36. sarpaviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|1|

Adhikarana sarpaviShapratiShedhAdhyAyaH ---------- bhaumapannagAnAM trividhatvam (2) · Śloka 2

అథాతః సర్పవిషప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) దర్వీకరా మండలినో రాజీమంతశ్చ పన్నగాః| త్రిధా సమాసతో భౌమాః, భిద్యంతే తే త్వనేకధా||1|| వ్యాసతో యోనిభేదేన నోచ్యంతేఽనుపయోగినః| |2|

Adhikarana darvIkarAdInAM viShaM krameNa rUkShakaTukAdikaM vAtAdi kopanaM ca (2-3) · Śloka 3

| విశేషాద్రూక్షకటుకమమ్లోష్ణం స్వాదుశీతలం||2|| విషం దర్వీకరాదీనాం క్రమాద్వాతాదికోపనం| |3|

Adhikarana darvIkarAdInAM tAruNyAdiShu viSholbaNatvam (3-4) · Śloka 4

| తరుణ్యమధ్యవృద్ధత్వే వృష్టిశీతాతపేషు చ||3|| విషోల్బణా భవంత్యేతే వ్యంతరా ఋతుసంధిషు| |4|

Adhikarana darvIkarANAM lakShaNam (4-5) · Śloka 5

| రథాంగలాంగలచ్ఛత్రస్వస్తికాంకుశధారిణః||4|| ఫణినః శీఘ్రగతయః సర్పా దర్వీకరాః స్మృతాః| |5|

Adhikarana maNDalinAM lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| జ్ఞేయా మండలినోఽభోగా మండలైర్వివిధైశ్చితాః||5|| ప్రాంశవో మందగమనాః| |6|

Adhikarana rAjImatAM lakShaNam (6) · Śloka 6

రాజీమంతస్తు రాజిభిః| స్నిగ్ధా విచిత్రవర్ణాభిస్తిర్యగూర్ధ్వం చ చిత్రితాః||6||

Adhikarana gaudherasya lakShaNam (7) · Śloka 7

విజాతయోఽధునోచ్యంతే - గోధాసుతస్తు గౌధేరో విషే దర్వీకరైః సమః| చతుష్పాద్|7|

Adhikarana eteShAmeva sa~gkarAt vyantarAj~jeyAH (7-8) · Śloka 8

| వ్యంతరాన్ విద్యాదేతేషామేవ సంకరాత్||7|| వ్యామిశ్రలక్షణాస్తే హి సన్నిపాతప్రకోపనాః| |8|

Adhikarana sarpadashane AhArAdikAraNAni (8-9) · Śloka 9

| ఆహారార్థం భయాత్ పాదస్పర్శాదతివిషాత్ క్రుధః||8|| పాపవృత్తితయా వైరాద్దేవర్షియమచోదనాత్| దశంతి సర్పాస్తేషూక్తం విషాధిక్యం యథోత్తరం||9||

Adhikarana kAraNaM j~jAtvA yathAsvaM pratikriyA (10) · Śloka 10

ఆదిష్టాత్ కారణం జ్ఞాత్వా ప్రతికుర్యాద్యథాయథం| |10|

Adhikarana vyantarasya mArgAshrayatvam (10) · Śloka 10

| వ్యంతరః పాపశీలత్వాన్మార్గమాశ్రిత్య తిష్ఠతి||10||

Adhikarana tuNDAhatasya lakShaNam, vyAlIDhasya lakShaNam, vyAlutpasya lakShaNam dashTakasya lakShaNam dashTanipIDitasya lakShaNam, eShAM sAdhyAsAdhyatvam (11-14) · Śloka 14

యత్ర లాలాపరిక్లేదమాత్రం గాత్రే ప్రదృశ్యతే| న తు దంష్ట్రాకృతం దంశం తత్తుండాహతమాదిశేత్||11|| ఏకం దంష్ట్రాపదం ద్వే వా వ్యాలీఢాఖ్యమశోణితం| దంష్ట్రాపదే సరక్తే ద్వే వ్యాలుప్తం, త్రీణి తాని తు||12|| మాంసచ్ఛేదాదవిచ్ఛిన్నరక్తవాహీని దష్టకం| దంష్ట్రాపదాని చత్వారి తద్వద్దష్టనిపీడితం||13|| నిర్విషం ద్వయమత్రాద్యమసాధ్యం పశ్చిమం వదేత్| |14|

Adhikarana sarpaviShasya raktaprAptyaiva vardhanam (14-15) · Śloka 15

| విషం నాహేయమప్రాప్య రక్తం దూషయతే వపుః||14|| రక్తమణ్వపి తు ప్రాప్తం వర్ధతే తైలమంబువత్| |15|

Adhikarana sarpA~ggAbhihatasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16

| భీరోస్తు సర్పసంస్పర్శాద్భయేన కుపితోఽనిలః||15|| కదాచిత్కురుతే శోఫం సర్పాంగాభిహతం తు తత్| |16|

Adhikarana sha~gkaviShasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17

| దుర్గాంధకారే విద్ధస్య కేనచిద్దష్టశంకయా||16|| విషోద్వేగో జ్వరశ్చర్దిర్మూర్చ్ఛా దాహోఽపి వా భవేత్| గ్లానిర్మోహోఽతిసారో వా తచ్ఛంకావిషముచ్యతే||17||

Adhikarana saviShadaMshasya lakShaNam , nirviShadaMshasya lakShaNam (18) · Śloka 18

తుద్యతే సవిషో దంశః కండూశోఫరుజన్వితః| దహ్యతే గ్రథితః కించిద్విపరీతస్తు నిర్విషః||18||

Adhikarana darvIkarANAM prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRutIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (19-22) · Śloka 22

పూర్వే దర్వీకృతాం వేగే దుష్టం శ్యావీభవత్యసృక్| శ్యావతా తేన వక్త్రాదౌ సర్పంతీవ చ కీటకాః||19|| ద్వితీయే గ్రంథయో వేగే, తృతీయే మూర్ధ్ని గౌరవం| దృగ్రోధో దంశవిక్లేదశ్చతుర్థే ష్ఠీవనం వమిః||20|| సంధివిశ్లేషణం తంద్రా పంచమే పర్వభేదనం| దాహో హిధ్మా చ, షష్ఠే తు హృత్పీడా గాత్రగౌరవం||21|| మూర్చ్ఛా విపాకోఽతీసారః, ప్రాప్య శుక్రం తు సప్తమే| స్కంధపృష్ఠకటీభంగః సర్వచేష్టానివర్తనం||22||

Adhikarana maNDalidaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, trutIyaIvegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (23-24) · Śloka 24

అథ మండలిదష్టస్య దుష్టం పీతీభవత్యసృక్| తేన పీతాంగతా దాహో, ద్వితీయే శ్వయథూద్భవః||23|| తృతీయే దంశవిక్లేదః స్వేదస్తృష్ణా చ జాయతే| చతుర్థే జ్వర్యతే, దాహః పంచమే సర్వగాత్రగః||24||

Adhikarana rAjImaddaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRUtIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThasaptamavegayoH lakShaNam (25-27) · Śloka 27

దష్టస్య రాజిలైర్దుష్టం పాండుతాం యాతి శోణితం| పాండుతా తేన గాత్రాణాం, ద్వితీయే గురుతాఽతి చ||25|| తృతీయే దంశవిక్లేదో నాసికాక్షిముఖస్రవాః| చతుర్థే గరిమా మూర్ధ్నో మన్యాస్తంభశ్చ, పంచమే||26|| గాత్రభంగో జ్వరః శీతః శేషయోః పూర్వవద్వదేత్| |27|

Adhikarana pa~jcasu vegeShu cikitsA kAryA ShaShThasaptamayorna kAryA (27) · Śloka 27

| కుర్యాత్పంచసు వేగేషు చికిత్సాం, న తతః పరం||27||

Adhikarana alpaviShasarpANAM lakShaNam (28-30) · Śloka 30

జలాప్లుతా రతిక్షీణా భీతా నకులనిర్జితాః| శీతవాతాతపవ్యాధిక్షుత్తృష్ణాశ్రమపీడితాః||28|| తూర్ణం దేశాంతరాయాతా విముక్తవిషకంచుకాః| కుషౌషధీకంటకవద్యే చరంతి చ కాననం||29|| దేశం చ దివ్యాధ్యుషితం సర్పాస్తేఽల్పవిషా మతాః| |30|

Adhikarana shmashAnAdiShu marmasu ca daShTasyAsAdhyatvam (30-32) · Śloka 32

| శ్మశానచితిచైత్యాదౌ పంచమీపక్షసంధిషు||30|| అష్టమీనవమీసంధ్యామధ్యరాత్రిదినేషు చ| యామ్యాగ్నేయమఘాశ్లేషావిశాఖాపూర్వనైఃఋతే||31|| నైః-ఋతాఖ్యే ముహూర్తే చ దష్టం మర్మసు చ త్యజేత్| |32|

Adhikarana sarpadaShTo sitAsyAkShAdiyuto na jIvati (32-33) · Śloka 33

| దష్టమాత్రః సితాస్యాక్షః శీర్యమాణశిరోరుహః||32|| స్తబ్ధజిహ్వో ముహుర్మూర్చ్ఛన్ శీతోచ్ఛ్వాసో న జీవతి| |33|

Adhikarana sarpadaShTo yugapat hidhmAdiyuto na jIvati (33-34) · Śloka 34

| హిధ్మా శ్వాసో వమిః కాసో దష్టమాత్రస్య దేహినః||33|| జాయంతే యుగపద్యస్య స హృచ్ఛూలీ న జీవతి| |34|

Adhikarana sarpadaShTo viShapItAdishca phenavamanAdilakShaNayuto na jIvati (34-36) · Śloka 36

| ఫేనం వమతి నిఃసంజ్ఞః శ్యావపాదకరాననః||34|| నాసావసాదో భంగోఽంగే విడ్భేదః శ్లథసంధితా| విషపీతస్య దష్టస్య దిగ్ధేనాభిహతస్య చ||35|| భవంత్యేతాని రూపాణి సంప్రాప్తే జీవితక్షయే| |36|

Adhikarana sarpadaShTo tIkShNanasyaishcetanAbhAvAdirna jIvati (36-37) · Śloka 37

| న నస్యైశ్చేతనా తీక్ష్ణైర్న క్షతాత్ క్షతజాగమః||36|| దండాహతస్య నో రాజిః ప్రయాతస్య యమాంతికం| |37|

Adhikarana ato~anyathA viShamAshu shamaM nayet (37-38) · Śloka 38

| అతోఽన్యథా తు త్వరయా ప్రదీప్తాగారవద్భిషక్||37|| రక్షన్ కంఠగతాన్ ప్రాణాన్ విషమాశు శమం నయేత్| |38|

Adhikarana daShTasya viShaM mAtrAshatAddehaM prakramate (38-39) · Śloka 39

| మాత్రాశతం విషం స్థిత్వా దంశే దష్టస్య దేహినః||38|| దేహం ప్రక్రమతే ధాతూన్ రుధిరాదీన్ ప్రదూషయత్| |39|

Adhikarana etasminnantare daMshasyotkartanAdikaM kAryam (39-40) · Śloka 40

| ఏతస్మిన్నంతరే కర్మ దంశస్యోత్కర్తనాదికం||39|| కుర్యాచ్ఛీఘ్రం యథా దేహే విషవల్లీ న రోహతి| |40|

Adhikarana daShTamAtrastameva sarpamAshu dashedityAdi (40-41) · Śloka 41

| దష్టమాత్రో దశేదాశు తమేవ పవనాశినం||40|| లోష్టం మహీం వా దశనైస్ఛిత్త్వా చాను ససంభ్రమం| నిష్ఠీవేన సమాలింపేద్దంశం కర్ణమలేన వా||41||

Adhikarana bandhanena viShastambhanaprakAraH (42-43) · Śloka 43

దంశస్యోపరి బధ్నీయాదరిష్టాం చతురంగులే| క్షౌమాదిభిర్వేణికయా సిద్ధైర్మంత్రైశ్చ మంత్రవిత్||42|| అంబువత్ సేతుబంధేన బంధేన స్తభ్యతే విషం| న వహంతి సిరాశ్చాస్య విషం బంధాభిపీడితాః||43||

Adhikarana anu niShpIDya daMshamuddharet (44) · Śloka 44

నిష్పీడ్యానూద్ధేరద్దంశం మర్మసంధ్యగతం తథా| న జాయతే విషాద్వేగో బీజనాశాదివాంకురః||44||

Adhikarana maNDalItaradaMshasya prataptahemAdinA dahanam (45-46) · Śloka 46

దంశం మండలినాం ముక్త్వా పిత్తలత్వాదథాపరం| ప్రతప్తైర్హేమలోహాద్యైర్దహేదాశూల్ముకేన వా||45|| కరోతి భస్మసాత్సద్యో వహ్నిః కిం నామ తు క్షతం| |46|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya mRudAdipUrNavatkreNa vA~a~acUShaNam, agadairmuhura~ggalepaH, candanAdisalilena secanam (46-48) · Śloka 48

| ఆచూషేత్ పూర్ణవక్త్రో వా మృద్భస్మాగదగోమయైః||46|| ప్రచ్ఛాయాంతరరిష్టాయాం మాంసలం తు విశేషతః| అంగం సహైవ దంశేన లేపయేదగదైర్ముహుః||47|| చందనోశీరయుక్తేన సలిలేన చ సేచయేత్| |48|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya viShe pravisRute sirAvyadhaH (48-49) · Śloka 49

| విషే ప్రవిసృతే విధ్యేత్సిరాం సా పరమా క్రియా||48|| రక్తే నిర్హ్రియమాణే హి కృత్స్నం నిర్హ్రీయతే విషం| |49|

Adhikarana saviShaparaktasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| దుర్గంధం సవిషం రక్తమగ్నౌ చటచటాయతే||49|| యథాదోషం విశుద్ధం చ పూర్వవల్లక్షయేదసృక్| |50|

Adhikarana sirAsvadRushyamAnAsu shRu~ggAdinA raktamokShaNam (50) · Śloka 50

| సిరాస్వదృష్యమానాసు యోజ్యాః శృంగజలౌకసః||50||

Adhikarana srutasheSharaktasya shItalepAdinA stambhanam (51) · Śloka 51

శోణితం స్రుతశేషం చ ప్రవిలీనం విషోష్మణా| లేపసేకైః సుబహుశః స్తంభయేద్భృశశీతలైః||51||

Adhikarana askanne rakte mUrcchAdayaH, teShu shItopacArAdishca (52) · Śloka 52

అస్కన్నే విషవేగాద్ధి మూర్చ్ఛాయమదహృద్ద్రవాః| భవంతి తాన్ జయేచ్ఛీతైర్బీజేచ్చారోమహర్షతః||52||

Adhikarana skanne rakte viShavegashAntiH (53) · Śloka 53

స్కన్నే తు రుధిరే సద్యో విషవేగః ప్రశామ్యతి| |53|

Adhikarana viShaM tIkShNatvAt hRudayakarShaNam, hRudayarakShaNAya ghRutAdi pAnam, hRudayAvaraNe hRudishleShmopacayaH (53-54) · Śloka 54

| విషం కర్షతి తీక్ష్ణత్వాద్ హృదయం తస్య గుప్తయే||53|| పిబేద్ధృతం ఘృతక్షౌద్రమగదం వా ఘృతాప్లుతం| హృదయావరణే చాస్య శ్లేష్మా హృద్యుపచీయతే||54||

Adhikarana tataH pravRuttagauravAdervamanam (55-56) · Śloka 56

ప్రవృత్తగౌరవోత్క్లేశహృల్లాసం వామయేత్తతః| ద్రవైః కాంజికకౌలత్థతైలమద్యాదివర్జితైః||55|| వమనైర్విషహృద్భిశ్చ నైవం వ్యాప్నోతి తద్వపుః| |56|

Adhikarana bhuja~ggadoShAdyavalokanapUrvaM vishiShTA kriyA (56-57) · Śloka 57

| భుజంగదోషప్రకృతిస్థానవేగవిశేషతః||56|| సుసూక్ష్మం సమ్యగాలోచ్య విశిష్టాం చాచరేత్క్రియాం| |57|

Adhikarana darvIkarairdaShTe sinduvAritamUlAdikaM pAnaM nasyaM ca (57-58) · Śloka 58

| సిందువారితమూలాని శ్వేతా చ గిరికర్ణికా||57|| పానం దర్వీకరైర్దష్టే నస్యం మధు సపాకలం| |58|

Adhikarana kRuShNasarpeNa daShTe cAraTyAdi lepaH kShaudrAdiyutaghRutapAnaM ca (58-59) · Śloka 59

| కృష్ణసర్పేణ దష్టస్య లింపేద్దంశం హృతేఽసృజి||58|| చారటీనాకులీభ్యాం వా తీక్ష్ణమూలవిషేణ వా| పానం చ క్షౌద్రమంజిష్ఠాగృహధూమయుతం ఘృతం||59||

Adhikarana phaNinAM rAjImatAM ca viShe tandulIyakAdyagadaH (60-61) · Śloka 61

తందులీయకకాశ్మర్యకిణిహీగిరికర్ణికాః| మాతులుంగీ సితా శేలుః పాననస్యాంజనైర్హితః||60|| అగదః ఫణినాం ఘోరే విషే రాజీమతామపి| |61|

Adhikarana maNDaliviShe sugandhAdyagadaH (61-62) · Śloka 62

| సమాః సుగంధామృద్వీకాశ్వేతాఖ్యాగజదంతికాః||61|| అర్ధాంశం సౌరసం పత్రం కపిత్థం బిల్వదాడిమం| సక్షౌద్రో మండలివిషే విశేషాదగదో హితః||62||

Adhikarana maNDaliviShe himavAnnAmAgadaH (63-64) · Śloka 64

పంచవల్కవరాయష్టీనాగపుష్పైలవాలుకం| జీవకర్షభకౌ శీతం సితా పద్మకముత్పలం||63|| సక్షౌద్రో హిమవాన్నామ హంతి మండలినాం విషం| లేపాచ్ఛ్వయథువీసర్పవిస్ఫోటజ్వరదాహహా||64||

Adhikarana maNDaliviShe kAshmaryAdipAnam (65) · Śloka 65

కాశ్మర్యం వటశుంగాని జీవకర్షభకౌ సితా| మంజిష్ఠా మధుకం చేతి దష్టో మండలినా పిబేత్||65||

Adhikarana gonasaviShe vaMshatvagAdiko~aShTA~ggo~agadaH (66-67) · Śloka 67

వంశత్వగ్బీజకటుకాపాటలీబీజనాగరం| శిరీపబీజాతివిషే మూలం గావేధుకం వచా||66|| పిష్టో గోవారిణాఽష్టాంగో హంతి గోనసజం విషం| |67|

Adhikarana rAjImatAM viShe kaTukAdayaH (67-68) · Śloka 68

| కటుకాతివిషాకుష్ఠగృహధూమహరేణుకాః||67|| సక్షౌద్రవ్యోషతగరా ఘ్నంతి రాజీమతాం విషం| |68|

Adhikarana kANDacitrAyA viShe daMshaM bhuvi nikhanet tataH pracchitaM sarpiH - pralepAdi (68-70) · Śloka 70

| నిఖనేత్కాండచిత్రాయా దంశం యామద్వయం భువి||68|| ఉద్ధృత్య ప్రచ్ఛితం సర్పిర్ధాన్యమృద్భ్యాం ప్రలేపయేత్| పిబేత్పురాణం చ ఘృతం వరాచూర్ణావచూర్ణితం||69|| జీర్ణే విరిక్తో భుంజీత యవాన్నం సూపసంస్కృతం| |70|

Adhikarana vyantaradaShTaviShe karavIrAdyagadaH (70-71) · Śloka 71

| కరవీరార్కకుసుమమూలలాంగలికాకణాః||70|| కల్కయేదారనాలేన పాఠామరిచసంయుతాః| ఏష వ్యంతరదష్టానామగదః సార్వకార్మికః||71||

Adhikarana sarpadaShTaviShe bhAvitasitamaricasya pAnanasyA~jjanam (72) · Śloka 72

శిరీషపుష్పస్వరసే సప్తాహం మరిచం సితం| భావితం సర్పదష్టానాం పాననస్యాంజనే హితం||72||

Adhikarana takShakadaShTaviShe natAdipAnam (73) · Śloka 73

ద్విపలం నతకుష్ఠాభ్యాం ఘృతక్షౌద్రం చతుష్పలం| అపి తక్షకదష్టానాం పానమేతత్సుఖప్రదం||73||

Adhikarana darvIkRutAM prathame vege raktasrAvAdi (74) · Śloka 74

అథ దర్వీకృతాం వేగే పూర్వే విస్త్రావ్య శోణితం| అగదం మధుసర్పిర్భ్యాం సంయుక్తం త్వరితం పిబేత్||74||

Adhikarana darvIkRutAM dvitIye vege vamanAdi (75) · Śloka 75

ద్వితీయే వమనం కృత్వా తద్వదేవాగదం పిబేత్| |75|

Adhikarana darvIkRutAM tRutIye vege viShaghnama~jjanAdi (75) · Śloka 75

| విషాపహే ప్రయుంజీత తృతీయేఽంజననావనే||75||

Adhikarana darvIkRutAM caturthe vege vamanaM yavAgUshca (76) · Śloka 76

పిబేచ్చతుర్థే పూర్వోక్తాం యవాగూం వమనే కృతే| |76|

Adhikarana darvIkRutAM pa~jcame ShaShThe ca vege vamanaM, yavAgU, shItalepAdi¶É (76-77) · Śloka 77

| షష్ఠపంచమయోః శీతైర్దిగ్ధం సిక్తమభీక్ష్ణశః||76|| పాయయేద్వమనం తీక్ష్ణం యవాగూం చ విషాపహైః| |77|

Adhikarana darvIkRutAm saptame vege tIkShNA~jjanAdi (77-78) · Śloka 78

| అగదం సప్తమే తీక్ష్ణం యుంజ్యాదంజననస్యయోః||77|| కృత్వాఽవగాఢం శస్త్రేణ మూర్ధ్ని కాకపదం తతః| మాంసం సరుధిరం తస్య చర్మ వా తత్ర నిక్షిపేత్||78||

Adhikarana maNDalinAM tRutIye vege vamanaM peyA ca (79) · Śloka 79

తృతీయే వమితః పేయాం వేగే మండలినాం పిబేత్| |79|

Adhikarana maNDalinAM ShaShThe vege tIkShaNAgadAdi (79) · Śloka 79

| అతీక్ష్ణమగదం షష్ఠే గణం వా పద్మకాదికం||79||

Adhikarana rAjImatAM prathame vege raktasrAvAdi (80) · Śloka 80

అద్యేఽవగాఢం ప్రచ్ఛాయ వేగే దష్టస్య రాజిలైః| అలాబునా హరేద్రక్తం పూర్వవచ్చాగదం పిబేత్||80||

Adhikarana rAjImatAM ShaShThe vege tIkShNA~jjanAdi (81) · Śloka 81

షష్ఠేఽంజనం తీక్ష్ణతమమవపీడం చ యోజయేత్| |81|

Adhikarana anuktavegeShu darvIkarakriyA (81) · Śloka 81

| అనుక్తేషు చ వేగేషు క్రియాం దర్వీకరోదితాం||81||

Adhikarana garbhiNyAdiShu mRudukriyAdi (82) · Śloka 82

గర్భిణీబాలవృద్ధేషు మృదుం, విధ్యేత్సిరాం న చ| |82|

Adhikarana sarvaviShaghnaM vajram (82-83) · Śloka 83

| త్వఙ్మనోహ్వా నిశే వక్రం రసః శార్దూలజో నఖః||82|| తమాలః కేసరం శీతం పీతం తందులవారిణా| హంతి సర్వవిషాణ్యేతద్వజ్రం వజ్రమివాసురాన్||83||

Adhikarana sarvaviShaghnaM bilvamUlAdya~jjanAdi (84-85) · Śloka 85

బిల్వస్య మూలం సురసస్య పుష్పం ఫలం కరంజస్య నతం సురాహ్వం| ఫలత్రికం వ్యోషనిశాద్వయం చ వస్తస్య మూత్రేణ సుసూక్ష్మపిష్టం||84|| భుజంగలూతోందురవృశ్చికాద్యైర్విసూచికాజీర్ణగరజ్వరైశ్చ| ఆర్తాన్నరాన్ భూతవిధర్షితాంశ్చ స్వస్థీకరోత్యంజనపాననస్యైః||85||

Adhikarana daMshAdapi niHsheShaM viShamuddharet, sheShaM hi viShaM punarvegAya jAyeta (86) · Śloka 86

ప్రలేపాద్యైశ్చ నిఃశేషం దంశాదప్యుద్ధరేద్విషం| భూయో వేగాయ జాయేత్ శేషం దూషీవిషాయ వా||86||

Adhikarana viShApAye kupitavAyvAdInAM snehAdyupakramaH (87-88) · Śloka 88

విషాపాయేఽనిలం క్రుద్ధం స్నేహాదిభిరుపాచరేత్| తైలమద్యకులత్థామ్లవర్జ్యైః పవననాశనైః||87|| పిత్తం పిత్తజ్వరహరైః కషాయస్నేహబస్తిభిః| సమాక్షికేణ వర్గేణ కఫమారగ్వధాదినా||88||

Adhikarana sarpA~ggABihate Sa~gkAviShArdite ca sitAdipAnaM prokShaNAdi (89-90) · Śloka 90

సితా వైగంధికో ద్రాక్షా పయస్యా మధుకం మధు| పానం సమంత్రపూతాంబు ప్రేక్షణం సాంత్వహర్షణం||89|| సర్పాంగాభిహతే యుంజ్యాత్తథా శంకావిషార్దితే| |90|

Adhikarana viShashAntyarthaM karketanAdidhAraNam (90-92) · Śloka 92

| కర్కేతనం మరకతం వజ్రం వారణమౌక్తికం||90|| వైఢూర్యం గర్దభమణిం పిచుకం విషమూషికాం| హిమవద్గిరిసంభూతాం సోమరాజీం పునర్నవాం||91|| తథా ద్రోణాం మహాద్రోణాం మానసీం సర్పజం మణిం| విషాణి విషశాంత్యర్థం వీర్యవంతి చ ధారయేత్||92||

Adhikarana rAtrisa~jcAre chatrajharjharadhAraNam (36) · Śloka 36

ఛత్రీ ఝర్ఝరపాణిశ్చ చరేద్రాత్రౌ విశేషతః| తచ్ఛాయాశబ్దవిత్రస్తాః ప్రణశ్యంతి భుజంగమాః||93|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే సర్పవిషప్రతిషేధో నామ షట్త్రింశోఽధ్యాయః||36||