Adhikarana viShapratiShedhAdhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతో విషప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే)|2|
अथातो विषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShayasya prAgutpattidarshanam (1-3) · Śloka 3
మథ్యమానే జలనిధావమృతార్థం సురాసురైః| జాతః ప్రాగమృతోత్పత్తేః పురుషో ఘోరదర్శనః||1|| దీప్తతేజాశ్చతుర్దంష్ట్రో హరికేశోఽనలేక్షణః| జగద్విషణ్ణం తం దృష్ట్వా తేనాసౌ విషసంజ్ఞితః||2|| హుంకృతో బ్రహ్మణా మూర్తీ తతః స్థావరజంగమే| సోఽధ్యతిష్ఠన్నిజం రూపముజ్ఝిత్వా వంచనాత్మకం||3||
मथ्यमाने जलनिधावमृतार्थं सुरासुरैः| जातः प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||१|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसंज्ञितः||२|| हुंकृतो ब्रह्मणा मूर्ती ततः स्थावरजङ्गमे| सोऽध्यतिष्ठन्निजं रूपमुज्झित्वा वञ्चनात्मकम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraM viShaM kandeShvativIryam (4) · Śloka 4
స్థిరమత్యుల్బణం వీర్యే యత్కందేషు ప్రతిష్ఠితం| కాలకూటేంద్రవత్సాఖ్యశృంగీహాలాహలాదికం||4||
स्थिरमत्युल्बणं वीर्ये यत्कन्देषु प्रतिष्ठितम्| कालकूटेन्द्रवत्साख्यशृङ्गीहालाहलादिकम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaM viShaM sarpAdidaMShTrAsu dAruNam (5) · Śloka 5
సర్పలూతాదిదంష్ట్రాసు దారుణం జంగమం విషం| |5|
सर्पलूतादिदंष्ट्रासु दारुणं जङ्गमं विषम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti dviprakAramakRutrimaM viSham (5) · Śloka 5
| స్థావరం జంగమం చేతి విషం ప్రోక్తమకృత్రిమం||5||
| स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutrimaM tu garasaMj~jam kRutrimasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
కృత్రిమం గరసంజ్ఞం తు క్రియతే వివిధౌషధైః| హంతి యోగవశేనాశు చిరాచ్చిరతరాచ్చ తత్||6|| శోఫపాండూదరోన్మాదదుర్నామాదీన్ కరోతి వా| |7|
कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्||६|| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya guNA ekAdasha (7-8) · Śloka 8
అథ విషగుణాన్నిర్దిశతి | తీక్ష్ణోష్ణరూక్షవిశదం వ్యవాయ్యాశుకరం లఘు||7|| వికాషి సూక్ష్మమవ్యక్తరసం విషమపాకి చ| |8|
अथ विषगुणान्निर्दिशति | तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदं व्यवाय्याशुकरं लघु||७|| विकाषि सूक्ष्ममव्यक्तरसं विषमपाकि च| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamojoviparItaguNam ,viShaM nRuNAM sadyojIvitaharam (8-9) · Śloka 9
| ఓజసో విపరీతం తత్ తీక్ష్ణాద్యైరన్వితం గుణైః||8|| వాతపిత్తోత్తరం నృణాం సద్యో హరతి జీవితం| |9|
| ओजसो विपरीतं तत् तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः||८|| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tara hetuH (9-10) · Śloka 10
కుతః ? ఇత్యాహ | విషం హి దేహం సంప్రాప్య ప్రాగ్ దూషయతి శోణితం||9|| కఫపిత్తానిలాంశ్చాను సమం దోషాన్ సహాశయాన్| తతో హృదయమాస్థాయ దేహోచ్ఛేదాయ కల్పతే||10||
कुतः ? इत्याह | विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग् दूषयति शोणितम्||९|| कफपित्तानिलांश्चानु समं दोषान् सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya prathamavegasya lakShaNam (11) · Śloka 11
స్థావరస్యోపయుక్తస్య వేగే పూర్వే ప్రజాయతే| జిహ్వాయాః శ్యావతా స్తంభో మూర్చ్ఛా త్రాసః క్లమో వమిః||11||
स्थावरस्योपयुक्तस्य वेगे पूर्वे प्रजायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya dvitIyavegasya lakShaNam (12) · Śloka 12
ద్వితీయే వేపథుః స్వేదో దాహః కంఠే చ వేదనా| విషం చామాశయం ప్రాప్తం కురుతే హృది వేదనాం||12||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदना| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya tRutIyavegasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
తాలుశోషస్తృతీయే తు శూలం చామాశయే భృశం| దుర్బలే హరితే శూనే జాయేతే చాస్య లోచనే||13|| పక్వాశయగతే తోదహిధ్మాకాసాంత్రకూజనం| |14|
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरिते शूने जायेते चास्य लोचने||१३|| पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya caturthavegasya lakShaNam (14) · Śloka 14
| చతుర్థే జాయతే వేగే శిరసశ్చాతిగౌరవం||14||
| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya pa~jcamavegasya lakShaNam (15) · Śloka 15
కఫప్రసేకో వైవర్ణ్యం పర్వభేదశ్చ పంచమే| సర్వదోషప్రకోపశ్చ పక్వాధానే చ వేదనా||15||
कफप्रसेको वैवर्ण्यं पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya ShaShThavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
షష్ఠే సంజ్ఞాప్రణాశశ్చ సుభృశం చాతిసార్యతే| |16|
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya saptamavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
| స్కంధపృష్ఠకటీభంగో భవేన్మృత్యుశ్చ సప్తమే||16||
| स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathame viShavege vamanAdi (17) · Śloka 17
ప్రథమే విషవేగే తు వాంతం శీతాంబుసేచితం| సర్పిర్మధుభ్యాం సంయుక్తమగదం పాయయేద్ ద్రుతం||17||
प्रथमे विषवेगे तु वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye viShavege vamanavirecanAdi (18) · Śloka 18
ద్వితీయే పూర్వవద్వాంతం విరిక్తం చాను పాయయేత్| |18|
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIye viShavege agadapAnAdi (18) · Śloka 18
| తృతీయేఽగదపానం తు హితం నస్యం తథాఽంజనం||18||
| तृतीयेऽगदपानं तु हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe viShavege sasnehAgadapAnam (19) · Śloka 19
చతుర్థే స్నేహసంయుక్తమగదం ప్రతియోజయేత్| |19|
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतियोजयेत्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame viShavege samadhukakvAthAdi yukto~agadaH (19) · Śloka 19
| పంచమే మధుకక్వాథమాక్షికాభ్యాం యుతం హితం||19||
| पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe viShavege atIsAravatsiddhiH (20) · Śloka 20
షష్ఠేఽతిసారవత్సిద్ధిః| |20|
षष्ठेऽतिसारवत्सिद्धिः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptame viShavege avapIDAdi (20) · Śloka 20
అవపీడస్తు సప్తమే| మూర్ధ్ని కాకపదం కృత్వా సాసృగ్వా పిశితం క్షిపేత్||20||
अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarvaviShaghnI koshAtakyAdiyavAgUH (21-23) · Śloka 23
కోశాతక్యగ్నికః పాఠా సూర్యవల్యమృతాభయాః| శేలుః శిరీషః కిణీహీ హరిద్రే క్షౌద్రసాహ్వయా||21|| పునర్నవే త్రికటుకం బృహత్యౌ సారివే బలా| ఏషాం యవాగూం నిర్యుహే శీతాం సఘృతమక్షికాం||22|| యుంజ్యాద్వేగాంతరే సర్వవిషఘ్నీం కృతకర్మణః| |23|
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणीही हरिद्रे क्षौद्रसाह्वया||२१|| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ सारिवे बला| एषां यवागूं निर्युहे शीतां सघृतमक्षिकाम्||२२|| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarva madhUkAdiyavAgUH (23) · Śloka 23
| తద్వన్మధూకమధుకపద్మకేసరచందనైః||23||
| तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu candrodayo nAmAgadaH (24-32) · Śloka 32
అంజనం తగరం కుష్ఠం హరితాలం మనఃశిలా| ఫలానీ త్రికటు స్పృక్కా నాగపుష్పం సకేసరం||24|| హరేణుర్మధుకం మాంసీ రోచనా కాకమాలికా| శ్రీవేష్టకం సర్జరసః శతాహ్వా కుంకుమం బలా||25|| తమాలపత్రతాలీసభూర్జోశీరనిశాద్వయం| కన్యోపవాసినీ స్నాతా శుక్లవాసా మధుద్రుతైః||26|| ద్విజానభ్యర్చ్య తైః పుష్యే కల్పయేదగదోత్తమం| వైద్యశ్చాత్ర తదా మంత్రం ప్రయతాత్మా పఠేదిమం||27|| "నమః పురుషసింహాయ నమో నారాయణాయ చ| యథాఽసౌ నాభిజానాతి రణే కృష్ణపరాజయం||28|| ఏతేన సత్యవాక్యేన అగదో మే ప్రసిధ్యతు| నమో వైదూర్యమాతే హులుహులు రక్ష మాం సర్వవిషేభ్యః||29|| గౌరి గాంధారి చాండాలి మాతంగి స్వాహా| " పిష్టే చ ద్వితీయో మంత్రః "హరిమాయి స్వాహా||30|| " అశేషవిషవేతాలగ్రహకార్మణపాప్మసు| మరకవ్యాధిదుర్భిక్షయుద్ధాశనిభయేషు చ||31|| పాననస్యాంజనాలేపమణిబంధాదియోజితః| ఏష చంద్రోదయో నామ శాంతిస్వస్త్యయనం పరం||32|| |వాసవో వృత్రమవధీత్సమాలిప్తః కిలామునా| ]||32||
अञ्जनं तगरं कुष्ठं हरितालं मनःशिला| फलानी त्रिकटु स्पृक्का नागपुष्पं सकेसरम्||२४|| हरेणुर्मधुकं मांसी रोचना काकमालिका| श्रीवेष्टकं सर्जरसः शताह्वा कुङ्कुमं बला||२५|| तमालपत्रतालीसभूर्जोशीरनिशाद्वयम्| कन्योपवासिनी स्नाता शुक्लवासा मधुद्रुतैः||२६|| द्विजानभ्यर्च्य तैः पुष्ये कल्पयेदगदोत्तमम्| वैद्यश्चात्र तदा मन्त्रं प्रयतात्मा पठेदिमम्||२७|| "नमः पुरुषसिंहाय नमो नारायणाय च| यथाऽसौ नाभिजानाति रणे कृष्णपराजयम्||२८|| एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे प्रसिध्यतु| नमो वैदूर्यमाते हुलुहुलु रक्ष मां सर्वविषेभ्यः||२९|| गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गि स्वाहा| " पिष्टे च द्वितीयो मन्त्रः "हरिमायि स्वाहा||३०|| " अशेषविषवेतालग्रहकार्मणपाप्मसु| मरकव्याधिदुर्भिक्षयुद्धाशनिभयेषु च||३१|| पाननस्याञ्जनालेपमणिबन्धादियोजितः| एष चन्द्रोदयो नाम शान्तिस्वस्त्ययनं परम्||३२|| |वासवो वृत्रमवधीत्समालिप्तः किलामुना| ]||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya lakShaNam dUShIviShArtasya lakShaNam (33-36) · Śloka 36
జీర్ణం విషఘ్నౌషధిభిర్హతం వా దావాగ్నివాతాతపశోషితం వా| స్వభావతో వా న గుణైః సుయుక్తం దూషివిషాఖ్యాం విషమభ్యుపైతి||33|| వీర్యాల్పభావాదవిభావ్యమేతత్ కఫావృతం వర్షగణానుబంధి| తేనార్దితో భిన్నపురీషవర్ణో దుష్టాస్రరోగీ తృడరోచకార్తః||34|| మూర్చ్ఛన్ వమన్ గద్గదవాక్ విముహ్యన్ భవేచ్చ దూష్యోదరలింగజుష్టః| ఆమాశయస్థే కఫవాతరోగీ పక్వాశయస్థేఽనిలపిత్తరోగీ||35|| భవేన్నరో ధ్వస్తశిరోరుహాంగో విలూనపక్షః స యథా విహంగః| స్థితం రసాదిష్వథవా విచిత్రాన్ కరోతి ధాతుప్రభవాన్ వికారాన్||36||
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषिविषाख्यां विषमभ्युपैति||३३|| वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि| तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्तः||३४|| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाक् विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः| आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी||३५|| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya niruktiH (37) · Śloka 37
ప్రాగ్వాతాజీర్ణశీతాభ్రదివాస్వప్నాహితాశనైః| దుష్టం దూషయతే ధాతూనతో దూషీవిషం స్మృతం||37||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte svedaH shodhanaM ca (38) · Śloka 38
దూషీవిషార్తం సుస్విన్నమూర్ధ్వం చాధశ్చ శోధితం| దూషీవిషారిమగధం లేహయేన్మధునాఽఽప్లుతం||38||
दूषीविषार्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगधं लेहयेन्मधुनाऽऽप्लुतम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte dUShIviShArirnAmAgadaH (39-40) · Śloka 40
తమేవాహ పిప్పల్యో ధ్యామకం మాంసీ రోధ్రమేలా సువర్చికా| కుటన్నటం నతం కుష్ఠం యష్టీ చందనగైరికం||39|| దూషీవిషారిర్నామ్నాఽయం న చాన్యత్రాపి వార్యతే| |40|
तमेवाह पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी रोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टी चन्दनगैरिकम्||३९|| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaliptashastraviddhasya lakShaNam (40-44) · Śloka 44
| విషదిగ్ధేన విద్ధస్తు ప్రతామ్యతి ముహుర్ముహుః||40|| వివర్ణభావం భజతే విషాదం చాశు గచ్ఛతి| కీటైరివావృతం చాస్య గాత్రం చిమిచిమాయతే||41|| శ్రోణిపృష్ఠశిరఃస్కంధసంధయః స్యుః సవేదనాః| కృష్ణదుష్టాస్రవిస్రావీ తృణ్మూర్చ్ఛాజ్వరదాహవాన్||42|| దృష్టికాలుష్యవమథుశ్వాసకాసకరః క్షణాత్| ఆరక్తపీతపర్యంతః శ్యావమధ్యోఽతిరుగ్వ్రణః||43|| శూయతే పచ్యతే సద్యో గత్వా మాంసం చ కృష్ణతాం| ప్రక్లిన్నం శీర్యతేఽభీక్ష్ణం సపిచ్ఛిలపరిస్రవం||44||
| विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः||४०|| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते||४१|| श्रोणिपृष्ठशिरःस्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्||४२|| दृष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः||४३|| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashastraviddhe hRudayAvaraNam, shalyAharaNapUrvakovraNadAhaH, muShkakAdikShAreNa pratisAraNam, shukanAsAdibhirlepaH (45-47) · Śloka 47
కుర్యాదమర్మవిద్ధస్య హృదయావరణం ద్రుతం| శల్యమాకృష్య తప్తేన లోహేనాను దహేద్ వ్రణం||45|| అథవా ముష్కకశ్వేతాసోమత్వక్తామ్రవల్లితః| శిరీషాద్ గృధ్రనఖ్యాశ్చ క్షారేణ ప్రతిసారయేత్||46|| శుకనాసాప్రతివిషావ్యాఘ్రీమూలైశ్చ లేపయేత్| |47|
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्||४५|| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद् गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्||४६|| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्रीमूलैश्च लेपयेत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha kITadaShTacikitsA ca (47) · Śloka 47
| కీటదష్టచికిత్సాం చ కుర్యాత్తస్య యథార్హతః||47||
| कीटदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha vraNe pUtimAMse pittavisarpavatkriyA (48) · Śloka 48
వ్రణే తు పూతిపిశితే క్రియా పిత్తవిసర్పవత్| |48|
व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaviShadAyakAH (48-49) · Śloka 49
| సౌభాగ్యార్థం స్త్రియో భర్త్రే రాజ్ఞే వాఽరాతిచోదితాః||48|| గరమాహారసంపృక్తం యచ్ఛంత్యాసన్నవర్తినః| |49|
| सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वाऽरातिचोदिताः||४८|| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50
| నానాప్రాణ్యంగశమలవిరుద్ధౌషధిభస్మనాం||49|| విషాణాం చాల్పవీర్యాణాం యోగో గర ఇతి స్మృతః| |50|
| नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्||४९|| विषाणां चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya lakShaNam (50-54) · Śloka 54
| తేన పాండుః కృశోఽల్పాగ్నిః కాసశ్వాసజ్వరార్దితః||50|| వాయునా ప్రతిలోమేన స్వప్నచింతాపరాయణః| మహోదరయకృత్ప్లీహీ దీనవాగ్దుర్బలోఽలసః||51|| శోఫవాన్ సతతాధ్మాతః శుష్కపాదకరః క్షయీ| స్వప్నే గోమాయుమార్జారనకులవ్యాలవానరాన్||52|| ప్రాయః పశ్యతి శుష్కాంశ్చ వనస్పతిజలాశయాన్| మన్యతే కృష్ణమాత్మానం గౌరో, గోరం చ కాలకః||53|| వికర్ణనాసానయనం పశ్యేత్తద్విహతేంద్రియః| |54|
| तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निः कासश्वासज्वरार्दितः||५०|| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीही दीनवाग्दुर्बलोऽलसः||५१|| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| स्वप्ने गोमायुमार्जारनकुलव्यालवानरान्||५२|| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो, गोरं च कालकः||५३|| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya cikitsitAbhAve sadyo nAshaH (54-55) · Śloka 55
| ఏతైరన్యైశ్చ బహుభిః క్లిష్టో ఘోరైరుపద్రవైః||54|| గరార్తో నాశమాప్నోతి కశ్చిత్సద్యోఽచికిత్సితః| |55|
| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः||५४|| गरार्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte vamanaM pathyapAnabhojanaM suvarNashIlanaM ca (55-56) · Śloka 56
| గరార్తో వాంతవాన్ భుక్త్వా తత్పథ్యం పానభోజనం||55|| శుద్ధహృచ్ఛీలయేద్ధేమ సూత్రస్థానవిధేః స్మరన్| |56|
| गरार्तो वान्तवान् भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्||५५|| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte tApyasuvarNalehaH (56-57) · Śloka 57
| శర్కరాక్షౌద్రసంయుక్తం చూర్ణం తాప్యసువర్ణయోః||56|| లేహః ప్రశమయత్యుగ్రం సర్వయోగకృతం విషం| |57|
| शर्कराक्षौद्रसंयुक्तं चूर्णं ताप्यसुवर्णयोः||५६|| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वयोगकृतं विषम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte hatAgnau mUrvAdicUrNam (57-58) · Śloka 58
| మూర్వామృతానతకణాపటోలీచవ్యచిత్రకాన్||57|| వచాముస్తవిడంగాని తక్రకోష్ణాంబుమస్తుభిః| పిబేద్రసేన వాఽమ్లేన గరోపహతపావకః||58||
| मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्||५७|| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन वाऽम्लेन गरोपहतपावकः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte pArAvatAmiShAdishRutaM jalam (59) · Śloka 59
పారావతామిషశఠీపుష్కరాహ్వశృతం హిమం| గరతృష్ణారుజాకాసశ్వాసహిధ్మాజ్వరాపహం||59||
पारावतामिषशठीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTasya lakShaNam (60) · Śloka 60
విషప్రకృతికాలాన్నదోషదూష్యాదిసంగమే| విషసంకటముద్దిష్టం శతస్యైకోఽత్ర జీవతి||60||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhihetavaH kShudhAdayaH (61-63) · Śloka 63
క్షుత్తృష్ణాఘర్మదౌర్బల్యక్రోధశోకభయశ్రమైః| అజీర్ణవర్చోద్రవతాపిత్తమారుతవృద్ధిభిః||61|| తిలపుష్పఫలాఘ్రాణభూబాష్పఘనగర్జితైః| హస్తిమూషికవాదిత్రనిఃస్వనైర్విషసంకటైః||62|| పురోవాతోత్పలామోదమదనైర్వర్ధతే విషం| |63|
क्षुत्तृष्णाघर्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमैः| अजीर्णवर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः||६१|| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितैः| हस्तिमूषिकवादित्रनिःस्वनैर्विषसङ्कटैः||६२|| पुरोवातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam,sharadi viShasya mandavIryatve hetuH (63-64) · Śloka 64
| వర్షాసు చాంబుయోనిత్వాత్సంక్లేదం గుడవద్గతం||63|| విసర్పతి ఘనాపాయే, తదగస్త్యో హినస్తి చ| ప్రయాతి మందవీర్యత్వం విషం తస్మాద్ధనాత్యయే||64||
| वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्||६३|| विसर्पति घनापाये, तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti prakRutyAdyAlocya karmAcaraNam (65) · Śloka 65
ఇతి ప్రకృతిసాత్మ్యర్తుస్థానవేగబలాబలం| అలోచ్య నిపుణం బుద్ధ్యా కర్మానంతరమాచరేత్||65||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| अलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmike viShe vamanAdibhiH shamanam (66) · Śloka 66
శ్లైష్మికం వమనైరుష్ణరూక్షతీక్ష్ణైః ప్రలేపనైః| కషాయకటుతిక్తైశ్చ భోజనైః శమయేద్విషం||66||
श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike viShe virecanAdibhiH shamanam (67) · Śloka 67
పైత్తికం స్రంసనైః సేకప్రదేహైర్భృశశీతలైః| కషాయతిక్తమధురైర్ఘృతయుక్తైశ్చ భోజనైః||67||
पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtike viShe svAdvAdyAhArAdibhiH shamanam (68) · Śloka 68
వాతాత్మకం జయేత్స్వాదుస్నిగ్ధామ్లలవణాన్వితైః| సఘృతైర్భోజనైర్లేపైస్తథైవ పిశితాశనైః||68||
वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनैर्लेपैस्तथैव पिशिताशनैः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu sarvAvastheShu ghRutatulyaM bheShajaM nAsti visheShAt vAte~adhike (69-70) · Śloka 70
నాఘృతం స్రంసనం శస్తం ప్రలేపో భోజ్యమౌషధం| సర్వేషు సర్వావస్థేషు విషేషు న ఘృతోపమం||69|| విద్యతే భేషజం కించిద్విశేషాత్ ప్రబలేఽనిలే| |70|
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु विषेषु न घृतोपमम्||६९|| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलेऽनिले| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittavAtagataviShANAM sAdhyAsAdhyatvam (35) · Śloka 35
| అయత్నాచ్ఛ్లేష్మగం సాధ్యం, యత్నాత్ పిత్తాశయాశ్రయం||70|| సుదుఃసాధ్యమసాధ్యం వా వాతాశయగతం విషం| 70 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీవద్వాగ్భటవిరచి- తాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం షష్ఠే ఉత్తరస్థానే విషప్రతిషేధో నామ పంచత్రింశోఽధ్యాయః||35||
| अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं, यत्नात् पित्ताशयाश्रयम्||७०|| सुदुःसाध्यमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्| ७० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीवद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने विषप्रतिषेधो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||३५||
🔊 Audio coming soon