Adhikarana bAlagrahapratiShedhAdhyAyaH||3|| (2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಬಾಲಗ್ರಹಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨|
अथातो बालग्रहप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM nAmAni (1-3) · Śloka 3
ಪುರಾ ಗುಹಸ್ಯ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ನಿರ್ಮಿತಾಃ ಶೂಲಪಾಣಿನಾ| ಮನುಷ್ಯವಿಗ್ರಹಾಃ ಪಞ್ಚ ಸಪ್ತ ಸ್ತ್ರೀವಿಗ್ರಹಾ ಗ್ರಹಾಃ||೧|| ಸ್ಕನ್ದೋ ವಿಶಾಖೋ ಮೇಷಾಖ್ಯಃ ಶ್ವಗ್ರಹಃ ಪಿತೃಸಂಜ್ಞಿತಃ| ಶಕುನಿಃ ಪೂತನಾ ಶೀತಪೂತನಾಽದೃಷ್ಟಿಪೂತನಾ||೨|| ಮುಖಮಣ್ಡಿತಿಕಾ ತದ್ವದ್ರೇವತೀ ಶುಷ್ಕರೇವತೀ| |೩|
पुरा गुहस्य रक्षार्थं निर्मिताः शूलपाणिना| मनुष्यविग्रहाः पञ्च सप्त स्त्रीविग्रहा ग्रहाः||१|| स्कन्दो विशाख़ो मेषाख़्यः श्वग्रहः पितृसंज्ञितः| शकुनिः पूतना शीतपूतनाऽदृष्टिपूतना||२|| मुख़मण्डितिका तद्वद्रेवती शुष्करेवती| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM pUrvarUpam (3) · Śloka 3
| ತೇಷಾಂ ಗ್ರಹೀಷ್ಯತಾಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತತಂ ರೋದನಂ ಜ್ವರಃ||೩||
| तेषां ग्रहीष्यतां रूपं प्रततं रोदनं ज्वरः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvAdaSagrahANAM sAmAnyaM rUpam (4-5) · Śloka 5
ಸಾಮಾನ್ಯಂ ರೂಪಮುತ್ತ್ರಾಸಜೃಮ್ಭಾಭ್ರೂಕ್ಷೇಪದೀನತಾಃ| ಫೇನಸ್ರಾವೋರ್ಧ್ವದೃಷ್ಟ್ಯೋಷ್ಠದನ್ತದಂಶಪ್ರಜಾಗರಾಃ||೪|| ರೋದನಂ ಕೂಜನಂ ಸ್ತನ್ಯವಿದ್ವೇಷಃ ಸ್ವರವೈಕೃತಮ್| ನಖೈರಕಸ್ಮಾತ್ಪರಿತಃ ಸ್ವಧಾತ್ರ್ಯಙ್ಗವಿಲೇಖನಮ್||೫||
सामान्यं रूपमुत्त्रासजृम्भाभ्रूक्षेपदीनताः| फेनस्रावोर्ध्वदृष्ट्योष्ठदन्तदंशप्रजागराः||४|| रोदनं कूजनं स्तन्यविद्वेषः स्वरवैकृतम्| नख़ैरकस्मात्परितः स्वधात्र्यङ्गविलेख़नम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 skandasya lakShaNam (6-9) · Śloka 9
ತತ್ರೈಕನಯನಸ್ರಾವೀ ಶಿರೋ ವಿಕ್ಷಿಪತೇ ಮುಹುಃ| ಹತೈಕಪಕ್ಷಃ ಸ್ತಬ್ಧಾಙ್ಗಃ ಸಸ್ವೇದೋ ನತಕನ್ಧರಃ||೬|| ದನ್ತಖಾದೀ ಸ್ತನದ್ವೇಷೀ ತ್ರಸ್ಯನ್ ರೋದಿತಿ ವಿಸ್ವರಮ್| ವಕ್ರವಕ್ತ್ರೋ ವಮನ್ ಲಾಲಾಂ ಭೃಶಮೂರ್ಧ್ವಂ ನಿರೀಕ್ಷತೇ||೭|| ವಸಾಸೃಗ್ಗನ್ಧಿರುದ್ವಿಗ್ನೋ ಬದ್ಧಮುಷ್ಟಿಶಕೃಚ್ಛಿಶುಃ| ಚಲಿತೈಕಾಕ್ಷಿಗಣ್ಡಭ್ರೂಃ ಸಂರಕ್ತೋಭಯಲೋಚನಃ||೮|| ಸ್ಕನ್ದಾರ್ತಸ್ತೇನ ವೈಕಲ್ಯಂ ಮರಣಂ ವಾ ಭವೇದ್ ಧ್ರುವಮ್| |೯|
तत्रैकनयनस्रावी शिरो विक्षिपते मुहुः| हतैकपक्षः स्तब्धाङ्गः सस्वेदो नतकन्धरः||६|| दन्तख़ादी स्तनद्वेषी त्रस्यन् रोदिति विस्वरम्| वक्रवक्त्रो वमन् लालां भृशमूर्ध्वं निरीक्षते||७|| वसासृग्गन्धिरुद्विग्नो बद्धमुष्टिशकृच्छिशुः| चलितैकाक्षिगण्डभ्रूः संरक्तोभयलोचनः||८|| स्कन्दार्तस्तेन वैकल्यं मरणं वा भवेद् ध्रुवम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2viSAkhasya lakShaNam (9-11) · Śloka 11
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ವಿಶಾಖಸ್ಯ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಾಪರಸಂಜ್ಞಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ | ಸಂಜ್ಞಾನಾಶೋ ಮುಹುಃ ಕೇಶಲುಞ್ಚನಂ ಕನ್ಧರಾನತಿಃ||೯|| ವಿನಮ್ಯ ಜೃಮ್ಭಮಾಣಸ್ಯ ಶಕೃವ್ಮೂತ್ರಪ್ರವರ್ತನಮ್| ಫೇನೋದ್ವಮನಮೂರ್ಧ್ವೇಕ್ಷಾ ಹಸ್ತಭ್ರೂಪಾದನರ್ತನಮ್||೧೦|| ಸ್ತನಸ್ವಜಿಹ್ವಾಸನ್ದಂಶಸಂರಮ್ಭಜ್ವರಜಾಗರಾಃ| ಪೂಯಶೋಣಿತಗನ್ಧಶ್ಚ ಸ್ಕನ್ದಾಪಸ್ಮಾರಲಕ್ಷಣಮ್||೧೧||
सम्प्रति विशाखस्य स्कन्दापस्मारापरसंज्ञस्य लक्षणमाह | संज्ञानाशो मुहुः केशलुञ्चनं कन्धरानतिः||९|| विनम्य जृम्भमाणस्य शकृव्मूत्रप्रवर्तनम्| फेनोद्वमनमूर्ध्वेक्षा हस्तभ्रूपादनर्तनम्||१०|| स्तनस्वजिह्वासन्दंशसंरम्भज्वरजागराः| पूयशोणितगन्धश्च स्कन्दापस्मारलक्षणम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 meShAkhyasya lakShaNam (12-14) · Śloka 14
ಆಧ್ಮಾನಂ ಪಾಣಿಪಾದಸ್ಯ ಸ್ಪನ್ದನಂ ಫೇನನಿರ್ವಮಃ| ತೃಣ್ಮುಷ್ಟಿಬನ್ಧಾತೀಸಾರಸ್ವರದೈನ್ಯವಿವರ್ಣತಾಃ||೧೨|| ಕೂಜನಂ ಸ್ತನನಂ ಛರ್ದಿಃ ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಪ್ರಜಾಗರಾಃ| ಓಷ್ಠದಂಶಾಙ್ಗಸಙ್ಕೋಚಸ್ತಮ್ಭಬಸ್ತಾಭಗನ್ಧತಾಃ||೧೩|| ಊರ್ಧ್ವಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಹಸನಂ, ಮಧ್ಯೇ ವಿನಮನಂ, ಜ್ವರಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛೈಕನೇತ್ರಶೋಫಶ್ಚ ನೈಗಮೇಷಗ್ರಹಾಕೃತಿಃ||೧೪||
आध्मानं पाणिपादस्य स्पन्दनं फेननिर्वमः| तृण्मुष्टिबन्धातीसारस्वरदैन्यविवर्णताः||१२|| कूजनं स्तननं छर्दिः कासहिध्माप्रजागराः| ओष्ठदंशाङ्गसङ्कोचस्तम्भबस्ताभगन्धताः||१३|| ऊर्ध्वं निरीक्ष्य हसनं, मध्ये विनमनं, ज्वरः| मूर्च्छैकनेत्रशोफश्च नैगमेषग्रहाकृतिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 shvagrahasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16
ಕಮ್ಪೋ ಹೃಷಿತರೋಮತ್ವಂ ಸ್ವೇದಶ್ಚಕ್ಷುರ್ನಿಮೀಲನಮ್| ಬಹಿರಾಯಾಮನಂ ಜಿಹ್ವಾದಂಶೋಽನ್ತಃಕಣ್ಠಕೂಜನಮ್||೧೫|| ಧಾವನಂ ವಿಟ್ಸಗನ್ಧತ್ವಂ ಕ್ರೋಶನಂ ಚ ಶ್ವವಚ್ಛುನಿ| |೧೬|
कम्पो हृषितरोमत्वं स्वेदश्चक्षुर्निमीलनम्| बहिरायामनं जिह्वादंशोऽन्तःकण्ठकूजनम्||१५|| धावनं विट्सगन्धत्वं क्रोशनं च श्ववच्छुनि| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 pitRugRuhasya lakShaNam (16-18) · Śloka 18
| ರೋಮಹರ್ಷೋ ಮುಹುಸ್ತ್ರಾಸಃ ಸಹಸಾ ರೋದನಂ ಜ್ವರಃ||೧೬|| ಕಾಸಾತಿಸಾರವಮಥುಜೃಮ್ಭಾತೃಟ್ಶವಗನ್ದತಾಃ| ಅಙ್ಗೇಷ್ವಾಕ್ಷೇಪವಿಕ್ಷೇಪಶೋಷಸ್ತಮ್ಭವಿವರ್ಣತಾಃ||೧೭|| ಮುಷ್ಟಿಬನ್ಧಃ ಸ್ರುತಿಶ್ಚಾಕ್ಷ್ಣೋರ್ಬಾಲಸ್ಯ ಸ್ಯುಃ ಪಿತೃಗ್ರಹೇ| |೧೮|
| रोमहर्षो मुहुस्त्रासः सहसा रोदनं ज्वरः||१६|| कासातिसारवमथुजृम्भातृट्शवगन्दताः| अङ्गेष्वाक्षेपविक्षेपशोषस्तम्भविवर्णताः||१७|| मुष्टिबन्धः स्रुतिश्चाक्ष्णोर्बालस्य स्युः पितृग्रहे| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 shakunigrahasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20
| ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗತ್ವಮತೀಸಾರೋ ಜಿಹ್ವಾತಾಲುಗಲೇ ವ್ರಣಾಃ||೧೮|| ಸ್ಫೋಟಾಃ ಸದಾಹರುಕ್ಪಾಕಾಃ ಸನ್ಧಿಷು ಸ್ಯುಃ ಪುನಃಪುನಃ| ನಿಶ್ಯಹ್ನಿ ಪ್ರವಿಲೀಯನ್ತೇ ಪಾಕೋ ವಕ್ತ್ರೇ ಗುದೇಽಪಿ ವಾ||೧೯|| ಭಯಂ ಶಕುನಿಗನ್ಧತ್ವಂ ಜ್ವರಶ್ಚ ಶಕುನಿಗ್ರಹೇ| |೨೦|
| स्रस्ताङ्गत्वमतीसारो जिह्वातालुगले व्रणाः||१८|| स्फोटाः सदाहरुक्पाकाः सन्धिषु स्युः पुनःपुनः| निश्यह्नि प्रविलीयन्ते पाको वक्त्रे गुदेऽपि वा||१९|| भयं शकुनिगन्धत्वं ज्वरश्च शकुनिग्रहे| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 pUtanAyAH lakShaNam (20-21) · Śloka 21
| ಪೂತನಾಯಾಂ ವಮಿಃ ಕಮ್ಪಸ್ತನ್ದ್ರಾ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರಜಾಗರಃ||೨೦|| ಹಿಧ್ಮಾಽಽಧ್ಮಾನಂ ಶಕೃದ್ಭೇದಃ ಪಿಪಾಸಾ ಮೂತ್ರನಿಗ್ರಹಃ| ಸ್ರಸ್ತಹೃಷ್ಟಾಙ್ಗರೋಮತ್ವಂ ಕಾಕವತ್ಪೂತಿಗನ್ಧಿತಾ||೨೧||
| पूतनायां वमिः कम्पस्तन्द्रा रात्रौ प्रजागरः||२०|| हिध्माऽऽध्मानं शकृद्भेदः पिपासा मूत्रनिग्रहः| स्रस्तहृष्टाङ्गरोमत्वं काकवत्पूतिगन्धिता||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8SItapUtanAyAH lakShaNam (22-23) · Śloka 23
ಶೀತಪೂತನಯಾ ಕಮ್ಪೋ ರೋದನಂ ತಿರ್ಯಗೀಕ್ಷಣಮ್| ತೃಷ್ಣಾಽನ್ತ್ರಕೂಜೋಽತೀಸಾರೋ ವಸಾವದ್ವಿಸ್ರಗನ್ಧತಾ||೨೨|| ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಯೈಕಸ್ಯ ಶೀತತ್ವಮುಷ್ಣತ್ವಮಪರಸ್ಯ ಚ| |೨೩|
शीतपूतनया कम्पो रोदनं तिर्यगीक्षणम्| तृष्णाऽन्त्रकूजोऽतीसारो वसावद्विस्रगन्धता||२२|| पार्श्वस्यैकस्य शीतत्वमुष्णत्वमपरस्य च| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 andhapUtanAyAH lakShaNam (23-25) · Śloka 25
| ಅನ್ಧಪೂತನಯಾ ಛರ್ದಿರ್ಜ್ವರಃ ಕಾಸೋಽಲ್ಪನಿದ್ರತಾ||೨೩|| ವರ್ಚಸೋ ಭೇದವೈವರ್ಣ್ಯದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಾನ್ಯಙ್ಗಶೋಷಣಮ್| ದೃಷ್ಟೇಃ ಸಾದಾತಿರುಕ್ಕಣ್ಡೂಪೋಥಕೀಜನ್ಮಶೂನತಾಃ||೨೪|| ಹಿಧ್ಮೋದ್ವೇಗಸ್ತನದ್ವೇಷವೈವರ್ಣ್ಯಸ್ವರತೀಕ್ಷ್ಣತಾಃ| ವೇಪಥುರ್ಮತ್ಸ್ಯಗನ್ಧತ್ವಮಥವಾ ಸಾಮ್ಲಗನ್ಧತಾ||೨೫||
| अन्धपूतनया छर्दिर्ज्वरः कासोऽल्पनिद्रता||२३|| वर्चसो भेदवैवर्ण्यदौर्गन्ध्यान्यङ्गशोषणम्| दृष्टेः सादातिरुक्कण्डूपोथकीजन्मशूनताः||२४|| हिध्मोद्वेगस्तनद्वेषवैवर्ण्यस्वरतीक्ष्णताः| वेपथुर्मत्स्यगन्धत्वमथवा साम्लगन्धता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 mukhamaNDitAyAH lakShaNam (26-27) · Śloka 27
ಮುಖಮಣ್ಡಿತಯಾ ಪಾಣಿಪಾದಾಸ್ಯರಮಣೀಯತಾ| ಸಿರಾಭಿರಸಿತಾಭಾಭಿರಾಚಿತೋದರತಾ ಜ್ವರಃ||೨೬|| ಅರೋಚಕೋಽಙ್ಗಗ್ಲಪನಂ ಗೋಮೂತ್ರಸಮಗನ್ಧತಾ| |೨೭|
मुखमण्डितया पाणिपादास्यरमणीयता| सिराभिरसिताभाभिराचितोदरता ज्वरः||२६|| अरोचकोऽङ्गग्लपनं गोमूत्रसमगन्धता| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 revatyAH lakShaNam (27-28) · Śloka 28
| ರೇವತ್ಯಾಂ ಶ್ಯಾವನೀಲತ್ವಂ ಕರ್ಣನಾಸಾಕ್ಷಿಮರ್ದನಮ್||೨೭|| ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಕ್ಷಿವಿಕ್ಷೇಪವಕ್ರವಕ್ತ್ರತ್ವರಕ್ತತಾಃ| ಬಸ್ತಗನ್ಧೋ ಜ್ವರಃ ಶೋಷಃ ಪುರೀಷಂ ಹರಿತಂ ದ್ರವಮ್||೨೮||
| रेवत्यां श्यावनीलत्वं कर्णनासाक्षिमर्दनम्||२७|| कासहिध्माक्षिविक्षेपवक्रवक्त्रत्वरक्तताः| बस्तगन्धो ज्वरः शोषः पुरीषं हरितं द्रवम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 shuShkarevatyAH lakShaNam (29) · Śloka 29
ಅಧುನಾಽಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ತಿ ಜಾಯತೇ ಶುಷ್ಕರೇವತ್ಯಾಂ ಕ್ರಮಾತ್ಸರ್ವಾಙ್ಗಸಙ್ಕ್ಷಯಃ| |೨೯|
अधुनाऽसाध्यलक्षणं वक्ति जायते शुष्करेवत्यां क्रमात्सर्वाङ्गसङ्क्षयः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahANAm asAdhyalakShaNam (29-31) · Śloka 31
| ಕೇಶಶಾತೋಽನ್ನವಿದ್ವೇಷಃ ಸ್ವರದೈನ್ಯಂ ವಿವರ್ಣತಾ||೨೯|| ರೋದನಂ ಗೃಧ್ರಗನ್ಧತ್ವಂ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುವರ್ತನಮ್| ಉದರೇ ಗ್ರನ್ಥಯೋ ವೃತ್ತಾ ಯಸ್ಯ ನಾನಾವಿಧಂ ಶಕೃತ್||೩೦|| ಜಿಹ್ವಾಯಾ ನಿಮ್ನತಾ ಮಧ್ಯೇ ಶ್ಯಾವಂ ತಾಲು ಚ ತಂ ತ್ಯಜೇತ್| |೩೧|
| केशशातोऽन्नविद्वेषः स्वरदैन्यं विवर्णता||२९|| रोदनं गृध्रगन्धत्वं दीर्घकालानुवर्तनम्| उदरे ग्रन्थयो वृत्ता यस्य नानाविधं शकृत्||३०|| जिह्वाया निम्नता मध्ये श्यावं तालु च तं त्यजेत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkarevatyAH asAdhyalakShaNam (31-32) · Śloka 32
| ಭುಞ್ಜಾನೋಽನ್ನಂ ಬಹುವಿಧಂ ಯೋ ಬಾಲಃ ಪರಿಹೀಯತೇ||೩೧|| ತೃಷ್ಣಾಗೃಹೀತಃ ಕ್ಷಾಮಾಕ್ಷೋ ಹನ್ತಿ ತಂ ಶುಷ್ಕರೇವತೀ| |೩೨|
| भुञ्जानोऽन्नं बहुविधं यो बालः परिहीयते||३१|| तृष्णागृहीतः क्षामाक्षो हन्ति तं शुष्करेवती| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahagrahaNe trINi kAraNAni (32) · Śloka 32
ತ್ರಿಭಿಃ ಕಾರಣೈರ್ಗ್ರಹಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತೀತ್ಯಾಹ | ಹಿಂಸಾರತ್ಯರ್ಚನಾಕಾಙ್ಕ್ಷಾ ಗ್ರಹಗ್ರಹಣಕಾರಣಮ್||೩೨||
त्रिभिः कारणैर्ग्रहा गृह्णन्तीत्याह | हिंसारत्यर्चनाकाङ्क्षा ग्रहग्रहणकारणम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hiMsAtmakagrahasya lakShaNam (33-37) · Śloka 37
ತತ್ರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕೇ ಬಾಲೋ ಮಹಾನ್ ವಾ ಸ್ರುತನಾಸಿಕಃ| ಕ್ಷತಜಿಹ್ವಃ ಕ್ವಣೇದ್ಬಾಢಮಸುಖೀ ಸಾಶ್ರುಲೋಚನಃ||೩೩|| ದುರ್ವರ್ಣೋ ಹೀನವಚನಃ ಪೂತಿಗನ್ಧಿಶ್ಚ ಜಾಯತೇ| ಕ್ಷಾಮೋ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಂ ಸ್ವಂ ಮೃದ್ಗಾತಿ ನ ಜುಗುಪ್ಸತೇ||೩೪|| ಹಸ್ತೌ ಚೋದ್ಯಮ್ಯ ಸಂರಬ್ಧೋ ಹನ್ತ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ತಥಾ ಪರಮ್| ತದ್ವಚ್ಚ ಶಸ್ತ್ರಕಾಷ್ಠಾದ್ಯೈರಗ್ನಿಂ ವಾ ದೀಪ್ತಮಾವಿಶೇತ್||೩೫|| ಅಪ್ಸು ಮಜ್ಜೇತ್ಪತೇತ್ಕೂಪೇ ಕುರ್ಯಾದನ್ಯಚ್ಚ ತದ್ವಿಧಮ್| ತೃಡ್ದಾಹಮೋಹಾನ್ ಪೂಯಸ್ಯ ಛರ್ದನಂ ಚ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್||೩೬|| ರಕ್ತಂ ಚ ಸರ್ವಮಾರ್ಗೇಭ್ಯೋ ರಿಷ್ಟೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಚ ತಂ ತ್ಯಜೇತ್| |೩೭|
तत्र हिंसात्मके बालो महान् वा स्रुतनासिकः| क्षतजिह्वः क्वणेद्बाढमसुखी साश्रुलोचनः||३३|| दुर्वर्णो हीनवचनः पूतिगन्धिश्च जायते| क्षामो मूत्रपुरीषं स्वं मृद्गाति न जुगुप्सते||३४|| हस्तौ चोद्यम्य संरब्धो हन्त्यात्मानं तथा परम्| तद्वच्च शस्त्रकाष्ठाद्यैरग्निं वा दीप्तमाविशेत्||३५|| अप्सु मज्जेत्पतेत्कूपे कुर्यादन्यच्च तद्विधम्| तृड्दाहमोहान् पूयस्य छर्दनं च प्रवर्तयेत्||३६|| रक्तं च सर्वमार्गेभ्यो रिष्टोत्पत्तिं च तं त्यजेत्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ratikAmagrasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38
ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯರ್ಚನಾಕಾಮಂ ಬ್ರೂತೇ | ರಹಃಸ್ತ್ರೀರತಿಸಂಲಾಪಗನ್ಧಸ್ರಗ್ಭೂಷಣಪ್ರಿಯಃ||೩೭|| ಹೃಷ್ಟಃ ಶಾನ್ತಶ್ಚ ದುಃಸಾಧ್ಯೋ ರತಿಕಾಮೇನ ಪೀಡಿತಃ| |೩೮|
सम्प्रत्यर्चनाकामं ब्रूते | रहःस्त्रीरतिसंलापगन्धस्रग्भूषणप्रियः||३७|| हृष्टः शान्तश्च दुःसाध्यो रतिकामेन पीडितः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arcanAkAmagrasya lakShaNam (38-40) · Śloka 40
ಅಧುನೈಷಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾಹ | ದೀನಃ ಪರಿಮೃಶನ್ ವಕ್ತ್ರಂ ಶುಷ್ಕೌಷ್ಠಗಲತಾಲುಕಃ||೩೮|| ಶಙ್ಕಿತಂ ವೀಕ್ಷತೇ ರೌತಿ ಧ್ಯಾಯತ್ಯಾಯಾತಿ ದೀನತಾಮ್| ಅನ್ನಮನ್ನಾಭಿಲಾಷೇಽಪಿ ದತ್ತಂ ನಾತಿ ಬುಭುಕ್ಷತೇ||೩೯|| ಗೃಹೀತಂ ಬಲಿಕಾಮೇನ ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ಸುಖಸಾಧನಮ್| |೪೦|
अधुनैषां चिकित्सितमाह | दीनः परिमृशन् वक्त्रं शुष्कौष्ठगलतालुकः||३८|| शङ्कितं वीक्षते रौति ध्यायत्यायाति दीनताम्| अन्नमन्नाभिलाषेऽपि दत्तं नाति बुभुक्षते||३९|| गृहीतं बलिकामेन तं विद्यात्सुखसाधनम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eShAM cikitsitaM lakShaNam (40-41) · Śloka 41
| ಹನ್ತುಕಾಮಂ ಜಯೇದ್ಧೋಮೈಃ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರಪ್ರವರ್ತಿತೈಃ||೪೦|| ಇತರೌ ತು ಯಥಾಕಾಮಂ ರತಿಬಲ್ಯಾದಿದಾನತಃ| |೪೧|
| हन्तुकामं जयेद्धोमैः सिद्धमन्त्रप्रवर्तितैः||४०|| इतरौ तु यथाकामं रतिबल्यादिदानतः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyagrahasya cikitsA (41-47) · Śloka 47
| ಅಥ ಸಾಧ್ಯಗ್ರಹಂ ಬಾಲಂ ವಿವಿಕ್ತೇ ಶರಣೇ ಸ್ಥಿತಮ್||೪೧|| ತ್ರಿರಹ್ನಃ ಸಿಕ್ತಸಂಮೃಷ್ಟೇ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತಾನಲೇ| ವಿಕೀರ್ಣಭೂತಿಕುಸುಮಪತ್ರಬೀಜಾನ್ನಸರ್ಷಪೇ||೪೨|| ರಕ್ಷೋಘ್ನತೈಲಜ್ವಲಿತಪ್ರದೀಪಹತಪಾಪ್ಮನಿ| ವ್ಯವಾಯಮದ್ಯಪಿಶಿತನಿವೃತ್ತಪರಿಚಾರಕೇ||೪೩|| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಕ್ತಂ ಪರಿಷಿಕ್ತಂ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಸಾಧಿತೇನ ಬಲಾನಿಮ್ಬವೈಜಯನ್ತೀನೃಪದ್ರುಮೈಃ||೪೪|| ಪಾರಿಭದ್ರಕಕಟ್ವಙ್ಗಜಮ್ಬೂವರುಣಕಟೂತೃಣೈಃ| ಕಪೋತವಙ್ಕಾಪಾಮಾರ್ಗಪಾಟಲಾಮಧುಶಿಗ್ರುಭಿಃ||೪೫|| ಕಾಕಜಙ್ಘಾಮಹಾಶ್ವೇತಾಕಪಿತ್ಥಕ್ಷೀರಿಪಾದಪೈಃ| ಸಕದಮ್ಬಕರಞ್ಜೈಶ್ಚ, ಧೂಪಂ ಸ್ನಾತಸ್ಯ ಚಾಚರೇತ್||೪೬|| ದ್ವೀಪಿವ್ಯಾಘ್ರಾಹಿಸಿಂಹರ್ಕ್ಷಚರ್ಮಭಿರ್ಘೃತಮಿಶ್ರಿತೈಃ| |೪೭|
| अथ साध्यग्रहं बालं विविक्ते शरणे स्थितम्||४१|| त्रिरह्नः सिक्तसंमृष्टे सदा सन्निहितानले| विकीर्णभूतिकुसुमपत्रबीजान्नसर्षपे||४२|| रक्षोघ्नतैलज्वलितप्रदीपहतपाप्मनि| व्यवायमद्यपिशितनिवृत्तपरिचारके||४३|| पुराणसर्पिषाऽभ्यक्तं परिषिक्तं सुखाम्बुना| साधितेन बलानिम्बवैजयन्तीनृपद्रुमैः||४४|| पारिभद्रककट्वङ्गजम्बूवरुणकटूतृणैः| कपोतवङ्कापामार्गपाटलामधुशिग्रुभिः||४५|| काकजङ्घामहाश्वेताकपित्थक्षीरिपादपैः| सकदम्बकरञ्जैश्च, धूपं स्नातस्य चाचरेत्||४६|| द्वीपिव्याघ्राहिसिंहर्क्षचर्मभिर्घृतमिश्रितैः| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH pUtyAdidhUpaH (47-48) · Śloka 48
| ಪೂತೀದಶಾಙ್ಗಸಿದ್ಧಾರ್ಥವಚಾಭಲ್ಲಾತದೀಪ್ಯಕೈಃ||೪೭|| ಸಕುಷ್ಠೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಧೂಪಃ ಸರ್ವಗ್ರಹವಿಮೋಕ್ಷಣಃ| |೪೮|
| पूतीदशाङ्गसिद्धार्थवचाभल्लातदीप्यकैः||४७|| सकुष्ठैः सघृतैर्धूपः सर्वग्रहविमोक्षणः| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sarShapAdidhUpaH (48-49) · Śloka 49
| ಸರ್ಷಪಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಮೂಲಮಶ್ವಖುರಾ ವಚಾ||೪೮|| ಭೂರ್ಜಪತ್ರಂ ಘೃತಂ ಧೂಪಃ ಸರ್ವಗ್ರಹನಿವಾರಣಃ| |೪೯|
| सर्षपा निम्बपत्राणि मूलमश्वखुरा वचा||४८|| भूर्जपत्रं घृतं धूपः सर्वग्रहनिवारणः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH anantAdighRutam (49-50) · Śloka 50
| ಅನನ್ತಾಮ್ರಾಸ್ಥಿತಗರಂ ಮರಿಚಂ ಮಧುರೋ ಗಣಃ||೪೯|| ಶೃಗಾಲವಿನ್ನಾ ಮುಸ್ತಾ ಚ ಕಲ್ಕಿತೈಸ್ತೈರ್ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ದಶಮೂಲರಸಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಂ ತದ್ ಗ್ರಹಜಿತ್ಪರಮ್||೫೦||
| अनन्ताम्रास्थितगरं मरिचं मधुरो गणः||४९|| शृगालविन्ना मुस्ता च कल्कितैस्तैर्घृतं पचेत्| दशमूलरसक्षीरयुक्तं तद् ग्रहजित्परम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH rAsnAdighRutam (51-53) · Śloka 53
ರಾಸ್ನಾಹ್ಯಂಶುಮತೀವೃದ್ಧಪಞ್ಚಮೂಲಬಲಾಘನಾತ್| ಕ್ವಾಥೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪಚೇತ್ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಾರಿವಾವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕೈಃ||೫೧|| ಪಾಠಾವಿಡಙ್ಗಮಧುಕಪಯಸ್ಯಾಹಿಙ್ಗುದಾರುಭಿಃ| ಸಗ್ರನ್ಥಿಕೈಃ ಸೇನ್ದ್ರಯವೈಃ ಶಿಶೋಸ್ತತ್ಸತತಂ ಹಿತಮ್||೫೨|| ಸರ್ವರೋಗಗ್ರಹಹರಂ ದೀಪನಂ ಬಲವರ್ಣದಮ್| |೫೩|
रास्नाह्यंशुमतीवृद्धपञ्चमूलबलाघनात्| क्वाथे सर्पिः पचेत्पिष्टैः सारिवाव्योषचित्रकैः||५१|| पाठाविडङ्गमधुकपयस्याहिङ्गुदारुभिः| सग्रन्थिकैः सेन्द्रयवैः शिशोस्तत्सततं हितम्||५२|| सर्वरोगग्रहहरं दीपनं बलवर्णदम्| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH sArivAdighRutam (53-54) · Śloka 54
| ಸಾರಿವಾಸುರಭಿಬ್ರಾಹ್ಮೀಶಙ್ಖಿನೀಕುಷ್ಠಸರ್ಷಪೈಃ||೫೩|| ವಚಾಶ್ವಗನ್ಧಾಸುರಸಯುಕ್ತೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತನ್ನಾಶಯೇದ್ಗ್ರಹಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಾನೇನಾಭ್ಯಞ್ಜನೇನ ಚ||೫೪||
| सारिवासुरभिब्राह्मीशङ्खिनीकुष्ठसर्षपैः||५३|| वचाश्वगन्धासुरसयुक्तैः सर्पिर्विपाचयेत्| तन्नाशयेद्ग्रहान् सर्वान् पानेनाभ्यञ्जनेन च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH goshRu~ggAdidhUpanam (55-57) · Śloka 57
ಗೋಶೃಙ್ಗಚರ್ಮವಾಲಾಹಿನಿರ್ಮೋಕಂ ವೃಷದಂಶವಿಟ್| ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಜ್ಯಕಟುಕಾಮದನಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್||೫೫|| ಕಾರ್ಪಾಸಾಸ್ಥಿಯವಚ್ಛಾಗರೋಮದೇವಾಹ್ವಸರ್ಷಪಮ್| ಮಯೂರಪತ್ರಶ್ರೀವಾಸಂ ತುಷಕೇಶಂ ಸರಾಮಠಮ್||೫೬|| ಮೃದ್ಭಾಣ್ಡೇ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಭಾವಿತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಧೂಪನಂ ಚ ಹಿತಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೫೭||
गोशृङ्गचर्मवालाहिनिर्मोकं वृषदंशविट्| निम्बपत्राज्यकटुकामदनं बृहतीद्वयम्||५५|| कार्पासास्थियवच्छागरोमदेवाह्वसर्षपम्| मयूरपत्रश्रीवासं तुषकेशं सरामठम्||५६|| मृद्भाण्डे बस्तमूत्रेण भावितं श्लक्ष्णचूर्णितम्| धूपनं च हितं सर्वभूतेषु विषमज्वरे||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvagrahamokShaNaH vakShyamANaM bhUtavidyoktaM ghRutAdi (58) · Śloka 58
ಘೃತಾನಿ ಭೂತವಿದ್ಯಾಯಾಂ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಚ| ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತಥಾ ಬಲಿಂ ಹೋಮಂ ಸ್ನಪನಂ ಮನ್ತ್ರತನ್ತ್ರವಿತ್||೫೮||
घृतानि भूतविद्यायां वक्ष्यन्ते यानि तानि च| युञ्ज्यात्तथा बलिं होमं स्नपनं मन्त्रतन्त्रवित्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtIkara~jjAdisnapanam (59-60) · Śloka 60
ಪೂತೀಕರಞ್ಜ(ಞ್ಜಾತ್)ತ್ವಕ್ಪತ್ರಂ ಕ್ಷೀರಿಭ್ಯೋ ಬರ್ಬರಾದಪಿ| ತುಮ್ಬೀವಿಶಾಲಾರಲುಕಶಮೀಬಿಲ್ವಕಪಿತ್ಥತಃ||೫೯|| ಉತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ತೋಯಂ ತದ್ರಾತ್ರೌ ಬಾಲಾನಾಂ ಸ್ನಪನಂ ಶಿವಮ್| |೬೦|
पूतीकरञ्ज(ञ्जात्)त्वक्पत्रं क्षीरिभ्यो बर्बरादपि| तुम्बीविशालारलुकशमीबिल्वकपित्थतः||५९|| उत्क्वाथ्य तोयं तद्रात्रौ बालानां स्नपनं शिवम्| |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravacikitsitam (60-3) · Śloka 3
| ಅನುಬನ್ಧಾನ್ ಯಥಾಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಗ್ರಹಾಪಾಯೇಽಪ್ಯುಪದ್ರವಾನ್||೬೦|| ಬಾಲಾಮಯನಿಷೇಧೋಕ್ತಭೇಷಜೈಃ ಸಮುಪಾಚರೇತ್| ೬೦ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರ ಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರ- ಸ್ಥಾನೇ ಬಾಲಗ್ರಹಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||
| अनुबन्धान् यथाकृच्छ्रं ग्रहापायेऽप्युपद्रवान्||६०|| बालामयनिषेधोक्तभेषजैः समुपाचरेत्| ६० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविर चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने बालग्रहप्रतिषेधो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon