Adhikarana viShapratiShedhAdhyAyaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨|
अथातो विषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShayasya prAgutpattidarshanam (1-3) · Śloka 3
ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਜਲਨਿਧਾਵਮਤਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ| ਜਾਤਃ ਪ੍ਰਾਗਮਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ ਪੁਰੁਸੋ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ||੧|| ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋ ਹਰਿਕੇਸ਼ੋਨਲੇਕ੍ਸਣਃ| ਜਗਦ੍ਵਿਸਣ੍ਣਂ ਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੇਨਾਸੌ ਵਿਸਸਂਜ੍ਞਿਤਃ||੨|| ਹੁਂਕਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮੂਰ੍ਤੀ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ| ਸੋਧ੍ਯਤਿਸ੍ਠਨ੍ਨਿਜਂ ਰੂਪਮੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਞ੍ਚਨਾਤ੍ਮਕਮ੍||੩||
मथ्यमाने जलनिधावमृतार्थं सुरासुरैः| जातः प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||१|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसंज्ञितः||२|| हुंकृतो ब्रह्मणा मूर्ती ततः स्थावरजङ्गमे| सोऽध्यतिष्ठन्निजं रूपमुज्झित्वा वञ्चनात्मकम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraM viShaM kandeShvativIryam (4) · Śloka 4
ਸ੍ਥਿਰਮਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣਂ ਵੀਰ੍ਯੇ ਯਤ੍ਕਨ੍ਦੇਸੁ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਮ੍| ਕਾਲਕੂਟੇਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਸਾਖ੍ਯਸ਼ਙ੍ਗੀਹਾਲਾਹਲਾਦਿਕਮ੍||੪||
स्थिरमत्युल्बणं वीर्ये यत्कन्देषु प्रतिष्ठितम्| कालकूटेन्द्रवत्साख्यशृङ्गीहालाहलादिकम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaM viShaM sarpAdidaMShTrAsu dAruNam (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਪਲੂਤਾਦਿਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਸੁ ਦਾਰੁਣਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਵਿਸਮ੍| |੫|
सर्पलूतादिदंष्ट्रासु दारुणं जङ्गमं विषम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti dviprakAramakRutrimaM viSham (5) · Śloka 5
| ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਚੇਤਿ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਕਤ੍ਰਿਮਮ੍||੫||
| स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutrimaM tu garasaMj~jam kRutrimasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
ਕਤ੍ਰਿਮਂ ਗਰਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਵਿਧੌਸਧੈਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਯੋਗਵਸ਼ੇਨਾਸ਼ੁ ਚਿਰਾਚ੍ਚਿਰਤਰਾਚ੍ਚ ਤਤ੍||੬|| ਸ਼ੋਫਪਾਣ੍ਡੂਦਰੋਨ੍ਮਾਦਦੁਰ੍ਨਾਮਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਵਾ| |੭|
कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्||६|| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya guNA ekAdasha (7-8) · Śloka 8
ਅਥ ਵਿਸਗੁਣਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਤਿ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਵਿਸ਼ਦਂ ਵ੍ਯਵਾਯ੍ਯਾਸ਼ੁਕਰਂ ਲਘੁ||੭|| ਵਿਕਾਸਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਵ੍ਯਕ੍ਤਰਸਂ ਵਿਸਮਪਾਕਿ ਚ| |੮|
अथ विषगुणान्निर्दिशति | तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदं व्यवाय्याशुकरं लघु||७|| विकाषि सूक्ष्ममव्यक्तरसं विषमपाकि च| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamojoviparItaguNam ,viShaM nRuNAM sadyojIvitaharam (8-9) · Śloka 9
| ਓਜਸੋ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤਤ੍ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦ੍ਯੈਰਨ੍ਵਿਤਂ ਗੁਣੈਃ||੮|| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਨਣਾਂ ਸਦ੍ਯੋ ਹਰਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| |੯|
| ओजसो विपरीतं तत् तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः||८|| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tara hetuH (9-10) · Śloka 10
ਕੁਤਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ | ਵਿਸਂ ਹਿ ਦੇਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦੂਸਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੯|| ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਂਸ਼੍ਚਾਨੁ ਸਮਂ ਦੋਸਾਨ੍ ਸਹਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਤਤੋ ਹਦਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦੇਹੋਚ੍ਛੇਦਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੧੦||
कुतः ? इत्याह | विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग् दूषयति शोणितम्||९|| कफपित्तानिलांश्चानु समं दोषान् सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya prathamavegasya lakShaNam (11) · Śloka 11
ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯੋਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਗੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ| ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਃ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤ੍ਰਾਸਃ ਕ੍ਲਮੋ ਵਮਿਃ||੧੧||
स्थावरस्योपयुक्तस्य वेगे पूर्वे प्रजायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya dvitIyavegasya lakShaNam (12) · Śloka 12
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੇਪਥੁਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਾਹਃ ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਵੇਦਨਾ| ਵਿਸਂ ਚਾਮਾਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹਦਿ ਵੇਦਨਾਮ੍||੧੨||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदना| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya tRutIyavegasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
ਤਾਲੁਸ਼ੋਸਸ੍ਤਤੀਯੇ ਤੁ ਸ਼ੂਲਂ ਚਾਮਾਸ਼ਯੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਹਰਿਤੇ ਸ਼ੂਨੇ ਜਾਯੇਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਲੋਚਨੇ||੧੩|| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਤੋਦਹਿਧ੍ਮਾਕਾਸਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਮ੍| |੧੪|
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरिते शूने जायेते चास्य लोचने||१३|| पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya caturthavegasya lakShaNam (14) · Śloka 14
| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਜਾਯਤੇ ਵੇਗੇ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚਾਤਿਗੌਰਵਮ੍||੧੪||
| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya pa~jcamavegasya lakShaNam (15) · Śloka 15
ਕਫਪ੍ਰਸੇਕੋ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਭੇਦਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮੇ| ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਧਾਨੇ ਚ ਵੇਦਨਾ||੧੫||
कफप्रसेको वैवर्ण्यं पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya ShaShThavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
ਸਸ੍ਠੇ ਸਂਜ੍ਞਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸੁਭਸ਼ਂ ਚਾਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| |੧੬|
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya saptamavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
| ਸ੍ਕਨ੍ਧਪਸ੍ਠਕਟੀਭਙ੍ਗੋ ਭਵੇਨ੍ਮਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮੇ||੧੬||
| स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathame viShavege vamanAdi (17) · Śloka 17
ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਿਸਵੇਗੇ ਤੁ ਵਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਚਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਮਗਦਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਮ੍||੧੭||
प्रथमे विषवेगे तु वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye viShavege vamanavirecanAdi (18) · Śloka 18
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਂ ਚਾਨੁ ਪਾਯਯੇਤ੍| |੧੮|
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIye viShavege agadapAnAdi (18) · Śloka 18
| ਤਤੀਯੇਗਦਪਾਨਂ ਤੁ ਹਿਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਤਥਾਞ੍ਜਨਮ੍||੧੮||
| तृतीयेऽगदपानं तु हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe viShavege sasnehAgadapAnam (19) · Śloka 19
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਕ੍ਤਮਗਦਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਜਯੇਤ੍| |੧੯|
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतियोजयेत्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame viShavege samadhukakvAthAdi yukto~agadaH (19) · Śloka 19
| ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਮਾਕ੍ਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਹਿਤਮ੍||੧੯||
| पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe viShavege atIsAravatsiddhiH (20) · Śloka 20
ਸਸ੍ਠੇਤਿਸਾਰਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ| |੨੦|
षष्ठेऽतिसारवत्सिद्धिः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptame viShavege avapIDAdi (20) · Śloka 20
ਅਵਪੀਡਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੇ| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਸਗ੍ਵਾ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੨੦||
अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarvaviShaghnI koshAtakyAdiyavAgUH (21-23) · Śloka 23
ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਗ੍ਨਿਕਃ ਪਾਠਾ ਸੂਰ੍ਯਵਲ੍ਯਮਤਾਭਯਾਃ| ਸ਼ੇਲੁਃ ਸ਼ਿਰੀਸਃ ਕਿਣੀਹੀ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਾਹ੍ਵਯਾ||੨੧|| ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਬਹਤ੍ਯੌ ਸਾਰਿਵੇ ਬਲਾ| ਏਸਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਨਿਰ੍ਯੁਹੇ ਸ਼ੀਤਾਂ ਸਘਤਮਕ੍ਸਿਕਾਮ੍||੨੨|| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵੇਗਾਨ੍ਤਰੇ ਸਰ੍ਵਵਿਸਘ੍ਨੀਂ ਕਤਕਰ੍ਮਣਃ| |੨੩|
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणीही हरिद्रे क्षौद्रसाह्वया||२१|| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ सारिवे बला| एषां यवागूं निर्युहे शीतां सघृतमक्षिकाम्||२२|| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarva madhUkAdiyavAgUH (23) · Śloka 23
| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੂਕਮਧੁਕਪਦ੍ਮਕੇਸਰਚਨ੍ਦਨੈਃ||੨੩||
| तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu candrodayo nAmAgadaH (24-32) · Śloka 32
ਅਞ੍ਜਨਂ ਤਗਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ| ਫਲਾਨੀ ਤ੍ਰਿਕਟੁ ਸ੍ਪਕ੍ਕਾ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਸਕੇਸਰਮ੍||੨੪|| ਹਰੇਣੁਰ੍ਮਧੁਕਂ ਮਾਂਸੀ ਰੋਚਨਾ ਕਾਕਮਾਲਿਕਾ| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਂ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਬਲਾ||੨੫|| ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਤਾਲੀਸਭੂਰ੍ਜੋਸ਼ੀਰਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਕਨ੍ਯੋਪਵਾਸਿਨੀ ਸ੍ਨਾਤਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾ ਮਧੁਦ੍ਰੁਤੈਃ||੨੬|| ਦ੍ਵਿਜਾਨਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤੈਃ ਪੁਸ੍ਯੇ ਕਲ੍ਪਯੇਦਗਦੋਤ੍ਤਮਮ੍| ਵੈਦ੍ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਤਾਤ੍ਮਾ ਪਠੇਦਿਮਮ੍||੨੭|| "ਨਮਃ ਪੁਰੁਸਸਿਂਹਾਯ ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯ ਚ| ਯਥਾਸੌ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਰਣੇ ਕਸ੍ਣਪਰਾਜਯਮ੍||੨੮|| ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਅਗਦੋ ਮੇ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤੁ| ਨਮੋ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਾਤੇ ਹੁਲੁਹੁਲੁ ਰਕ੍ਸ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸੇਭ੍ਯਃ||੨੯|| ਗੌਰਿ ਗਾਨ੍ਧਾਰਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਿ ਮਾਤਙ੍ਗਿ ਸ੍ਵਾਹਾ| " ਪਿਸ੍ਟੇ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ "ਹਰਿਮਾਯਿ ਸ੍ਵਾਹਾ||੩੦|| " ਅਸ਼ੇਸਵਿਸਵੇਤਾਲਗ੍ਰਹਕਾਰ੍ਮਣਪਾਪ੍ਮਸੁ| ਮਰਕਵ੍ਯਾਧਿਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸਯੁਦ੍ਧਾਸ਼ਨਿਭਯੇਸੁ ਚ||੩੧|| ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪਮਣਿਬਨ੍ਧਾਦਿਯੋਜਿਤਃ| ਏਸ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯੋ ਨਾਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਪਰਮ੍||੩੨|| |ਵਾਸਵੋ ਵਤ੍ਰਮਵਧੀਤ੍ਸਮਾਲਿਪ੍ਤਃ ਕਿਲਾਮੁਨਾ| ]||੩੨||
अञ्जनं तगरं कुष्ठं हरितालं मनःशिला| फलानी त्रिकटु स्पृक्का नागपुष्पं सकेसरम्||२४|| हरेणुर्मधुकं मांसी रोचना काकमालिका| श्रीवेष्टकं सर्जरसः शताह्वा कुङ्कुमं बला||२५|| तमालपत्रतालीसभूर्जोशीरनिशाद्वयम्| कन्योपवासिनी स्नाता शुक्लवासा मधुद्रुतैः||२६|| द्विजानभ्यर्च्य तैः पुष्ये कल्पयेदगदोत्तमम्| वैद्यश्चात्र तदा मन्त्रं प्रयतात्मा पठेदिमम्||२७|| "नमः पुरुषसिंहाय नमो नारायणाय च| यथाऽसौ नाभिजानाति रणे कृष्णपराजयम्||२८|| एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे प्रसिध्यतु| नमो वैदूर्यमाते हुलुहुलु रक्ष मां सर्वविषेभ्यः||२९|| गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गि स्वाहा| " पिष्टे च द्वितीयो मन्त्रः "हरिमायि स्वाहा||३०|| " अशेषविषवेतालग्रहकार्मणपाप्मसु| मरकव्याधिदुर्भिक्षयुद्धाशनिभयेषु च||३१|| पाननस्याञ्जनालेपमणिबन्धादियोजितः| एष चन्द्रोदयो नाम शान्तिस्वस्त्ययनं परम्||३२|| |वासवो वृत्रमवधीत्समालिप्तः किलामुना| ]||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya lakShaNam dUShIviShArtasya lakShaNam (33-36) · Śloka 36
ਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸਘ੍ਨੌਸਧਿਭਿਰ੍ਹਤਂ ਵਾ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਵਾਤਾਤਪਸ਼ੋਸਿਤਂ ਵਾ| ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਵਾ ਨ ਗੁਣੈਃ ਸੁਯੁਕ੍ਤਂ ਦੂਸਿਵਿਸਾਖ੍ਯਾਂ ਵਿਸਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ||੩੩|| ਵੀਰ੍ਯਾਲ੍ਪਭਾਵਾਦਵਿਭਾਵ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਕਫਾਵਤਂ ਵਰ੍ਸਗਣਾਨੁਬਨ੍ਧਿ| ਤੇਨਾਰ੍ਦਿਤੋ ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀਸਵਰ੍ਣੋ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਰੋਗੀ ਤਡਰੋਚਕਾਰ੍ਤਃ||੩੪|| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ ਵਮਨ੍ ਗਦ੍ਗਦਵਾਕ੍ ਵਿਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਭਵੇਚ੍ਚ ਦੂਸ੍ਯੋਦਰਲਿਙ੍ਗਜੁਸ੍ਟਃ| ਆਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਕਫਵਾਤਰੋਗੀ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇਨਿਲਪਿਤ੍ਤਰੋਗੀ||੩੫|| ਭਵੇਨ੍ਨਰੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਙ੍ਗੋ ਵਿਲੂਨਪਕ੍ਸਃ ਸ ਯਥਾ ਵਿਹਙ੍ਗਃ| ਸ੍ਥਿਤਂ ਰਸਾਦਿਸ੍ਵਥਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਧਾਤੁਪ੍ਰਭਵਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍||੩੬||
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषिविषाख्यां विषमभ्युपैति||३३|| वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि| तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्तः||३४|| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाक् विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः| आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी||३५|| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya niruktiH (37) · Śloka 37
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਾਤਾਜੀਰ੍ਣਸ਼ੀਤਾਭ੍ਰਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਹਿਤਾਸ਼ਨੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਦੂਸਯਤੇ ਧਾਤੂਨਤੋ ਦੂਸੀਵਿਸਂ ਸ੍ਮਤਮ੍||੩੭||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte svedaH shodhanaM ca (38) · Śloka 38
ਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਤਂ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਿਤਮ੍| ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਮਗਧਂ ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੩੮||
दूषीविषार्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगधं लेहयेन्मधुनाऽऽप्लुतम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte dUShIviShArirnAmAgadaH (39-40) · Śloka 40
ਤਮੇਵਾਹ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਮਾਂਸੀ ਰੋਧ੍ਰਮੇਲਾ ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾ| ਕੁਟਨ੍ਨਟਂ ਨਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਯਸ੍ਟੀ ਚਨ੍ਦਨਗੈਰਿਕਮ੍||੩੯|| ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਰ੍ਯਤੇ| |੪੦|
तमेवाह पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी रोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टी चन्दनगैरिकम्||३९|| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaliptashastraviddhasya lakShaNam (40-44) · Śloka 44
| ਵਿਸਦਿਗ੍ਧੇਨ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ||੪੦|| ਵਿਵਰ੍ਣਭਾਵਂ ਭਜਤੇ ਵਿਸਾਦਂ ਚਾਸ਼ੁ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਕੀਟੈਰਿਵਾਵਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ||੪੧|| ਸ਼੍ਰੋਣਿਪਸ੍ਠਸ਼ਿਰਃਸ੍ਕਨ੍ਧਸਨ੍ਧਯਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਵੇਦਨਾਃ| ਕਸ੍ਣਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵੀ ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍||੪੨|| ਦਸ੍ਟਿਕਾਲੁਸ੍ਯਵਮਥੁਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਕਰਃ ਕ੍ਸਣਾਤ੍| ਆਰਕ੍ਤਪੀਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਯਾਵਮਧ੍ਯੋਤਿਰੁਗ੍ਵ੍ਰਣਃ||੪੩|| ਸ਼ੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਂ ਚ ਕਸ੍ਣਤਾਮ੍| ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸਪਿਚ੍ਛਿਲਪਰਿਸ੍ਰਵਮ੍||੪੪||
| विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः||४०|| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते||४१|| श्रोणिपृष्ठशिरःस्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्||४२|| दृष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः||४३|| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashastraviddhe hRudayAvaraNam, shalyAharaNapUrvakovraNadAhaH, muShkakAdikShAreNa pratisAraNam, shukanAsAdibhirlepaH (45-47) · Śloka 47
ਕੁਰ੍ਯਾਦਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਹਦਯਾਵਰਣਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਕਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤੇਨ ਲੋਹੇਨਾਨੁ ਦਹੇਦ੍ ਵ੍ਰਣਮ੍||੪੫|| ਅਥਵਾ ਮੁਸ੍ਕਕਸ਼੍ਵੇਤਾਸੋਮਤ੍ਵਕ੍ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਲਿਤਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਾਦ੍ ਗਧ੍ਰਨਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍||੪੬|| ਸ਼ੁਕਨਾਸਾਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| |੪੭|
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्||४५|| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद् गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्||४६|| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्रीमूलैश्च लेपयेत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha kITadaShTacikitsA ca (47) · Śloka 47
| ਕੀਟਦਸ੍ਟਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ||੪੭||
| कीटदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha vraNe pUtimAMse pittavisarpavatkriyA (48) · Śloka 48
ਵ੍ਰਣੇ ਤੁ ਪੂਤਿਪਿਸ਼ਿਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍| |੪੮|
व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaviShadAyakAH (48-49) · Śloka 49
| ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵਾਰਾਤਿਚੋਦਿਤਾਃ||੪੮|| ਗਰਮਾਹਾਰਸਮ੍ਪਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾਸਨ੍ਨਵਰ੍ਤਿਨਃ| |੪੯|
| सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वाऽरातिचोदिताः||४८|| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50
| ਨਾਨਾਪ੍ਰਾਣ੍ਯਙ੍ਗਸ਼ਮਲਵਿਰੁਦ੍ਧੌਸਧਿਭਸ੍ਮਨਾਮ੍||੪੯|| ਵਿਸਾਣਾਂ ਚਾਲ੍ਪਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਯੋਗੋ ਗਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮਤਃ| |੫੦|
| नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्||४९|| विषाणां चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya lakShaNam (50-54) · Śloka 54
| ਤੇਨ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕਸ਼ੋਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਃ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਃ||੫੦|| ਵਾਯੁਨਾ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੇਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਯਣਃ| ਮਹੋਦਰਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹੀ ਦੀਨਵਾਗ੍ਦੁਰ੍ਬਲੋਲਸਃ||੫੧|| ਸ਼ੋਫਵਾਨ੍ ਸਤਤਾਧ੍ਮਾਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਪਾਦਕਰਃ ਕ੍ਸਯੀ| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਗੋਮਾਯੁਮਾਰ੍ਜਾਰਨਕੁਲਵ੍ਯਾਲਵਾਨਰਾਨ੍||੫੨|| ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਸ੍ਪਤਿਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਮਨ੍ਯਤੇ ਕਸ੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਗੌਰੋ, ਗੋਰਂ ਚ ਕਾਲਕਃ||੫੩|| ਵਿਕਰ੍ਣਨਾਸਾਨਯਨਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਦ੍ਵਿਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| |੫੪|
| तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निः कासश्वासज्वरार्दितः||५०|| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीही दीनवाग्दुर्बलोऽलसः||५१|| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| स्वप्ने गोमायुमार्जारनकुलव्यालवानरान्||५२|| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो, गोरं च कालकः||५३|| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya cikitsitAbhAve sadyo nAshaH (54-55) · Śloka 55
| ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਃ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੋ ਘੋਰੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਃ||੫੪|| ਗਰਾਰ੍ਤੋ ਨਾਸ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਦ੍ਯੋਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਃ| |੫੫|
| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः||५४|| गरार्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte vamanaM pathyapAnabhojanaM suvarNashIlanaM ca (55-56) · Śloka 56
| ਗਰਾਰ੍ਤੋ ਵਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਥ੍ਯਂ ਪਾਨਭੋਜਨਮ੍||੫੫|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਹਚ੍ਛੀਲਯੇਦ੍ਧੇਮ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਵਿਧੇਃ ਸ੍ਮਰਨ੍| |੫੬|
| गरार्तो वान्तवान् भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्||५५|| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte tApyasuvarNalehaH (56-57) · Śloka 57
| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਾਪ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਯੋਃ||੫੬|| ਲੇਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗਕਤਂ ਵਿਸਮ੍| |੫੭|
| शर्कराक्षौद्रसंयुक्तं चूर्णं ताप्यसुवर्णयोः||५६|| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वयोगकृतं विषम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte hatAgnau mUrvAdicUrNam (57-58) · Śloka 58
| ਮੂਰ੍ਵਾਮਤਾਨਤਕਣਾਪਟੋਲੀਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍||੫੭|| ਵਚਾਮੁਸ੍ਤਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤਕ੍ਰਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਪਿਬੇਦ੍ਰਸੇਨ ਵਾਮ੍ਲੇਨ ਗਰੋਪਹਤਪਾਵਕਃ||੫੮||
| मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्||५७|| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन वाऽम्लेन गरोपहतपावकः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte pArAvatAmiShAdishRutaM jalam (59) · Śloka 59
ਪਾਰਾਵਤਾਮਿਸਸ਼ਠੀਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਤਂ ਹਿਮਮ੍| ਗਰਤਸ੍ਣਾਰੁਜਾਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੫੯||
पारावतामिषशठीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTasya lakShaNam (60) · Śloka 60
ਵਿਸਪ੍ਰਕਤਿਕਾਲਾਨ੍ਨਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਗਮੇ| ਵਿਸਸਙ੍ਕਟਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਤਸ੍ਯੈਕੋਤ੍ਰ ਜੀਵਤਿ||੬੦||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhihetavaH kShudhAdayaH (61-63) · Śloka 63
ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਘਰ੍ਮਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਸ਼੍ਰਮੈਃ| ਅਜੀਰ੍ਣਵਰ੍ਚੋਦ੍ਰਵਤਾਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਵਦ੍ਧਿਭਿਃ||੬੧|| ਤਿਲਪੁਸ੍ਪਫਲਾਘ੍ਰਾਣਭੂਬਾਸ੍ਪਘਨਗਰ੍ਜਿਤੈਃ| ਹਸ੍ਤਿਮੂਸਿਕਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਃਸ੍ਵਨੈਰ੍ਵਿਸਸਙ੍ਕਟੈਃ||੬੨|| ਪੁਰੋਵਾਤੋਤ੍ਪਲਾਮੋਦਮਦਨੈਰ੍ਵਰ੍ਧਤੇ ਵਿਸਮ੍| |੬੩|
क्षुत्तृष्णाघर्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमैः| अजीर्णवर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः||६१|| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितैः| हस्तिमूषिकवादित्रनिःस्वनैर्विषसङ्कटैः||६२|| पुरोवातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam,sharadi viShasya mandavIryatve hetuH (63-64) · Śloka 64
| ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਚਾਮ੍ਬੁਯੋਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ਸਂਕ੍ਲੇਦਂ ਗੁਡਵਦ੍ਗਤਮ੍||੬੩|| ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ ਘਨਾਪਾਯੇ, ਤਦਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚ| ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮਨ੍ਦਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਵਿਸਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਨਾਤ੍ਯਯੇ||੬੪||
| वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्||६३|| विसर्पति घनापाये, तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti prakRutyAdyAlocya karmAcaraNam (65) · Śloka 65
ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਰ੍ਤੁਸ੍ਥਾਨਵੇਗਬਲਾਬਲਮ੍| ਅਲੋਚ੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਮਾਚਰੇਤ੍||੬੫||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| अलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmike viShe vamanAdibhiH shamanam (66) · Śloka 66
ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਵਮਨੈਰੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਨੈਃ| ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਿਸਮ੍||੬੬||
श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike viShe virecanAdibhiH shamanam (67) · Śloka 67
ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਰਂਸਨੈਃ ਸੇਕਪ੍ਰਦੇਹੈਰ੍ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਮਧੁਰੈਰ੍ਘਤਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ||੬੭||
पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtike viShe svAdvAdyAhArAdibhiH shamanam (68) · Śloka 68
ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਂ ਜਯੇਤ੍ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਸਘਤੈਰ੍ਭੋਜਨੈਰ੍ਲੇਪੈਸ੍ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨੈਃ||੬੮||
वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनैर्लेपैस्तथैव पिशिताशनैः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu sarvAvastheShu ghRutatulyaM bheShajaM nAsti visheShAt vAte~adhike (69-70) · Śloka 70
ਨਾਘਤਂ ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਭੋਜ੍ਯਮੌਸਧਮ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥੇਸੁ ਵਿਸੇਸੁ ਨ ਘਤੋਪਮਮ੍||੬੯|| ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੇਸਜਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਬਲੇਨਿਲੇ| |੭੦|
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु विषेषु न घृतोपमम्||६९|| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलेऽनिले| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittavAtagataviShANAM sAdhyAsAdhyatvam (35) · Śloka 35
| ਅਯਤ੍ਨਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਗਂ ਸਾਧ੍ਯਂ, ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਯਮ੍||੭੦|| ਸੁਦੁਃਸਾਧ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਵਾ ਵਾਤਾਸ਼ਯਗਤਂ ਵਿਸਮ੍| ੭੦ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਵਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿ- ਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੫||
| अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं, यत्नात् पित्ताशयाश्रयम्||७०|| सुदुःसाध्यमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्| ७० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीवद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने विषप्रतिषेधो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||३५||
🔊 Audio coming soon