2. bālāmayapratiśēdhādhyāyaḥ

Adhikarana bAlAmayapratiShedhAdhyAyaH bAlastrividhaH (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಬಾಲಾಮಯಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ತ್ರಿವಿಧಃ ಕಥಿತೋ ಬಾಲಃ ಕ್ಷೀರಾನ್ನೋಭಯವರ್ತನಃ| ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ತಾಭ್ಯಾಮದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ರೋಗಸಮ್ಭವಃ|೧|

Adhikarana bAlAmayapratiShedhAdhyAyaH bAlastrividhaH (2-1) · Śloka 1

ಶುದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಂ ಲಕ್ಷಯತಿ ಅಥಾತೋ ಬಾಲಾಮಯಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ತ್ರಿವಿಧಃ ಕಥಿತೋ ಬಾಲಃ ಕ್ಷೀರಾನ್ನೋಭಯವರ್ತನಃ| ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ತಾಭ್ಯಾಮದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ರೋಗಸಮ್ಭವಃ||೧||

Adhikarana vAtaduShTastanyasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3

| ವಾತಾದ್ದುಷ್ಟಂ ತು ಪ್ಲವತೇಽಮ್ಭಸಿ||೨|| ಕಷಾಯಂ ಫೇನಿಲಂ ರೂಕ್ಷಂ ವರ್ಚೋಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧಕೃತ್| |೩|

Adhikarana pittaduShTasya lakShaNam (3) · Śloka 3

| ಪಿತ್ತಾದುಷ್ಣಾಮ್ಲಕಟುಕಂ ಪೀತರಾಜ್ಯಪ್ಸು ದಾಹಕೃತ್||೩||

Adhikarana kaphaduShTasya lakShaNam (4) · Śloka 4

ಕಫಾತ್ಸಲವಣಂ ಸಾನ್ದ್ರಂ ಜಲೇ ಮಜ್ಜತಿ ಪಿಚ್ಛಿಲಮ್| |೪|

Adhikarana dvidoShaduShTasya lakShaNam tridoShaduShTasya lakShaNam tattadduShTaM stanyaM yathAsvaM vyAdhijanakam (4-5) · Śloka 5

| ಸಂಸೃಷ್ಟಲಿಙ್ಗಂ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮ್||೪|| ಯಥಾಸ್ವಲಿಙ್ಗಾಂಸ್ತದ್ವ್ಯಾಧೀನ್ ಜನಯತ್ಯುಪಯೋಜಿತಮ್| |೫|

Adhikarana rodanAt pIDAj~jAnam (5) · Śloka 5

| ಶಿಶೋಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಮಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ರೋದನಾಲ್ಲಕ್ಷಯೇದ್ರುಜಮ್||೫||

Adhikarana pIDAsthAnaj~jAnam (6) · Śloka 6

ಸ ಯಂ ಸ್ಪೃಶೇದ್ಭೃಶಂ ದೇಶಂ ಯತ್ರ ಚ ಸ್ಪರ್ಶನಾಕ್ಷಮಃ| ತತ್ರ ವಿದ್ಯಾದ್ರುಜಂ|೬|

Adhikarana mUrdhAdau pIDAj~jAnam (6-8) · Śloka 8

| ಮೂರ್ಧ್ನಿ ರುಜಂ ಚಾಕ್ಷಿನಿಮೀಲನಾತ್||೬|| ಹೃದಿ ಜಿಹ್ವೌಷ್ಠದಶನಶ್ವಾಸಮುಷ್ಟಿನಿಪೀಡನೈಃ| ಕೋಷ್ಠೇ ವಿಬನ್ಧವಮಥುಸ್ತನದಂಶಾನ್ತ್ರಕೂಜನೈಃ||೭|| ಆಧ್ಮಾನಪೃಷ್ಠನಮನಜಠರೋನ್ನಮನೈರಪಿ| ಬಸ್ತೌ ಗುಹ್ಯೇ ಚ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗೋತ್ತ್ರಾಸದಿಗೀಕ್ಷಣೈಃ||೮||

Adhikarana dhAtryAScikitsitam (9) · Śloka 9

ಅಥ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಮಯಮ್| |೯|

Adhikarana vAtaduShTe stanye daSamUlAdi (9-10) · Śloka 10

| ತತ್ರ ವಾತಾತ್ಮಕೇ ಸ್ತನ್ಯೇ ದಶಮೂಲಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಪಿಬೇತ್||೯|| ಅಥವಾಽಗ್ನಿವಚಾಪಾಠಾಕಟುಕಾಕುಷ್ಠದೀಪ್ಯಕಮ್| ಸಭಾರ್ಗೀದಾರುಸರಲವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಕಣೋಷಣಮ್||೧೦||

Adhikarana vAtaduShTe vAtavyAdhiharaM ghRutAdi (11-12) · Śloka 12

ತತಃ ಪಿಬೇದನ್ಯತಮಂ ವಾತವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಘೃತಮ್| ಅನು ಚಾಚ್ಛಸುರಾಮೇವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಂ ಮೃದು ವಿರೇಚಯೇತ್||೧೧|| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತತಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ವೇದಾದೀಂಶ್ಚಾನಿಲಾಪಹಾನ್| |೧೨|

Adhikarana vAtaduShTe bAlArthaM rAsnAdighRutam (12-13) · Śloka 13

| ರಾಸ್ನಾಜಮೋದಾಸರಲದೇವದಾರುರಜೋನ್ವಿತಮ್||೧೨|| ಬಾಲೋ ಲಿಹ್ಯಾದ್ ಘೃತಂ ತೈರ್ವಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| |೧೩|

Adhikarana pittaduShTe stanye bAladhAtryoramRutAdikvAthAH ghRutAdIni ca (13-16) · Śloka 16

| ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇಽಮೃತಾಭೀರುಪಟೋಲೀನಿಮ್ಬಚನ್ದನಮ್||೧೩|| ಧಾತ್ರೀ ಕುಮಾರಶ್ಚ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ಸಸಾರಿವಮ್| ಅಥವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಭೂನಿಮ್ಬಕಟುರೋಹಿಣೀಃ||೧೪|| ಸಾರಿವಾದಿಂ ಪಟೋಲಾದಿಂ ಪದ್ಮಕಾದಿಂ ತಥಾ ಗಣಮ್| ಘೃತಾನ್ಯೇಭಿಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾನಿ ಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಚ ವಿರೇಚನಮ್||೧೫|| ಶೀತಾಂಶ್ಚಾಭ್ಯಙ್ಗಲೇಪಾದೀನ್ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| |೧೬|

Adhikarana SleShmaduShTe stanye yaShTyAdi ghRutam SleShmaduShTe stanayorubhayoroShThayoScalepaH (16-18) · Śloka 18

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕೇ ಪುನಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸೈನ್ಧವಯುತಂ ಕುಮಾರಂ ಪಾಯಯೇದ್ ಘೃತಮ್||೧೬|| ಸಿನ್ಧೂತ್ಥಪಿಪ್ಪಲೀಮದ್ವಾ, ಪಿಷ್ಟೈಃ, ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈರಥ| ರಾಠಪುಷ್ಪೈಃ ಸ್ತನೌ ಲಿಮ್ಪೇಚ್ಛಿಶೋಶ್ಚ ದಶನಚ್ಛದೌ||೧೭|| ಸುಖಮೇವಂ ವಮೇದ್ಬಾಲಃ| |೧೮|

Adhikarana SleShmaduShTe dhAtryA vamanAdi (18) · Śloka 18

ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಧಾತ್ರೀಂ ತು ವಾಮಯೇತ್| |೧೮|

Adhikarana tridoShaduShTe stanye kShIrAlasakarogotpattiH (18-19) · Śloka 19

| ಅಥಾಚರಿತಸಂಸರ್ಗೀ ಮುಸ್ತಾದಿಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೮|| ತದ್ವತ್ತಗರಪೃಥ್ವೀಕಾಸುರದಾರುಕಲಿಙ್ಗಕಾನ್| ಅಥವಾಽತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಪಞ್ಚಕೋಲಕಮ್||೧೯||

Adhikarana tridoShaduShTe dhAtrIbAlayorvamanam (20-23) · Śloka 23

ಸ್ತನ್ಯೇ ತ್ರಿದೋಷಮಲಿನೇ ದುರ್ಗನ್ಧ್ಯಾಮಂ ಜಲೋಪಮಮ್| ವಿಬದ್ಧಮಚ್ಛಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಫೇನಿಲಂ ಚೋಪವೇಶ್ಯತೇ||೨೦|| ಶಕೃನ್ನಾನಾವ್ಯಥಾವರ್ಣಂ, ಮೂತ್ರಂ ಪೀತಂ ಸಿತಂ ಘನಮ್| ಜ್ವರಾರೋಚಕತೃಟ್ಛರ್ದಿಶುಷ್ಕೋದ್ಗಾರವಿಜೃಮ್ಭಿಕಾಃ||೨೧|| ಅಙ್ಗಭಙ್ಗೋಽಙ್ಗವಿಕ್ಷೇಪಃ ಕೂಜನಂ ವೇಪಥುರ್ಭ್ರಮಃ| ಘ್ರಾಣಾಕ್ಷಿಮುಖಪಾಕಾದ್ಯಾ ಜಾಯನ್ತೇಽನ್ಯೇಽಪಿ ತಂ ಗದಮ್||೨೨|| ಕ್ಷೀರಾಲಸಕಮಿತ್ಯಾಹುರತ್ಯಯಂ ಚಾತಿದಾರುಣಮ್ ತತ್ರಾಶು ಧಾತ್ರೀಂ ಬಾಲಂ ಚ ವಮನೇನೋಪಪಾದಯೇತ್||೨೩||

Adhikarana tridoShaduShTe tato vacAdigaNAdyauShadham (24) · Śloka 24

ವಿಹಿತಾಯಾಂ ಚ ಸಂಸರ್ಗ್ಯಾಂ ವಚಾದಿಂ ಯೋಜಯೇದ್ಗಣಮ್| ನಿಶಾದಿಂ ವಾಽಥವಾ ಮಾದ್ರೀಪಾಠಾತಿಕ್ತಾಘನಾಮಯಾನ್||೨೪||

Adhikarana stanyadoShaharAH pATAdayaH (25) · Śloka 25

ಪಾಠಾಶುಣ್ಠ್ಯಮೃತಾತಿಕ್ತತಿಕ್ತಾದೇವಾಹ್ವಸಾರಿವಾಃ| ಸಮುಸ್ತಮೂರ್ವೇನ್ದ್ರಯವಾಃ ಸ್ತನ್ಯದೋಷಹರಾಃ ಪರಮ್||೨೫||

Adhikarana anubandhe yathArogaM cikitsitam (26) · Śloka 26

ಅನುಬನ್ಧೇ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ ಕಾಲವಿತ್| |೨೬|

Adhikarana dantodbhedo sarvarogANAM hetuH (26-27) · Śloka 27

| ದನ್ತೋದ್ಭೇದಶ್ಚ ರೋಗಾಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಕಾರಣಮ್||೨೬|| ವಿಶೇಷಾಜ್ಜವರವಿಡ್ಭೇದಕಾಸಚ್ಛರ್ದಿಶಿರೋರುಜಾಮ್| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಸ್ಯ ಪೋಥಕ್ಯಾ ವಿಸರ್ಪಸ್ಯ ಚ ಜಾಯತೇ||೨೭||

Adhikarana tatra yathAdoShaM cikitsitam (28-29) · Śloka 29

ಪೃಷ್ಠಭಙ್ಗೇ ಬಿಡಾಲಾನಾಂ ಬರ್ಹಿಣಾಂ ಚ ಶಿಖೋದ್ಗಮೇ| ದನ್ತೋದ್ಭೇದೇ ಚ ಬಾಲಾನಾಂ ನ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ದೂಯತೇ||೨೮|| ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾರೋಗಂ ಯಥೋದ್ರೇಕಂ ಯಥಾಭಯಮ್| ವಿಭಜ್ಯ ದೇಶಕಾಲಾದೀಂಸ್ತತ್ರ ಯೋಜ್ಯಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೨೯||

Adhikarana bAle~alpA bheShajamAtrA (30-31) · Śloka 31

ತ ಏವ ದೋಷಾ ದೂಷ್ಯಾಶ್ಚ ಜ್ವರಾದ್ಯಾ ವ್ಯಾಧಯಶ್ಚ ಯತ್| ಅತಸ್ತದೇವ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಮಾತ್ರಾ ತ್ವಸ್ಯ ಕನೀಯಸೀ||೩೦|| ಸೌಕುಮಾರ್ಯಾಲ್ಪಕಾಯತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಾನ್ನಾನುಪಸೇವನಾತ್| |೩೧|

Adhikarana bAle mRuduvamanam (31-32) · Śloka 32

| ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಏವ ಸದಾ ಬಾಲಾ ಘೃತಕ್ಷೀರನಿಷೇವಣಾತ್||೩೧|| ಸದ್ಯಸ್ತಾನ್ ವಮನಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಾಯಯೇನ್ಮತಿಮಾನ್ ಮೃದು| |೩೨|

Adhikarana bAle vamanApUrvaM stanyAdinA tRuptiH (32-33) · Śloka 33

| ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ತೃಪ್ತಂ ವಮಯೇತ್ ಕ್ಷೀರಕ್ಷೀರಾನ್ನಸೇವಿನಮ್||೩೨|| ಪೀತವನ್ತಂ ತನುಂ ಪೇಯಾಮನ್ನಾದಂ ಘೃತಸಂಯುತಾಮ್| |೩೩|

Adhikarana bAle virekAdisAdhye bastyAdi (33-34) · Śloka 34

| ಬಸ್ತಿಂ ಸಾಧ್ಯೇ ವಿರೇಕೇಣ, ಮರ್ಶೇನ ಪ್ರತಿಮರ್ಶನಮ್||೩೩|| ಯುಞ್ಜಯಾದ್ವಿರೇಚನಾದೀಂಸ್ತು ಧಾತ್ರ್ಯಾ ಏವ ಯಥೋದಿತಾನ್| |೩೪|

Adhikarana stanyadoShaharA mUrvAdayaH (34-35) · Śloka 35

| ಮೂರ್ವಾವ್ಯೋಷವರಾಕೋಲಜಮ್ಬೂತ್ವಕ್ದಾರುಸರ್ಷಪಾಃ||೩೪|| ಸಪಾಠಾ ಮಧುನಾ ಲೀಢಾಃ ಸ್ತನ್ಯದೋಷಹರಾಃ ಪರಮ್| |೩೫|

Adhikarana dantapAlyAH pippalyAdi pratisAraNam (35-36) · Śloka 36

| ದನ್ತಪಾಲೀಂ ಸಮಧುನಾ ಚೂರ್ಣೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೩೫|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಧಾತ್ರೀಫಲಕೃತೇನ ವಾ| |೩೬|

Adhikarana dantodbhave lAvAdirajaH (36-37) · Śloka 37

| ಲಾವತಿತ್ತಿರಿವಲ್ಲೂರರಜಃ ಪುಷ್ಪರಸದ್ರುತಮ್||೩೬|| ದ್ರುತಂ ಕರೋತಿ ಬಾಲಾನಾಂ ದನ್ತಕೇಸರವನ್ಮುಖಮ್| |೩೭|

Adhikarana dantodbhave vacAdighRutam (37-38) · Śloka 38

| ವಚಾದ್ವಿಬೃಹತೀಪಾಠಾಕಟುಕಾತಿವಿಷಾಘನೈಃ||೩೭|| ಮಧುರೈಶ್ಚ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸಿದ್ಧಂ ದಶನಜನ್ಮನಿ| |೩೮|

Adhikarana dantodbhave bAlasarvaroge rajanyAdicUrNam (38-40) · Śloka 40

| ರಜನೀದಾರುಸರಲಶ್ರೇಯಸೀಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್||೩೮|| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಶತಾಹ್ವಾ ಚ ಲೀಢಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿಷಾ| ಗ್ರಹಣೀದೀಪನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಮ್||೩೯|| ಅತೀಸಾರಜ್ವರಶ್ವಾಸಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಕಾಸನುತ್| ಬಾಲಸ್ಯ ಸರ್ವರೋಗೇಷು ಪೂಜಿತಂ ಬಲವರ್ಣದಂ||೪೦||

Adhikarana dantodbhave sama~ggAdighRutam (41-43) · Śloka 43

ಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀರೋಧ್ರಕುಟನ್ನಟಬಲಾದ್ವಯೈಃ| ಮಹಾಸಹಾಕ್ಷುದ್ರಸಹಾಮುದ್ಗಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಭಿಃ||೪೧|| ಸಕಾರ್ಪಾಸೀಫಲೈಸ್ತೋಯೇ ಸಾಧಿತೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಮ್| ಕ್ಷೀರಮಸ್ತುಯುತಂ ಹನ್ತಿ ಶೀಘ್ರಂ ದನ್ತೋದ್ಭವೋದ್ಭವಾನ್||೪೨|| ವಿವಿಧಾನಾಮಯಾನೇತದ್ವೃದ್ಧಕಾಶ್ಯಪನಿರ್ಮಿತಮ್| |೪೩|

Adhikarana dantodbhave nAtiyantraNam (43-44) · Śloka 44

| ದನ್ತೋದ್ಭವೇಷು ರೋಗೇಷು ನ ಬಾಲಮತಿಯನ್ತ್ರಯೇತ್||೪೩|| ಸ್ವಯಮಪ್ಯುಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಜಾತದನ್ತಸ್ಯ ಯದ್ಗದಾಃ| |೪೪|

Adhikarana SiSorarocakAdayo rogAH SuShkatvaM ca (44-46) · Śloka 46

| ಅತ್ಯಹಃಸ್ವಪ್ನಶೀತಾಮ್ಬುಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಸ್ತನ್ಯಸೇವಿನಃ||೪೪|| ಶಿಶೋಃ ಕಫೇನ ರುದ್ಧೇಷು ಸ್ರೋತಃಸು ರಸವಾಹಿಷು| ಅರೋಚಕಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೋ ಜ್ವರಃ ಕಾಸಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೪೫|| ಕುಮಾರಃ ಶುಷ್ಯತಿ ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಶುಕ್ಲಮುಖೇಕ್ಷಣಃ| |೪೬|

Adhikarana tatra saindhavAdicUrNam (46-47) · Śloka 47

| ಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಪಾಠಾಗಿರಿಕದಮ್ಬಕಾನ್||೪೬|| ಶುಷ್ಯತೋ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮರುಚ್ಯಾದಿಷು ಯೋಜಯೇತ್| ||೪೭||

Adhikarana tatra pa~jcakolAdicUrNam (47-48) · Śloka 48

| ಅಶೋಕರೋಹಿಣೀಯುಕ್ತಂ ಪಞ್ಚಕೋಲಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಮ್||೪೭|| ಬದರೀಧಾತಕೀಧಾತ್ರೀಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ದ್ರುತಮ್| |೪೮|

Adhikarana tatra badaryAdicUrNam tatra sthirAdighRutaM srotaHSodhanam (48-50) · Śloka 50

| ಸ್ಥಿರಾವಚಾದ್ವಿಬೃಹತೀಕಾಕೋಲೀಪಿಪ್ಪಲೀನತೈಃ||೪೮|| ನಿಚುಲೋತ್ಪಲವರ್ಷಾಭೂಭಾರ್ಗೀಮುಸ್ತೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಮಾಜ್ಯಸ್ಯ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶೋಧನಂ ಪರಮ್||೪೯|| ಸಿಮ್ಹ್ಯಶ್ವಗನ್ಧಾಸುರಸಾಕಣಾಗರ್ಭಂ ಚ ತದ್ಗುಣಮ್| |೫೦|

Adhikarana tatra yaShTyAdighRutaM shoShajit (50-51) · Śloka 51

| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಿಪ್ಪಲೀರೋಧ್ರಪದ್ಮಕೋತ್ಪಲಚನ್ದನೈಃ||೫೦|| ತಾಲೀಸಸಾರಿವಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಸಾಧಿತಂ ಶೋಷಜಿದ್ಘೃತಮ್| |೫೧|

Adhikarana tatra SRu~ggyAdighRutaM puShTikRut (51-53) · Śloka 53

| ಶೃಙ್ಗೀಮಧೂಲಿಕಾಭಾರ್ಗೀಪಿಪ್ಪಲೀದೇವದಾರುಭಿಃ||೫೧|| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದ್ವಿಕಾಕೋಲೀರಾಸ್ನರ್ಷಭಕಜೀವಕೈಃ| ಶೂರ್ಪಪರ್ಣೀವಿಡಙ್ಗೈಶ್ಚ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಮ್||೫೨|| ಶಶೋತ್ತಮಾಙ್ಗನಿರ್ಯೂಹೇ ಶುಷ್ಯತಃ ಪುಷ್ಟಿಕೃತ್ಪರಮ್| |೫೩|

Adhikarana tatra abhya~jjane vacAditailam (53-54) · Śloka 54

| ವಚಾವಯಃಸ್ಥಾತಗರಕಾಯಸ್ಥಾಚೋರಕೈಃ ಶೃತಮ್||೫೩|| ಬಸ್ತಮೂತ್ರಸುರಾಭ್ಯಾಂ ಚ ತೈಲಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್| |೫೪|

Adhikarana tatra lAkShAditailam (54-57) · Śloka 57

| ಲಾಕ್ಷಾರಸಸಮಂ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಮಸ್ತು ಚತುರ್ಗುಣಮ್||೫೪|| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾನಿಶಾದಾರುಕೌನ್ತೀಕುಷ್ಠಾಬ್ದಚನ್ದನೈಃ| ಸಮೂರ್ವಾರೋಹಿಣೀರಾಸ್ನಾಶತಾಹ್ವಾಮಧುಕೈಃ ಸಮೈಃ||೫೫|| ಸಿದ್ಧಂ ಲಾಕ್ಷಾದಿಕಂ ನಾಮ ತೈಲಮಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿದಮ್| ಬಲ್ಯಂ ಜ್ವರಕ್ಷಯೋನ್ಮಾದಶ್ವಾಸಾಪಸ್ಮಾರವಾತನುತ್||೫೬|| ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಭೂತಘ್ನಂ ಗರ್ಭಿಣೀನಾಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| |೫೭|

Adhikarana kAsajvarAdAvativiShAdilehaH (57-58) · Śloka 58

| ಮಧುನಾಽತಿವಿಷಾಶೃಙ್ಗೀಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಲೇಹಯೇಚ್ಛಿಶುಮ್||೫೭|| ಏಕಾಂ ವಾಽತಿವಿಷಾಂ ಕಾಸಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿರುಪದ್ರುತಮ್| |೫೮|

Adhikarana stanyavaminAshakA lehAH (58-60) · Śloka 60

| ಪೀತಂ ಪೀತಂ ವಮತಿ ಯಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ತಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೫೮|| ದ್ವಿವಾರ್ತಾಕೀಫಲರಸಂ ಪಞ್ಚಕೋಲಂ ಚ ಲೇಹಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಞ್ಚಲವಣಂ ಕೃಮಿಜಿತ್ಪಾರಿಭದ್ರಕಮ್||೫೯|| ತದ್ವಲ್ಲಿಹ್ಯಾತ್ತಥಾ ವ್ಯೋಷಂ ಮಷೀಂ ವಾ ರೋಮಚರ್ಮಣಾಮ್| ಲಾಭತಃ ಶಲ್ಯಕಶ್ವಾವಿದ್ಗೋಧರ್ಕ್ಷಶಿಖಿಜನ್ಮನಾಮ್||೬೦||

Adhikarana stanyavaminAshakaM ghRutam (61) · Śloka 61

ಖದಿರಾರ್ಜುನತಾಲೀಸಕುಷ್ಠಚನ್ದನಜೇ ರಸೇ| ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಮಥುಂ ವಿನಿಯಚ್ಛತಿ||೬೧||

Adhikarana tAlukaNTakasya lakShaNam (63-65) · Śloka 65

| ತಾಲುಮಾಂಸೇ ಕಫಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರುತೇ ತಾಲುಕಣ್ಟಕಮ್||೬೩|| ತೇನ ತಾಲುಪ್ರದೇಶಸ್ಯ ನಿಮ್ನತಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಜಾಯತೇ| ತಾಲುಪಾತಃ ಸ್ತನದ್ವೇಷಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ಪಾನಂ ಶಕೃದ್ದ್ರವಮ್||೬೪|| ತೃಡಾಸ್ಯಕಣ್ಡ್ವಕ್ಷಿರುಜಾ ಗ್ರೀವಾದುರ್ಧರತಾ ವಮಿಃ| |೬೫|

Adhikarana tAlukaNTakasya cikitsA (65-66) · Śloka 66

| ತತ್ರೋತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಯವಕ್ಷಾರಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್||೬೫|| ತಾಲು ತದ್ವತ್ಕಣಾಶುಣ್ಠೀಗೋಶಕೃದ್ರಸಸೈನ್ಧವೈಃ| |೬೬|

Adhikarana tAlukaNTakasya SRu~ggaberAdipuTapAkarasaH (66-67) · Śloka 67

| ಶೃಙ್ಗವೇರನಿಶಾಭೃಙ್ಗಂ ಕಲ್ಕಿತಂ ವಟಪಲ್ಲವೈಃ||೬೬|| ಬಧ್ವಾ ಗೋಶಕೃತಾ ಲಿಪ್ತಂ ಕುಕೂಲೇ ಸ್ವೇದಯೇತ್ತತಃ| ರಸೇನ ಲಿಮ್ಪೇತ್ತಾಲ್ವಾಸ್ಯಂ ನೇತ್ರೇ ಚ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್||೬೭||

Adhikarana tAlukaNTakasya harItakyAdikalkaH (68) · Śloka 68

ಹರೀತಕೀವಚಾಕುಷ್ಠಕಲ್ಕಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುತಮ್| ಪೀತ್ವಾ ಕುಮಾರಃ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಮುಚ್ಯತೇ ತಾಲುಕಣ್ಟಕಾತ್||೬೮||

Adhikarana ahipUtanasya lakShaNam ahipUtanasya cikitsA (69-70) · Śloka 70

ಮಲೋಪಲೇಪಾತ್ಸ್ವೇದಾದ್ವಾ ಗುದೇ ರಕ್ತಕಫೋದ್ಭವಃ| ತಾಮ್ರೋ ವ್ರಣೋಽನ್ತಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಜಾಯತೇ ಭೂರ್ಯುಪದ್ರವಃ||೬೯|| ಕೇಚಿತ್ತಂ ಮಾತೃಕಾದೋಷಂ ವದನ್ತ್ಯನ್ಯೇಽಹಿಪೂತನಮ್| ಪೃಷ್ಟಾರುರ್ಗುದಕುಟ್ಟಂ ಚ ಕೇಚಿಚ್ಚ ತಮನಾಮಿಕಮ್||೭೦||

Adhikarana ahipUtanasya dhAttryAH kShIraM Sodhyam (71) · Śloka 71

ತತ್ರ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಪಯಃ ಶೋಧ್ಯಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರೌಷಧೈಃ| |೭೧|

Adhikarana ahipUtanasya antarapAnakam ahipUtanasya vraNe lepAdi (71-75) · Śloka 75

| ಶೃತಶೀತಂ ಚ ಶೀತಾಮ್ಬುಯುಕ್ತಮನ್ತರಪಾನಕಮ್||೭೧|| ಸಕ್ಷೌದ್ರತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲೇನ ವ್ರಣಂ ತೇನ ಚ ಲೇಪಯೇತ್| ತ್ರಿಫಲಾಬದರೀಪ್ಲಕ್ಷತ್ವಕ್ಕ್ವಾಥಪರಿಷೇಚಿತಮ್||೭೨|| ಕಾಸೀಸರೋಚನಾತುತ್ಥಮನೋಹ್ವಾಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ಲೇಪಯೇದಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈರ್ವಾ ಚೂರ್ಣಿತೈರ್ವಾಽವಚೂರ್ಣಯೇತ್||೭೩|| ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈರಥವಾ ಯಷ್ಟೀಶಙ್ಖಸೌವೀರಕಾಞ್ಜನೈಃ| ಸಾರಿವಾಶಙ್ಖನಾಭಿಭ್ಯಾಮಸನಸ್ಯ ತ್ವಚಾಽಥವಾ||೭೪|| ರಾಗಕಣ್ಡೂತ್ಕಟೇ ಕುರ್ಯಾದ್ರಕ್ತಸ್ರಾವಂ ಜಲೌಕಸಾ| ಸರ್ವಂ ಚ ಪಿತ್ತವ್ರಣಜಿಚ್ಛಸ್ಯತೇ ಗುದಕುಟ್ಟಕೇ||೭೫||

Adhikarana mRuttikodbhave roge pAThAdighRutam (76-77) · Śloka 77

ಪಾಠಾವೇಲ್ಲದ್ವಿರಜನೀಮುಸ್ತಭಾರ್ಗೀಪುನರ್ನವೈಃ| ಸಬಿಲ್ವತ್ರ್ಯೂಷಣೈಃ ಸರ್ಪಿವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಯುತೈಃ ಶೃತಮ್||೭೬|| ಲಿಹಾನೋ ಮಾತ್ರಯಾ ರೋಗೈರ್ಮುಚ್ಯತೇ ಮೃತ್ತಿಕೋದ್ಭವೈಃ| |೭೭|

Adhikarana tattadvyAdhinAshakaH stanapralepaH (2) · Śloka 2

ವ್ಯಾಧೇರ್ಯದ್ಯಸ್ಯ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಸ್ತನಸ್ತೇನ ಪ್ರಲೇಪಿತಃ| ಸ್ಥಿತೋ ಮುಹೂರ್ತಂ ಧೌತೋಽನು ಪೀತಸ್ತಂ ತಂ ಜಯೇದ್ಗದಮ್||೭೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಬಾಲಾ- ಮಯಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||