17. karṇarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana karNarogavij~jAnIyAdhyAyaH||17|| 1 vAtajasya karNashUlasya lakShaNam (2-3) · Śloka 3

ಅಥಾತಃ ಕರ್ಣರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨|| ) ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಜಲಕ್ರೀಡಾಕರ್ಣಕಣ್ಡೂಯನೈರ್ಮರುತ್| ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೇನ ಶಬ್ದಸ್ಯ ಕುಪಿತೋಽನ್ಯೈಶ್ಚ ಕೋಪನೈಃ||೧|| ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಸಿರಾಃ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೂಲಂ ಸ್ರೋತಸಿ ವೇಗವತ್| ಅರ್ಧಾವಭೇದಕಂ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಶಿಶಿರಾನಭಿನನ್ದನಮ್||೨|| ಚಿರಾಚ್ಚ ಪಾಕಂ ಪಕ್ವಂ ತು ಲಸೀಕಾಮಲ್ಪಶಃ ಸ್ರವೇತ್| ಶ್ರೋತ್ರಂ ಶೂನ್ಯಮಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಸ್ಯಾತ್ಸಞ್ಚಾರವಿಚಾರವತ್||೩||

Adhikarana 2pittajasya karNashUlasya lakShaNam (4-5) · Śloka 5

ಶೂಲಂ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸದಾಹೋಷಾಶೀತೇಚ್ಛಾಶ್ವಯಥುಜ್ವರಮ್| ಆಶುಪಾಕಂ ಪ್ರಪಕ್ವಂ ಚ ಸಪೀತಲಸಿಕಾಸ್ರುತಿ||೪|| ಸಾ ಲಸೀಕಾ ಸ್ಪೃಶೇದ್ಯದ್ಯತ್ತತ್ತತ್ಪಾಕಮುಪೈತಿ ಚ| |೫|

Adhikarana 3 kaphajasya karNashUlasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| ಕಫಾಚ್ಛಿರೋಹನುಗ್ರೀವಾಗೌರವಂ ಮನ್ದತಾ ರುಜಃ||೫|| ಕಣ್ಡೂಃ ಶ್ವಯಥುರುಷ್ಣೇಚ್ಛಾ ಪಾಕಾಚ್ಛ್ವೇತಘನಸ್ರುತಿಃ| |೬|

Adhikarana 4 raktajasya karNashUlasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| ಕರೋತಿ ಶ್ರವಣೇ ಶೂಲಮಭಿಘಾತಾದಿದೂಷಿತಮ್||೬|| ರಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಸಮಾನಾರ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾಽಧಿಕಲಕ್ಷಣಮ್| |೭|

Adhikarana 5 sannipAtajasya karNashUlasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ಶೂಲಂ ಸಮುದಿತೈರ್ದೋಷೈಃ ಸಶೋಫಜ್ವರತೀವ್ರರುಕ್||೭|| ಪರ್ಯಾಯಾದುಷ್ಣಶೀತೇಚ್ಛಂ ಜಾಯತೇ ಶ್ರುತಿಜಾಡ್ಯವತ್| ಪಕ್ವಂ ಸಿತಾಸಿತಾರಕ್ತಘನಪೂಯಪ್ರವಾಹಿ ಚ||೮||

Adhikarana 6 karNanAdasya lakShaNam (9) · Śloka 9

ಶಬ್ದವಾಹಿಸಿರಾಸಂಸ್ಥೇ ಶೃಣೋತಿ ಪವನೇ ಮುಹುಃ| ನಾದಾನಕಸ್ಮಾದ್ವಿವಿಧಾನ್ ಕರ್ಣನಾದಂ ವದನ್ತಿ ತಮ್||೯||

Adhikarana 7 badhiratvasya lakShaNam (10) · Śloka 10

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಽನುಗತೋ ವಾಯುರ್ನಾದೋ ವಾ ಸಮುಪೇಕ್ಷಿತಃ| ಉಚ್ಚೈಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಛ್ರುತಿಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಬಧಿರತ್ವಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚ||೧೦||

Adhikarana 8pratInAhasya lakShaNam (11) · Śloka 11

ವಾತೇನ ಶೋಷಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಶ್ರೋತೋ ಲಿಮ್ಪೇತ್ತತೋ ಭವೇತ್| ರುಗ್ಗೌರವಂ ಪಿಧಾನಂ ಚ ಸ ಪ್ರತೀನಾಹಸಂಜ್ಞಿತಃ||೧೧||

Adhikarana 9 kaNDUkarNasya lakShaNam 10shophakarNasya lakShaNam (12) · Śloka 12

ಕಣ್ಡೂಶೋಫೌ ಕಫಾಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇ ಸ್ಥಿರೌ ತತ್ಸಂಜ್ಞಯಾ ಸ್ಮೃತೌ| |೧೨|

Adhikarana 11pUtikarNakasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

| ಕಫೋ ವಿದಗ್ಧಃ ಪಿತ್ತೇನ ಸರುಜಂ ನೀರುಜಂ ತ್ವಪಿ||೧೨|| ಘನಪೂತಿಬಹುಕ್ಲೇದಂ ಕುರುತೇ ಪೂತಿಕರ್ಣಕಮ್| |೧೩|

Adhikarana 12 kRumikarNakasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14

| ವಾತಾದಿದೂಷಿತಂ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮಾಂಸಾಸೃಕ್ಕ್ಲೇದಜಾ ರುಜಮ್||೧೩|| ಖಾದನ್ತೋ ಜನ್ತವಃ ಕುರ್ಯುಸ್ತೀವ್ರಾಂ ಸ ಕೃಮಿಕರ್ಣಕಃ| |೧೪|

Adhikarana 13 karNavidradheH lakShaNam (14-15) · Śloka 15

| ಶ್ರೋತ್ರಕಣ್ಡೂಯನಾಜ್ಜಾತೇ ಕ್ಷತೇ ಸ್ಯಾತ್ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಃ||೧೪|| ವಿದ್ರಧಿಃ, ಪೂರ್ವವಚ್ಚಾನ್ಯಃ| |೧೫|

Adhikarana 14 karNArshasaH lakShaNam 15karNArbudasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ಶೋಫೋಽರ್ಶೋಽರ್ಬುದಮೀರಿತಮ್| ತೇಷು ರುಕ್ ಪೂತಿಕರ್ಣತ್ವಂ ಬಧಿರತ್ವಂ ಚ ಬಾಧತೇ||೧೫||

Adhikarana 16 kucikarNakasya lakShaNam (16) · Śloka 16

ಗರ್ಭೇಽನಿಲಾತ್ಸಙ್ಕುಚಿತಾ ಶಷ್ಕುಲೀ ಕುಚಿಕರ್ಣಕಃ| |೧೬|

Adhikarana 17 pippalIkarNasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17

| ಏಕೋ ನೀರುಗನೇಕೋ ವಾ ಗರ್ಭೇ ಮಾಂಸಾಙ್ಕುರಃ ಸ್ಥಿರಃ||೧೬|| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮಾನಃ| |೧೭|

Adhikarana 18 vidArikAyAH lakShaNam (17-18) · Śloka 18

ಸನ್ನಿಪಾತಾದ್ವಿದಾರಿಕಾ| ಸವರ್ಣಃ ಸರುಜಃ ಸ್ತಬ್ಧಃ ಶ್ವಯಥುಃ, ಸ ಉಪೇಕ್ಷಿತಃ||೧೭|| ಕಟುತೈಲನಿಭಂ ಪಕ್ವಃ ಸ್ರವೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ರೋಹತಿ| ಸಙ್ಕೋಚಯತಿ ರೂಢಾ ಚ ಸಾ ಧ್ರುವಂ ಕರ್ಣಶಷ್ಕುಲೀಮ್||೧೮||

Adhikarana 19 pAlIshoShasya lakShaNam (19) · Śloka 19

ಸಿರಾಸ್ಥಃ ಕುರುತೇ ವಾಯುಃ ಪಾಲೀಶೋಷಂ ತದಾಹ್ವಯಮ್| |೧೯|

Adhikarana 20 tantrikAyAH lakShaNam 21paripoTasya lakShaNam (19-21) · Śloka 21

| ಕೃಶಾ ದೃಢಾ ಚ ತನ್ತ್ರೀವತ್ ಪಾಲೀ ವಾತೇನ ತನ್ತ್ರಿಕಾ||೧೯|| ಸುಕುಮಾರೇ ಚಿರೋತ್ಸರ್ಗಾತ್ಸಹಸೈವ ಪ್ರವರ್ಧಿತೇ| ಕರ್ಣೇ ಶೋಫಃ ಸರುಕ್ ಪಾಲ್ಯಾಮರುಣಃ ಪರಿಪೋಟವಾನ್||೨೦|| ಪರಿಪೋಟಃ ಸ ಪವನಾತ್| |೨೧|

Adhikarana 22 utpAtasya lakShaNam (21-22) · Śloka 22

ಉತ್ಪಾತಃ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಾತ್| ಗುರ್ವಾಭರಣಭಾರಾದ್ಯೈಃ ಶ್ಯಾವೋ ರುಗ್ದಾಹಪಾಕವಾನ್||೨೧|| ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ಫೋಟಪಿಟಿಕಾರಾಗೋಷಾಕ್ಲೇದಸಂಯುತಃ| |೨೨|

Adhikarana 23 unmanthasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23

| ಪಾಲ್ಯಾಂ ಶೋಫೋಽನಿಲಕಫಾತ್ಸರ್ವತೋ ನಿರ್ವ್ಯಥಃ ಸ್ಥಿರಃ||೨೨|| ಸ್ತಬ್ಧಃ ಸವರ್ಣಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನುನ್ಮನ್ಥೋ ಗಲ್ಲಿರಶ್ಚ ಸಃ| |೨೩|

Adhikarana 24 duHkhavardhanasya lakShaNam (23-24) · Śloka 24

| ದುರ್ವಿದ್ಧೇ ವರ್ಧಿತೇ ಕರ್ಣೇ ಸಕಣ್ಡೂದಾಹಪಾಕರುಕ್||೨೩|| ಶ್ವಯಥ್ ಉಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥಃ ಸ ನಾಮ್ನಾ ದುಃಖವರ್ಧನಃ| |೨೪|

Adhikarana 25 lehyAkhyAyAH lakShaNam (24-25) · Śloka 25

| ಕಫಾಸೃಕ್ಽಽಕೃಮಿಜಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ ಸಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದವೇದನಾಃ||೨೪|| ಲೇಹ್ಯಾಖ್ಯಾಃ ಪಿಟಿಕಾಸ್ತಾ ಹಿ ಲಿಹ್ಯುಃ ಪಾಲೀಮುಪೇಕ್ಷಿತಾಃ| |೨೫|

Adhikarana eteShAM pa~jcaviMshatirogANAM sAdhyAsAdhyatvam (17) · Śloka 17

| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸರ್ವಜಂ ಶೂಲಂ ವಿದಾರೀ ಕುಚಿಕರ್ಣಕಃ||೨೫|| ಏಷಾಮಸಾಧ್ಯಾಃ, ಯಾಪ್ಯೈಕಾ ತನ್ತ್ರಿಕಾಽನ್ಯಾಂಸ್ತು ಸಾಧಯೇತ್| ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಾಃ ಕರ್ಣರೋಗಾ ವಿಭಾಗತಃ||೨೬|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಕರ್ಣರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೭||