪|| ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಃ ಪೀತಃ ಶೀತೋ ವಾ ವಿನಿಯಚ್ಛತಿ| ಛರ್ದಿಂ ಜ್ವರಮತೀಸಾರಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ತೃಷ್ಣಾಂ ಚ ದುರ್ಜಯಾಮ್||೧೫|| ಧಾತ್ರೀರಸೇನ ವಾ ಶೀತಂ ಪಿಬೇನ್ಮುದ್ಗದಲಾಮ್ಬು ವಾ| ಕೋಲಮಜ್ಜಸಿತಾಲಾಜಾಮಕ್ಷಿಕಾವಿಟ್ಕಣಾಞ್ಜನಮ್||೧೬|| ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಥ್ಯಾಂ ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಾ ಬದರಾಣಿ ವಾ| |೧೭|

Adhikarana kaPajAyAM CardyAM nimbAdi vamanam, kaPajAyAM upavAsaH, kaPajAyAM AragvadhAdiniryUhaH, kaPajAyAM manthAH, annaM rAgAH, kaPajAyAM manaHshilAdilehaH, kaPajAyAM kapitthayogaH, kaPajAyAM durAlaBAlehaH, kaPajAyAM maricAdilehaH (17-21) · Śloka 21

| ಕಫಜಾಯಾಂ ವಮೇನ್ನಿಮ್ಬಕೃಷ್ಣಾಪಿಣ್ಡೀತಸರ್ಷಪೈಃ||೧೭|| ಯುಕ್ತೇನ ಕೋಷ್ಣತೋಯೇನ, ದುರ್ಬಲಂ ಚೋಪವಾಸಯೇತ್| ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿರ್ಯೂಹಂ ಶೀತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೮|| ಮನ್ಥಾನ್ ಯವೈರ್ವಾ ಬಹುಶಶ್ಚ್ಛರ್ದಿಘ್ನೌಷಧಭಾವಿತೈಃ| ಕಫಘ್ನಮನ್ನಂ ಹೃದ್ಯಂ ಚ ರಾಗಾಃ ಸಾರ್ಜಕಭೂಸ್ತೃಣಾಃ||೧೯|| ಲೀಢಂ ಮನಃಶಿಲಾಕೃಷ್ಣಾಮರಿಚಂ ಬೀಜಪೂರಕಾತ್| ಸ್ವರಸೇನ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವಮಿಂ ಜಯೇತ್||೨೦|| ಖಾದೇತ್ಕಪಿತ್ಥಂ ಸವ್ಯೋಷಂ, ಮಧುನಾ ವಾ ದುರಾಲಭಾಮ್| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮರಿಚಚೋಚೈಲಾಗೋಶಕೃದ್ರಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೨೧||

Adhikarana dviShTArthajAyAmauShadham (22) · Śloka 22

ಅನೂಕೂಲೋಪಚಾರೇಣ ಯಾತಿ ದ್ವಿಷ್ಟಾರ್ಥಜಾ ಶಮಮ್| |೨೨|

Adhikarana kRumijAyAmauShadham, sheShacCardirogANAmauShadham, CardyupadravANAmauShadham (22-23) · Śloka 23

| ಕೃಮಿಜಾ ಕೃಮಿಹೃದ್ರೋಗಗದಿತೈಶ್ಚ ಭಿಷಗ್ಜಿತೈಃ||೨೨|| ಯಥಾಸ್ವಂ ಪರಿಶೇಷಾಶ್ಚ, ತತ್ಕೃತಾಶ್ಚ ತಥಾಽಽಮಯಾಃ| |೨೩|

Adhikarana prasaktAyAM CardyAmauShadham (23-25) · Śloka 25

ಛರ್ದಿಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಹಿ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಧಾತುಕ್ಷಯಾತ್ಕೋಪಮುಪೈತ್ಯವಶ್ಯಮ್| ಕುರ್ಯಾದತೋಽಸ್ಮಿನ್ ವಮನಾತಿಯೋಗ- ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಧಿಂ ಸ್ತಮ್ಭನಬೃಂಹಣೀಯಮ್||೨೩|| ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾ ಮಾಂಸರಸಾ ಘೃತಾನಿ ಕಲ್ಯಾಣಕತ್ರ್ಯೂಷಣಜೀವನಾನಿ| ಪಯಾಂಸಿ ಪಥ್ಯೋಪಹಿತಾನಿ ಲೇಹಾಶ್ಛರ್ದಿಂ ಪ್ರಸಕ್ತಾಂ ಪ್ರಶಮಂ ನಯನ್ತಿ||೨೪|| ಇತಿ ಛರ್ದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೨೫|

Adhikarana vAtaje hradroge mastvAdi tailam (25-26) · Śloka 26

ಛರ್ದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಾದನನ್ತರಂ ಹೃದ್ರೋಗಸಾಧನಮುಚ್ಯತೇ, ಹೃದ್ರೋಗಶಬ್ದಶ್ರವಣಸಮ್ಬನ್ಧಾತ್| ಅಥ ಹೃದ್ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| | ಹೃದ್ರೋಗೇ ವಾತಜೇ ತೈಲಂ ಮಸ್ತುಸೌವೀರತಕ್ರವತ್||೨೫|| ಪಿಬೇತ್ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಸಬಿಡಂ ಗುಲ್ಮಾನಾಹಾರ್ತಿಜಿಚ್ಚ ತತ್| |೨೬|

Adhikarana vAtaje hRudroge lavaNatailam (26) · Śloka 26

| ತೈಲಂ ಚ ಲವಣೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸಮೂತ್ರಾಮ್ಲಂ ತಥಾಗುಣಮ್||೨೬||

Adhikarana vAtaje hRudroge bilvAditailam (27-28) · Śloka 28

ಬಿಲ್ವಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಯವಾನ್ ಕೋಲಂ ದೇವದಾರುಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್| ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಚ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ಪಚೇಜ್ಜಲೇ||೨೭|| ತೈಲಂ ತನ್ನಾವನೇ ಪಾನೇ ಬಸ್ತೌ ಚ ವಿನಿಯೋಜಯೇತ್| |೨೮|

Adhikarana vAtaje hRudroge shuNThyAdighRutam (28-29) · Śloka 29

| ಶುಣ್ಠೀವಯಸ್ಥಾಲವಣಕಾಯಸ್ಥಾಹಿಙ್ಗುಪೌಷ್ಕರೈಃ||೨೮|| ಪಥ್ಯಯಾ ಚ ಶೃತಂ ಪಾರ್ಶ್ವಹೃದ್ರುಜಾಗುಲ್ಮಜಿದ್ಘೃತಮ್| |೨೯|

Adhikarana vAtaje hRudroge sauvarcalAdighRutam (29-30) · Śloka 30

| ಸೌವರ್ಚಲಸ್ಯ ದ್ವಿಪಲೇ ಪಥ್ಯಾಪಞ್ಚಾಶದನ್ವಿತೇ||೨೯|| ಘೃತಸ್ಯ ಸಾಧಿತಃ ಪ್ರಸ್ಥೋ ಹೃದ್ರೋಗಶ್ವಾಸಗುಲ್ಮಜಿತ್| |೩೦|

Adhikarana vAtaje dADimAdicUrNam (30-31) · Śloka 31

| ದಾಡಿಮಂ ಕೃಷ್ಣಲವಣಂ ಶುಣ್ಠೀ ಹಿಙ್ಗ್ವಮ್ಲವೇತಸಮ್||೩೦|| ಅಪತನ್ತ್ರಕಹೃದ್ರೋಗಶ್ವಾಸಘ್ನಂ ಚೂರ್ಣಮುತ್ತಮಮ್| |೩೧|

Adhikarana vAtaje puShkarAdikalkaH (31-32) · Śloka 32

| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಶಠೀಶುಣ್ಠೀಬೀಜಪೂರಜಟಾಭಯಾಃ||೩೧|| ಪೀತಾಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತಾಃ ಕ್ಷಾರಘೃತಾಮ್ಲಲವಣೈರ್ಯುತಾಃ| ವಿಕರ್ತಿಕಾಶೂಲಹರಾಃ|೩೨|

Adhikarana vAtaje yavAnyAdikvAthaH,vAtaje yavakShArAdipAnam (32-1.5) · Śloka 1

ಕ್ವಾಥಃ ಕೋಷ್ಣಶ್ಚ ತದ್ಗುಣಃ||೩೨|| ಯವಾನೀಲವಣಕ್ಷಾರವಚಾಜಾಜ್ಯೌಷಧೈಃ ಕೃತಃ| ಸಪೂತಿದಾರುಬೀಜಾಹ್ವಪಲಾಶಶಠಿಪೌಷ್ಕರೈಃ||೩೩|| (ಯವಕ್ಷಾರೋ ಯವಾನೀ ಚ ಪಿಬೇದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ಏತೇನ ವಾತಜಂ ಶೂಲಂ ಗುಲ್ಮಂ ಚೈವ ಚಿರೋತ್ಥಿತಮ್||೧|| ಭಿದ್ಯತೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ಪವನೇನ ಯಥಾ ಘನಃ| )||೧.೫||

Adhikarana vAtaje pa~jjakolAdicUrNam (34-35) · Śloka 35

ಪಞ್ಚಕೋಲಶಠೀಪಥ್ಯಾಗುಡಬೀಜಾಹ್ವಪೌಷ್ಕರಮ್| ವಾರುಣೀಕಲ್ಕಿತಂ ಭೃಷ್ಟಂ ಯಮಕೇ ಲವಣಾನ್ವಿತಮ್||೩೪|| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಯೋನಿಶೂಲೇಷು ಖಾದೇದ್ಗುಲ್ಮೋದರೇಷು ಚ| |೩೫|

Adhikarana vAtaje snehasvedau (35) · Śloka 35

| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚೇಹ ಹಿತಾಃ ಸ್ವೇದಾಃ ಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ ಘೃತಾನಿ ಚ||೩೫||

Adhikarana vAtaje pa~jcamUlAdipAnapa~jcakaM (36) · Śloka 36

ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ಜಲಮ್| ವಾರುಣೀದಧಿಮಣ್ಡಂ ವಾ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ತೃಷಿ||೩೬||

Adhikarana uktAnAmauShadhAnAM viShayaH (37) · Śloka 37

ಸಾಯಾಮಸ್ತಮ್ಭಶೂಲಾಮೇ ಹೃದಿ ಮಾರುತದೂಷಿತೇ| ಕ್ರಿಯೈಷಾ|೩೭|

Adhikarana sadravAyAmapramohe vAtahRudroge tittiryAdirasAH (37-38) · Śloka 38

| ಸದ್ರವಾಯಾಮಪ್ರಮೋಹೇ ತು ಹಿತಾ ರಸಾಃ||೩೭|| ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯಾಸ್ತಿತ್ತಿರಿಕ್ರೌಞ್ಚಶಿಖಿವರ್ತಕದಕ್ಷಜಾಃ| |೩೮|

Adhikarana sadravAyAmapramohe balAtailAdisnehacatuShkam (38-39) · Śloka 39

| ಬಲಾತೈಲಂ ಸಹೃದ್ರೋಗಃ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸುಕುಮಾರಕಮ್||೩೮|| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಶತಪಾಕಂ ವಾ ಮಹಾಸ್ನೇಹಂ ತಥೋತ್ತಮಮ್| |೩೯|

Adhikarana sadravAyAmapramohe rAsnAdimahAsnehaH (39-41) · Śloka 41

ತದೇವ ಚಾಹ | ರಾಸ್ನಾಜೀವಕಜೀವನ್ತೀಬಲಾವ್ಯಾಘ್ರೀಪುನರ್ನವೈಃ||೩೯|| ಭಾರ್ಙ್ಗೀಸ್ಥಿರಾವಚಾವ್ಯೋಷೈರ್ಮಹಾಸ್ನೇಹಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ದಧಿಪಾದಂ ತಥಾಮ್ಲೈಶ್ಚ ಲಾಭತಃ ಸ ನಿಷೇವಿತಃ||೪೦|| ತರ್ಪಣೋ ಬೃಂಹಣೋ ಬಲ್ಯೋ ವಾತಹೃದ್ರೋಗನಾಶನಃ| |೪೧|

Adhikarana dIpte~angau kShIrAdi hitam (41-42) · Śloka 42

| ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ಸದ್ರವಾಯಾಮೇ ಹೃದ್ರೋಗೇ ವಾತಿಕೇ ಹಿತಮ್||೪೧|| ಕ್ಷೀರಂ ದಧಿಗುಡಃ ಸರ್ಪಿರೌದಕಾನೂಪಮಾಮಿಷಮ್| |೪೨|

Adhikarana sheSheShu hRudrogeShvetadahitam (42-43) · Śloka 43

| ಏತಾನ್ಯೇವ ಚ ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ಹೃದ್ರೋಗೇಷು ಚತುರ್ಷ್ವಪಿ||೪೨|| ಶೇಷೇಷು, ಸ್ತಮ್ಭಜಾಡ್ಯಾಮಸಂಯುಕ್ತೇಽಪಿ ಚ ವಾತಿಕೇ| |೪೩|

Adhikarana sakaPe hRudroge virecanam (43) · Śloka 43

| ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಾಮಾಚರೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್||೪೩||

Adhikarana pittaje virecanAnantaraM peyAdikramaH, pittajekShatapittajvaroktaM shodhanam, pittaje kaTvImadhukakalkaH (44-45) · Śloka 45

ಪೈತ್ತೇ ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುನಿರ್ಯಾಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಪರೂಷಕೈಃ| ಯುಕ್ತೋ ವಿರೇಕೋ ಹೃದ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ಕ್ರಮಃ ಶುದ್ಧೇ ಚ ಪಿತ್ತಹಾ||೪೪|| ಕ್ಷತಪಿತ್ತಜ್ವರೋಕ್ತಂ ಚ ಬಾಹ್ಯಾನ್ತಃ ಪರಿಮಾರ್ಜನಮ್| ಕಟ್ವೀಮಧುಕಕಲ್ಕಂ ಚ ಪಿಬೇತ್ಸಸಿತಮಮ್ಭಸಾ||೪೫||

Adhikarana pittaje shreyasyAdighRutam (46-47) · Śloka 47

ಶ್ರೇಯಸೀಶರ್ಕರಾದ್ರಾಕ್ಷಾಜೀವಕರ್ಷಭಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಬಲಾಖರ್ಜೂರಕಾಕೋಲೀಮೇದಾಯುಗ್ಮೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್||೪೬|| ಸಕ್ಷೀರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತಹೃದ್ರೋಗನಾಶನಮ್| |೪೭|

Adhikarana pittaje prapauNDarIkAdi, pittaje svAduvargakRutaM ghRutam, pittaje anuvAsanabastiH (47-49) · Śloka 49

| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕಬಿಸಗ್ರನ್ಥಿಕಸೇರುಕಾಃ||೪೭|| ಸಶುಣ್ಠೀಶೈವಲಾಸ್ತಾಭಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಿಪಚೇದ್ಘೃತಮ್| ಶೀತಂ ಸಮಧು ತಚ್ಚೇಷ್ಟಂ ಸ್ವಾದುವರ್ಗಕೃತಂ ಚ ಯತ್||೪೮|| ಬಸ್ತಿಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತೈಲಂ ಮಧುಕಸಾಧಿತಮ್| |೪೯|

Adhikarana pittaje picumandAdinA vamanam,pittaje kulatthAdi annapAnam (49-50) · Śloka 50

| ಕಫೋದ್ಭವೇ ವಮೇತ್ಸ್ವಿನ್ನಃ ಪಿಚುಮನ್ದವಚಾಮ್ಭಸಾ||೪೯|| ಕುಲತ್ಥಧನ್ವೋತ್ಥರಸತೀಕ್ಷ್ಣಮದ್ಯಯವಾಶನಃ| |೫೦|

Adhikarana pittaje vacAdicUrNam, pittaje puShkarAdicUrNam, pittaje aBayAdikvAthaH (50-52) · Śloka 52

| ಪಿಬೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಚಾಹಿಙ್ಗುಲವಣದ್ವಯನಾಗರಾತ್||೫೦|| ಸೈಲಾಯವಾನಕಕಣಾಯವಕ್ಷಾರಾತ್ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಫಲಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಕೌಲತ್ಥಯೂಷಮೂತ್ರಾಸವೈಸ್ತಥಾ||೫೧|| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಾಭಯಾಶುಣ್ಠೀಶಠೀರಾಸ್ನಾವಚಾಕಣಾತ್| ಕ್ವಾಥಂ ತಥಾಽಭಯಾಶುಣ್ಠೀಮಾದ್ರೀಪೀತದ್ರುಕಟ್ಫಲಾತ್||೫೨||

Adhikarana pittaje rohitakAdilehaH (53-54) · Śloka 54

ಕ್ವಾಥೇ ರೋಹಿತಕಾಶ್ವತ್ಥಖದಿರೋದುಮ್ಬರಾರ್ಜುನೇ| ಸಪಲಾಶವಟೇ ವ್ಯೋಷತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಾನ್ವಿತೇ ಕೃತಃ||೫೩|| ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನಶ್ಚ ಲೇಹಃ ಕಫವಿಕಾರಹಾ| |೫೪|

Adhikarana pittaje shleShmagulmoktaghRutAdIni, pittaje shilAhvAdirasAyanAni (54-55) · Śloka 55

| ಶ್ಲೇಷ್ಮಗುಲ್ಮೋದಿತಾಜ್ಯಾನಿ ಕ್ಷಾರಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೫೪|| ಪ್ರಯೋಜಯೇಚ್ಛಿಲಾಹ್ವಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ವಾಽತ್ರ ರಸಾಯನಮ್| ತಥಾಽಽಮಲಕಲೇಹಂ ವಾ ಪ್ರಾಶಂ ವಾಽಗಸ್ತ್ಯನಿರ್ಮಿತಮ್||೫೫||

Adhikarana shUlacikitsA, ajIrNashUlasya auShadham (56-57) · Śloka 57

ಸ್ಯಾಚ್ಛೂಲಂ ಯಸ್ಯ ಭುಕ್ತೇಽತಿ, ಜೀರ್ಯತ್ಯಲ್ಪಂ, ಜರಾಂ ಗತೇ| ಶಾಮ್ಯೇತ್ಸ ಕುಷ್ಠಕೃಮಿಜಿಲ್ಲವಣದ್ವಯತಿಲ್ವಕೈಃ||೫೬|| ಸದೇವದಾರ್ವತಿವಿಷೈಶ್ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್| |೫೭|

Adhikarana jIrNashUlasya auShadham, jIryacchUlasya auShadham (57-58) · Śloka 58

| ಯಸ್ಯ ಜೀರ್ಣೇಽಧಿಕಂ ಸ್ನೇಹೈಃ ಸ ವಿರೇಚ್ಯಃ, ಫಲೈಃಪುನಃ||೫೭|| ಜೀರ್ಯತ್ಯನ್ನೇ, ತಥಾ ಮೂಲೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಶೂಲೇ ಸದಾಽಧಿಕೇ| |೫೮|

Adhikarana rUddhagatAvanile anulomanam (58-59) · Śloka 59

| ಪ್ರಾಯೋಽನಿಲೋ ರುದ್ಧಗತಿಃ ಕುಪ್ಯತ್ಯಾಮಾಶಯೇ ಗತಃ||೫೮|| ತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಶುದ್ಧಿಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಃ| |೫೯|

Adhikarana kRumije hRudroge auShadham (59-60) · Śloka 60

| ಕೃಮಿಘ್ನಮೌಷಧಂ ಸರ್ವಂ ಕೃಮಿಜೇ ಹೃದಯಾಮಯೇ||೫೯|| ಇತಿ ಹೃದ್ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೬೦|

Adhikarana tRuShNAcikitsA, sarvAsu tRuShNAsu sAmAnyamauShadham (60-67) · Śloka 67

ಅಥ ತೃಷ್ಣಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತೃಷ್ಣಾಸು ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ವಿಧಿಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಶಸ್ಯತೇ| ಸರ್ವಾಸು ಶೀತೋ ಬಾಹ್ಯಾನ್ತಸ್ತಥಾ ಶಮನಶೋಧನಃ||೬೦|| ದಿವ್ಯಾಮ್ಬು ಶೀತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತದ್ವದ್ಭೋಮಂ ಚ ತದ್ಗುಣಮ್| ನಿರ್ವಾಪಿತಂ ತಪ್ತಲೋಷ್ಟಕಪಾಲಸಿಕತಾದಿಭಿಃ||೬೧|| ಸಶರ್ಕರಂ ವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ವಾ ಜಲಮ್| ದರ್ಭಫೂರ್ವೇಣ ಮನ್ಥಶ್ಚ ಪ್ರಶಸ್ತೋ ಲಾಜಸಕ್ತುಭಿಃ||೬೨|| ವಾಟ್ಯಶ್ಚಾಮಯವೈಃ ಶೀತಃ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಃ| ಯವಾಗೂಃ ಶಾಲಿಭಿಸ್ತದ್ವತ್ಕೋದ್ರವೈಶ್ಚ ಚಿರನ್ತನೈಃ||೬೩|| ಶೀತೇನ ಶೀತವೀರ್ಯೈಶ್ಚ ದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಿದ್ಧೇನ ಭೋಜನಮ್| ಹಿಮಾಮ್ಬುಪರಿಷಿಕ್ತಸ್ಯ ಪಯಸಾ ಸಸಿತಾಮಧು||೬೪|| ರಸೈಶ್ಚಾನಮ್ಲಲವಣೈರ್ಜಾಙ್ಗಲೈರ್ಘೃತಭರ್ಜಿತೈಃ| ಮುದ್ಗಾದೀನಾಂ ತಥಾ ಯೂಷೈರ್ಜೀವನೀಯರಸಾನ್ವಿತೈಃ||೬೫|| ನಸ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಶೀತೈರಿಕ್ಷೋಸ್ತಥಾ ರಸಃ| ನಿರ್ವಾಪಣಾಶ್ಚ ಗಣ್ಡೂಷಾಃ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೋದಿತಾ ಹಿತಾಃ||೬೬|| ದಾಹಜ್ವರೋಕ್ತಾ ಲೇಪಾದ್ಯಾ ನಿರೀಹತ್ವಂ ಮನೋರತಿಃ| ಮಹಾಸರಿದ್ಧ್ರದಾದೀನಾಂ ದರ್ಶನರುಮರಣಾನಿ ಚ||೬೭||

Adhikarana vAtajAyAM tRuShNAyAmauShadham (68) · Śloka 68

ಇತಿ ತೃಷ್ಣಾಸು ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತಮ್| ವಿಶೇಷೇಣಾಹ ತೃಷ್ಣಾಯಾಂ ಪವನೋತ್ಥಾಯಾಂ ಸಗುಡಂ ದಧಿ ಶಸ್ಯತೇ| ರಸಾಶ್ಚ ಬೃಂಹಣಾಃ ಶೀತಾ ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣಾಮ್ಬು ಚ||೬೮||

Adhikarana pittajAyAM auShadham (69-72) · Śloka 72

ಪಿತ್ತಾಜಾಯಾಂ ಸಿತಾಯುಕ್ತಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಜೋ ರಸಃ| ತತ್ಕ್ವಾಥೋ ವಾ ಹಿಮಸ್ತದ್ವತ್ಸಾರಿವಾದಿಗಣಾಮ್ಬು ವಾ||೬೯|| ತದ್ವಿಧೈಶ್ಚ ಗಣೈಃ ಶೀತಕಷಾಯಾನ್ ಸಸಿತಾಮಧೂನ್| ಮಧುರೈರೌಷಧೈಸ್ತದ್ವತ್ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷೈಶ್ಚ ಕಲ್ಪಿತಾನ್||೭೦|| ಬೀಜಪೂರಕಮೃದ್ವೀಕಾವಟವೇತಸಪಲ್ಲವಾನ್| ಮೂಲಾನಿ ಕುಶಕಾಶಾನಾಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ಚ ಜಲೇ ಶೃತಮ್||೭೧|| ಜ್ವರೋದಿತಂ ವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿ ಪಞ್ಚಸಾರಾಮ್ಬು ವಾ ಪಿಬೇತ್| |೭೨|

Adhikarana kaPajAyAM auShadham (72-74) · Śloka 74

| ಕಫೋದ್ಭವಾಯಾಂ ವಮನಂ ನಿಮ್ಬಪ್ರಸವವಾರಿಣಾ||೭೨|| ಬಿಲ್ವಾಢಕೀಪಞ್ಚಕೋಲದರ್ಭಪಞ್ಚಕಸಾಧಿತಮ್| ಜಲಂ ಪಿಬೇದ್ರಜನ್ಯಾ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್||೭೩|| ಮುದ್ಗಯೂಷಂ ಚ ಸವ್ಯೋಷಪಟೋಲೀನಿಮ್ಬಪಲ್ಲವಮ್| ಯವಾನ್ನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಕವಲನಸ್ಯಲೇಹಾಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್||೭೪||

Adhikarana sannipAtajAyAM auShadham,AmrajAyAM auShadham (75) · Śloka 75

ಸರ್ವೈರಾಮಾಚ್ಚ ತದ್ಧನ್ತ್ರೀ ಕ್ರಿಯೇಷ್ಟಾ ವಮನಂ ತಥಾ| ತ್ರ್ಯೂಷಣಾರುಷ್ಕರವಚಾಫಲಾಮ್ಲೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಮಸ್ತುಭಿಃ||೭೫||

Adhikarana upavAsajAyAM auShadham (76) · Śloka 76

ಅನ್ನಾತ್ಯಯಾನ್ಮಣ್ಡಮುಷ್ಣಂ ಹಿಮಂ ಮನ್ಥಂ ಚ ಕಾಲವಿತ್| |೭೬|

Adhikarana shramajAyAM auShadham (76) · Śloka 76

| ತೃಷಿ ಶ್ರಮಾನ್ಮಾಂಸರಸಂ ಮನ್ಥಂ ವಾ ಸಸಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೭೬||

Adhikarana AtapajAyAM tRuShNAyAmau (77) · Śloka 77

ಆತಪಾತ್ಸಸಿತಂ ಮನ್ಥಂ ಯವಕೋಲಜಸಕ್ತುಭಿಃ| ಸರ್ವಾಣ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಲಿಮ್ಪೇಚ್ಚ ತಿಲಪಿಣ್ಯಾಕಕಾಞ್ಜಿಕೈಃ||೭೭||

Adhikarana shItasnAnajAyAM tRuShNAyAmau (78) · Śloka 78

ಶೀತಸ್ನಾನಾಚ್ಚ ಮದ್ಯಾಮ್ಬು ಪಿಬೇತ್ತೃಣ್ಮಾನ್ ಗುಡಾಮ್ಬು ವಾ| |೭೮|

Adhikarana madyajAyAM tRuShNAyAmau (78) · Śloka 78

| ಮದ್ಯಾದರ್ಧಜಲಂ ಮದ್ಯಂ ಸ್ನಾತೋಽಮ್ಲಲವಣೈರ್ಯುತಮ್||೭೮||

Adhikarana snehatIkShNAgnijAyAM tRuShNAyAmau (79) · Śloka 79

ಸ್ನೇಹತೀಕ್ಷ್ಣತರಾಗ್ನಿಸ್ತು ಸ್ವಭಾವಶಿಶಿರಂ ಜಲಮ್| |೭೯|

Adhikarana ajIrNasnehajAyAM tRuShNAyAmau (79) · Śloka 79

| ಸ್ನೇಹಾದುಷ್ಣಾಮ್ಬ್ವಜೀರ್ಣಾತ್ತು ಜೀರ್ಣಾನ್ಮಣ್ಡಂ ಪಿಪಾಸಿತಃ||೭೯||

Adhikarana snigdhAnnajAyAM tRuShNAyAmau (80) · Śloka 80

ಪಿಬೇತ್ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ನತೃಷಿತೋ ಹಿಮಸ್ಪರ್ಧಿ ಗುಡೋದಕಮ್| |೮೦|

Adhikarana gurvAdyannajAyAM tRuShNAyAmau (80) · Śloka 80

| ಗುರ್ವಾದ್ಯನ್ನೇನ ತೃಷಿತಃ ಪೀತ್ವೋಷ್ಣಾಮ್ಬು ತದುಲ್ಲಿಖೇತ್||೮೦||

Adhikarana rasakShayajAyAM tRuShNAyAmau (81) · Śloka 81

ಕ್ಷಯಜಾಯಾಂ ಕ್ಷಯಹಿತಂ ಸರ್ವಂ ಬೃಂಹಣಮೌಷಧಮ್| |೮೧|

Adhikarana kRushAdijAyAM tRuShNAyAmauShadham (81) · Śloka 81

| ಕೃಶದುರ್ಬಲರೂಕ್ಷಾಣಾಂ ಕ್ಷೀರಂ ಛಾಗೋ ರಸೋಽಥವಾ||೮೧||

Adhikarana sordhvavAtAyAM tRuShNAyAmauShadham (82) · Śloka 82

ಕ್ಷೀರಂ ಚ ಸೋರ್ಧ್ವವಾತಾಯಾಂ ಕ್ಷಯಕಾಸಹರೈಃ ಶೃತಮ್| |೮೨|

Adhikarana rogopasargajAyAM tRuShNAyAmauShadham (82-83) · Śloka 83

| ರೋಗೋಪಸರ್ಗಾಜ್ಜಾತಾಯಾಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಬು ಸಸಿತಾಮಧು||೮೨|| ಪಾನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಸರ್ವಾ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ರೋಗಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| |೮೩|

Adhikarana pUrvAmayakShINajAyAM tvaritaM auShadham (6) · Śloka 6

| ತೃಷ್ಯನ್ ಪೂರ್ವಾಮಯಕ್ಷೀಣೋ ನ ಲಭೇತ ಜಲಂ ಯದಿ||೮೩|| ಮರಣಂ ದೀರ್ಘರೋಗಂ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ತ್ವರಿತಂ ತತಃ| ಸಾತ್ಮ್ಯಾನ್ನಪಾನಭೈಷಜ್ಯೈಸ್ತೃಷ್ಣಾಂ ತಸ್ಯ ಜಯೇತ್ಪುರಾ||೮೪|| ತಸ್ಯಾಂ ಜಿತಾಯಾಮನ್ಯೋಽಪಿ ವ್ಯಾಧಿಃ ಶಕ್ಯಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಮ್| ೮೪ ೧/೨| ಇತಿ ತೃಷ್ಣಾರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಇತಿ ಶ್ರಿವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಛರ್ದಿಹೃದ್ರೋಗತೃಷ್ಣಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬||