Adhikarana viShapratiShedhAdhyAyaH (2) · Śloka 2
অথাতো বিষপ্রতিষেধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে)|২|
अथातो विषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShayasya prAgutpattidarshanam (1-3) · Śloka 3
মথ্যমানে জলনিধাবমৃতার্থং সুরাসুরৈঃ| জাতঃ প্রাগমৃতোত্পত্তেঃ পুরুষো ঘোরদর্শনঃ||১|| দীপ্ততেজাশ্চতুর্দংষ্ট্রো হরিকেশোঽনলেক্ষণঃ| জগদ্বিষণ্ণং তং দৃষ্ট্বা তেনাসৌ বিষসংজ্ঞিতঃ||২|| হুংকৃতো ব্রহ্মণা মূর্তী ততঃ স্থাবরজঙ্গমে| সোঽধ্যতিষ্ঠন্নিজং রূপমুজ্ঝিত্বা বঞ্চনাত্মকম্||৩||
मथ्यमाने जलनिधावमृतार्थं सुरासुरैः| जातः प्रागमृतोत्पत्तेः पुरुषो घोरदर्शनः||१|| दीप्ततेजाश्चतुर्दंष्ट्रो हरिकेशोऽनलेक्षणः| जगद्विषण्णं तं दृष्ट्वा तेनासौ विषसंज्ञितः||२|| हुंकृतो ब्रह्मणा मूर्ती ततः स्थावरजङ्गमे| सोऽध्यतिष्ठन्निजं रूपमुज्झित्वा वञ्चनात्मकम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraM viShaM kandeShvativIryam (4) · Śloka 4
স্থিরমত্যুল্বণং বীর্যে যত্কন্দেষু প্রতিষ্ঠিতম্| কালকূটেন্দ্রবত্সাখ্যশৃঙ্গীহালাহলাদিকম্||৪||
स्थिरमत्युल्बणं वीर्ये यत्कन्देषु प्रतिष्ठितम्| कालकूटेन्द्रवत्साख्यशृङ्गीहालाहलादिकम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaM viShaM sarpAdidaMShTrAsu dAruNam (5) · Śloka 5
সর্পলূতাদিদংষ্ট্রাসু দারুণং জঙ্গমং বিষম্| |৫|
सर्पलूतादिदंष्ट्रासु दारुणं जङ्गमं विषम्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti dviprakAramakRutrimaM viSham (5) · Śloka 5
| স্থাবরং জঙ্গমং চেতি বিষং প্রোক্তমকৃত্রিমম্||৫||
| स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutrimaM tu garasaMj~jam kRutrimasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
কৃত্রিমং গরসংজ্ঞং তু ক্রিযতে বিবিধৌষধৈঃ| হন্তি যোগবশেনাশু চিরাচ্চিরতরাচ্চ তত্||৬|| শোফপাণ্ডূদরোন্মাদদুর্নামাদীন্ করোতি বা| |৭|
कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्||६|| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya guNA ekAdasha (7-8) · Śloka 8
অথ বিষগুণান্নির্দিশতি | তীক্ষ্ণোষ্ণরূক্ষবিশদং ব্যবায্যাশুকরং লঘু||৭|| বিকাষি সূক্ষ্মমব্যক্তরসং বিষমপাকি চ| |৮|
अथ विषगुणान्निर्दिशति | तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदं व्यवाय्याशुकरं लघु||७|| विकाषि सूक्ष्ममव्यक्तरसं विषमपाकि च| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamojoviparItaguNam ,viShaM nRuNAM sadyojIvitaharam (8-9) · Śloka 9
| ওজসো বিপরীতং তত্ তীক্ষ্ণাদ্যৈরন্বিতং গুণৈঃ||৮|| বাতপিত্তোত্তরং নৃণাং সদ্যো হরতি জীবিতম্| |৯|
| ओजसो विपरीतं तत् तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः||८|| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tara hetuH (9-10) · Śloka 10
কুতঃ ? ইত্যাহ | বিষং হি দেহং সম্প্রাপ্য প্রাগ্ দূষযতি শোণিতম্||৯|| কফপিত্তানিলাংশ্চানু সমং দোষান্ সহাশযান্| ততো হৃদযমাস্থায দেহোচ্ছেদায কল্পতে||১০||
कुतः ? इत्याह | विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग् दूषयति शोणितम्||९|| कफपित्तानिलांश्चानु समं दोषान् सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya prathamavegasya lakShaNam (11) · Śloka 11
স্থাবরস্যোপযুক্তস্য বেগে পূর্বে প্রজাযতে| জিহ্বাযাঃ শ্যাবতা স্তম্ভো মূর্চ্ছা ত্রাসঃ ক্লমো বমিঃ||১১||
स्थावरस्योपयुक्तस्य वेगे पूर्वे प्रजायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya dvitIyavegasya lakShaNam (12) · Śloka 12
দ্বিতীযে বেপথুঃ স্বেদো দাহঃ কণ্ঠে চ বেদনা| বিষং চামাশযং প্রাপ্তং কুরুতে হৃদি বেদনাম্||১২||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदना| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya tRutIyavegasya lakShaNam (13-14) · Śloka 14
তালুশোষস্তৃতীযে তু শূলং চামাশযে ভৃশম্| দুর্বলে হরিতে শূনে জাযেতে চাস্য লোচনে||১৩|| পক্বাশযগতে তোদহিধ্মাকাসান্ত্রকূজনম্| |১৪|
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरिते शूने जायेते चास्य लोचने||१३|| पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya caturthavegasya lakShaNam (14) · Śloka 14
| চতুর্থে জাযতে বেগে শিরসশ্চাতিগৌরবম্||১৪||
| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya pa~jcamavegasya lakShaNam (15) · Śloka 15
কফপ্রসেকো বৈবর্ণ্যং পর্বভেদশ্চ পঞ্চমে| সর্বদোষপ্রকোপশ্চ পক্বাধানে চ বেদনা||১৫||
कफप्रसेको वैवर्ण्यं पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya ShaShThavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
ষষ্ঠে সংজ্ঞাপ্রণাশশ্চ সুভৃশং চাতিসার্যতে| |১৬|
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShasya saptamavegasya lakShaNam (16) · Śloka 16
| স্কন্ধপৃষ্ঠকটীভঙ্গো ভবেন্মৃত্যুশ্চ সপ্তমে||১৬||
| स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathame viShavege vamanAdi (17) · Śloka 17
প্রথমে বিষবেগে তু বান্তং শীতাম্বুসেচিতম্| সর্পির্মধুভ্যাং সংযুক্তমগদং পাযযেদ্ দ্রুতম্||১৭||
प्रथमे विषवेगे तु वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIye viShavege vamanavirecanAdi (18) · Śloka 18
দ্বিতীযে পূর্ববদ্বান্তং বিরিক্তং চানু পাযযেত্| |১৮|
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIye viShavege agadapAnAdi (18) · Śloka 18
| তৃতীযেঽগদপানং তু হিতং নস্যং তথাঽঞ্জনম্||১৮||
| तृतीयेऽगदपानं तु हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthe viShavege sasnehAgadapAnam (19) · Śloka 19
চতুর্থে স্নেহসংযুক্তমগদং প্রতিযোজযেত্| |১৯|
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतियोजयेत्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcame viShavege samadhukakvAthAdi yukto~agadaH (19) · Śloka 19
| পঞ্চমে মধুকক্বাথমাক্ষিকাভ্যাং যুতং হিতম্||১৯||
| पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThe viShavege atIsAravatsiddhiH (20) · Śloka 20
ষষ্ঠেঽতিসারবত্সিদ্ধিঃ| |২০|
षष्ठेऽतिसारवत्सिद्धिः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptame viShavege avapIDAdi (20) · Śloka 20
অবপীডস্তু সপ্তমে| মূর্ধ্নি কাকপদং কৃত্বা সাসৃগ্বা পিশিতং ক্ষিপেত্||২০||
अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarvaviShaghnI koshAtakyAdiyavAgUH (21-23) · Śloka 23
কোশাতক্যগ্নিকঃ পাঠা সূর্যবল্যমৃতাভযাঃ| শেলুঃ শিরীষঃ কিণীহী হরিদ্রে ক্ষৌদ্রসাহ্বযা||২১|| পুনর্নবে ত্রিকটুকং বৃহত্যৌ সারিবে বলা| এষাং যবাগূং নির্যুহে শীতাং সঘৃতমক্ষিকাম্||২২|| যুঞ্জ্যাদ্বেগান্তরে সর্ববিষঘ্নীং কৃতকর্মণঃ| |২৩|
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणीही हरिद्रे क्षौद्रसाह्वया||२१|| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ सारिवे बला| एषां यवागूं निर्युहे शीतां सघृतमक्षिकाम्||२२|| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntare sarva madhUkAdiyavAgUH (23) · Śloka 23
| তদ্বন্মধূকমধুকপদ্মকেসরচন্দনৈঃ||২৩||
| तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu candrodayo nAmAgadaH (24-32) · Śloka 32
অঞ্জনং তগরং কুষ্ঠং হরিতালং মনঃশিলা| ফলানী ত্রিকটু স্পৃক্কা নাগপুষ্পং সকেসরম্||২৪|| হরেণুর্মধুকং মাংসী রোচনা কাকমালিকা| শ্রীবেষ্টকং সর্জরসঃ শতাহ্বা কুঙ্কুমং বলা||২৫|| তমালপত্রতালীসভূর্জোশীরনিশাদ্বযম্| কন্যোপবাসিনী স্নাতা শুক্লবাসা মধুদ্রুতৈঃ||২৬|| দ্বিজানভ্যর্চ্য তৈঃ পুষ্যে কল্পযেদগদোত্তমম্| বৈদ্যশ্চাত্র তদা মন্ত্রং প্রযতাত্মা পঠেদিমম্||২৭|| "নমঃ পুরুষসিংহায নমো নারাযণায চ| যথাঽসৌ নাভিজানাতি রণে কৃষ্ণপরাজযম্||২৮|| এতেন সত্যবাক্যেন অগদো মে প্রসিধ্যতু| নমো বৈদূর্যমাতে হুলুহুলু রক্ষ মাং সর্ববিষেভ্যঃ||২৯|| গৌরি গান্ধারি চাণ্ডালি মাতঙ্গি স্বাহা| " পিষ্টে চ দ্বিতীযো মন্ত্রঃ "হরিমাযি স্বাহা||৩০|| " অশেষবিষবেতালগ্রহকার্মণপাপ্মসু| মরকব্যাধিদুর্ভিক্ষযুদ্ধাশনিভযেষু চ||৩১|| পাননস্যাঞ্জনালেপমণিবন্ধাদিযোজিতঃ| এষ চন্দ্রোদযো নাম শান্তিস্বস্ত্যযনং পরম্||৩২|| |বাসবো বৃত্রমবধীত্সমালিপ্তঃ কিলামুনা| ]||৩২||
अञ्जनं तगरं कुष्ठं हरितालं मनःशिला| फलानी त्रिकटु स्पृक्का नागपुष्पं सकेसरम्||२४|| हरेणुर्मधुकं मांसी रोचना काकमालिका| श्रीवेष्टकं सर्जरसः शताह्वा कुङ्कुमं बला||२५|| तमालपत्रतालीसभूर्जोशीरनिशाद्वयम्| कन्योपवासिनी स्नाता शुक्लवासा मधुद्रुतैः||२६|| द्विजानभ्यर्च्य तैः पुष्ये कल्पयेदगदोत्तमम्| वैद्यश्चात्र तदा मन्त्रं प्रयतात्मा पठेदिमम्||२७|| "नमः पुरुषसिंहाय नमो नारायणाय च| यथाऽसौ नाभिजानाति रणे कृष्णपराजयम्||२८|| एतेन सत्यवाक्येन अगदो मे प्रसिध्यतु| नमो वैदूर्यमाते हुलुहुलु रक्ष मां सर्वविषेभ्यः||२९|| गौरि गान्धारि चाण्डालि मातङ्गि स्वाहा| " पिष्टे च द्वितीयो मन्त्रः "हरिमायि स्वाहा||३०|| " अशेषविषवेतालग्रहकार्मणपाप्मसु| मरकव्याधिदुर्भिक्षयुद्धाशनिभयेषु च||३१|| पाननस्याञ्जनालेपमणिबन्धादियोजितः| एष चन्द्रोदयो नाम शान्तिस्वस्त्ययनं परम्||३२|| |वासवो वृत्रमवधीत्समालिप्तः किलामुना| ]||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya lakShaNam dUShIviShArtasya lakShaNam (33-36) · Śloka 36
জীর্ণং বিষঘ্নৌষধিভির্হতং বা দাবাগ্নিবাতাতপশোষিতং বা| স্বভাবতো বা ন গুণৈঃ সুযুক্তং দূষিবিষাখ্যাং বিষমভ্যুপৈতি||৩৩|| বীর্যাল্পভাবাদবিভাব্যমেতত্ কফাবৃতং বর্ষগণানুবন্ধি| তেনার্দিতো ভিন্নপুরীষবর্ণো দুষ্টাস্ররোগী তৃডরোচকার্তঃ||৩৪|| মূর্চ্ছন্ বমন্ গদ্গদবাক্ বিমুহ্যন্ ভবেচ্চ দূষ্যোদরলিঙ্গজুষ্টঃ| আমাশযস্থে কফবাতরোগী পক্বাশযস্থেঽনিলপিত্তরোগী||৩৫|| ভবেন্নরো ধ্বস্তশিরোরুহাঙ্গো বিলূনপক্ষঃ স যথা বিহঙ্গঃ| স্থিতং রসাদিষ্বথবা বিচিত্রান্ করোতি ধাতুপ্রভবান্ বিকারান্||৩৬||
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषिविषाख्यां विषमभ्युपैति||३३|| वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि| तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्तः||३४|| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाक् विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः| आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी||३५|| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasya niruktiH (37) · Śloka 37
প্রাগ্বাতাজীর্ণশীতাভ্রদিবাস্বপ্নাহিতাশনৈঃ| দুষ্টং দূষযতে ধাতূনতো দূষীবিষং স্মৃতম্||৩৭||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte svedaH shodhanaM ca (38) · Śloka 38
দূষীবিষার্তং সুস্বিন্নমূর্ধ্বং চাধশ্চ শোধিতম্| দূষীবিষারিমগধং লেহযেন্মধুনাঽঽপ্লুতম্||৩৮||
दूषीविषार्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगधं लेहयेन्मधुनाऽऽप्लुतम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShArte dUShIviShArirnAmAgadaH (39-40) · Śloka 40
তমেবাহ পিপ্পল্যো ধ্যামকং মাংসী রোধ্রমেলা সুবর্চিকা| কুটন্নটং নতং কুষ্ঠং যষ্টী চন্দনগৈরিকম্||৩৯|| দূষীবিষারির্নাম্নাঽযং ন চান্যত্রাপি বার্যতে| |৪০|
तमेवाह पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी रोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टी चन्दनगैरिकम्||३९|| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaliptashastraviddhasya lakShaNam (40-44) · Śloka 44
| বিষদিগ্ধেন বিদ্ধস্তু প্রতাম্যতি মুহুর্মুহুঃ||৪০|| বিবর্ণভাবং ভজতে বিষাদং চাশু গচ্ছতি| কীটৈরিবাবৃতং চাস্য গাত্রং চিমিচিমাযতে||৪১|| শ্রোণিপৃষ্ঠশিরঃস্কন্ধসন্ধযঃ স্যুঃ সবেদনাঃ| কৃষ্ণদুষ্টাস্রবিস্রাবী তৃণ্মূর্চ্ছাজ্বরদাহবান্||৪২|| দৃষ্টিকালুষ্যবমথুশ্বাসকাসকরঃ ক্ষণাত্| আরক্তপীতপর্যন্তঃ শ্যাবমধ্যোঽতিরুগ্ব্রণঃ||৪৩|| শূযতে পচ্যতে সদ্যো গত্বা মাংসং চ কৃষ্ণতাম্| প্রক্লিন্নং শীর্যতেঽভীক্ষ্ণং সপিচ্ছিলপরিস্রবম্||৪৪||
| विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः||४०|| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते||४१|| श्रोणिपृष्ठशिरःस्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्||४२|| दृष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः||४३|| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShashastraviddhe hRudayAvaraNam, shalyAharaNapUrvakovraNadAhaH, muShkakAdikShAreNa pratisAraNam, shukanAsAdibhirlepaH (45-47) · Śloka 47
কুর্যাদমর্মবিদ্ধস্য হৃদযাবরণং দ্রুতম্| শল্যমাকৃষ্য তপ্তেন লোহেনানু দহেদ্ ব্রণম্||৪৫|| অথবা মুষ্ককশ্বেতাসোমত্বক্তাম্রবল্লিতঃ| শিরীষাদ্ গৃধ্রনখ্যাশ্চ ক্ষারেণ প্রতিসারযেত্||৪৬|| শুকনাসাপ্রতিবিষাব্যাঘ্রীমূলৈশ্চ লেপযেত্| |৪৭|
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्||४५|| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद् गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्||४६|| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्रीमूलैश्च लेपयेत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha kITadaShTacikitsA ca (47) · Śloka 47
| কীটদষ্টচিকিত্সাং চ কুর্যাত্তস্য যথার্হতঃ||৪৭||
| कीटदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viSha vraNe pUtimAMse pittavisarpavatkriyA (48) · Śloka 48
ব্রণে তু পূতিপিশিতে ক্রিযা পিত্তবিসর্পবত্| |৪৮|
व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaviShadAyakAH (48-49) · Śloka 49
| সৌভাগ্যার্থং স্ত্রিযো ভর্ত্রে রাজ্ঞে বাঽরাতিচোদিতাঃ||৪৮|| গরমাহারসম্পৃক্তং যচ্ছন্ত্যাসন্নবর্তিনঃ| |৪৯|
| सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वाऽरातिचोदिताः||४८|| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garasya lakShaNam (49-50) · Śloka 50
| নানাপ্রাণ্যঙ্গশমলবিরুদ্ধৌষধিভস্মনাম্||৪৯|| বিষাণাং চাল্পবীর্যাণাং যোগো গর ইতি স্মৃতঃ| |৫০|
| नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्||४९|| विषाणां चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya lakShaNam (50-54) · Śloka 54
| তেন পাণ্ডুঃ কৃশোঽল্পাগ্নিঃ কাসশ্বাসজ্বরার্দিতঃ||৫০|| বাযুনা প্রতিলোমেন স্বপ্নচিন্তাপরাযণঃ| মহোদরযকৃত্প্লীহী দীনবাগ্দুর্বলোঽলসঃ||৫১|| শোফবান্ সততাধ্মাতঃ শুষ্কপাদকরঃ ক্ষযী| স্বপ্নে গোমাযুমার্জারনকুলব্যালবানরান্||৫২|| প্রাযঃ পশ্যতি শুষ্কাংশ্চ বনস্পতিজলাশযান্| মন্যতে কৃষ্ণমাত্মানং গৌরো, গোরং চ কালকঃ||৫৩|| বিকর্ণনাসানযনং পশ্যেত্তদ্বিহতেন্দ্রিযঃ| |৫৪|
| तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निः कासश्वासज्वरार्दितः||५०|| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीही दीनवाग्दुर्बलोऽलसः||५१|| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| स्वप्ने गोमायुमार्जारनकुलव्यालवानरान्||५२|| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो, गोरं च कालकः||५३|| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArtasya cikitsitAbhAve sadyo nAshaH (54-55) · Śloka 55
| এতৈরন্যৈশ্চ বহুভিঃ ক্লিষ্টো ঘোরৈরুপদ্রবৈঃ||৫৪|| গরার্তো নাশমাপ্নোতি কশ্চিত্সদ্যোঽচিকিত্সিতঃ| |৫৫|
| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः||५४|| गरार्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte vamanaM pathyapAnabhojanaM suvarNashIlanaM ca (55-56) · Śloka 56
| গরার্তো বান্তবান্ ভুক্ত্বা তত্পথ্যং পানভোজনম্||৫৫|| শুদ্ধহৃচ্ছীলযেদ্ধেম সূত্রস্থানবিধেঃ স্মরন্| |৫৬|
| गरार्तो वान्तवान् भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्||५५|| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte tApyasuvarNalehaH (56-57) · Śloka 57
| শর্করাক্ষৌদ্রসংযুক্তং চূর্ণং তাপ্যসুবর্ণযোঃ||৫৬|| লেহঃ প্রশমযত্যুগ্রং সর্বযোগকৃতং বিষম্| |৫৭|
| शर्कराक्षौद्रसंयुक्तं चूर्णं ताप्यसुवर्णयोः||५६|| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वयोगकृतं विषम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte hatAgnau mUrvAdicUrNam (57-58) · Śloka 58
| মূর্বামৃতানতকণাপটোলীচব্যচিত্রকান্||৫৭|| বচামুস্তবিডঙ্গানি তক্রকোষ্ণাম্বুমস্তুভিঃ| পিবেদ্রসেন বাঽম্লেন গরোপহতপাবকঃ||৫৮||
| मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्||५७|| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन वाऽम्लेन गरोपहतपावकः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garArte pArAvatAmiShAdishRutaM jalam (59) · Śloka 59
পারাবতামিষশঠীপুষ্করাহ্বশৃতং হিমম্| গরতৃষ্ণারুজাকাসশ্বাসহিধ্মাজ্বরাপহম্||৫৯||
पारावतामिषशठीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTasya lakShaNam (60) · Śloka 60
বিষপ্রকৃতিকালান্নদোষদূষ্যাদিসঙ্গমে| বিষসঙ্কটমুদ্দিষ্টং শতস্যৈকোঽত্র জীবতি||৬০||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhihetavaH kShudhAdayaH (61-63) · Śloka 63
ক্ষুত্তৃষ্ণাঘর্মদৌর্বল্যক্রোধশোকভযশ্রমৈঃ| অজীর্ণবর্চোদ্রবতাপিত্তমারুতবৃদ্ধিভিঃ||৬১|| তিলপুষ্পফলাঘ্রাণভূবাষ্পঘনগর্জিতৈঃ| হস্তিমূষিকবাদিত্রনিঃস্বনৈর্বিষসঙ্কটৈঃ||৬২|| পুরোবাতোত্পলামোদমদনৈর্বর্ধতে বিষম্| |৬৩|
क्षुत्तृष्णाघर्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमैः| अजीर्णवर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः||६१|| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितैः| हस्तिमूषिकवादित्रनिःस्वनैर्विषसङ्कटैः||६२|| पुरोवातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्| |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam,sharadi viShasya mandavIryatve hetuH (63-64) · Śloka 64
| বর্ষাসু চাম্বুযোনিত্বাত্সংক্লেদং গুডবদ্গতম্||৬৩|| বিসর্পতি ঘনাপাযে, তদগস্ত্যো হিনস্তি চ| প্রযাতি মন্দবীর্যত্বং বিষং তস্মাদ্ধনাত্যযে||৬৪||
| वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्||६३|| विसर्पति घनापाये, तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद्धनात्यये||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana iti prakRutyAdyAlocya karmAcaraNam (65) · Śloka 65
ইতি প্রকৃতিসাত্ম্যর্তুস্থানবেগবলাবলম্| অলোচ্য নিপুণং বুদ্ধ্যা কর্মানন্তরমাচরেত্||৬৫||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| अलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmike viShe vamanAdibhiH shamanam (66) · Śloka 66
শ্লৈষ্মিকং বমনৈরুষ্ণরূক্ষতীক্ষ্ণৈঃ প্রলেপনৈঃ| কষাযকটুতিক্তৈশ্চ ভোজনৈঃ শমযেদ্বিষম্||৬৬||
श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittike viShe virecanAdibhiH shamanam (67) · Śloka 67
পৈত্তিকং স্রংসনৈঃ সেকপ্রদেহৈর্ভৃশশীতলৈঃ| কষাযতিক্তমধুরৈর্ঘৃতযুক্তৈশ্চ ভোজনৈঃ||৬৭||
पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtike viShe svAdvAdyAhArAdibhiH shamanam (68) · Śloka 68
বাতাত্মকং জযেত্স্বাদুস্নিগ্ধাম্ললবণান্বিতৈঃ| সঘৃতৈর্ভোজনৈর্লেপৈস্তথৈব পিশিতাশনৈঃ||৬৮||
वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनैर्लेपैस्तथैव पिशिताशनैः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaviSheShu sarvAvastheShu ghRutatulyaM bheShajaM nAsti visheShAt vAte~adhike (69-70) · Śloka 70
নাঘৃতং স্রংসনং শস্তং প্রলেপো ভোজ্যমৌষধম্| সর্বেষু সর্বাবস্থেষু বিষেষু ন ঘৃতোপমম্||৬৯|| বিদ্যতে ভেষজং কিঞ্চিদ্বিশেষাত্ প্রবলেঽনিলে| |৭০|
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु विषेषु न घृतोपमम्||६९|| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलेऽनिले| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapittavAtagataviShANAM sAdhyAsAdhyatvam (35) · Śloka 35
| অযত্নাচ্ছ্লেষ্মগং সাধ্যং, যত্নাত্ পিত্তাশযাশ্রযম্||৭০|| সুদুঃসাধ্যমসাধ্যং বা বাতাশযগতং বিষম্| ৭০ ১/২| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীবদ্বাগ্ভটবিরচি- তাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং ষষ্ঠে উত্তরস্থানে বিষপ্রতিষেধো নাম পঞ্চত্রিংশোঽধ্যাযঃ||৩৫||
| अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं, यत्नात् पित्ताशयाश्रयम्||७०|| सुदुःसाध्यमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्| ७० १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीवद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने विषप्रतिषेधो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||३५||
🔊 Audio coming soon