Adhikarana bAlagrahapratiShedhAdhyAyaH||3|| (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਬਾਲਗ੍ਰਹਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|
अथातो बालग्रहप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM nAmAni (1-3) · Śloka 3
ਪੁਰਾ ਗੁਹਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਾ| ਮਨੁਸ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਗ੍ਰਹਾ ਗ੍ਰਹਾਃ||੧|| ਸ੍ਕਨ੍ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਖ਼ੋ ਮੇਸਾਖ਼੍ਯਃ ਸ਼੍ਵਗ੍ਰਹਃ ਪਿਤਸਂਜ੍ਞਿਤਃ| ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਪੂਤਨਾ ਸ਼ੀਤਪੂਤਨਾਦਸ੍ਟਿਪੂਤਨਾ||੨|| ਮੁਖ਼ਮਣ੍ਡਿਤਿਕਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ਰੇਵਤੀ ਸ਼ੁਸ੍ਕਰੇਵਤੀ| |੩|
पुरा गुहस्य रक्षार्थं निर्मिताः शूलपाणिना| मनुष्यविग्रहाः पञ्च सप्त स्त्रीविग्रहा ग्रहाः||१|| स्कन्दो विशाख़ो मेषाख़्यः श्वग्रहः पितृसंज्ञितः| शकुनिः पूतना शीतपूतनाऽदृष्टिपूतना||२|| मुख़मण्डितिका तद्वद्रेवती शुष्करेवती| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM pUrvarUpam (3) · Śloka 3
| ਤੇਸਾਂ ਗ੍ਰਹੀਸ੍ਯਤਾਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਤਂ ਰੋਦਨਂ ਜ੍ਵਰਃ||੩||
| तेषां ग्रहीष्यतां रूपं प्रततं रोदनं ज्वरः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM sAmAnyaM rUpam (4-5) · Śloka 5
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਰੂਪਮੁਤ੍ਤ੍ਰਾਸਜਮ੍ਭਾਭ੍ਰੂਕ੍ਸੇਪਦੀਨਤਾਃ| ਫੇਨਸ੍ਰਾਵੋਰ੍ਧ੍ਵਦਸ੍ਟ੍ਯੋਸ੍ਠਦਨ੍ਤਦਂਸ਼ਪ੍ਰਜਾਗਰਾਃ||੪|| ਰੋਦਨਂ ਕੂਜਨਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਵਿਦ੍ਵੇਸਃ ਸ੍ਵਰਵੈਕਤਮ੍| ਨਖ਼ੈਰਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਤਃ ਸ੍ਵਧਾਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗਵਿਲੇਖ਼ਨਮ੍||੫||
सामान्यं रूपमुत्त्रासजृम्भाभ्रूक्षेपदीनताः| फेनस्रावोर्ध्वदृष्ट्योष्ठदन्तदंशप्रजागराः||४|| रोदनं कूजनं स्तन्यविद्वेषः स्वरवैकृतम्| नख़ैरकस्मात्परितः स्वधात्र्यङ्गविलेख़नम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 skandasya lakShaNam (6-9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰੈਕਨਯਨਸ੍ਰਾਵੀ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਕ੍ਸਿਪਤੇ ਮੁਹੁਃ| ਹਤੈਕਪਕ੍ਸਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਙ੍ਗਃ ਸਸ੍ਵੇਦੋ ਨਤਕਨ੍ਧਰਃ||੬|| ਦਨ੍ਤਖ਼ਾਦੀ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸੀ ਤ੍ਰਸ੍ਯਨ੍ ਰੋਦਿਤਿ ਵਿਸ੍ਵਰਮ੍| ਵਕ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਵਮਨ੍ ਲਾਲਾਂ ਭਸ਼ਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸਤੇ||੭|| ਵਸਾਸਗ੍ਗਨ੍ਧਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਬਦ੍ਧਮੁਸ੍ਟਿਸ਼ਕਚ੍ਛਿਸ਼ੁਃ| ਚਲਿਤੈਕਾਕ੍ਸਿਗਣ੍ਡਭ੍ਰੂਃ ਸਂਰਕ੍ਤੋਭਯਲੋਚਨਃ||੮|| ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਰ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਭਵੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍| |੯|
तत्रैकनयनस्रावी शिरो विक्षिपते मुहुः| हतैकपक्षः स्तब्धाङ्गः सस्वेदो नतकन्धरः||६|| दन्तख़ादी स्तनद्वेषी त्रस्यन् रोदिति विस्वरम्| वक्रवक्त्रो वमन् लालां भृशमूर्ध्वं निरीक्षते||७|| वसासृग्गन्धिरुद्विग्नो बद्धमुष्टिशकृच्छिशुः| चलितैकाक्षिगण्डभ्रूः संरक्तोभयलोचनः||८|| स्कन्दार्तस्तेन वैकल्यं मरणं वा भवेद् ध्रुवम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2viSAkhasya lakShaNam (9-11) · Śloka 11
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਪਰਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ | ਸਂਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ੋ ਮੁਹੁਃ ਕੇਸ਼ਲੁਞ੍ਚਨਂ ਕਨ੍ਧਰਾਨਤਿਃ||੯|| ਵਿਨਮ੍ਯ ਜਮ੍ਭਮਾਣਸ੍ਯ ਸ਼ਕਵ੍ਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਫੇਨੋਦ੍ਵਮਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵੇਕ੍ਸਾ ਹਸ੍ਤਭ੍ਰੂਪਾਦਨਰ੍ਤਨਮ੍||੧੦|| ਸ੍ਤਨਸ੍ਵਜਿਹ੍ਵਾਸਨ੍ਦਂਸ਼ਸਂਰਮ੍ਭਜ੍ਵਰਜਾਗਰਾਃ| ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੧||
सम्प्रति विशाखस्य स्कन्दापस्मारापरसंज्ञस्य लक्षणमाह | संज्ञानाशो मुहुः केशलुञ्चनं कन्धरानतिः||९|| विनम्य जृम्भमाणस्य शकृव्मूत्रप्रवर्तनम्| फेनोद्वमनमूर्ध्वेक्षा हस्तभ्रूपादनर्तनम्||१०|| स्तनस्वजिह्वासन्दंशसंरम्भज्वरजागराः| पूयशोणितगन्धश्च स्कन्दापस्मारलक्षणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 meShAkhyasya lakShaNam (12-14) · Śloka 14
ਆਧ੍ਮਾਨਂ ਪਾਣਿਪਾਦਸ੍ਯ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਫੇਨਨਿਰ੍ਵਮਃ| ਤਣ੍ਮੁਸ੍ਟਿਬਨ੍ਧਾਤੀਸਾਰਸ੍ਵਰਦੈਨ੍ਯਵਿਵਰ੍ਣਤਾਃ||੧੨|| ਕੂਜਨਂ ਸ੍ਤਨਨਂ ਛਰ੍ਦਿਃ ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਜਾਗਰਾਃ| ਓਸ੍ਠਦਂਸ਼ਾਙ੍ਗਸਙ੍ਕੋਚਸ੍ਤਮ੍ਭਬਸ੍ਤਾਭਗਨ੍ਧਤਾਃ||੧੩|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਹਸਨਂ, ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਨਮਨਂ, ਜ੍ਵਰਃ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛੈਕਨੇਤ੍ਰਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਨੈਗਮੇਸਗ੍ਰਹਾਕਤਿਃ||੧੪||
आध्मानं पाणिपादस्य स्पन्दनं फेननिर्वमः| तृण्मुष्टिबन्धातीसारस्वरदैन्यविवर्णताः||१२|| कूजनं स्तननं छर्दिः कासहिध्माप्रजागराः| ओष्ठदंशाङ्गसङ्कोचस्तम्भबस्ताभगन्धताः||१३|| ऊर्ध्वं निरीक्ष्य हसनं, मध्ये विनमनं, ज्वरः| मूर्च्छैकनेत्रशोफश्च नैगमेषग्रहाकृतिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 shvagrahasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
ਕਮ੍ਪੋ ਹਸਿਤਰੋਮਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨਿਮੀਲਨਮ੍| ਬਹਿਰਾਯਾਮਨਂ ਜਿਹ੍ਵਾਦਂਸ਼ੋਨ੍ਤਃਕਣ੍ਠਕੂਜਨਮ੍||੧੫|| ਧਾਵਨਂ ਵਿਟ੍ਸਗਨ੍ਧਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨਂ ਚ ਸ਼੍ਵਵਚ੍ਛੁਨਿ| |੧੬|
कम्पो हृषितरोमत्वं स्वेदश्चक्षुर्निमीलनम्| बहिरायामनं जिह्वादंशोऽन्तःकण्ठकूजनम्||१५|| धावनं विट्सगन्धत्वं क्रोशनं च श्ववच्छुनि| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 pitRugRuhasya lakShaNam (16-18) · Śloka 18
| ਰੋਮਹਰ੍ਸੋ ਮੁਹੁਸ੍ਤ੍ਰਾਸਃ ਸਹਸਾ ਰੋਦਨਂ ਜ੍ਵਰਃ||੧੬|| ਕਾਸਾਤਿਸਾਰਵਮਥੁਜਮ੍ਭਾਤਟ੍ਸ਼ਵਗਨ੍ਦਤਾਃ| ਅਙ੍ਗੇਸ੍ਵਾਕ੍ਸੇਪਵਿਕ੍ਸੇਪਸ਼ੋਸਸ੍ਤਮ੍ਭਵਿਵਰ੍ਣਤਾਃ||੧੭|| ਮੁਸ੍ਟਿਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਰੁਤਿਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ੍ਣੋਰ੍ਬਾਲਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਃ ਪਿਤਗ੍ਰਹੇ| |੧੮|
| रोमहर्षो मुहुस्त्रासः सहसा रोदनं ज्वरः||१६|| कासातिसारवमथुजृम्भातृट्शवगन्दताः| अङ्गेष्वाक्षेपविक्षेपशोषस्तम्भविवर्णताः||१७|| मुष्टिबन्धः स्रुतिश्चाक्ष्णोर्बालस्य स्युः पितृग्रहे| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 shakunigrahasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20
| ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਤ੍ਵਮਤੀਸਾਰੋ ਜਿਹ੍ਵਾਤਾਲੁਗਲੇ ਵ੍ਰਣਾਃ||੧੮|| ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਸਦਾਹਰੁਕ੍ਪਾਕਾਃ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਸ੍ਯੁਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ| ਨਿਸ਼੍ਯਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਪਾਕੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਗੁਦੇਪਿ ਵਾ||੧੯|| ਭਯਂ ਸ਼ਕੁਨਿਗਨ੍ਧਤ੍ਵਂ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੁਨਿਗ੍ਰਹੇ| |੨੦|
| स्रस्ताङ्गत्वमतीसारो जिह्वातालुगले व्रणाः||१८|| स्फोटाः सदाहरुक्पाकाः सन्धिषु स्युः पुनःपुनः| निश्यह्नि प्रविलीयन्ते पाको वक्त्रे गुदेऽपि वा||१९|| भयं शकुनिगन्धत्वं ज्वरश्च शकुनिग्रहे| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 pUtanAyAH lakShaNam (20-21) · Śloka 21
| ਪੂਤਨਾਯਾਂ ਵਮਿਃ ਕਮ੍ਪਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਜਾਗਰਃ||੨੦|| ਹਿਧ੍ਮਾਧ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਕਦ੍ਭੇਦਃ ਪਿਪਾਸਾ ਮੂਤ੍ਰਨਿਗ੍ਰਹਃ| ਸ੍ਰਸ੍ਤਹਸ੍ਟਾਙ੍ਗਰੋਮਤ੍ਵਂ ਕਾਕਵਤ੍ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਿਤਾ||੨੧||
| पूतनायां वमिः कम्पस्तन्द्रा रात्रौ प्रजागरः||२०|| हिध्माऽऽध्मानं शकृद्भेदः पिपासा मूत्रनिग्रहः| स्रस्तहृष्टाङ्गरोमत्वं काकवत्पूतिगन्धिता||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8SItapUtanAyAH lakShaNam (22-23) · Śloka 23
ਸ਼ੀਤਪੂਤਨਯਾ ਕਮ੍ਪੋ ਰੋਦਨਂ ਤਿਰ੍ਯਗੀਕ੍ਸਣਮ੍| ਤਸ੍ਣਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜੋਤੀਸਾਰੋ ਵਸਾਵਦ੍ਵਿਸ੍ਰਗਨ੍ਧਤਾ||੨੨|| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵਮੁਸ੍ਣਤ੍ਵਮਪਰਸ੍ਯ ਚ| |੨੩|
शीतपूतनया कम्पो रोदनं तिर्यगीक्षणम्| तृष्णाऽन्त्रकूजोऽतीसारो वसावद्विस्रगन्धता||२२|| पार्श्वस्यैकस्य शीतत्वमुष्णत्वमपरस्य च| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 andhapUtanAyAH lakShaNam (23-25) · Śloka 25
| ਅਨ੍ਧਪੂਤਨਯਾ ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਜ੍ਵਰਃ ਕਾਸੋਲ੍ਪਨਿਦ੍ਰਤਾ||੨੩|| ਵਰ੍ਚਸੋ ਭੇਦਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਾਨ੍ਯਙ੍ਗਸ਼ੋਸਣਮ੍| ਦਸ੍ਟੇਃ ਸਾਦਾਤਿਰੁਕ੍ਕਣ੍ਡੂਪੋਥਕੀਜਨ੍ਮਸ਼ੂਨਤਾਃ||੨੪|| ਹਿਧ੍ਮੋਦ੍ਵੇਗਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਵਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਾਃ| ਵੇਪਥੁਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਗਨ੍ਧਤ੍ਵਮਥਵਾ ਸਾਮ੍ਲਗਨ੍ਧਤਾ||੨੫||
| अन्धपूतनया छर्दिर्ज्वरः कासोऽल्पनिद्रता||२३|| वर्चसो भेदवैवर्ण्यदौर्गन्ध्यान्यङ्गशोषणम्| दृष्टेः सादातिरुक्कण्डूपोथकीजन्मशूनताः||२४|| हिध्मोद्वेगस्तनद्वेषवैवर्ण्यस्वरतीक्ष्णताः| वेपथुर्मत्स्यगन्धत्वमथवा साम्लगन्धता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 mukhamaNDitAyAH lakShaNam (26-27) · Śloka 27
ਮੁਖਮਣ੍ਡਿਤਯਾ ਪਾਣਿਪਾਦਾਸ੍ਯਰਮਣੀਯਤਾ| ਸਿਰਾਭਿਰਸਿਤਾਭਾਭਿਰਾਚਿਤੋਦਰਤਾ ਜ੍ਵਰਃ||੨੬|| ਅਰੋਚਕੋਙ੍ਗਗ੍ਲਪਨਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਮਗਨ੍ਧਤਾ| |੨੭|
मुखमण्डितया पाणिपादास्यरमणीयता| सिराभिरसिताभाभिराचितोदरता ज्वरः||२६|| अरोचकोऽङ्गग्लपनं गोमूत्रसमगन्धता| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 revatyAH lakShaNam (27-28) · Śloka 28
| ਰੇਵਤ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਯਾਵਨੀਲਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਕ੍ਸਿਮਰ੍ਦਨਮ੍||੨੭|| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਕ੍ਸਿਵਿਕ੍ਸੇਪਵਕ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਰਕ੍ਤਤਾਃ| ਬਸ੍ਤਗਨ੍ਧੋ ਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੋਸਃ ਪੁਰੀਸਂ ਹਰਿਤਂ ਦ੍ਰਵਮ੍||੨੮||
| रेवत्यां श्यावनीलत्वं कर्णनासाक्षिमर्दनम्||२७|| कासहिध्माक्षिविक्षेपवक्रवक्त्रत्वरक्तताः| बस्तगन्धो ज्वरः शोषः पुरीषं हरितं द्रवम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 shuShkarevatyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
ਅਧੁਨਾਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਵਕ੍ਤਿ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕਰੇਵਤ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸਙ੍ਕ੍ਸਯਃ| |੨੯|
अधुनाऽसाध्यलक्षणं वक्ति जायते शुष्करेवत्यां क्रमात्सर्वाङ्गसङ्क्षयः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahANAm asAdhyalakShaNam (29-31) · Śloka 31
| ਕੇਸ਼ਸ਼ਾਤੋਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸਃ ਸ੍ਵਰਦੈਨ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਣਤਾ||੨੯|| ਰੋਦਨਂ ਗਧ੍ਰਗਨ੍ਧਤ੍ਵਂ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਉਦਰੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ ਵਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਯ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਸ਼ਕਤ੍||੩੦|| ਜਿਹ੍ਵਾਯਾ ਨਿਮ੍ਨਤਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਤਾਲੁ ਚ ਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੩੧|
| केशशातोऽन्नविद्वेषः स्वरदैन्यं विवर्णता||२९|| रोदनं गृध्रगन्धत्वं दीर्घकालानुवर्तनम्| उदरे ग्रन्थयो वृत्ता यस्य नानाविधं शकृत्||३०|| जिह्वाया निम्नता मध्ये श्यावं तालु च तं त्यजेत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkarevatyAH asAdhyalakShaNam (31-32) · Śloka 32
| ਭੁਞ੍ਜਾਨੋਨ੍ਨਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਯੋ ਬਾਲਃ ਪਰਿਹੀਯਤੇ||੩੧|| ਤਸ੍ਣਾਗਹੀਤਃ ਕ੍ਸਾਮਾਕ੍ਸੋ ਹਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਰੇਵਤੀ| |੩੨|
| भुञ्जानोऽन्नं बहुविधं यो बालः परिहीयते||३१|| तृष्णागृहीतः क्षामाक्षो हन्ति तं शुष्करेवती| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahagrahaNe trINi kAraNAni (32) · Śloka 32
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਕਾਰਣੈਰ੍ਗ੍ਰਹਾ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ | ਹਿਂਸਾਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸਾ ਗ੍ਰਹਗ੍ਰਹਣਕਾਰਣਮ੍||੩੨||
त्रिभिः कारणैर्ग्रहा गृह्णन्तीत्याह | हिंसारत्यर्चनाकाङ्क्षा ग्रहग्रहणकारणम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hiMsAtmakagrahasya lakShaNam (33-37) · Śloka 37
ਤਤ੍ਰ ਹਿਂਸਾਤ੍ਮਕੇ ਬਾਲੋ ਮਹਾਨ੍ ਵਾ ਸ੍ਰੁਤਨਾਸਿਕਃ| ਕ੍ਸਤਜਿਹ੍ਵਃ ਕ੍ਵਣੇਦ੍ਬਾਢਮਸੁਖੀ ਸਾਸ਼੍ਰੁਲੋਚਨਃ||੩੩|| ਦੁਰ੍ਵਰ੍ਣੋ ਹੀਨਵਚਨਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ| ਕ੍ਸਾਮੋ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਂ ਸ੍ਵਂ ਮਦ੍ਗਾਤਿ ਨ ਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ||੩੪|| ਹਸ੍ਤੌ ਚੋਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸਂਰਬ੍ਧੋ ਹਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾ ਪਰਮ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਾਸ੍ਠਾਦ੍ਯੈਰਗ੍ਨਿਂ ਵਾ ਦੀਪ੍ਤਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍||੩੫|| ਅਪ੍ਸੁ ਮਜ੍ਜੇਤ੍ਪਤੇਤ੍ਕੂਪੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍| ਤਡ੍ਦਾਹਮੋਹਾਨ੍ ਪੂਯਸ੍ਯ ਛਰ੍ਦਨਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੩੬|| ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਮਾਰ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਰਿਸ੍ਟੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਚ ਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੩੭|
तत्र हिंसात्मके बालो महान् वा स्रुतनासिकः| क्षतजिह्वः क्वणेद्बाढमसुखी साश्रुलोचनः||३३|| दुर्वर्णो हीनवचनः पूतिगन्धिश्च जायते| क्षामो मूत्रपुरीषं स्वं मृद्गाति न जुगुप्सते||३४|| हस्तौ चोद्यम्य संरब्धो हन्त्यात्मानं तथा परम्| तद्वच्च शस्त्रकाष्ठाद्यैरग्निं वा दीप्तमाविशेत्||३५|| अप्सु मज्जेत्पतेत्कूपे कुर्यादन्यच्च तद्विधम्| तृड्दाहमोहान् पूयस्य छर्दनं च प्रवर्तयेत्||३६|| रक्तं च सर्वमार्गेभ्यो रिष्टोत्पत्तिं च तं त्यजेत्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ratikAmagrasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਨਾਕਾਮਂ ਬ੍ਰੂਤੇ | ਰਹਃਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤਿਸਂਲਾਪਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗ੍ਭੂਸਣਪ੍ਰਿਯਃ||੩੭|| ਹਸ੍ਟਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯੋ ਰਤਿਕਾਮੇਨ ਪੀਡਿਤਃ| |੩੮|
सम्प्रत्यर्चनाकामं ब्रूते | रहःस्त्रीरतिसंलापगन्धस्रग्भूषणप्रियः||३७|| हृष्टः शान्तश्च दुःसाध्यो रतिकामेन पीडितः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arcanAkAmagrasya lakShaNam (38-40) · Śloka 40
ਅਧੁਨੈਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਹ | ਦੀਨਃ ਪਰਿਮਸ਼ਨ੍ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕੌਸ੍ਠਗਲਤਾਲੁਕਃ||੩੮|| ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸਤੇ ਰੌਤਿ ਧ੍ਯਾਯਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਦੀਨਤਾਮ੍| ਅਨ੍ਨਮਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸੇਪਿ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਤਿ ਬੁਭੁਕ੍ਸਤੇ||੩੯|| ਗਹੀਤਂ ਬਲਿਕਾਮੇਨ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਸਾਧਨਮ੍| |੪੦|
अधुनैषां चिकित्सितमाह | दीनः परिमृशन् वक्त्रं शुष्कौष्ठगलतालुकः||३८|| शङ्कितं वीक्षते रौति ध्यायत्यायाति दीनताम्| अन्नमन्नाभिलाषेऽपि दत्तं नाति बुभुक्षते||३९|| गृहीतं बलिकामेन तं विद्यात्सुखसाधनम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eShAM cikitsitaM lakShaNam (40-41) · Śloka 41
| ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਂ ਜਯੇਦ੍ਧੋਮੈਃ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤੈਃ||੪੦|| ਇਤਰੌ ਤੁ ਯਥਾਕਾਮਂ ਰਤਿਬਲ੍ਯਾਦਿਦਾਨਤਃ| |੪੧|
| हन्तुकामं जयेद्धोमैः सिद्धमन्त्रप्रवर्तितैः||४०|| इतरौ तु यथाकामं रतिबल्यादिदानतः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyagrahasya cikitsA (41-47) · Śloka 47
| ਅਥ ਸਾਧ੍ਯਗ੍ਰਹਂ ਬਾਲਂ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇ ਸ਼ਰਣੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੪੧|| ਤ੍ਰਿਰਹ੍ਨਃ ਸਿਕ੍ਤਸਂਮਸ੍ਟੇ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਲੇ| ਵਿਕੀਰ੍ਣਭੂਤਿਕੁਸੁਮਪਤ੍ਰਬੀਜਾਨ੍ਨਸਰ੍ਸਪੇ||੪੨|| ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਤੈਲਜ੍ਵਲਿਤਪ੍ਰਦੀਪਹਤਪਾਪ੍ਮਨਿ| ਵ੍ਯਵਾਯਮਦ੍ਯਪਿਸ਼ਿਤਨਿਵਤ੍ਤਪਰਿਚਾਰਕੇ||੪੩|| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਸਿਕ੍ਤਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸਾਧਿਤੇਨ ਬਲਾਨਿਮ੍ਬਵੈਜਯਨ੍ਤੀਨਪਦ੍ਰੁਮੈਃ||੪੪|| ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਕਟ੍ਵਙ੍ਗਜਮ੍ਬੂਵਰੁਣਕਟੂਤਣੈਃ| ਕਪੋਤਵਙ੍ਕਾਪਾਮਾਰ੍ਗਪਾਟਲਾਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਭਿਃ||੪੫|| ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਕਪਿਤ੍ਥਕ੍ਸੀਰਿਪਾਦਪੈਃ| ਸਕਦਮ੍ਬਕਰਞ੍ਜੈਸ਼੍ਚ, ਧੂਪਂ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਚਾਚਰੇਤ੍||੪੬|| ਦ੍ਵੀਪਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਹਿਸਿਂਹਰ੍ਕ੍ਸਚਰ੍ਮਭਿਰ੍ਘਤਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| |੪੭|
| अथ साध्यग्रहं बालं विविक्ते शरणे स्थितम्||४१|| त्रिरह्नः सिक्तसंमृष्टे सदा सन्निहितानले| विकीर्णभूतिकुसुमपत्रबीजान्नसर्षपे||४२|| रक्षोघ्नतैलज्वलितप्रदीपहतपाप्मनि| व्यवायमद्यपिशितनिवृत्तपरिचारके||४३|| पुराणसर्पिषाऽभ्यक्तं परिषिक्तं सुखाम्बुना| साधितेन बलानिम्बवैजयन्तीनृपद्रुमैः||४४|| पारिभद्रककट्वङ्गजम्बूवरुणकटूतृणैः| कपोतवङ्कापामार्गपाटलामधुशिग्रुभिः||४५|| काकजङ्घामहाश्वेताकपित्थक्षीरिपादपैः| सकदम्बकरञ्जैश्च, धूपं स्नातस्य चाचरेत्||४६|| द्वीपिव्याघ्राहिसिंहर्क्षचर्मभिर्घृतमिश्रितैः| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH pUtyAdidhUpaH (47-48) · Śloka 48
| ਪੂਤੀਦਸ਼ਾਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਵਚਾਭਲ੍ਲਾਤਦੀਪ੍ਯਕੈਃ||੪੭|| ਸਕੁਸ੍ਠੈਃ ਸਘਤੈਰ੍ਧੂਪਃ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਵਿਮੋਕ੍ਸਣਃ| |੪੮|
| पूतीदशाङ्गसिद्धार्थवचाभल्लातदीप्यकैः||४७|| सकुष्ठैः सघृतैर्धूपः सर्वग्रहविमोक्षणः| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sarShapAdidhUpaH (48-49) · Śloka 49
| ਸਰ੍ਸਪਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਮੂਲਮਸ਼੍ਵਖੁਰਾ ਵਚਾ||੪੮|| ਭੂਰ੍ਜਪਤ੍ਰਂ ਘਤਂ ਧੂਪਃ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਨਿਵਾਰਣਃ| |੪੯|
| सर्षपा निम्बपत्राणि मूलमश्वखुरा वचा||४८|| भूर्जपत्रं घृतं धूपः सर्वग्रहनिवारणः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH anantAdighRutam (49-50) · Śloka 50
| ਅਨਨ੍ਤਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਤਗਰਂ ਮਰਿਚਂ ਮਧੁਰੋ ਗਣਃ||੪੯|| ਸ਼ਗਾਲਵਿਨ੍ਨਾ ਮੁਸ੍ਤਾ ਚ ਕਲ੍ਕਿਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਰਸਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਗ੍ਰਹਜਿਤ੍ਪਰਮ੍||੫੦||
| अनन्ताम्रास्थितगरं मरिचं मधुरो गणः||४९|| शृगालविन्ना मुस्ता च कल्कितैस्तैर्घृतं पचेत्| दशमूलरसक्षीरयुक्तं तद् ग्रहजित्परम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH rAsnAdighRutam (51-53) · Śloka 53
ਰਾਸ੍ਨਾਹ੍ਯਂਸ਼ੁਮਤੀਵਦ੍ਧਪਞ੍ਚਮੂਲਬਲਾਘਨਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਾਰਿਵਾਵ੍ਯੋਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ||੫੧|| ਪਾਠਾਵਿਡਙ੍ਗਮਧੁਕਪਯਸ੍ਯਾਹਿਙ੍ਗੁਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕੈਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੈਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਸ੍ਤਤ੍ਸਤਤਂ ਹਿਤਮ੍||੫੨|| ਸਰ੍ਵਰੋਗਗ੍ਰਹਹਰਂ ਦੀਪਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣਦਮ੍| |੫੩|
रास्नाह्यंशुमतीवृद्धपञ्चमूलबलाघनात्| क्वाथे सर्पिः पचेत्पिष्टैः सारिवाव्योषचित्रकैः||५१|| पाठाविडङ्गमधुकपयस्याहिङ्गुदारुभिः| सग्रन्थिकैः सेन्द्रयवैः शिशोस्तत्सततं हितम्||५२|| सर्वरोगग्रहहरं दीपनं बलवर्णदम्| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sArivAdighRutam (53-54) · Śloka 54
| ਸਾਰਿਵਾਸੁਰਭਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਕੁਸ੍ਠਸਰ੍ਸਪੈਃ||੫੩|| ਵਚਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸੁਰਸਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਗ੍ਰਹਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਾਨੇਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਚ||੫੪||
| सारिवासुरभिब्राह्मीशङ्खिनीकुष्ठसर्षपैः||५३|| वचाश्वगन्धासुरसयुक्तैः सर्पिर्विपाचयेत्| तन्नाशयेद्ग्रहान् सर्वान् पानेनाभ्यञ्जनेन च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH goshRu~ggAdidhUpanam (55-57) · Śloka 57
ਗੋਸ਼ਙ੍ਗਚਰ੍ਮਵਾਲਾਹਿਨਿਰ੍ਮੋਕਂ ਵਸਦਂਸ਼ਵਿਟ੍| ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਜ੍ਯਕਟੁਕਾਮਦਨਂ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍||੫੫|| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਸ੍ਥਿਯਵਚ੍ਛਾਗਰੋਮਦੇਵਾਹ੍ਵਸਰ੍ਸਪਮ੍| ਮਯੂਰਪਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਵਾਸਂ ਤੁਸਕੇਸ਼ਂ ਸਰਾਮਠਮ੍||੫੬|| ਮਦ੍ਭਾਣ੍ਡੇ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਭਾਵਿਤਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਧੂਪਨਂ ਚ ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸੁ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰੇ||੫੭||
गोशृङ्गचर्मवालाहिनिर्मोकं वृषदंशविट्| निम्बपत्राज्यकटुकामदनं बृहतीद्वयम्||५५|| कार्पासास्थियवच्छागरोमदेवाह्वसर्षपम्| मयूरपत्रश्रीवासं तुषकेशं सरामठम्||५६|| मृद्भाण्डे बस्तमूत्रेण भावितं श्लक्ष्णचूर्णितम्| धूपनं च हितं सर्वभूतेषु विषमज्वरे||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH vakShyamANaM bhUtavidyoktaM ghRutAdi (58) · Śloka 58
ਘਤਾਨਿ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਯਾਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਚ| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਬਲਿਂ ਹੋਮਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍||੫੮||
घृतानि भूतविद्यायां वक्ष्यन्ते यानि तानि च| युञ्ज्यात्तथा बलिं होमं स्नपनं मन्त्रतन्त्रवित्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtIkara~jjAdisnapanam (59-60) · Śloka 60
ਪੂਤੀਕਰਞ੍ਜ(ਞ੍ਜਾਤ੍)ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਿਭ੍ਯੋ ਬਰ੍ਬਰਾਦਪਿ| ਤੁਮ੍ਬੀਵਿਸ਼ਾਲਾਰਲੁਕਸ਼ਮੀਬਿਲ੍ਵਕਪਿਤ੍ਥਤਃ||੫੯|| ਉਤ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਤੋਯਂ ਤਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਬਾਲਾਨਾਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਸ਼ਿਵਮ੍| |੬੦|
पूतीकरञ्ज(ञ्जात्)त्वक्पत्रं क्षीरिभ्यो बर्बरादपि| तुम्बीविशालारलुकशमीबिल्वकपित्थतः||५९|| उत्क्वाथ्य तोयं तद्रात्रौ बालानां स्नपनं शिवम्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravacikitsitam (60-3) · Śloka 3
| ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨ੍ ਯਥਾਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹਾਪਾਯੇਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍||੬੦|| ਬਾਲਾਮਯਨਿਸੇਧੋਕ੍ਤਭੇਸਜੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ੬੦ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਬਾਲਗ੍ਰਹਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||
| अनुबन्धान् यथाकृच्छ्रं ग्रहापायेऽप्युपद्रवान्||६०|| बालामयनिषेधोक्तभेषजैः समुपाचरेत्| ६० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने बालग्रहप्रतिषेधो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon