36. sarpaviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|൧|

Adhikarana sarpaviShapratiShedhAdhyAyaH ---------- bhaumapannagAnAM trividhatvam (2) · Śloka 2

അഥാതഃ സര്പവിഷപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ|൨| ) ദര്വീകരാ മണ്ഡലിനോ രാജീമന്തശ്ച പന്നഗാഃ| ത്രിധാ സമാസതോ ഭൌമാഃ, ഭിദ്യന്തേ തേ ത്വനേകധാ||൧|| വ്യാസതോ യോനിഭേദേന നോച്യന്തേऽനുപയോഗിനഃ| |൨|

Adhikarana darvIkarAdInAM viShaM krameNa rUkShakaTukAdikaM vAtAdi kopanaM ca (2-3) · Śloka 3

| വിശേഷാദ്രൂക്ഷകടുകമമ്ലോഷ്ണം സ്വാദുശീതലമ്||൨|| വിഷം ദര്വീകരാദീനാം ക്രമാദ്വാതാദികോപനമ്| |൩|

Adhikarana darvIkarAdInAM tAruNyAdiShu viSholbaNatvam (3-4) · Śloka 4

| തരുണ്യമധ്യവൃദ്ധത്വേ വൃഷ്ടിശീതാതപേഷു ച||൩|| വിഷോല്ബണാ ഭവന്ത്യേതേ വ്യന്തരാ ഋതുസന്ധിഷു| |൪|

Adhikarana darvIkarANAM lakShaNam (4-5) · Śloka 5

| രഥാങ്ഗലാങ്ഗലച്ഛത്രസ്വസ്തികാങ്കുശധാരിണഃ||൪|| ഫണിനഃ ശീഘ്രഗതയഃ സര്പാ ദര്വീകരാഃ സ്മൃതാഃ| |൫|

Adhikarana maNDalinAM lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| ജ്ഞേയാ മണ്ഡലിനോऽഭോഗാ മണ്ഡലൈര്വിവിധൈശ്ചിതാഃ||൫|| പ്രാംശവോ മന്ദഗമനാഃ| |൬|

Adhikarana rAjImatAM lakShaNam (6) · Śloka 6

രാജീമന്തസ്തു രാജിഭിഃ| സ്നിഗ്ധാ വിചിത്രവര്ണാഭിസ്തിര്യഗൂര്ധ്വം ച ചിത്രിതാഃ||൬||

Adhikarana gaudherasya lakShaNam (7) · Śloka 7

വിജാതയോऽധുനോച്യന്തേ - ഗോധാസുതസ്തു ഗൌധേരോ വിഷേ ദര്വീകരൈഃ സമഃ| ചതുഷ്പാദ്|൭|

Adhikarana eteShAmeva sa~gkarAt vyantarAj~jeyAH (7-8) · Śloka 8

| വ്യന്തരാന് വിദ്യാദേതേഷാമേവ സങ്കരാത്||൭|| വ്യാമിശ്രലക്ഷണാസ്തേ ഹി സന്നിപാതപ്രകോപനാഃ| |൮|

Adhikarana sarpadashane AhArAdikAraNAni (8-9) · Śloka 9

| ആഹാരാര്ഥം ഭയാത് പാദസ്പര്ശാദതിവിഷാത് ക്രുധഃ||൮|| പാപവൃത്തിതയാ വൈരാദ്ദേവര്ഷിയമചോദനാത്| ദശന്തി സര്പാസ്തേഷൂക്തം വിഷാധിക്യം യഥോത്തരമ്||൯||

Adhikarana kAraNaM j~jAtvA yathAsvaM pratikriyA (10) · Śloka 10

ആദിഷ്ടാത് കാരണം ജ്ഞാത്വാ പ്രതികുര്യാദ്യഥായഥമ്| |൧൦|

Adhikarana vyantarasya mArgAshrayatvam (10) · Śloka 10

| വ്യന്തരഃ പാപശീലത്വാന്മാര്ഗമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി||൧൦||

Adhikarana tuNDAhatasya lakShaNam, vyAlIDhasya lakShaNam, vyAlutpasya lakShaNam dashTakasya lakShaNam dashTanipIDitasya lakShaNam, eShAM sAdhyAsAdhyatvam (11-14) · Śloka 14

യത്ര ലാലാപരിക്ലേദമാത്രം ഗാത്രേ പ്രദൃശ്യതേ| ന തു ദംഷ്ട്രാകൃതം ദംശം തത്തുണ്ഡാഹതമാദിശേത്||൧൧|| ഏകം ദംഷ്ട്രാപദം ദ്വേ വാ വ്യാലീഢാഖ്യമശോണിതമ്| ദംഷ്ട്രാപദേ സരക്തേ ദ്വേ വ്യാലുപ്തം, ത്രീണി താനി തു||൧൨|| മാംസച്ഛേദാദവിച്ഛിന്നരക്തവാഹീനി ദഷ്ടകമ്| ദംഷ്ട്രാപദാനി ചത്വാരി തദ്വദ്ദഷ്ടനിപീഡിതമ്||൧൩|| നിര്വിഷം ദ്വയമത്രാദ്യമസാധ്യം പശ്ചിമം വദേത്| |൧൪|

Adhikarana sarpaviShasya raktaprAptyaiva vardhanam (14-15) · Śloka 15

| വിഷം നാഹേയമപ്രാപ്യ രക്തം ദൂഷയതേ വപുഃ||൧൪|| രക്തമണ്വപി തു പ്രാപ്തം വര്ധതേ തൈലമമ്ബുവത്| |൧൫|

Adhikarana sarpA~ggAbhihatasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16

| ഭീരോസ്തു സര്പസംസ്പര്ശാദ്ഭയേന കുപിതോऽനിലഃ||൧൫|| കദാചിത്കുരുതേ ശോഫം സര്പാങ്ഗാഭിഹതം തു തത്| |൧൬|

Adhikarana sha~gkaviShasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17

| ദുര്ഗാന്ധകാരേ വിദ്ധസ്യ കേനചിദ്ദഷ്ടശങ്കയാ||൧൬|| വിഷോദ്വേഗോ ജ്വരശ്ചര്ദിര്മൂര്ച്ഛാ ദാഹോऽപി വാ ഭവേത്| ഗ്ലാനിര്മോഹോऽതിസാരോ വാ തച്ഛങ്കാവിഷമുച്യതേ||൧൭||

Adhikarana saviShadaMshasya lakShaNam , nirviShadaMshasya lakShaNam (18) · Śloka 18

തുദ്യതേ സവിഷോ ദംശഃ കണ്ഡൂശോഫരുജന്വിതഃ| ദഹ്യതേ ഗ്രഥിതഃ കിഞ്ചിദ്വിപരീതസ്തു നിര്വിഷഃ||൧൮||

Adhikarana darvIkarANAM prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRutIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (19-22) · Śloka 22

പൂര്വേ ദര്വീകൃതാം വേഗേ ദുഷ്ടം ശ്യാവീഭവത്യസൃക്| ശ്യാവതാ തേന വക്ത്രാദൌ സര്പന്തീവ ച കീടകാഃ||൧൯|| ദ്വിതീയേ ഗ്രന്ഥയോ വേഗേ, തൃതീയേ മൂര്ധ്നി ഗൌരവമ്| ദൃഗ്രോധോ ദംശവിക്ലേദശ്ചതുര്ഥേ ഷ്ഠീവനം വമിഃ||൨൦|| സന്ധിവിശ്ലേഷണം തന്ദ്രാ പഞ്ചമേ പര്വഭേദനമ്| ദാഹോ ഹിധ്മാ ച, ഷഷ്ഠേ തു ഹൃത്പീഡാ ഗാത്രഗൌരവമ്||൨൧|| മൂര്ച്ഛാ വിപാകോऽതീസാരഃ, പ്രാപ്യ ശുക്രം തു സപ്തമേ| സ്കന്ധപൃഷ്ഠകടീഭങ്ഗഃ സര്വചേഷ്ടാനിവര്തനമ്||൨൨||

Adhikarana maNDalidaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, trutIyaIvegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThavegasya lakShaNam, saptamavegasya lakShaNam (23-24) · Śloka 24

അഥ മണ്ഡലിദഷ്ടസ്യ ദുഷ്ടം പീതീഭവത്യസൃക്| തേന പീതാങ്ഗതാ ദാഹോ, ദ്വിതീയേ ശ്വയഥൂദ്ഭവഃ||൨൩|| തൃതീയേ ദംശവിക്ലേദഃ സ്വേദസ്തൃഷ്ണാ ച ജായതേ| ചതുര്ഥേ ജ്വര്യതേ, ദാഹഃ പഞ്ചമേ സര്വഗാത്രഗഃ||൨൪||

Adhikarana rAjImaddaShTasya prathamavegasya lakShaNam, dvitIyavegasya lakShaNam, tRUtIyavegasya lakShaNam, caturthavegasya lakShaNam, pa~jcamavegasya lakShaNam, ShaShThasaptamavegayoH lakShaNam (25-27) · Śloka 27

ദഷ്ടസ്യ രാജിലൈര്ദുഷ്ടം പാണ്ഡുതാം യാതി ശോണിതമ്| പാണ്ഡുതാ തേന ഗാത്രാണാം, ദ്വിതീയേ ഗുരുതാऽതി ച||൨൫|| തൃതീയേ ദംശവിക്ലേദോ നാസികാക്ഷിമുഖസ്രവാഃ| ചതുര്ഥേ ഗരിമാ മൂര്ധ്നോ മന്യാസ്തമ്ഭശ്ച, പഞ്ചമേ||൨൬|| ഗാത്രഭങ്ഗോ ജ്വരഃ ശീതഃ ശേഷയോഃ പൂര്വവദ്വദേത്| |൨൭|

Adhikarana pa~jcasu vegeShu cikitsA kAryA ShaShThasaptamayorna kAryA (27) · Śloka 27

| കുര്യാത്പഞ്ചസു വേഗേഷു ചികിത്സാം, ന തതഃ പരമ്||൨൭||

Adhikarana alpaviShasarpANAM lakShaNam (28-30) · Śloka 30

ജലാപ്ലുതാ രതിക്ഷീണാ ഭീതാ നകുലനിര്ജിതാഃ| ശീതവാതാതപവ്യാധിക്ഷുത്തൃഷ്ണാശ്രമപീഡിതാഃ||൨൮|| തൂര്ണം ദേശാന്തരായാതാ വിമുക്തവിഷകഞ്ചുകാഃ| കുഷൌഷധീകണ്ടകവദ്യേ ചരന്തി ച കാനനമ്||൨൯|| ദേശം ച ദിവ്യാധ്യുഷിതം സര്പാസ്തേऽല്പവിഷാ മതാഃ| |൩൦|

Adhikarana shmashAnAdiShu marmasu ca daShTasyAsAdhyatvam (30-32) · Śloka 32

| ശ്മശാനചിതിചൈത്യാദൌ പഞ്ചമീപക്ഷസന്ധിഷു||൩൦|| അഷ്ടമീനവമീസന്ധ്യാമധ്യരാത്രിദിനേഷു ച| യാമ്യാഗ്നേയമഘാശ്ലേഷാവിശാഖാപൂര്വനൈഃഋതേ||൩൧|| നൈഃ-ഋതാഖ്യേ മുഹൂര്തേ ച ദഷ്ടം മര്മസു ച ത്യജേത്| |൩൨|

Adhikarana sarpadaShTo sitAsyAkShAdiyuto na jIvati (32-33) · Śloka 33

| ദഷ്ടമാത്രഃ സിതാസ്യാക്ഷഃ ശീര്യമാണശിരോരുഹഃ||൩൨|| സ്തബ്ധജിഹ്വോ മുഹുര്മൂര്ച്ഛന് ശീതോച്ഛ്വാസോ ന ജീവതി| |൩൩|

Adhikarana sarpadaShTo yugapat hidhmAdiyuto na jIvati (33-34) · Śloka 34

| ഹിധ്മാ ശ്വാസോ വമിഃ കാസോ ദഷ്ടമാത്രസ്യ ദേഹിനഃ||൩൩|| ജായന്തേ യുഗപദ്യസ്യ സ ഹൃച്ഛൂലീ ന ജീവതി| |൩൪|

Adhikarana sarpadaShTo viShapItAdishca phenavamanAdilakShaNayuto na jIvati (34-36) · Śloka 36

| ഫേനം വമതി നിഃസംജ്ഞഃ ശ്യാവപാദകരാനനഃ||൩൪|| നാസാവസാദോ ഭങ്ഗോऽങ്ഗേ വിഡ്ഭേദഃ ശ്ലഥസന്ധിതാ| വിഷപീതസ്യ ദഷ്ടസ്യ ദിഗ്ധേനാഭിഹതസ്യ ച||൩൫|| ഭവന്ത്യേതാനി രൂപാണി സമ്പ്രാപ്തേ ജീവിതക്ഷയേ| |൩൬|

Adhikarana sarpadaShTo tIkShNanasyaishcetanAbhAvAdirna jIvati (36-37) · Śloka 37

| ന നസ്യൈശ്ചേതനാ തീക്ഷ്ണൈര്ന ക്ഷതാത് ക്ഷതജാഗമഃ||൩൬|| ദണ്ഡാഹതസ്യ നോ രാജിഃ പ്രയാതസ്യ യമാന്തികമ്| |൩൭|

Adhikarana ato~anyathA viShamAshu shamaM nayet (37-38) · Śloka 38

| അതോऽന്യഥാ തു ത്വരയാ പ്രദീപ്താഗാരവദ്ഭിഷക്||൩൭|| രക്ഷന് കണ്ഠഗതാന് പ്രാണാന് വിഷമാശു ശമം നയേത്| |൩൮|

Adhikarana daShTasya viShaM mAtrAshatAddehaM prakramate (38-39) · Śloka 39

| മാത്രാശതം വിഷം സ്ഥിത്വാ ദംശേ ദഷ്ടസ്യ ദേഹിനഃ||൩൮|| ദേഹം പ്രക്രമതേ ധാതൂന് രുധിരാദീന് പ്രദൂഷയത്| |൩൯|

Adhikarana etasminnantare daMshasyotkartanAdikaM kAryam (39-40) · Śloka 40

| ഏതസ്മിന്നന്തരേ കര്മ ദംശസ്യോത്കര്തനാദികമ്||൩൯|| കുര്യാച്ഛീഘ്രം യഥാ ദേഹേ വിഷവല്ലീ ന രോഹതി| |൪൦|

Adhikarana daShTamAtrastameva sarpamAshu dashedityAdi (40-41) · Śloka 41

| ദഷ്ടമാത്രോ ദശേദാശു തമേവ പവനാശിനമ്||൪൦|| ലോഷ്ടം മഹീം വാ ദശനൈസ്ഛിത്ത്വാ ചാനു സസമ്ഭ്രമമ്| നിഷ്ഠീവേന സമാലിമ്പേദ്ദംശം കര്ണമലേന വാ||൪൧||

Adhikarana bandhanena viShastambhanaprakAraH (42-43) · Śloka 43

ദംശസ്യോപരി ബധ്നീയാദരിഷ്ടാം ചതുരങ്ഗുലേ| ക്ഷൌമാദിഭിര്വേണികയാ സിദ്ധൈര്മന്ത്രൈശ്ച മന്ത്രവിത്||൪൨|| അമ്ബുവത് സേതുബന്ധേന ബന്ധേന സ്തഭ്യതേ വിഷമ്| ന വഹന്തി സിരാശ്ചാസ്യ വിഷം ബന്ധാഭിപീഡിതാഃ||൪൩||

Adhikarana anu niShpIDya daMshamuddharet (44) · Śloka 44

നിഷ്പീഡ്യാനൂദ്ധേരദ്ദംശം മര്മസന്ധ്യഗതം തഥാ| ന ജായതേ വിഷാദ്വേഗോ ബീജനാശാദിവാങ്കുരഃ||൪൪||

Adhikarana maNDalItaradaMshasya prataptahemAdinA dahanam (45-46) · Śloka 46

ദംശം മണ്ഡലിനാം മുക്ത്വാ പിത്തലത്വാദഥാപരമ്| പ്രതപ്തൈര്ഹേമലോഹാദ്യൈര്ദഹേദാശൂല്മുകേന വാ||൪൫|| കരോതി ഭസ്മസാത്സദ്യോ വഹ്നിഃ കിം നാമ തു ക്ഷതമ്| |൪൬|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya mRudAdipUrNavatkreNa vA~a~acUShaNam, agadairmuhura~ggalepaH, candanAdisalilena secanam (46-48) · Śloka 48

| ആചൂഷേത് പൂര്ണവക്ത്രോ വാ മൃദ്ഭസ്മാഗദഗോമയൈഃ||൪൬|| പ്രച്ഛായാന്തരരിഷ്ടായാം മാംസലം തു വിശേഷതഃ| അങ്ഗം സഹൈവ ദംശേന ലേപയേദഗദൈര്മുഹുഃ||൪൭|| ചന്ദനോശീരയുക്തേന സലിലേന ച സേചയേത്| |൪൮|

Adhikarana maNDalItaradaMshasya viShe pravisRute sirAvyadhaH (48-49) · Śloka 49

| വിഷേ പ്രവിസൃതേ വിധ്യേത്സിരാം സാ പരമാ ക്രിയാ||൪൮|| രക്തേ നിര്ഹ്രിയമാണേ ഹി കൃത്സ്നം നിര്ഹ്രീയതേ വിഷമ്| |൪൯|

Adhikarana saviShaparaktasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50

| ദുര്ഗന്ധം സവിഷം രക്തമഗ്നൌ ചടചടായതേ||൪൯|| യഥാദോഷം വിശുദ്ധം ച പൂര്വവല്ലക്ഷയേദസൃക്| |൫൦|

Adhikarana sirAsvadRushyamAnAsu shRu~ggAdinA raktamokShaNam (50) · Śloka 50

| സിരാസ്വദൃഷ്യമാനാസു യോജ്യാഃ ശൃങ്ഗജലൌകസഃ||൫൦||

Adhikarana srutasheSharaktasya shItalepAdinA stambhanam (51) · Śloka 51

ശോണിതം സ്രുതശേഷം ച പ്രവിലീനം വിഷോഷ്മണാ| ലേപസേകൈഃ സുബഹുശഃ സ്തമ്ഭയേദ്ഭൃശശീതലൈഃ||൫൧||

Adhikarana askanne rakte mUrcchAdayaH, teShu shItopacArAdishca (52) · Śloka 52

അസ്കന്നേ വിഷവേഗാദ്ധി മൂര്ച്ഛായമദഹൃദ്ദ്രവാഃ| ഭവന്തി താന് ജയേച്ഛീതൈര്ബീജേച്ചാരോമഹര്ഷതഃ||൫൨||

Adhikarana skanne rakte viShavegashAntiH (53) · Śloka 53

സ്കന്നേ തു രുധിരേ സദ്യോ വിഷവേഗഃ പ്രശാമ്യതി| |൫൩|

Adhikarana viShaM tIkShNatvAt hRudayakarShaNam, hRudayarakShaNAya ghRutAdi pAnam, hRudayAvaraNe hRudishleShmopacayaH (53-54) · Śloka 54

| വിഷം കര്ഷതി തീക്ഷ്ണത്വാദ് ഹൃദയം തസ്യ ഗുപ്തയേ||൫൩|| പിബേദ്ധൃതം ഘൃതക്ഷൌദ്രമഗദം വാ ഘൃതാപ്ലുതമ്| ഹൃദയാവരണേ ചാസ്യ ശ്ലേഷ്മാ ഹൃദ്യുപചീയതേ||൫൪||

Adhikarana tataH pravRuttagauravAdervamanam (55-56) · Śloka 56

പ്രവൃത്തഗൌരവോത്ക്ലേശഹൃല്ലാസം വാമയേത്തതഃ| ദ്രവൈഃ കാഞ്ജികകൌലത്ഥതൈലമദ്യാദിവര്ജിതൈഃ||൫൫|| വമനൈര്വിഷഹൃദ്ഭിശ്ച നൈവം വ്യാപ്നോതി തദ്വപുഃ| |൫൬|

Adhikarana bhuja~ggadoShAdyavalokanapUrvaM vishiShTA kriyA (56-57) · Śloka 57

| ഭുജങ്ഗദോഷപ്രകൃതിസ്ഥാനവേഗവിശേഷതഃ||൫൬|| സുസൂക്ഷ്മം സമ്യഗാലോച്യ വിശിഷ്ടാം ചാചരേത്ക്രിയാമ്| |൫൭|

Adhikarana darvIkarairdaShTe sinduvAritamUlAdikaM pAnaM nasyaM ca (57-58) · Śloka 58

| സിന്ദുവാരിതമൂലാനി ശ്വേതാ ച ഗിരികര്ണികാ||൫൭|| പാനം ദര്വീകരൈര്ദഷ്ടേ നസ്യം മധു സപാകലമ്| |൫൮|

Adhikarana kRuShNasarpeNa daShTe cAraTyAdi lepaH kShaudrAdiyutaghRutapAnaM ca (58-59) · Śloka 59

| കൃഷ്ണസര്പേണ ദഷ്ടസ്യ ലിമ്പേദ്ദംശം ഹൃതേऽസൃജി||൫൮|| ചാരടീനാകുലീഭ്യാം വാ തീക്ഷ്ണമൂലവിഷേണ വാ| പാനം ച ക്ഷൌദ്രമഞ്ജിഷ്ഠാഗൃഹധൂമയുതം ഘൃതമ്||൫൯||

Adhikarana phaNinAM rAjImatAM ca viShe tandulIyakAdyagadaH (60-61) · Śloka 61

തന്ദുലീയകകാശ്മര്യകിണിഹീഗിരികര്ണികാഃ| മാതുലുങ്ഗീ സിതാ ശേലുഃ പാനനസ്യാഞ്ജനൈര്ഹിതഃ||൬൦|| അഗദഃ ഫണിനാം ഘോരേ വിഷേ രാജീമതാമപി| |൬൧|

Adhikarana maNDaliviShe sugandhAdyagadaH (61-62) · Śloka 62

| സമാഃ സുഗന്ധാമൃദ്വീകാശ്വേതാഖ്യാഗജദന്തികാഃ||൬൧|| അര്ധാംശം സൌരസം പത്രം കപിത്ഥം ബില്വദാഡിമമ്| സക്ഷൌദ്രോ മണ്ഡലിവിഷേ വിശേഷാദഗദോ ഹിതഃ||൬൨||

Adhikarana maNDaliviShe himavAnnAmAgadaH (63-64) · Śloka 64

പഞ്ചവല്കവരായഷ്ടീനാഗപുഷ്പൈലവാലുകമ്| ജീവകര്ഷഭകൌ ശീതം സിതാ പദ്മകമുത്പലമ്||൬൩|| സക്ഷൌദ്രോ ഹിമവാന്നാമ ഹന്തി മണ്ഡലിനാം വിഷമ്| ലേപാച്ഛ്വയഥുവീസര്പവിസ്ഫോടജ്വരദാഹഹാ||൬൪||

Adhikarana maNDaliviShe kAshmaryAdipAnam (65) · Śloka 65

കാശ്മര്യം വടശുങ്ഗാനി ജീവകര്ഷഭകൌ സിതാ| മഞ്ജിഷ്ഠാ മധുകം ചേതി ദഷ്ടോ മണ്ഡലിനാ പിബേത്||൬൫||

Adhikarana gonasaviShe vaMshatvagAdiko~aShTA~ggo~agadaH (66-67) · Śloka 67

വംശത്വഗ്ബീജകടുകാപാടലീബീജനാഗരമ്| ശിരീപബീജാതിവിഷേ മൂലം ഗാവേധുകം വചാ||൬൬|| പിഷ്ടോ ഗോവാരിണാऽഷ്ടാങ്ഗോ ഹന്തി ഗോനസജം വിഷമ്| |൬൭|

Adhikarana rAjImatAM viShe kaTukAdayaH (67-68) · Śloka 68

| കടുകാതിവിഷാകുഷ്ഠഗൃഹധൂമഹരേണുകാഃ||൬൭|| സക്ഷൌദ്രവ്യോഷതഗരാ ഘ്നന്തി രാജീമതാം വിഷമ്| |൬൮|

Adhikarana kANDacitrAyA viShe daMshaM bhuvi nikhanet tataH pracchitaM sarpiH - pralepAdi (68-70) · Śloka 70

| നിഖനേത്കാണ്ഡചിത്രായാ ദംശം യാമദ്വയം ഭുവി||൬൮|| ഉദ്ധൃത്യ പ്രച്ഛിതം സര്പിര്ധാന്യമൃദ്ഭ്യാം പ്രലേപയേത്| പിബേത്പുരാണം ച ഘൃതം വരാചൂര്ണാവചൂര്ണിതമ്||൬൯|| ജീര്ണേ വിരിക്തോ ഭുഞ്ജീത യവാന്നം സൂപസംസ്കൃതമ്| |൭൦|

Adhikarana vyantaradaShTaviShe karavIrAdyagadaH (70-71) · Śloka 71

| കരവീരാര്കകുസുമമൂലലാങ്ഗലികാകണാഃ||൭൦|| കല്കയേദാരനാലേന പാഠാമരിചസംയുതാഃ| ഏഷ വ്യന്തരദഷ്ടാനാമഗദഃ സാര്വകാര്മികഃ||൭൧||

Adhikarana sarpadaShTaviShe bhAvitasitamaricasya pAnanasyA~jjanam (72) · Śloka 72

ശിരീഷപുഷ്പസ്വരസേ സപ്താഹം മരിചം സിതമ്| ഭാവിതം സര്പദഷ്ടാനാം പാനനസ്യാഞ്ജനേ ഹിതമ്||൭൨||

Adhikarana takShakadaShTaviShe natAdipAnam (73) · Śloka 73

ദ്വിപലം നതകുഷ്ഠാഭ്യാം ഘൃതക്ഷൌദ്രം ചതുഷ്പലമ്| അപി തക്ഷകദഷ്ടാനാം പാനമേതത്സുഖപ്രദമ്||൭൩||

Adhikarana darvIkRutAM prathame vege raktasrAvAdi (74) · Śloka 74

അഥ ദര്വീകൃതാം വേഗേ പൂര്വേ വിസ്ത്രാവ്യ ശോണിതമ്| അഗദം മധുസര്പിര്ഭ്യാം സംയുക്തം ത്വരിതം പിബേത്||൭൪||

Adhikarana darvIkRutAM dvitIye vege vamanAdi (75) · Śloka 75

ദ്വിതീയേ വമനം കൃത്വാ തദ്വദേവാഗദം പിബേത്| |൭൫|

Adhikarana darvIkRutAM tRutIye vege viShaghnama~jjanAdi (75) · Śloka 75

| വിഷാപഹേ പ്രയുഞ്ജീത തൃതീയേऽഞ്ജനനാവനേ||൭൫||

Adhikarana darvIkRutAM caturthe vege vamanaM yavAgUshca (76) · Śloka 76

പിബേച്ചതുര്ഥേ പൂര്വോക്താം യവാഗൂം വമനേ കൃതേ| |൭൬|

Adhikarana darvIkRutAM pa~jcame ShaShThe ca vege vamanaM, yavAgU, shItalepAdi¶É (76-77) · Śloka 77

| ഷഷ്ഠപഞ്ചമയോഃ ശീതൈര്ദിഗ്ധം സിക്തമഭീക്ഷ്ണശഃ||൭൬|| പായയേദ്വമനം തീക്ഷ്ണം യവാഗൂം ച വിഷാപഹൈഃ| |൭൭|

Adhikarana darvIkRutAm saptame vege tIkShNA~jjanAdi (77-78) · Śloka 78

| അഗദം സപ്തമേ തീക്ഷ്ണം യുഞ്ജ്യാദഞ്ജനനസ്യയോഃ||൭൭|| കൃത്വാऽവഗാഢം ശസ്ത്രേണ മൂര്ധ്നി കാകപദം തതഃ| മാംസം സരുധിരം തസ്യ ചര്മ വാ തത്ര നിക്ഷിപേത്||൭൮||

Adhikarana maNDalinAM tRutIye vege vamanaM peyA ca (79) · Śloka 79

തൃതീയേ വമിതഃ പേയാം വേഗേ മണ്ഡലിനാം പിബേത്| |൭൯|

Adhikarana maNDalinAM ShaShThe vege tIkShaNAgadAdi (79) · Śloka 79

| അതീക്ഷ്ണമഗദം ഷഷ്ഠേ ഗണം വാ പദ്മകാദികമ്||൭൯||

Adhikarana rAjImatAM prathame vege raktasrAvAdi (80) · Śloka 80

അദ്യേऽവഗാഢം പ്രച്ഛായ വേഗേ ദഷ്ടസ്യ രാജിലൈഃ| അലാബുനാ ഹരേദ്രക്തം പൂര്വവച്ചാഗദം പിബേത്||൮൦||

Adhikarana rAjImatAM ShaShThe vege tIkShNA~jjanAdi (81) · Śloka 81

ഷഷ്ഠേऽഞ്ജനം തീക്ഷ്ണതമമവപീഡം ച യോജയേത്| |൮൧|

Adhikarana anuktavegeShu darvIkarakriyA (81) · Śloka 81

| അനുക്തേഷു ച വേഗേഷു ക്രിയാം ദര്വീകരോദിതാമ്||൮൧||

Adhikarana garbhiNyAdiShu mRudukriyAdi (82) · Śloka 82

ഗര്ഭിണീബാലവൃദ്ധേഷു മൃദും, വിധ്യേത്സിരാം ന ച| |൮൨|

Adhikarana sarvaviShaghnaM vajram (82-83) · Śloka 83

| ത്വങ്മനോഹ്വാ നിശേ വക്രം രസഃ ശാര്ദൂലജോ നഖഃ||൮൨|| തമാലഃ കേസരം ശീതം പീതം തന്ദുലവാരിണാ| ഹന്തി സര്വവിഷാണ്യേതദ്വജ്രം വജ്രമിവാസുരാന്||൮൩||

Adhikarana sarvaviShaghnaM bilvamUlAdya~jjanAdi (84-85) · Śloka 85

ബില്വസ്യ മൂലം സുരസസ്യ പുഷ്പം ഫലം കരഞ്ജസ്യ നതം സുരാഹ്വമ്| ഫലത്രികം വ്യോഷനിശാദ്വയം ച വസ്തസ്യ മൂത്രേണ സുസൂക്ഷ്മപിഷ്ടമ്||൮൪|| ഭുജങ്ഗലൂതോന്ദുരവൃശ്ചികാദ്യൈര്വിസൂചികാജീര്ണഗരജ്വരൈശ്ച| ആര്താന്നരാന് ഭൂതവിധര്ഷിതാംശ്ച സ്വസ്ഥീകരോത്യഞ്ജനപാനനസ്യൈഃ||൮൫||

Adhikarana daMshAdapi niHsheShaM viShamuddharet, sheShaM hi viShaM punarvegAya jAyeta (86) · Śloka 86

പ്രലേപാദ്യൈശ്ച നിഃശേഷം ദംശാദപ്യുദ്ധരേദ്വിഷമ്| ഭൂയോ വേഗായ ജായേത് ശേഷം ദൂഷീവിഷായ വാ||൮൬||

Adhikarana viShApAye kupitavAyvAdInAM snehAdyupakramaH (87-88) · Śloka 88

വിഷാപായേऽനിലം ക്രുദ്ധം സ്നേഹാദിഭിരുപാചരേത്| തൈലമദ്യകുലത്ഥാമ്ലവര്ജ്യൈഃ പവനനാശനൈഃ||൮൭|| പിത്തം പിത്തജ്വരഹരൈഃ കഷായസ്നേഹബസ്തിഭിഃ| സമാക്ഷികേണ വര്ഗേണ കഫമാരഗ്വധാദിനാ||൮൮||

Adhikarana sarpA~ggABihate Sa~gkAviShArdite ca sitAdipAnaM prokShaNAdi (89-90) · Śloka 90

സിതാ വൈഗന്ധികോ ദ്രാക്ഷാ പയസ്യാ മധുകം മധു| പാനം സമന്ത്രപൂതാമ്ബു പ്രേക്ഷണം സാന്ത്വഹര്ഷണമ്||൮൯|| സര്പാങ്ഗാഭിഹതേ യുഞ്ജ്യാത്തഥാ ശങ്കാവിഷാര്ദിതേ| |൯൦|

Adhikarana viShashAntyarthaM karketanAdidhAraNam (90-92) · Śloka 92

| കര്കേതനം മരകതം വജ്രം വാരണമൌക്തികമ്||൯൦|| വൈഢൂര്യം ഗര്ദഭമണിം പിചുകം വിഷമൂഷികാമ്| ഹിമവദ്ഗിരിസമ്ഭൂതാം സോമരാജീം പുനര്നവാമ്||൯൧|| തഥാ ദ്രോണാം മഹാദ്രോണാം മാനസീം സര്പജം മണിമ്| വിഷാണി വിഷശാന്ത്യര്ഥം വീര്യവന്തി ച ധാരയേത്||൯൨||

Adhikarana rAtrisa~jcAre chatrajharjharadhAraNam (36) · Śloka 36

ഛത്രീ ഝര്ഝരപാണിശ്ച ചരേദ്രാത്രൌ വിശേഷതഃ| തച്ഛായാശബ്ദവിത്രസ്താഃ പ്രണശ്യന്തി ഭുജങ്ഗമാഃ||൯൩|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ സര്പവിഷപ്രതിഷേധോ നാമ ഷട്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൬||