1. garbhāvakrāntiradhyāyaḥ

Adhikarana garBAvakrAntiradhyAyaH (2) · Śloka 2

അഥാതോ ഗര്ഭാവക്രാന്തി ശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)||൨||

Adhikarana garBotpattiH (1) · Śloka 1

ശുദ്ധേ ശുക്രാര്തവേ സത്വഃ സ്വകര്മക്ലേശചോദിതഃ| ഗര്ഭഃ സമ്പദ്യതേ യുക്തിവശാദഗ്നിരിവാരണൌ||൧||

Adhikarana garBasya kukShau vRuddhiprakAraH (2) · Śloka 2

തദേവം ഗര്ഭസ്യ സമ്പത്തിമഭിധായ യഥാ തസ്യ കുക്ഷൌ വൃദ്ധിഃ സ്യാത്തഥാ വക്തിബീജാത്മകൈര്മഹാഭൂതൈഃ സൂക്ഷ്മൈഃ സത്വാനുഗൈശ്ച സഃ| മാതുശ്ചാഹാരരസജൈഃ ക്രമാത്കുക്ഷൌ വിവര്ദ്ധതേ||൨||

Adhikarana garBapraveSopalamBAbhAve~api sthitau dRuShTAntaH (3) · Śloka 3

നനു, സത്വഃ കുക്ഷൌ പ്രവിഷ്ടോ ഗര്ഭസ്യ വര്ദ്ധനേ ഹേതുരുക്തഃ, ന ചാസ്യ പ്രവേശ ഉപലഭ്യതേ, ഇത്യാഹ തേജോ യഥാऽര്കരശ്മീനാം സ്ഫടികേന തിരസ്കൃതമ്| നേന്ധനം ദൃശ്യതേ ഗച്ഛത്സത്വോ ഗര്ഭാശയം തഥാ||൩||

Adhikarana satvasya narAdirUpatve kAraNam (4) · Śloka 4

നനു, സത്വോ ഭൂതാനുഗ ഏകരൂപ ഏവ| തത്കഥമനേകജാത്യാകൃത്യാ നരതുരഗോരഗഗജഗവയാദിമത്യാऽऽലിങ്ഗിതഃ സമ്പദ്യതേ ? ഇത്യസ്മിന് പര്യനുയോഗ ഇദമാഹ കാരണാനുവിധായിത്വാത്കാര്യാണാം തത്സ്വഭാവതാ| നാനായോന്യാകൃതീഃ സത്വോ ധത്തേऽതോ ദ്രുതലോഹവത്||൪||

Adhikarana strIpunnapuMsakAnAM bhede kAraNam (5) · Śloka 5

തഥാ അത ഏവ ച ശുക്രസ്യ ബാഹുല്യാജ്ജായതേ പുമാന്| രക്തസ്യ സ്ത്രീ, തയോഃ സാമ്യേ ക്ലീബഃ- |൫|

Adhikarana ekadaivAnekagarbhotpattau kAraNam (5-6) · Śloka 6

സാമ്പ്രതം യഥാऽനേകഗര്ഭത്വം തുല്യകാലം സ്യാത്തഥാ പ്രതിപാദയിതുമാഹ ശുക്രാര്തവേ പുനഃ||൫|| വായുനാ ബഹുശോ ഭിന്നേ യഥാസ്വം ബഹ്വപത്യതാ| |൬|

Adhikarana viyonivikRutAkArANAmutpattau kAraNam (6) · Śloka 6

നനു, കഥം വിയോനയോ വികൃതാകാരാശ്ച ഗര്ഭാഃ സ്യുഃ ? വിയോനിവികൃതാകാരാ ജായന്തേ വികൃതൈര്മലൈഃ||൬||

Adhikarana strINAM rajaHsrAvo mAsimAsi vIryavatputrotpattau kAraNam (7) · Śloka 7

മാസി മാസി രജഃ സ്ത്രീണാം രസജം സ്ത്രവതി ത്ര്യഹമ്| വത്സരാദ്വാദശാദൂര്ധ്വം യാതി പഞ്ചാശതഃ ക്ഷയമ്||൭||

Adhikarana garbhasyarogAdiyutatve kAraNam (8-9) · Śloka 9

പൂര്ണഷോഡശവര്ഷാ സ്ത്രീ പൂര്ണവിംശേന സങ്ഗതാ| ശുദ്ധേ ഗര്ഭാശയേ മാര്ഗേ രക്തേ ശുക്രേऽനിലേ ഹൃദി||൮|| വീര്യവന്തം സുതം സൂതേ തതോ ന്യൂനാബ്ദയോഃ പുനഃ| രോഗ്യല്പായുരധന്യോ വാ ഗര്ഭോ ഭവതി നൈവ വാ||൯||

Adhikarana SukrArtavasaMyoge~api garbhAsambhave kAraNam (10) · Śloka 10

നനു, ദമ്പത്യോഃ ശുക്രാര്തവസംയോഗേऽപി സതി ക്വചിദ്ഗര്ഭസമ്ഭൂതിര്ന ദൃശ്യതേ| തത്കഥമേതത് ? ഇത്യാശങ്ക്യേദമാഹ വാതാദികുണപഗ്രന്ഥിപൂയക്ഷീണമലാഹ്വയമ്| ബീജാസമര്ഥം രേതോസ്രമ്|൧൦|

Adhikarana svali~ggairvAtAdidoShajaSukraj~jAnam ,kuNapagranthipUyakShINamalAhvayAnAM retosrANAM kAraNAni (10-12) · Śloka 12

| സ്വലിങ്ഗൈര്ദോഷജം വദേത്||൧൦|| രക്തേന കുണപം, ശ്ലേഷ്മവാതാഭ്യാം ഗ്രന്ഥിസന്നിഭമ്| പൂയാഭം രക്തപിത്താഭ്യാം, ക്ഷീണം മാരുതപിത്തതഃ||൧൧|| കൃച്ഛ്രാണ്യേതാന്യസാധ്യം തു ത്രിദോഷം മൂത്രവിട്പ്രഭമ്| |൧൨|

Adhikarana vAtAdijAnAmupakramaH (12) · Śloka 12

ഇദാനീമുപക്രമമാഹ | കുര്യാദ്വാതാദിഭിര്ദുഷ്ടേ സ്വൌഷധമ്|൧൨|

Adhikarana kuNape upakramaH (12-13) · Śloka 13

ഇദാനീം കുണപചികിത്സാമാഹ | കുണപേ പുനഃ||൧൨|| ധാതകീപുഷ്പഖദിരദാഡിമാര്ജുനസാധിതമ്| പായയേത്സര്പിരഥവാ വിപക്വമസനാദിഭിഃ||൧൩||

Adhikarana granthisaMj~je retasyupakramaH (14) · Śloka 14

സാമ്പ്രതം ഗ്രന്ഥിസംജ്ഞേ രേതസ്യുപക്രമം ബ്രൂതേ പലാശഭസ്മാശ്മഭിദാ ഗ്രന്ഥ്യാഭേ| |൧൪|

Adhikarana pUyaretasyupakramaH (14) · Śloka 14

പൂയരേതസി| പരുഷകവടാദിഭ്യാമ്|൧൪|

Adhikarana kShINAhvayeretasyupakramaH (14) · Śloka 14

| ക്ഷീണേ ശുക്രകരീ ക്രിയാ||൧൪||

Adhikarana malasadRuSe retasyupakramaH (15) · Śloka 15

സംശുദ്ധോ വിട്പ്രഭേ സര്പിര്ഹിങ്ഗുസേവ്യാദി(ഗ്നി)സാധിതമ്| പിബേത്|൧൫|

Adhikarana granthinAmnyArtave upakrame (15) · Śloka 15

വാതദ്യാര്തവേഷു "സ്വൌഷധം കുര്യാത്" (ശ്ലോ.൧൨) ഇത്യുക്തമ്| കുണപഗ്രന്ഥ്യദ്യാര്തവേഷു വിശേഷേണ ചികിത്സാം വക്ഷ്യതി | ഗ്രന്ഥ്യാര്തവേ പാഠാവ്യോഷവൃക്ഷകജം ജലമ്||൧൫||

Adhikarana kuNapapUyAstrayorupakramaH SuddhaSukralakShaNam (16) · Śloka 16

പേയം കുണപപൂയാസ്ത്രേ ചന്ദനം വക്ഷ്യതേ തു യത്| ഗുഹ്യരോഗേ ച തത്സര്വം കാര്യം സോത്തരബസ്തികമ്||൧൬||

Adhikarana SuddhArtavalakShaNam (17-18) · Śloka 18

ബീജാസമര്ഥം രേതോസ്ത്രമഭിധായ സാമ്പ്രതം ശുദ്ധം യച്ഛുക്രാര്തവം ബീജസമര്ഥം തല്ലക്ഷാണാര്ഥമാഹ ശുക്രം ശുക്ലം ഗുരു സ്നിഗ്ധം മധുരം ബഹലം ബഹു| ഘൃതമാക്ഷികതൈലാഭം സദ്ഗര്ഭായ ആര്തവം പുനഃ||൧൭|| ലാക്ഷാരസശശാസ്ത്രാഭം ധൌതം യച്ച വിരജ്യതേ| |൧൮|

Adhikarana garbhasambhavAtpUrvamitikartavyatA (18-19) · Śloka 19

ശുദ്ധശുക്രാര്തവലക്ഷണമുക്ത്വാ, ഇദാനീം ഗര്ഭസമ്ഭവാത്പൂര്വമിതി കര്തവ്യതാമാഹ | ശുദ്ധശുക്രാര്തവം സ്വസ്ഥം സംരക്തം മിഥുനം മിഥഃ||൧൮|| സ്നേഹൈഃ പുംസവനൈഃ സ്നിഗ്ധം ശുദ്ധം ശീലിതബസ്തികമ്| |൧൯|

Adhikarana dampatyoH pRuthagupakramaH ,kShIrAdibhirnarasyopacAraH (19) · Śloka 19

| നരം വിശേഷാത്ക്ഷീരാജ്യൈര്മധുരൌഷധസംസ്കൃതൈഃ||൧൯||

Adhikarana tailAdibhirnAryAH samupacAraH (20) · Śloka 20

നാരീം തൈലേന മാഷൈശ്ച പിത്തലൈഃ സമുപാചരേത്| |൨൦|

Adhikarana strImadhikRutya garbhagrahaNayogyatA (20-21) · Śloka 21

ഊര്വോക്തസകലസാമഗ്രീയുക്താദപി മിഥുനാദ്വിശിഷ്ടകാലമന്തരേണ ഗര്ഭസ്യാസമ്ഭവ ഇതി സ്ത്രീമധികൃത്യ തദ്ഗര്ഭഗ്രഹണയോഗ്യം കാലം ദര്ശയിതുമാഹ | ക്ഷാമപ്രസന്നവദനാം സ്ഫുരച്ഛ്രോണിപയോധരാമ്||൨൦|| സ്വസ്താക്ഷികുക്ഷിം പുംസ്കാമാം വിദ്യാദൃതുമതീം സ്ത്രിയമ്| |൨൧|

Adhikarana RutAvatIte yonisa~gkocAdi (21-22) · Śloka 22

"സര്വം ച ഹേതുമദ്ബ്രൂയാത്" ഇത്യാഗമഃ, അത ആഹ | പദ്മം സങ്കോചമായാതി ദിനേऽതീതേ യഥാ, തഥാ||൨൧|| ഋതാവതീതേ യോനിഃ, സാ ശുക്രം നാതഃ പ്രതീച്ഛതി| |൨൨|

Adhikarana mAsenopacitaM raktaM vAyuryonimukhAnnudet (22-23) · Śloka 23

വിവൃതാവിവൃതമുഖത്വം ഹി യോനേര്ഗര്ഭഗ്രഹണാഗ്രഹണഹേതുഃ| തച്ച വായോഃ ക്രിയാവതഃ കാലസഹായസ്യായത്തമിത്യാഹ | മാസേനോപചിതം രക്തം ധമനീഭ്യാമൃതൌ പുനഃ||൨൨|| ഈഷത്കൃഷ്ണം വിഗന്ധം ച വായുര്യോനിമുഖാന്നുദേത്| |൨൩|

Adhikarana rajasvalayA vartanaprakAraH RutumatyAScaturthadinakRutyam (23-26) · Śloka 26

ശുദ്ധം ച രക്തം പുഷ്പസംജ്ഞമ്, ഗര്ഭാഖ്യസ്യ ഫലസ്യ ഭവിഷ്യതോऽഭിവ്യഞ്ജകത്വാത്| അത ഏവാഹ | തതഃ പുഷ്പേക്ഷണാദേവ കല്യാണധ്യായിനീ ത്ര്യഹമ്||൨൩|| മൃജാലങ്കാരരഹിതാ ദര്ഭസംസ്തരശായിനീ| ക്ഷൈരേയം യാവകം സ്തോകം കോഷ്ഠശോധനകര്ഷണമ്||൨൪|| പര്ണേ ശരാവേ ഹസ്തേ വാ ഭുഞ്ജീത ബ്രഹ്മചാരിണീ| ചതുര്ഥേऽഹ്നി തതഃ സ്നാതാ ശുക്ലമാല്യാമ്ബരാ ശുചിഃ||൨൫|| ഇച്ഛന്തീ ഭര്തൃസദൃശം പുത്രം പശ്യേത്പുരഃ പതിമ്| |൨൬|

Adhikarana Rutusthitau kAlaparimANam same putraH viShame kanyA (26-27) · Śloka 27

തത്കിം ത്ര്യഹമേവ ഋതുഃ, അത്രൈവ പുഷ്പദര്ശനാത്| അഥോത്തരകാലമപി ? ഇത്യാശങ്ക്യാഹ | ഋതുസ്തു ദ്വാദശ നിശാഃ പൂര്വാസ്തിസ്രോऽത്ര നിന്ദിതാഃ||൨൬|| ഏകാദശീ ച, യുഗ്മാസു സ്യാത്പുത്രോऽന്യാസു കന്യകാ| |൨൭|

Adhikarana putrIyavidhiH (27-28) · Śloka 28

| ഉപാധ്യായോऽഥ പുത്രീയം കുര്വീത വിധിവദ്വിധിമ്||൨൭|| നമസ്കാരപരായാസ്തു ശൂദ്രായാ മന്ത്രവര്ജിതമ്| |൨൮|

Adhikarana evaM dampatyoravaMdhyaHsaMyogaH (28) · Śloka 28

| അവന്ധ്യ ഏവം സംയോഗഃ സ്യാദപത്യം ച കാമതഃ||൨൮||

Adhikarana dampatyorekAnte maithunam (29) · Śloka 29

അത ഏവാഹ സന്തോ ഹ്യാഹുരപത്യാര്ഥം ദമ്പത്യോഃ സങ്ഗതിം രഹഃ| |൨൯|

Adhikarana durapatyasya kulA~ggAratvam (29) · Śloka 29

ന ചാപത്യമാത്രായേത്യാഹ | ദുരപത്യം കുലാങ്ഗാരോ ഗോത്രേ ജാതം മഹത്യപി||൨൯||

Adhikarana dampatyoH putracintanaprakAraH (30) · Śloka 30

ഇച്ഛേതാം യാദൃശം പുത്രം തദ്രൂപചരിതാംശ്ച തൌ| ചിന്തയേതാം ജനപദാംസ്തദാചാരപരിച്ഛദൌ||൩൦||

Adhikarana dampatyoH shayyArohAdi (31-32) · Śloka 32

കര്മാന്തേ ച പുമാന് സര്പിഃക്ഷീരശാല്യോദനാശിതഃ| പ്രാഗ്ദക്ഷിണേന പാദേന ശയയാം മൌഹൂര്തികാജ്ഞയാ||൩൧|| ആരോഹേത് സ്ത്രീ തു വാമേന തസ്യ ദക്ഷിണപാര്ശ്വതഃ| തൈലമാഷോത്തരാഹാരാ തത്ര മന്ത്രം പ്രയോജയേത്||൩൨||

Adhikarana tatramantrapAThaH (33) · Śloka 33

തദേവ മന്ത്രമാഹ.... ഔമ് ആഹിരസി ആയുരസി സര്വതഃ പ്രതിഷ്ഠാസി ധാതാ ത്വാം ദധാതു വിധാതാ ത്വാം ദധാതു ബ്രഹ്മവര്ചസാ ഭവേതി| ബ്രഹ്മാ ബൃഹസ്പതിര്വിഷ്ണുഃ സോമഃ സൂര്യസ്തഥാऽശ്വിനൌ| ഭഗോऽഥ മിത്രാവരുണൌ വീരം ദദതു മേ സുതമ്||൩൩||

Adhikarana anyonyaMsAntvanapUrvakaMsaMveSaH (34) · Śloka 34

സാന്ത്വയിത്വാ തതോऽന്യോന്യം സംവിശേതാം മുദാന്വിതൌ| ഉത്താനാ തന്മനാ യോഷിത്തിഷ്ഠേദങ്ഗൈഃ സുസംസ്ഥിതൈഃ||൩൪||

Adhikarana evaM kRute garBadhAraNam (35) · Śloka 35

കിമേവംസതി ഭവതി ? ഇത്യാഹ തഥാ ഹി ബീജം ഗൃഹ്ണാതി ദോഷൈഃ സ്വസ്ഥാനമാസ്ഥിതൈഃ| |൩൫|

Adhikarana sadyogarBayA lakShaNam (35-36) · Śloka 36

| ലിങ്ഗം തു സദ്യോഗര്ഭായാ യോന്യാ ബീജസ്യ സങ്ഗ്രഹഃ||൩൫|| തൃപ്തിര്ഗുരുത്വം സ്ഫുരണം ശുക്രാസ്രാനനുബന്ധനമ്| ഹൃദയസ്പന്ദനം തന്ദ്രാ ത്റ്ഡ്ഗ്ലാനിര്ലോമഹര്ഷണമ്||൩൬||

Adhikarana garBAvasthAH (37) · Śloka 37

ഇദാനീം ഗര്ഭസ്യാവസ്ഥാഃ പ്രദര്ശയിതുമാഹ അവ്യക്തഃ പ്രഥമേ മാസി സപ്താഹാത്കലലീഭവേത്| ഗര്ഭഃ പുംസവനാന്യത്ര പൂര്വം വ്യക്തേഃ പ്രയോജയേത്||൩൭||

Adhikarana puMsavanasya sArdhakatvam (38) · Śloka 38

നനു, "ശുദ്ധേശുക്രാര്തവേ സത്വഃ സ്വകര്മക്ലേശചോദിതഃ| ഗര്ഭഃ സമ്പദ്യതേ"(ശ്ലോ.൧) ഇത്യുക്തമ്| തത്ര യദി പ്രാക്കൃതേന കര്മണാ സ്ത്രീഗര്ഭഃ കുക്ഷിമാക്ഷിപ്തസ്തദാ പുരുഷപ്രയത്നേ സത്യപി പുംഗര്ഭഃ കര്തും ന ശക്യതേ| തസ്മാത്പുംസവനമനര്ഥകമേവേത്യാശങ്ക്യാഹ ബലീ പുരുഷകാരോ ഹി ദൈവമപ്യതിവര്തതേ| |൩൮|

Adhikarana puMsavanaprayogaH (38-39) · Śloka 39

അധുനാ പുംസവനാദിപ്രയോഗമാഹ | പുഷ്യേ പുരുഷകം ഹൈമം രാജതം വാऽഥവാऽऽയസമ്||൩൮|| കൃത്വാऽഗ്നിവര്ണം നിര്വാപ്യ ക്ഷീരേ തസ്യഞ്ജലിം പിബേത്| |൩൯|

Adhikarana puShye gauradaNDAdicaturNAM pAnam (39-40) · Śloka 40

| ഗൌരദണ്ഡമപാമാര്ഗം ജീവകര്ഷഭസൈര്യകാന്||൩൯|| പിബേത്പുഷ്യേ ജലേ പിഷ്ടാനേകദ്വിത്രിസമസ്തശഃ| |൪൦|

Adhikarana SvetabRuhatImUlasya strInAsApuTe secanam (40-41) · Śloka 41

| ക്ഷീരേണ ശ്വേതബൃഹതീമൂലം നാസാപുടേ സ്വയമ്||൪൦|| പുത്രാര്ഥം ദക്ഷിണേ സിഞ്ചേദ്വാമേ ദുഹിതൃവാഞ്ഛയാ| |൪൧|

Adhikarana putrotpAdasthitipradAnyauShadhAni (41-42) · Śloka 42

| പയസാ ലക്ഷ്മണാമൂലം പുത്രോത്പാദസ്ഥിതിപ്രദമ്||൪൧|| നാസയാऽऽസ്യേന വാ പീതം വടശുങ്ഗാഷ്ടകം തഥാ| ഓഷധീര്ജീവനീയാശ്ച ബാഹ്യാന്തരുപയോജയേത്||൪൨||

Adhikarana garBadhAraNe upacAraH (43) · Śloka 43

ഉപചാരഃ പ്രിയഹിതൈര്ഭര്ത്രാ ഭൃത്യൈശ്ച ഗര്ഭധൃക്| നവനീതഘൃതക്ഷീരൈഃ സദാ ചൈനാമുപാചരേത്||൪൩||

Adhikarana garBiNyA ativyavAyatyAgAdi (44-47) · Śloka 47

അതിവ്യവായമായാസം ഭാരം പ്രാവരണം ഗുരു| അകാലജാഗരസ്വപ്നം കഠിനോത്കടകാസനമ്||൪൪|| ശോകക്രോധഭയോദ്വേഗവേഗശ്രദ്ധാവിധാരണമ്| ഉപവാസാധ്വതീക്ഷ്ണോഷ്ണഗുരുവിഷ്ടമ്ഭിഭോജനമ്||൪൫|| രക്തം നിവസനം ശ്വഭ്രകൂപേക്ഷാം മദ്യമാമിഷമ്| ഉത്താനശയനം യച്ച സ്ത്രിയോ നേച്ഛന്തി തത്ത്യജേത്||൪൬|| തഥാ രക്തസ്ത്രുതിം ശുദ്ധിം ബസ്തിമാമാസതോऽഷ്ടമാത്| ഏഭിര്ഗര്ഭഃ സ്ത്രവേദാമഃ കുക്ഷൌ ശുഷ്യേന്മ്രിയേത വാ||൪൭||

Adhikarana vAtalAdyAhAraiH kubjAdayo garBAH (48) · Śloka 48

വാതലൈശ്ച ഭവേദ്ഗര്ഭഃ കുബ്ജാന്ധജഡവാമനഃ| പിത്തലൈഃ ഖലതിഃ പിങ്ഗഃ ശ്വിത്രീ പാണ്ഡുഃ കഫാത്മഭിഃ||൪൮||

Adhikarana mRudvAdyauShadharvyAdhijayaH (49) · Śloka 49

വ്യാധീംശ്ചാസ്യാ മൃദുസുഖൈരതീക്ഷ്ണൈരൌഷധൈര്ജയേത്| |൪൯|

Adhikarana dvitIyemAsi garBasya peSyAdyAkRutiH (49-50) · Śloka 50

പ്രഥമേ മാസ്യവ്യക്തലിങ്ഗഃ കലലാവസ്ഥോ ഗര്ഭോ ഭവേത്| ദ്വിതീയേ തു മാസി ഗര്ഭഃ കീദൃശഃ സ്യാത് ? ഇത്യാഹ | ദ്വിതീയേ മാസി കലലാദ്ധനഃ പേശ്യഥവാऽര്ബുദമ്||൪൯|| പുംസ്ത്രീക്ലീബാഃ ക്രമാത്തേഭ്യഃ| |൫൦|

Adhikarana vyakta garBasya lakShaNam (50-52) · Śloka 52

തത്ര വ്യക്തസ്യ ലക്ഷണമ്| ക്ഷാമതാ ഗരിമാ കുക്ഷേര്മൂര്ച്ഛാ ച്ഛര്ദിരരോചകഃ||൫൦|| ജൃമ്ഭാ പ്രസേകഃ സദനം രോമരാജ്യാഃ പ്രകാശനമ്| അമ്ലേഷ്ടതാ സ്തനൌ പീനൌ സസ്തന്യൌ കൃഷ്ണചൂചുകൌ||൫൧|| പാദശോഫോ വിദാഹോऽന്യേ ശ്രദ്ധാശ്ച വിവിധാത്മികാഃ| |൫൨|

Adhikarana garBiNyAH icCitahitAhitasyadeyatve kAraNam (52-53) · Śloka 53

ഗര്ഭിണ്യാശ്ച ശ്രദ്ധാസൂത്പന്നാസു കിമപഥ്യം തസ്യൈ ദേയം ന വാ ? ഇത്യേവം സംദേഹേ തദ്യുദാസാര്ഥമാഹ | മാതൃജം ഹ്യസ്യ ഹൃദയം മാതുശ്ച ഹൃദയേന തത്||൫൨|| സമ്ബദ്ധം തേന ഗര്ഭിണ്യാ നേഷ്ടം ശ്രദ്ധാവിമാനനമ്| |൫൩|

Adhikarana hitena sAkamahitamapyalpaM deyam (53) · Śloka 53

തദര്ഥമാഹ | ദേയമപ്യഹിതം തസ്യൈ ഹിതോപഹിതമല്പകമ്||൫൩||

Adhikarana ahitadAne kAraNam (54) · Śloka 54

നനു, യദ്യഹിതം തത്കസ്മാദ്ദീയതേ ? ഇത്യാഹ ശ്രദ്ധാവിഘാതാദ്ഗര്ഭസ്യ വികൃതിശ്ച്യുതിരേവ വാ| |൫൪|

Adhikarana tRutIye mAsi gAtrapa~jcakAdervyaktatvam (54-55) · Śloka 55

| വ്യക്തീഭവതി മാസേऽസ്യ തൃതീയേ ഗാത്രപഞ്ചകമ്||൫൪|| മൂര്ദ്ധാ ദ്വേ സക്ഥിനീ ബാഹൂ സര്വസൂക്ഷ്മാങ്ഗജന്മ ച| സമമേവ ഹി മൂര്ദ്ധാദ്യൈര്ജ്ഞാനം ച സുഖദുഃഖയോഃ||൫൫||

Adhikarana mAtrA~abhyavahRutAnnapAnAbhyAMgarbhavardhanaprakAraH (56) · Śloka 56

അത്ര മാത്രാऽഭ്യവഹൃതാഭ്യാമന്നപാനാഭ്യാം കഥം ഗര്ഭോ വര്ദ്ധതേ ? ഇത്യാഹ ഗര്ഭസ്യ നാഭൌ മാതുശ്ച ഹൃദി നാഡീ നിബധ്യതേ| യയാ സ പുഷ്ടിമാപ്നോതി കേദാര ഇവ കുല്യയാ||൫൬||

Adhikarana caturthapa~jcamayora~ggAnAM cetanAyASca krameNa vyaktiH (57) · Śloka 57

ചതുര്ഥേ വ്യക്തതാऽങ്ഗാനാം, ചേതനായാശ്ച പഞ്ചമേ| |൫൭|

Adhikarana ShaShThesnAyvAdInAM vyaktatA (57) · Śloka 57

| ഷഷ്ഠേ സ്നായുസിരാരോമബലവര്ണനഖത്വചാമ്||൫൭||

Adhikarana saptame sarvA~ggaiH pUrNatA (58) · Śloka 58

സര്വൈഃ സര്വാങ്ഗസമ്പൂര്ണോ ഭാവൈഃ പുഷ്യതി സപ്തമേ| |൫൮|

Adhikarana garBotpIDitA vAtAdayaH kaNDvAdikarAH (58) · Śloka 58

ഗര്ഭേണോത്പീഡിതാ ദോഷാസ്തസ്മിന് ഹൃദയമാശ്രിതാഃ| കണ്ഡൂം വിദാഹം കുര്വന്തി ഗര്ഭിണ്യാഃ കിക്കിസാനി ച||൫൮||

Adhikarana tadupaSamArthaM navanItAdi sevanam (59-62) · Śloka 62

നവനീതം ഹിതം തത്ര കോലാമ്ബുമധുരൌഷധൈഃ| സിദ്ധമല്പപടുസ്നേഹം ലഘു സ്വാദു ച ഭോജനമ്||൫൯|| ചന്ദനോശീരകല്കേന ലിമ്പേദൂരുസ്തനോദരമ്| ശ്രേഷ്ഠയാ വൈണഹരിണശശശോണിതയുക്തയാ||൬൦|| അശ്വഘ്നപത്രസിദ്ധേന തൈലേനാഭ്യജ്യ മര്ദയേത്| പടോലനിമ്ബമഞ്ജിഷ്ഠാസുരസൈഃ സേചയേത്പുനഃ||൬൧|| ദാര്വീമധുകതോയേന മൃജാം ച പരിശീലയേത്| |൬൨|

Adhikarana aShTame mAtAputrayorojasaH sa~jcArAdi (62-63) · Śloka 63

ഇദാനീമഷ്ടമേ മാസി ഗര്ഭസ്വരൂപം തത്രേതികര്തവ്യതാം ചാചഷ്ടേ | ഓജോऽഷ്ടമേ സഞ്ചരതി മാതാപുത്രൌ മുഹുഃ ക്രമാത്||൬൨|| തേന തൌ മ്ലാനമുദിതൌ തത്ര ജാതോ ന ജീവതി| ശിശുരോജോനവസ്ഥാനാന്നാരീ സംശയിതാ ഭവേത്||൬൩||

Adhikarana aShTame mAsi kShIrapeyAdi sevanam (64-65) · Śloka 65

ക്ഷീരപേയാ ച പേയാऽത്ര സഘൃതാऽന്വാസനം ഘൃതമ്| മധുരൈഃ സാധിതം ശുദ്ധ്യൈ പുരാണശകൃതസ്തഥാ||൬൪|| ശുഷ്കമൂലകകോലാമ്ലകഷായേണ പ്രശസ്യതേ| ശതാഹ്വാകല്കിതോ ബസ്തിഃ സതൈലഘൃതസൈന്ധവഃ||൬൫||

Adhikarana prasUtikAlaH (66) · Śloka 66

തസ്മിംസ്ത്വേകാഹയാതേऽപി കാലഃ സൂതേരതഃ പരമ്| |൬൬|

Adhikarana dvAdaSamAsAdUrdhvaM garBo vikArakari (66) · Śloka 66

| വര്ഷാദ്വികാരകാരീ സ്യാത്കുക്ഷൌ വാതേന ധാരിതഃ||൬൬||

Adhikarana navame snigdhaudanAdeH Sastatvam (67) · Śloka 67

ശസ്തശ്ച നവമേ മാസി സ്നിഗ്ധോ മാംസരസൌദനഃ| ബഹുസ്നേഹാ യവാഗൂര്വാ പൂര്വോക്തം ചാനുവാസനമ്||൬൭||

Adhikarana tadA yonau vAtavijayArthaM picusthApanAdi (68) · Śloka 68

തത ഏവ പിചും ചാസ്യാ യോനൌ നിത്യം നിധാപയേത്| വാതഘ്നപത്രഭങ്ഗാമ്ഭഃ ശീതം സ്നാനേऽന്വഹം ഹിതമ്||൬൮||

Adhikarana garBaprasavaparyantaM garBiNyAH sasnehA~ggatvaM (69) · Śloka 69

നിഃസ്നേഹാങ്ഗീ ന നവമാന്മാസാത്പ്രഭൃതി വാസയേത്| |൬൯|

Adhikarana putrAdyanumApakAni (69-71) · Śloka 71

ഇദാനീം ഗര്ഭിണ്യാ യൈര്ലക്ഷണൈരവ്യഭിചാരിഭിഃ പുത്രദുഹിതൃനപുംസകയമകപ്രസവോऽനുമീയതേ, താന്യാഹ | പ്രാഗ്ദക്ഷിണസ്തനസ്തന്യാ പൂര്വം തത്പാര്ശ്വചേഷ്ടിനീ||൬൯|| പുന്നാമദൌര്ഹൃദപ്രശ്നരതാ പുംസ്വപ്നദര്ശിനീ| ഉന്നതേ ദക്ഷിണേ കുക്ഷൌ ഗര്ഭേ ച പരിമണ്ഡലേ||൭൦|| പുത്രം സൂതേऽന്യഥാ കന്യാം യാ ചേച്ഛതി നൃസങ്ഗതിമ്| നൃത്യവാദിത്രഗാന്ധര്വഗന്ധമാല്യപ്രിയാ ച യാ||൭൧||

Adhikarana ShaNDaprasavalakShaNaM (72) · Śloka 72

ഇദാനീമ് ഷണ്ഢപ്രസവലക്ഷണമാഹ ക്ലീബം തത്സങ്കരേ, തത്ര മധ്യം കുക്ഷേഃ സമുന്നതമ്| |൭൨|

Adhikarana yamalagarBalakShaNam (72) · Śloka 72

| യമൌ പാര്ശ്വദ്വയോന്നാമാത്കുക്ഷൌ ദ്രോണ്യാമിവ സ്ഥിതേ||൭൨||

Adhikarana navamAsAtprAk sUtikAgRuhASrayo garBiNyAH (73) · Śloka 73

പ്രാക് ചൈവ നവമാന്മാസാത് സാ സൂതിഗൃഹമാശ്രയേത്| ദേശേ പ്രശസ്തേ സമ്ഭാരൈഃ സമ്പന്നം സാധകേऽഹനി||൭൩||

Adhikarana tadgRuhe sUtyudIkShaNam (74) · Śloka 74

തത്രോദീക്ഷേത സാ സൂതിം സൂതികാപരിവാരിതാ| |൭൪|

Adhikarana AsannaprasavAyAlakShaNam (74-76) · Śloka 76

ഇദാനീമാസന്നപ്രസവായാ ലക്ഷണമാഹ | അദ്യശ്വഃപ്രസവേ ഗ്ലാനിഃ കുക്ഷ്യക്ഷിശ്ലഥതാ ക്ലമഃ||൭൪|| അധോഗുരുത്വമരുചിഃ പ്രസേകോ ബഹുമൂത്രതാ| വേദനോരൂദരകടീപൃഷ്ഠഹൃദ്വസ്തിവങ്ക്ഷണേ||൭൫|| യോനിഭേദരുജാതോദസ്ഫുരണസ്രവണാനി ച| ആവീനാമനു ജന്മാതസ്തതോ ഗര്ഭോദകസ്ത്രുതിഃ||൭൬||

Adhikarana garbhasruteranantaraM saghRutapeyA pAnam (77-78) · Śloka 78

അഥോപസ്ഥിതഗര്ഭാം താം കൃതകൌതുകമങ്ഗലാമ്| ഹസ്തസ്ഥപുന്നാമഫലാം സ്വഭ്യക്തോഷ്ണാമ്ബുസേചിതാമ്||൭൭|| പായയേത്സഘൃതാം പേയാം| |൭൮|

Adhikarana BUSayane sthitAyA mardanAdi (78-79) · Śloka 79

തനൌ ഭൂശയനേ സ്ഥിതാമ്| ആഭുഗ്നസക്ഥിമുത്താനാമഭ്യക്താങ്ഗീം പുനഃ പുനഃ||൭൮|| അധോ നാഭേര്വിമൃദ്നീയാത്കാരയേജ്ജൃമ്ഭചങ്ക്രമമ്| |൭൯|

Adhikarana evamanuShThite Palam (79-80) · Śloka 80

കിമേവമനുഷ്ഠിതേ സതി ഭവതി ? ഇത്യാഹ | ഗര്ഭഃ പ്രയാത്യവാഗേവം, തല്ലിങ്ഗം ഹൃദ്വിമോക്ഷതഃ||൭൯|| ആവിശ്യ ജഠരം ഗര്ഭോ ബസ്തേരുപരി തിഷ്ഠതി| |൮൦|

Adhikarana garBiNyAH KaTvAropAdi (80) · Śloka 80

ആവ്യോऽഭിത്വരയന്ത്യേനാം ഖട്വാമാരോപയേത്തതഃ| ||൮൦||

Adhikarana aBya~ggAdinA yonivikAsanam (81) · Śloka 81

അഥ സമ്പീഡിതേ ഗര്ഭേ യോനിമസ്യാഃ പ്രസാരയേത്| മൃദു പൂര്വം പ്രവാഹേത ബാഢമാപ്രസവാച്ച സാ||൮൧||

Adhikarana tasyA harShotpAdanam (82) · Śloka 82

ഹര്ഷയേത്താം മുഹുഃ പുത്രജന്മശബ്ദജലാനിലൈഃ| |൮൨|

Adhikarana harShAdyutpAdane Palam (82) · Śloka 82

അഥ കിം ഹര്ഷാദ്യുത്പാദനേന സ്യാത് ? ഇത്യാഹ | പ്രത്യായാന്തി തഥാ പ്രാണാഃ സൂതിക്ലേശാവസാദിതാഃ||൮൨||

Adhikarana garBasya sa~gge kRuShNasarpanirmokena dhUpanAdi (83-87) · Śloka 87

ധൂപയേദ്ഗര്ഭസങ്ഗേ തു യോനിം കൃഷ്ണാഹികഞ്ചുകൈഃ| ഹിരണ്യപുഷ്പീമൂലം ച പാണിപാദേന ധാരയേത്||൮൩|| സുവര്ചലാം വിശല്യാം വാ ജരായ്വപതനേऽപി ച| കാര്യമേതത്തഥോത്ക്ഷിപ്യ ബാഹ്വോരേനാം വികമ്പയേത്||൮൪|| കടീമാകോടയേത്പാര്ഷ്ണ്യാ സ്ഫിജൌ ഗാഢം നിപീഡയേത്| താലുകണ്ഠം സ്പൃശേദ്വേണ്യാ മൂര്ധ്നി ദദ്യാത്സ്നുഹീപയഃ||൮൫|| ഭൂര്ജലാങ്ഗലികീതുമ്ബീസര്പത്വക്കുഷ്ഠസര്ഷപൈഃ| പൃഥഗ്ദ്വാഭ്യാം സമസ്തൈര്വാ യോനിലേപനധൂപനമ്||൮൬|| കുഷ്ഠതാലീസകല്കം വാ സുരാമണ്ഡേന പായയേത്| യൂഷേണ വാ കുലത്ഥാനാം ബാല്വജേനാസവേന വാ||൮൭||

Adhikarana tato~anuvAsanam (88-90) · Śloka 90

ശതാഹ്വാസര്ഷപാജാജീശിഗ്രുതീക്ഷ്ണകചിത്രകൈഃ| സഹിങ്ഗുകുഷ്ഠമദനൈര്മൂത്രേ ക്ഷീരേ ച സാര്ഷപമ്||൮൮|| തൈലം സിദ്ധം ഹിതം പായൌ യോന്യാം വാऽപ്യനുവാസനമ്| ശതപുഷ്പാവചാകുഷ്ഠകണാസര്ഷകല്കിതഃ||൮൯|| നിരൂഹഃ പാതയത്യാശു സസ്നേഹലവണോऽപരാമ്| തത്സങ്ഗേ ഹ്യനിലോ ഹേതുഃ സാ നിര്യാത്യാശു തജ്ജയാത്||൯൦||

Adhikarana kuSalayoShitA tasyAharaNam (91) · Śloka 91

കുശലാ പാണിനാऽക്തേന ഹരേത്ക്ലൃപ്തനഖേന വാ| |൯൧|

Adhikarana tailena mardanAdi (91) · Śloka 91

| മുക്തഗര്ഭാപരാം യോനിം തൈലേനാങ്ഗം ച മര്ദയേത്||൯൧||

Adhikarana makkalAKye roge yavakShArapAnAdi (92-93) · Śloka 93

മക്കല്ലാഖ്യേ ശിരോബസ്തികോഷ്ഠശൂലേ തു പായയേത്| സുചൂര്ണിതം യവക്ഷാരം ഘൃതേനോഷ്ണജലേന വാ||൯൨|| ധാന്യാമ്ബു വാ ഗുഡവ്യോഷത്രിജാതകരജോന്വിതമ്| |൯൩|

Adhikarana bAlasyopacAraH (93) · Śloka 93

| അഥ ബാലോപചാരേണ ബാലം യോഷിദുപാചരേത്||൯൩||

Adhikarana buBukShitAyA tailamAtrAdi pAnam (94-95) · Śloka 95

സൂതികാ ക്ഷുദ്വതീ തൈലാദ്ധൃതാദ്വാ മഹതീം പിബേത്| പഞ്ചകോലകിനീം മാത്രാമനു ചോഷ്ണം ഗുഡോദകമ്||൯൪|| വാതഘ്നൌഷധതോയം വാ, തഥാ വായുര്ന കുപ്യതി| വിശുധ്യതി ച ദുഷ്ടാസ്രം ദ്വിത്രിരാത്രമയം ക്രമഃ||൯൫||

Adhikarana snehAyogyAyAH snehaMvinA pUrvavidhiH (96) · Śloka 96

സ്നേഹായോഗ്യാ തു നിഃസ്നേഹമമുമേവ വിധിം ഭജേത്| പീതവത്യാശ്ച ജഠരം യമകാക്തം വിവേഷ്ടയേത്||൯൬||

Adhikarana snAtAyAH peyApAnam (97-99) · Śloka 99

ജീര്ണേ സ്നാതാ പിബേത്പേയാം പൂര്വോക്തൌഷധസാധിതാമ്| ത്ര്യഹാദൂര്ധ്വം വിദാര്യാദിവര്ഗക്വാഥേന സാധിതാ||൯൭|| ഹിതാ യവാഗൂഃ സ്നേഹാഢ്യാ സാത്മ്യതഃ പയസാऽഥവാ| സപ്തരാത്രാത്പരം ചാസ്യൈ ക്രമശോ ബൃംഹണം ഹിതമ്||൯൮|| ദ്വാദശാഹേऽനതിക്രാന്തേ പിശിതം നോപയോജയേത്| |൯൯|

Adhikarana sUtAyAH yatnenopacAraH (99-100) · Śloka 100

| യത്നേനോപചരേത്സൂതാം ദുഃസാധ്യോ ഹി തദാമയഃ||൯൯|| ഗര്ഭവൃദ്ധിപ്രസവരുക്ക്ലേദാസ്രസ്രുതിപീഡനൈഃ| |൧൦൦|

Adhikarana evaM sArdhamAsavidhiH (1) · Śloka 1

| ഏവം ച മാസാദധ്യര്ധാന്മുക്താഹാരാദിയന്ത്രണാ||൧൦൦|| ഗതസൂതാഭിധാനാ സ്യാത്പുനരാര്തവദര്ശനാത്| ൧൦൦ ൧/൨| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ- യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ദ്വിതീയേ ശാരീരസ്ഥാനേ ഗര്ഭാവക്രാന്തിര്നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൧||