Adhikarana bAlopacaraNIyAdhyAyaH (2) · Śloka 2
അഥാതോ ബാലോപചരണീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസൂത്രേ|൨|
अथातो बालोपचरणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya ulbAdviSodhanam bAlasya balAtailena secanam bAlasya karNamUle~aSmanorvdanam (1-2) · Śloka 2
ജാതമാത്രം വിശോധ്യോല്ബാദ്ബാലം സൈന്ധവസര്പിഷാ| പ്രസൂതിക്ലേശിതം ചാനു ബലാതൈലേന സേചയേത്||൧|| അശ്മനോര്വാദനം ചാസ്യ കര്ണമൂലേ സമാചരേത്| അഥാസ്യ ദക്ഷിണേ കര്ണേ മന്ത്രമുച്ചാരയേദിമമ്||൨||
जातमात्रं विशोध्योल्बाद्बालं सैन्धवसर्पिषा| प्रसूतिक्लेशितं चानु बलातैलेन सेचयेत्||१|| अश्मनोर्वादनं चास्य कर्णमूले समाचरेत्| अथास्य दक्षिणे कर्णे मन्त्रमुच्चारयेदिमम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya dakShiNe karNe mantroccAraNam (3-4) · Śloka 4
തമേവ മന്ത്രമാഹ "അങ്ഗാദങ്ഗാത്സമ്ഭവസി ഹൃദയാദഭിജായസേ| ആത്മാ വൈ പുത്രനാമാസി സഞ്ജീവ ശരദാം ശതമ്||൩|| ശതായുഃ ശതവര്ഷോऽസി ദീര്ഘമായുരവാപ്നുഹി| നക്ഷത്രാണി ദിശോ രാത്രിരഹശ്ച ത്വാऽഭിരക്ഷതു"||൪||
तमेव मन्त्रमाह "अङ्गादङ्गात्सम्भवसि हृदयादभिजायसे| आत्मा वै पुत्रनामासि सञ्जीव शरदां शतम्||३|| शतायुः शतवर्षोऽसि दीर्घमायुरवाप्नुहि| नक्षत्राणि दिशो रात्रिरहश्च त्वाऽभिरक्षतु"||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya nAbhyaa bandhanaM cCedanaM grIvAvasa~jjanaM kuShThatailasecanaM ca bAlasya kShIrivRukShakaShAyaadinA snApanam (5-7) · Śloka 7
സ്വസ്ഥീഭൂതസ്യ നാഭിം ച സൂത്രേണ ചതുരങ്ഗുലാത്| ബധ്ദ്വോര്ധ്വം വര്ധയിത്വാ ച ഗ്രീവായാമവസഞ്ജയേത്||൫|| നാഭിം ച കുഷ്ടതൈലേന സേചയേത്സ്നാപയേദനു| ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ സര്വഗന്ധോദകേന വാ||൬|| കോഷ്ണേന തപ്തരജതതപനീയനിമജ്ജനൈഃ| |൭|
स्वस्थीभूतस्य नाभिं च सूत्रेण चतुरङ्गुलात्| बध्द्वोर्ध्वं वर्धयित्वा च ग्रीवायामवसञ्जयेत्||५|| नाभिं च कुष्टतैलेन सेचयेत्स्नापयेदनु| क्षीरिवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा||६|| कोष्णेन तप्तरजततपनीयनिमज्जनैः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya tAlUnnamanAdi bAlasya lehaprASanam (7-9) · Śloka 9
| തതോ ദക്ഷിണതര്ജന്യാ താലൂന്നമ്യാവഗുണ്ഠയേത്||൭|| ശിരസി സ്നേഹപിചുനാ, പ്രാശ്യം ചാസ്യ പ്രയോജയേത്| ഹരേണുമാത്രം മേധായുര്ബലാര്ഥമഭിമന്ത്രിതമ്||൮|| ഐന്ദ്രീബ്രാഹ്മീവചാശങ്ഖപുഷ്പീകല്കം ഘൃതം മധു| |൯|
| ततो दक्षिणतर्जन्या तालून्नम्यावगुण्ठयेत्||७|| शिरसि स्नेहपिचुना, प्राश्यं चास्य प्रयोजयेत्| हरेणुमात्रं मेधायुर्बलार्थमभिमन्त्रितम्||८|| ऐन्द्रीब्राह्मीवचाशङ्खपुष्पीकल्कं घृतं मधु| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya cAmIkarAdi lehAntaram (9-10) · Śloka 10
| ചാമീകരവചാബ്രാഹ്മീതാപ്യപഥ്യാ രജീകൃതാഃ||൯|| ലിഹ്യാന്മധുഘൃതോപേതാ ഹേമധാത്രീരജോऽഥവാ| |൧൦|
| चामीकरवचाब्राह्मीताप्यपथ्या रजीकृताः||९|| लिह्यान्मधुघृतोपेता हेमधात्रीरजोऽथवा| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya garbhAmbhovamanam (10) · Śloka 10
| ഗര്ഭാമ്ഭഃ സൈന്ധവവതാ സര്പിഷാ വാമയേത്തതഃ||൧൦||
| गर्भाम्भः सैन्धववता सर्पिषा वामयेत्ततः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya jAtakarmANi (11) · Śloka 11
പ്രാജാപത്യേന വിധിനാ ജാതകര്മാണി കാരയേത്| |൧൧|
प्राजापत्येन विधिना जातकर्माणि कारयेत्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAM stanyapravartanadivasaH (11-12) · Śloka 12
സ്തന്യപ്രവര്തനഹേതുമാഹ | സിരാണാം ഹൃദയസ്ഥാനാം വിവൃതത്വാത് പ്രസൂതിതഃ||൧൧|| തൃതീയേऽഹ്നി ചതുര്ഥേ വാ സ്ത്രീണാം സ്തന്യം പ്രവര്തതേ| |൧൨|
स्तन्यप्रवर्तनहेतुमाह | सिराणां हृदयस्थानां विवृतत्वात् प्रसूतितः||११|| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya prathame divase madhusarpiHprASanam (12-13) · Śloka 13
| പ്രഥമേ ദിവസേ തസ്മാത്ത്രികാലം മധുസര്പിഷീ||൧൨|| അനന്താമിശ്രിതേ മന്ത്രപാവിതേ പ്രാശയേച്ഛിശുമ്| |൧൩|
| प्रथमे दिवसे तस्मात्त्रिकालं मधुसर्पिषी||१२|| अनन्तामिश्रिते मन्त्रपाविते प्राशयेच्छिशुम्| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya dvitIyAdidivase ghRutAdiprASanam (13-14) · Śloka 14
| ദ്വിതീയേ ലക്ഷ്മണാസിദ്ധം തൃതീയേ ച ഘൃതം, തതഃ||൧൩|| പ്രാങ്നിഷിദ്ധസ്തനസ്യാസ്യ തത്പാണിതലസമ്മിതമ്| സ്തന്യാനുപാനം ദ്വൌ കാലൌ നവനീതം പ്രയോജയേത്||൧൪||
| द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं तृतीये च घृतं, ततः||१३|| प्राङ्निषिद्धस्तनस्यास्य तत्पाणितलसम्मितम्| स्तन्यानुपानं द्वौ कालौ नवनीतं प्रयोजयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya mAtureva stanyaM varam mAtRustanyAbhAve vatsalAdiguNayukte dve stanyadhAtryau (15-17) · Śloka 17
മാതുരേവ പിബേത്സ്തന്യം തധ്ദ്യലം ദേഹവൃദ്ധയേ| സ്തന്യധാത്ര്യാവുഭേ കാര്യേ തദസമ്പദി വത്സലേ||൧൫|| അവ്യങ്ഗേ ബ്രഹ്മചാരിണ്യൌ വര്ണപ്രകൃതിതഃ സമേ| നീരുജേ മധ്യവയസൌ ജീവദ്വത്സേ ന ലോലുപേ||൧൬|| ഹിതാഹാരവിഹാരേണ യത്നാദുപചരേച്ച തേ| |൧൭|
मातुरेव पिबेत्स्तन्यं तध्द्यलं देहवृद्धये| स्तन्यधात्र्यावुभे कार्ये तदसम्पदि वत्सले||१५|| अव्यङ्गे ब्रह्मचारिण्यौ वर्णप्रकृतितः समे| नीरुजे मध्यवयसौ जीवद्वत्से न लोलुपे||१६|| हिताहारविहारेण यत्नादुपचरेच्च ते| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyanASahetavaH stanyavardhanahetavaH (17-18) · Śloka 18
| ശുക്ക്രോധലങ്ഘനായാസാഃ സ്തന്യനാശസ്യ ഹേതവഃ||൧൭|| സ്തന്യസ്യ സീധുവര്ജ്യാനി മദ്യാന്യാനൂപജാ രസാഃ| ക്ഷീരം ക്ഷീരിണ്യ ഓഷധ്യഃ ശോകാദേശ്ച വിപര്യയഃ||൧൮||
| शुक्क्रोधलङ्घनायासाः स्तन्यनाशस्य हेतवः||१७|| स्तन्यस्य सीधुवर्ज्यानि मद्यान्यानूपजा रसाः| क्षीरं क्षीरिण्य ओषध्यः शोकादेश्च विपर्ययः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogakaraM stanyam (19) · Śloka 19
വിരുദ്ധാഹാരഭുക്തായാഃ ക്ഷുധിതായാ വിചേതസഃ| പ്രദുഷ്ടധാതോര്ഗര്ഭിണ്യാഃ സ്തന്യം രോഗകരം ശിശോഃ||൧൯||
विरुद्धाहारभुक्तायाः क्षुधिताया विचेतसः| प्रदुष्टधातोर्गर्भिण्याः स्तन्यं रोगकरं शिशोः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stanyAbhAve CAgAdipayaH (20) · Śloka 20
സ്തന്യാഭാവേ പയശ്ഛാഗം ഗവ്യം വാ തദ്ഗുണം പിബേത്| ഹ്രസ്വേന പഞ്ചമൂലേന സ്ഥിരാഭ്യാം വാ സിതായുതമ്||൨൦||
स्तन्याभावे पयश्छागं गव्यं वा तद्गुणं पिबेत्| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन स्थिराभ्यां वा सितायुतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThyAM rAtrau jAgarAdividhiH (21) · Śloka 21
ഷഷ്ഠീം നിശാം വിശേഷേണ കൃതരക്ഷാബലിക്രിയാഃ| ജാഗൃയുര്ബാന്ധവാസ്തസ്യ ദധതഃ പരമാം മുദമ്||൨൧||
षष्ठीं निशां विशेषेण कृतरक्षाबलिक्रियाः| जागृयुर्बान्धवास्तस्य दधतः परमां मुदम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekAdaSe divase sUtikotthAnam bAlasya nAmakaraNam (22-23) · Śloka 23
ദശമേ ദിവസേ പൂര്ണേ വിധിഭിഃ സ്വകുലോചിതൈഃ| കാരയേത്സൂതികോത്ഥാനം നാമ ബാലസ്യ ചാര്ചിതമ്||൨൨|| ബിഭ്രതോऽങ്ഗൈര്മനോഹ്ലാലരോചനാഗുരുചന്ദനമ്| നക്ഷത്രദേവതായുക്തം ബാന്ധവം വാ സമാക്ഷരമ്||൨൩||
दशमे दिवसे पूर्णे विधिभिः स्वकुलोचितैः| कारयेत्सूतिकोत्थानं नाम बालस्य चार्चितम्||२२|| बिभ्रतोऽङ्गैर्मनोह्लालरोचनागुरुचन्दनम्| नक्षत्रदेवतायुक्तं बान्धवं वा समाक्षरम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya AyuHparIkShaNam bAlasya SayyAstaraNavAsAMsi (24-25) · Śloka 25
തതഃ പ്രകൃതിഭേദോക്തരൂപൈരായുഃപരീക്ഷണമ്| പ്രാഗുദക്ശിരസഃ കുര്യാത് ബാലസ്യ ജ്ഞാനവാന് ഭിഷക്||൨൪|| ശുചിധൌതോപധാനാനി നിര്വലീനി മൃദൂനി ച| ശയ്യാസ്തരണവാസാംസി രക്ഷോഘ്നൈര്ധൂപിതാനി ച||൨൫||
ततः प्रकृतिभेदोक्तरूपैरायुःपरीक्षणम्| प्रागुदक्शिरसः कुर्यात् बालस्य ज्ञानवान् भिषक्||२४|| शुचिधौतोपधानानि निर्वलीनि मृदूनि च| शय्यास्तरणवासांसि रक्षोघ्नैर्धूपितानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya vastrAdidhUpane kAkaH SastaH (26) · Śloka 26
കാകോ വിശസ്തഃ ശസ്തശ്ച ധൂപനേ ത്രിവൃതാന്വിതഃ| |൨൬|
काको विशस्तः शस्तश्च धूपने त्रिवृतान्वितः| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya maNyauShadhyAdidhAraNam (26-28) · Śloka 28
| ജീവത്ഖങ്ഗാദിശൃങ്ഗോത്ഥാന് സദാ ബാലഃ ശുഭാന് മണീന്||൨൬|| ധാരയേദൌഷധീഃ ശ്രേഷ്ഠാ ബ്രാഹ്മയൈന്ദ്രീജീവകാദികാഃ| ഹസ്താഭ്യാം ഗ്രീവയാ മൂര്ധ്നാ വിശേഷാത്സതതം വചാമ്||൨൭|| ആയുര്മേധാസ്മൃതിസ്വാസ്ഥ്യകരീം രക്ഷോഭിരക്ഷിണീമ്| |൨൮|
| जीवत्खङ्गादिशृङ्गोत्थान् सदा बालः शुभान् मणीन्||२६|| धारयेदौषधीः श्रेष्ठा ब्राह्मयैन्द्रीजीवकादिकाः| हस्ताभ्यां ग्रीवया मूर्ध्ना विशेषात्सततं वचाम्||२७|| आयुर्मेधास्मृतिस्वास्थ्यकरीं रक्षोभिरक्षिणीम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya karNavedhanamAsAH (28-29) · Śloka 29
| ഷട്സപ്താഷ്ടമമാസേഷു നീരുജസ്യ ശുഭേऽഹനി||൨൮|| കര്ണൌ ഹിമാഗമേ വിധ്യേദ്ധാത്ര്യങ്കസ്ഥസ്യ സാന്ത്വയന്| |൨൯|
| षट्सप्ताष्टममासेषु नीरुजस्य शुभेऽहनि||२८|| कर्णौ हिमागमे विध्येद्धात्र्यङ्कस्थस्य सान्त्वयन्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya karNavedhanavidhiH (29-32) · Śloka 32
കുത ഇത്യാഹ | പ്രാഗ്ദക്ഷിണം കുമാരസ്യ ഭിഷഗ്വാമം തു യോഷിതഃ||൨൯|| ദക്ഷിണേന ദധത്സൂചീം പാലിമന്യേന പാണിനാ| മധ്യതഃ കര്ണപീഠസ്യ കിഞ്ചിദ്ഗണ്ഡാശ്രയം പ്രതി||൩൦|| ജരായുമാത്രപ്രച്ഛന്നേ രവിരശ്മ്യവഭാസിതേ| ധൃതസ്യ നിശ്ചലം സമ്യഗലക്തകരസാങ്കിതേ||൩൧|| വിധ്യേദ്ദൈവകൃതേ ഛിദ്രേ സകൃദേവര്ജു ലാഘവാത്| നോര്ധ്വം ന പാര്ശ്വതോ നാധഃ|൩൨|
कुत इत्याह | प्राग्दक्षिणं कुमारस्य भिषग्वामं तु योषितः||२९|| दक्षिणेन दधत्सूचीं पालिमन्येन पाणिना| मध्यतः कर्णपीठस्य किञ्चिद्गण्डाश्रयं प्रति||३०|| जरायुमात्रप्रच्छन्ने रविरश्म्यवभासिते| धृतस्य निश्चलं सम्यगलक्तकरसाङ्किते||३१|| विध्येद्दैवकृते छिद्रे सकृदेवर्जु लाघवात्| नोर्ध्वं न पार्श्वतो नाधः|३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya karNasirAvyadhAdrAgAdayaH (32-33) · Śloka 33
| ശിരാസ്തത്ര ഹി സംശ്രിതാഃ||൩൨|| കാലികാമര്മരീരക്താഃ തദ്വ്യധാദ്രാഗരുഗ്ജ്വരാഃ| സശോഫദാഹസംരമ്ഭമന്യാസ്തമ്ഭാപതാനകാഃ||൩൩||
| शिरास्तत्र हि संश्रिताः||३२|| कालिकामर्मरीरक्ताः तद्व्यधाद्रागरुग्ज्वराः| सशोफदाहसंरम्भमन्यास्तम्भापतानकाः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya rAgAdInAM cikitsitam (34) · Śloka 34
തേഷാം യഥാമയം കുര്യാദ്വിഭജ്യാശു ചികിത്സിതമ്| |൩൪|
तेषां यथामयं कुर्याद्विभज्याशु चिकित्सितम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya uktasthAnavyadhe phalam (34) · Śloka 34
| സ്ഥാനേ വ്യധാന്ന രുധിരം ന രുഗ്രാഗാദിസമ്ഭവഃ||൩൪||
| स्थाने व्यधान्न रुधिरं न रुग्रागादिसम्भवः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya karNacCidre sUtrasthApanAdi (35-36) · Śloka 36
സ്നേഹാക്തം സൂച്യനുസ്യൂതം സൂത്രം ചാനു നിധാപയേത്| ആമതൈലേന സിഞ്ചേച്ച ബഹലാം തദ്വദാരയാ||൩൫|| വിധ്യേത്പാലീം ഹിതഭുജഃ സഞ്ചാര്യാऽഥ സ്ഥവീയസീ| വര്തിസ്ത്ര്യഹാത്തതോ രൂഢം വര്ധയേത ശനൈഃ ശനൈഃ||൩൬||
स्नेहाक्तं सूच्यनुस्यूतं सूत्रं चानु निधापयेत्| आमतैलेन सिञ्चेच्च बहलां तद्वदारया||३५|| विध्येत्पालीं हितभुजः सञ्चार्याऽथ स्थवीयसी| वर्तिस्त्र्यहात्ततो रूढं वर्धयेत शनैः शनैः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya jAtadantasya stanAdapasAraNam bAlasya annam (37) · Śloka 37
അഥൈനം ജാതദശനം ക്രമേണാപനയേത്സ്തനാത്| പൂര്വോക്തം യോജയേത്ക്ഷീരമന്നം ച ലഘു ബൃംഹണമ്||൩൭||
अथैनं जातदशनं क्रमेणापनयेत्स्तनात्| पूर्वोक्तं योजयेत्क्षीरमन्नं च लग़ु बृंहणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya apastanasya prINano modakaH (38-39) · Śloka 39
പ്രിയാലമജ്ജമധുകമധുലാജസിതോപലൈഃ| അപസ്തനസ്യ സംയോജ്യഃ പ്രീണനോ മോദകഃ ശിശോഃ||൩൮|| ദീപനോ ബാലബില്വൈലാശര്കരാലാജസക്തുഭിഃ| സങ്ഗ്രാഹീ ധാതുകീപുഷ്പശര്കരാലാജതര്പണൈഃ||൩൯||
प्रियालमज्जमधुकमधुलाजसितोपलैः| अपस्तनस्य संयोज्यः प्रीणनो मोदकः शिशोः||३८|| दीपनो बालबिल्वैलाशर्करालाजसक्तुभिः| सङ्ग्राही धातुकीपुष्पशर्करालाजतर्पणैः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasya rogajayArthaM saumyauShadhopacAra (40) · Śloka 40
രോഗാംശ്ചാസ്യ ജയേത്സോമ്യൈര്ഭേഷജൈരവിഷാദകൈഃ| അന്യത്രാത്യയികാദ്വ്യാഘേര്വിരേകം സുതരാം ത്യജേത്||൪൦||
रोगांश्चास्य जयेत्सोम्यैर्भेषजैरविषादकैः| अन्यत्रात्ययिकाद्व्याघेर्विरेकं सुतरां त्यजेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlaM na trAsayet (41) · Śloka 41
ത്രാസയേന്നാവിധേയം തം ത്രസ്തം ഗൃഹ്ണന്തി ഹി ഗ്രഹാഃ| |൪൧|
त्रासयेन्नाविधेयं तं त्रस्तं गृह्णन्ति हि ग्रहाः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlaM vastravAtAdibhyo rakShet (41) · Śloka 41
| വസ്ത്രവാതാത് പരസ്പര്ശാത് പാലയേല്ലങ്ഘനാച്ച തമ്||൪൧||
| वस्त्रवातात् परस्पर्शात् पालयेल्लङ्घनाच्च तम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana brAhyAdi ghRutam (42-43) · Śloka 43
ബ്രാഹ്മീസിദ്ധാര്ഥകവചാസാരിവാകുഷ്ഠസൈന്ധവൈഃ| സകണൈഃ സാധിതം പീതം വാങ്മേധാസ്മൃതികൃദ് ഘൃതമ്||൪൨|| ആയുഷ്യം പാപ്മരക്ഷോഘ്നം ഭൂതോന്മാദനിബര്ഹണമ്| |൪൩|
ब्राह्मीसिद्धार्थकवचासारिवाकुष्ठसैन्धवैः| सकणैः साधितं पीतं वाङ्मेधास्मृतिकृद् घृतम्||४२|| आयुष्यं पाप्मरक्षोघ्नं भूतोन्मादनिबर्हणम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTA~ggaM ghRutam (43-45) · Śloka 45
| വചേന്ദുലേഖാമണ്ഡൂകീശങ്ഖപുഷ്പീശതാവരീഃ||൪൩|| ബ്രഹ്മസോമാമൃതാബ്രാഹ്മീഃ കല്കീകൃത്യ പലാംശികാഃ| അഷ്ടാങ്ഗം വിപചേത്സര്പിഃ പ്രസ്ഥം ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്||൪൪|| തത്പീതം ധന്യമായുഷ്യം വാങ്മേധാസ്മൃതിബുദ്ധികൃത്| |൪൫|
| वचेन्दुलेखामण्डूकीशङ्खपुष्पीशतावरीः||४३|| ब्रह्मसोमामृताब्राह्मीः कल्कीकृत्य पलांशिकाः| अष्टाङ्गं विपचेत्सर्पिः प्रस्थं क्षीरचतुर्गुणम्||४४|| तत्पीतं धन्यमायुष्यं वाङ्मेधास्मृतिबुद्धिकृत्| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArasvataM ghRutam (45-46) · Śloka 46
| അജാക്ഷീരാഭയാവ്യോഷപാഠോഗ്രാശിഗ്രുസൈന്ധവൈഃ||൪൫|| സിദ്ധം സാരസ്വതം സര്പിര്വാങ്മോധാസ്മൃതിവഹ്നികൃത്| |൪൬|
| अजाक्षीराभयाव्योषपाठोग्राशिग्रुसैन्धवैः||४५|| सिद्धं सारस्वतं सर्पिर्वाङ्मोधास्मृतिवह्निकृत्| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdighRutam (46-47) · Śloka 47
| വചാമൃതാശഠീപഥ്യാശങ്ഖിനീവേല്ലനാഗരൈഃ||൪൬|| അപാമാര്ഗേണ ച ഘ്രുതം സാധിതം പൂര്വവദ്ഗുണൈഃ| |൪൭|
| वचामृताशठीपथ्याशङ्खिनीवेल्लनागरैः||४६|| अपामार्गेण च घ्रुतं साधितं पूर्ववद्गुणैः| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hemAdayaScatvAraH prASAH (47-49) · Śloka 49
| ഹേമ ശ്വേതവചാ കുഷ്ഠമര്കപുഷ്പീ സകാഞ്ചനാ||൪൭|| ഹേമ മത്സ്യാക്ഷകഃ ശങ്ഖഃ കൈഡര്യഃ കനകം വചാ| ചത്വാര ഏതേ പാദോക്താഃ പ്രാശാ മധുഘൃതപ്ലുതാഃ||൪൮|| വര്ഷം ലീഢാ വപുര്മേധാബലവര്ണകരാഃ ശുഭാഃ| |൪൯|
| हेम श्वेतवचा कुष्ठमर्कपुष्पी सकाञ्चना||४७|| हेम मत्स्याक्षकः शङ्खः कैडर्यः कनकं वचा| चत्वार एते पादोक्ताः प्राशा मधुघृतप्लुताः||४८|| वर्षं लीढा वपुर्मेधाबलवर्णकराः शुभाः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vacAdicUrNaM vAkSuddhikaram (1) · Śloka 1
| വചായഷ്ട്യാഹ്വസിന്ധൂത്ഥപഥ്യാനാഗരദീപ്യകൈഃ||൪൯|| ശുധ്ദ്യതേ വാഗ്ഘവിര്ലീഢൈഃ സകുഷ്ഠകണജീരകൈഃ| ൪൯ ൧/൨| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ- യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ബാലോ- പചരണീയോ നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൧||
| वचायष्ट्याह्वसिन्धूत्थपथ्यानागरदीप्यकैः||४९|| शुध्द्यते वाग्घविर्लीढैः सकुष्ठकणजीरकैः| ४९ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने बालो- पचरणीयो नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon