Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
athātaḥ kuṣṭhacikitsitaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ||1||
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2
purvarūpēṣvēva kuṣṭhinaṁ snēhapānēnōpakramēta||2||
पुर्वरूपेष्वेव कुष्ठिनं स्नेहपानेनोपक्रमेत||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3
tatra vāmōttarē mēṣaśr̥ṅgīśārṅgēṣṭhairaṇḍaguḍūcīdvipañcamūlasiddhaṁ tailaṁ ghr̥taṁ vā pānābhyaṅgayōrvidadhyāt||3||
तत्र वामोत्तरे मेषशृङ्गीशार्ङ्गेष्ठैरण्डगुडूचीद्विपञ्चमूलसिद्धं तैलं घृतं वा पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4
pittōttarē dhavāśvakarṇakakubhavacāpunarnavapalāśapicumanda madhukalōdhrasamaṅgāsiddhaṁ sarpiḥ||4||
पित्तोत्तरे धवाश्वकर्णककुभवचापुनर्नवपलाशपिचुमन्द मधुकलोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5
athavā paṭōlapicumandadārvīdurālabhātiktarōhiṇīpā ṭhāparpaṭakatrāyamāṇānāṁ pālikān bhāgān jalāḍhakadvayē 'ṣṭabhāgaśēṣaṁ kvāthayēt| tēna kārṣikaiścandanōpakulyāmu stātrāyantīndrayavabūnimbaiḥ kalkitaiḥ sarpiṣō dvādaśapalaṁ sādhayēt| ētatiktakaṁ sarpiḥ kuṣṭhavisarpavisphōṭagaṇḍa mālāśvayathupiṭikāraktapittadurnāmavātaśōṇitakāmilā pāṇḍvāmayōnmādadāhatr̥ḍbhramakaṇḍūkuṣṭhanāḍīgulmamadati miraśvitrāpasmārabhagandarōdarapradarajvagaravidradhigrahaṇīhr̥drōgā napaharati||5||
अथवा पटोलपिचुमन्ददार्वीदुरालभातिक्तरोहिणीपा ठापर्पटकत्रायमाणानां पालिकान् भागान् जलाढकद्वये ऽष्टभागशेषं क्वाथयेत्| तेन कार्षिकैश्चन्दनोपकुल्यामु स्तात्रायन्तीन्द्रयवबूनिम्बैः कल्कितैः सर्पिषो द्वादशपलं साधयेत्| एततिक्तकं सर्पिः कुष्ठविसर्पविस्फोटगण्ड मालाश्वयथुपिटिकारक्तपित्तदुर्नामवातशोणितकामिला पाण्ड्वामयोन्माददाहतृड्भ्रमकण्डूकुष्ठनाडीगुल्ममदति मिरश्वित्रापस्मारभगन्दरोदरप्रदरज्वगरविद्रधिग्रहणीहृद्रोगा नपहरति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6
saptacchadakaṭukātiviṣāśamyākapāṭhāmustatriphalōśīrapa ṭōlaparpaṭakapippalīdvayadvirajanīdvisārivācandanadurālabhāpadma kavacāśatāvarīviśālākuṭajabījavr̥ṣamūrvāguḍūcībhūni mbatrāyamāṇāmadhukagarbhaṁ dviguṇāmalakarasamaṣsṭaguṇāmbu sarpirvipakvaṁ mahātiktakākhyaṁ ghr̥tamadhikaguṇaṁ pūrvasmāt| guggulupañcatiktaṁ vā pibēt||6||
सप्तच्छदकटुकातिविषाशम्याकपाठामुस्तत्रिफलोशीरप टोलपर्पटकपिप्पलीद्वयद्विरजनीद्विसारिवाचन्दनदुरालभापद्म कवचाशतावरीविशालाकुटजबीजवृषमूर्वागुडूचीभूनि म्बत्रायमाणामधुकगर्भं द्विगुणामलकरसमष्स्टगुणाम्बु सर्पिर्विपक्वं महातिक्तकाख्यं घृतमधिकगुणं पूर्वस्मात्| गुग्गुलुपञ्चतिक्तं वा पिबेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2
kaphōttarē sālapriyālaśamyākāriṣṭasaptaparṇacitraka maricavacākuṣṭhaiḥ sādhitam| athavā br̥hatīdvayakāka mācīśukanāsākvāthē maricaviḍaṅgaśigrujātīdēvadāru kṣavakaharidrābhayākalkēna vājimūtrēṇa ca siddhaṁ sarpiḥ||2||
कफोत्तरे सालप्रियालशम्याकारिष्टसप्तपर्णचित्रक मरिचवचाकुष्ठैः साधितम्| अथवा बृहतीद्वयकाक माचीशुकनासाक्वाथे मरिचविडङ्गशिग्रुजातीदेवदारु क्षवकहरिद्राभयाकल्केन वाजिमूत्रेण च सिद्धं सर्पिः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8
sarvēṣu ca bhallātakatuvarakasiddhārthakānyatamatailam| bhallātakapathyākr̥mighnasiddhaṁ vā haviḥ||8||
सर्वेषु च भल्लातकतुवरकसिद्धार्थकान्यतमतैलम्| भल्लातकपथ्याकृमिघ्नसिद्धं वा हविः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9
tataḥ snigdhasya yathādōṣaṁ yathāsannaṁ ca saṁśōdhanāni prayu ñjīta| sirāṁ ca balāpēkṣī vidhyēdēkāṁ dvē tisraścatasraḥ pañca vā| antarāntarā ca punaḥ punaḥ snēhaṁ pibēt| durbalaṁ hi śūnyakōṣṭhaṁ kuṣṭhinaṁ vāyurabhibhavati| vamanē tvasya madhukakuṭajabījanimbapaṭōlapallavāni vidadhyāt| kumbhanikumbhanniphalāvirēcanē maṇibhadravaṭakāśca||9||
ततः स्निग्धस्य यथादोषं यथासन्नं च संशोधनानि प्रयु ञ्जीत| सिरां च बलापेक्षी विध्येदेकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा| अन्तरान्तरा च पुनः पुनः स्नेहं पिबेत्| दुर्बलं हि शून्यकोष्ठं कुष्ठिनं वायुरभिभवति| वमने त्वस्य मधुककुटजबीजनिम्बपटोलपल्लवानि विदध्यात्| कुम्भनिकुम्भन्निफलाविरेचने मणिभद्रवटकाश्च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10
paṭōlaviśālayōrmūlaṁ triphalā ca pr̥thak tribhāgōna triśāṇāḥ kaṭukātrāyamāṇē śāṇāṁśē śuṇṭhyāstribhāgōnaḥ śāṇaḥ tadētatat palamaikadhyaṁ salilē vipācya pāyayēt| ūrdhvādhō viriktaśca jīrṇē jāṅgalarasēnāśnīyāt| ēvamē tat ṣaḍrātraprayōgātparaṁ pittakaphaśōphakuṣṭhaduṣṭanāḍīvraṇā rśōbhagandaragrahaṇīpāṇḍuhalīmakakāmilāviṣamajvarahr̥dba stivēdanāghnam||10||
पटोलविशालयोर्मूलं त्रिफला च पृथक् त्रिभागोन त्रिशाणाः कटुकात्रायमाणे शाणांशे शुण्ठ्यास्त्रिभागोनः शाणः तदेततत् पलमैकध्यं सलिले विपाच्य पाययेत्| ऊर्ध्वाधो विरिक्तश्च जीर्णे जाङ्गलरसेनाश्नीयात्| एवमे तत् षड्रात्रप्रयोगात्परं पित्तकफशोफकुष्ठदुष्टनाडीव्रणा र्शोभगन्दरग्रहणीपाण्डुहलीमककामिलाविषमज्वरहृद्ब स्तिवेदनाघ्नम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11
ubhayatōnulōmanaṁ vā brāhmīsvarasasādhitaṁ sarpiḥ pibēt| āvartakītulāṁ salilārmaṇē'ṣṭāṁśaśiṣṭāṁ vipācya tēna niryūhēṇa tanmūlaiśca ghr̥taprasthaṁ sādhayēt| tatō mātrāmēkāhā ntaraṁ pibēt| ūrdhvādhō viricyamānastr̥ṣitaḥ| śītalavraṇamāranālaṁ jīrṇasnēhaśca tēnaiva kōdravaudanamaśnīyāt| anēna kuṣṭhaśvitrāpacībhagandaranāḍīvraṇākhuviṣāṇi sidhyanti| mēdhyaṁ caitat puṁsavanaṁ ca||11||
उभयतोनुलोमनं वा ब्राह्मीस्वरससाधितं सर्पिः पिबेत्| आवर्तकीतुलां सलिलार्मणेऽष्टांशशिष्टां विपाच्य तेन निर्यूहेण तन्मूलैश्च घृतप्रस्थं साधयेत्| ततो मात्रामेकाहा न्तरं पिबेत्| ऊर्ध्वाधो विरिच्यमानस्तृषितः| शीतलव्रणमारनालं जीर्णस्नेहश्च तेनैव कोद्रवौदनमश्नीयात्| अनेन कुष्ठश्वित्रापचीभगन्दरनाडीव्रणाखुविषाणि सिध्यन्ति| मेध्यं चैतत् पुंसवनं च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12
dāRvīpaṭōlabr̥hatīsēvyamadananimbakr̥tamālaghanēndrayavaiḥsasnē hairāsthāpanam| ēbhirēva ca vipakvaḥ snēhō'nuvāsanārha syānuvāsanam| dantīmaricaphaṇirjakārdakakarañjabīja pippalīviḍaṅgasaindhavairūrdhvajatrugatē kuṣṭhē kr̥miṣu ca śirō virēkaḥ| sūtrasthānōktō vairēcanikadhūmaśca||12||
दाऱ्वीपटोलबृहतीसेव्यमदननिम्बकृतमालघनेन्द्रयवैःसस्ने हैरास्थापनम्| एभिरेव च विपक्वः स्नेहोऽनुवासनार्ह स्यानुवासनम्| दन्तीमरिचफणिर्जकार्दककरञ्जबीज पिप्पलीविडङ्गसैन्धवैरूर्ध्वजत्रुगते कुष्ठे कृमिषु च शिरो विरेकः| सूत्रस्थानोक्तो वैरेचनिकधूमश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13
tataḥ sarvatō viśuddhasyāntarbahiḥśamanāni prayuñjīta||13||
ततः सर्वतो विशुद्धस्यान्तर्बहिःशमनानि प्रयुञ्जीत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14
khadirakadaratiniśāsanaśirīṣaśiṁśapāśākasarjārjunajambū karavīradhavāmalakīmuṣkakākṣikabadarīvañjulanimbapaṭō lāṅkōlabalābilvakuṭajakaṭabhīpāribhadrasahacaragr̥dhranakhī varaṇavardhamānārkaśōbhañjanāṭarūṣakaśatāvarīśvadaṁṣṭrāhimā rāśvakarṇaśrīparṇīsvayaṅguptāgnimanthēndravāruṇīkākōdumba rikāmēṣaśr̥ṅgīṭuṇṭukaguḍūcīvarṣābhūvāyasībr̥hatīdvayarōhi ṇimūrvāśārṅgīṣṭhāmulāni ca śakalayitvā pr̥thak triṁśatpa likāni saṁkṣudya mahati kaṭāhē'ṣṭaguṇēnāmbhasā kvāthayēt| aṣṭabhāgaśēṣaṁ niryūhamavatārya parisrāvya ca tasmin sarpiṣaḥ palaśatatrayaṁ vipacēdīṣadavaśēṣakaṣāyē ca vidalīkr̥tā ruṣkarasahasratrayamatrāvāpya punaḥ pācayēdvigatasvarasānya ruṣkarāṇyapāsya tasmin snēhē sucūrṇitāni prakṣipēt| vyādhighātavyōṣanākulīmārkavārkakākādanītagarakaṭu kākuṣṭhabilvahiṅgacitrakātiviṣāmustēndrayavēndra vāruṇīrupyamalalōharajōlōhakāntarasāñjanābhraśukanā sādēvadālītriphalālāṅgalikīviśālākumbhanikumbhava cāvārāhīmahādrumakōśātakīprapunnāṭasōmaparṇīnalikā dvayapaṭōlījātīpallavatāpyakāravēllakūlikākandaka saptacchadaśārṅgāṣṭōtpalasārivāgugguluśilājatumūrvākustu mbarījīvakadvayapāṭhēndurēkhāvajrakandaharidrādvayalavaṇapañca kāni pratyēkaṁ tripalikāni śr̥ṅgīviṣapalaṁ caikaṁ tatō darvyā samāntādāghaṭya suguptaṁ bhūmau dhānyē vā māsaṁ nikhanēt| atha kr̥tasaṁśuddhisvastyayanaḥ kuṣṭhī prātastatō mātrā mupayuñjīta| jīrṇē ca yathēṣṭamāhāraṁ tēnāsya pūrvamaṅgāni tudyantē bhidyantē śūyantē sphuranti sphuṭanti ca| tataḥ sapta rātrātpunaḥ svasthībhavati| api ca- yōgarāmajavalihya samastaṁ saṁjñayaiva kathitōttamaśaktim| hanti kuṣṭhamatipātitagātraṁ snāyujālapariśēṣamaśēṣam| śvāsāgnisādārucikāsayakṣmagulmāḍhyavātagrahaṇīpramēhān| śōphaṁ kr̥mīn pāṇḍugadaṁ jvarāṁśca nivartayatyēṣa rasāyanāgryaḥ||14||
खदिरकदरतिनिशासनशिरीषशिंशपाशाकसर्जार्जुनजम्बू करवीरधवामलकीमुष्ककाक्षिकबदरीवञ्जुलनिम्बपटो लाङ्कोलबलाबिल्वकुटजकटभीपारिभद्रसहचरगृध्रनखी वरणवर्धमानार्कशोभञ्जनाटरूषकशतावरीश्वदंष्ट्राहिमा राश्वकर्णश्रीपर्णीस्वयङ्गुप्ताग्निमन्थेन्द्रवारुणीकाकोदुम्ब रिकामेषशृङ्गीटुण्टुकगुडूचीवर्षाभूवायसीबृहतीद्वयरोहि णिमूर्वाशार्ङ्गीष्ठामुलानि च शकलयित्वा पृथक् त्रिंशत्प लिकानि संक्षुद्य महति कटाहेऽष्टगुणेनाम्भसा क्वाथयेत्| अष्टभागशेषं निर्यूहमवतार्य परिस्राव्य च तस्मिन् सर्पिषः पलशतत्रयं विपचेदीषदवशेषकषाये च विदलीकृता रुष्करसहस्रत्रयमत्रावाप्य पुनः पाचयेद्विगतस्वरसान्य रुष्कराण्यपास्य तस्मिन् स्नेहे सुचूर्णितानि प्रक्षिपेत्| व्याधिघातव्योषनाकुलीमार्कवार्ककाकादनीतगरकटु काकुष्ठबिल्वहिङ्गचित्रकातिविषामुस्तेन्द्रयवेन्द्र वारुणीरुप्यमललोहरजोलोहकान्तरसाञ्जनाभ्रशुकना सादेवदालीत्रिफलालाङ्गलिकीविशालाकुम्भनिकुम्भव चावाराहीमहाद्रुमकोशातकीप्रपुन्नाटसोमपर्णीनलिका द्वयपटोलीजातीपल्लवताप्यकारवेल्लकूलिकाकन्दक सप्तच्छदशार्ङ्गाष्टोत्पलसारिवागुग्गुलुशिलाजतुमूर्वाकुस्तु म्बरीजीवकद्वयपाठेन्दुरेखावज्रकन्दहरिद्राद्वयलवणपञ्च कानि प्रत्येकं त्रिपलिकानि शृङ्गीविषपलं चैकं ततो दर्व्या समान्तादाघट्य सुगुप्तं भूमौ धान्ये वा मासं निखनेत्| अथ कृतसंशुद्धिस्वस्त्ययनः कुष्ठी प्रातस्ततो मात्रा मुपयुञ्जीत| जीर्णे च यथेष्टमाहारं तेनास्य पूर्वमङ्गानि तुद्यन्ते भिद्यन्ते शूयन्ते स्फुरन्ति स्फुटन्ति च| ततः सप्त रात्रात्पुनः स्वस्थीभवति| अपि च- योगरामजवलिह्य समस्तं संज्ञयैव कथितोत्तमशक्तिम्| हन्ति कुष्ठमतिपातितगात्रं स्नायुजालपरिशेषमशेषम्| श्वासाग्निसादारुचिकासयक्ष्मगुल्माढ्यवातग्रहणीप्रमेहान्| शोफं कृमीन् पाण्डुगदं ज्वरांश्च निवर्तयत्येष रसायनाग्र्यः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15
triphalādaśamūlamūrvāmustasaptacchadadārunimbatvaggavākṣīcitra kamañjiṣṭhāvyōṣacūrṇaṁ navaguṇaiḥ saktubhiryuktaṁ sakṣaudraṁ śīlayēt||15||
त्रिफलादशमूलमूर्वामुस्तसप्तच्छददारुनिम्बत्वग्गवाक्षीचित्र कमञ्जिष्ठाव्योषचूर्णं नवगुणैः सक्तुभिर्युक्तं सक्षौद्रं शीलयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16
athavā kṣuṇṇān yavan nistuṣān rātrau gōmūtraparyuṣitā nahni kiliñjē śōṣayēdēvaṁ saptāhaṁ bhāvayēcchōṣayēcca| tatastān saktūn kr̥tvā bhallātakaprapupannāṭāvalguja citrakaviḍaṅgamustacūrṇaṁ caturbhāgayuktānasanādikaṣāyēṇa pāyayēt||16||
अथवा क्षुण्णान् यवन् निस्तुषान् रात्रौ गोमूत्रपर्युषिता नह्नि किलिञ्जे शोषयेदेवं सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| ततस्तान् सक्तून् कृत्वा भल्लातकप्रपुपन्नाटावल्गुज चित्रकविडङ्गमुस्तचूर्णं चतुर्भागयुक्तानसनादिकषायेण पाययेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17
ēvamasanādikvāthapītānāmāragvadhādikaṣāyapītānāṁ vā gōjīrṇakānāṁ vā yavānāṁ saktūnaruṣkarāgnimanthacūrṇami śrān khadirāsanasārarōhitakaguḍūcīnāmanyatamasya kaṣā yēṇa dāḍimāmlavētasāmlēna saindhavalavaṇēna sitāmadhu madhurēṇālōḍya pāyayēt| ēṣa sarvamanthakalpaḥ| yāvakāṁśca bhakṣyānapūpapūrṇakōśaśaṣkulīprabhr̥tīn kuryāt| yavavacca gōdhūmaiḥ||17||
एवमसनादिक्वाथपीतानामारग्वधादिकषायपीतानां वा गोजीर्णकानां वा यवानां सक्तूनरुष्कराग्निमन्थचूर्णमि श्रान् खदिरासनसाररोहितकगुडूचीनामन्यतमस्य कषा येण दाडिमाम्लवेतसाम्लेन सैन्धवलवणेन सितामधु मधुरेणालोड्य पाययेत्| एष सर्वमन्थकल्पः| यावकांश्च भक्ष्यानपूपपूर्णकोशशष्कुलीप्रभृतीन् कुर्यात्| यववच्च गोधूमैः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18
surāṁ kalpayēt palāśakṣārabhāvitaśālitaṇḍulapiṣṭēna kṣārōdakēnaiva svēditēna priyaṅgujapippalīcitrakakēṣukai lavālukaparipēlavalōdhramaricaviḍaṅgacūrṇamiśrēṇa navē caināṁ bhājanē jatusr̥tē kṣaudrapippalīliptē sthāpayēt| tatō gandha rasōpapannāṁ kuṣṭhinē pātuṁ dadyāt||18||
सुरां कल्पयेत् पलाशक्षारभावितशालितण्डुलपिष्टेन क्षारोदकेनैव स्वेदितेन प्रियङ्गुजपिप्पलीचित्रककेषुकै लवालुकपरिपेलवलोध्रमरिचविडङ्गचूर्णमिश्रेण नवे चैनां भाजने जतुसृते क्षौद्रपिप्पलीलिप्ते स्थापयेत्| ततो गन्ध रसोपपन्नां कुष्ठिने पातुं दद्यात्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19
khadiraśiṁśapāsāramuttamakāraṇīṁ brāhmīṁ kōśavatīṁ ca kaṣāyakalpēna vipacēt| tēna kvāthēna taṇḍulān bhāva yēt| abhiṣuṇuyācca pūrvavat||19||
खदिरशिंशपासारमुत्तमकारणीं ब्राह्मीं कोशवतीं च कषायकल्पेन विपचेत्| तेन क्वाथेन तण्डुलान् भाव येत्| अभिषुणुयाच्च पूर्ववत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20
trivr̥cchyāmāgnimanthasaptalākēbukaśaṅkhinītilvakatri phalāpalāśaśiṁśapānāṁ rasamādāya palāśadrōṇyāmabhya sicya khadirāṅgārataptamayaḥpiṇḍamēkaviṁśativārānnirvāpya tatastaṁ rasamāsicya sthālyāṁ gōmayāgninā sādhayēt| sidhyati cāvapēt| pippalīcūrṇasya bhāgaṁ dvau madhunastā vaduddhr̥tasya tataścaturbhāgāvaśiṣṭē'vatīrṇē bhūyō'gnitapta mayaḥpiṇḍaṁ tasmin prakṣipēt| praśāntaṁ ca lōhapātrē suguptaṁ nidadhyāt| sthūlaṁ karśayati| śōphamupahanti| sannamagni muddharati| viśēṣēṇa rājayakṣmiṇāmupadiśyatē| varṣaśatā yuścaināmupayujya puruṣō bhavati||20||
त्रिवृच्छ्यामाग्निमन्थसप्तलाकेबुकशङ्खिनीतिल्वकत्रि फलापलाशशिंशपानां रसमादाय पलाशद्रोण्यामभ्य सिच्य खदिराङ्गारतप्तमयःपिण्डमेकविंशतिवारान्निर्वाप्य ततस्तं रसमासिच्य स्थाल्यां गोमयाग्निना साधयेत्| सिध्यति चावपेत्| पिप्पलीचूर्णस्य भागं द्वौ मधुनस्ता वदुद्धृतस्य ततश्चतुर्भागावशिष्टेऽवतीर्णे भूयोऽग्नितप्त मयःपिण्डं तस्मिन् प्रक्षिपेत्| प्रशान्तं च लोहपात्रे सुगुप्तं निदध्यात्| स्थूलं कर्शयति| शोफमुपहन्ति| सन्नमग्नि मुद्धरति| विशेषेण राजयक्ष्मिणामुपदिश्यते| वर्षशता युश्चैनामुपयुज्य पुरुषो भवति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21
asanādikvāthamāsicya palāśadrāṇyāmayōghanaistaptaiḥ saṁyōjya nirvāpya ca kr̥tasaṁskārē kalaśē prakṣipya vatsakādiṁ prativāpya kṣaudraṁ ca suguptaṁ māsaṁ nidhāyōpayuñjīta||21||
असनादिक्वाथमासिच्य पलाशद्राण्यामयोघनैस्तप्तैः संयोज्य निर्वाप्य च कृतसंस्कारे कलशे प्रक्षिप्य वत्सकादिं प्रतिवाप्य क्षौद्रं च सुगुप्तं मासं निधायोपयुञ्जीत||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22
ēvaṁ nyagrōdhādiṣvāragvadhādiṣu cāyaskr̥tiṁ vidadhyāt| khadirasuradārusārakvāthaprasthaṁ kṣaudraprasthaṁ matsyaṇḍikāprasthaṁ lōhacūrṇārddhaprasthaṁ triphalācaturjātakamaricāni ca kārṣikāṇi prakṣipyāyasē bhāṇḍē māsasthitaṁ tadupayōjayēt||22||
एवं न्यग्रोधादिष्वारग्वधादिषु चायस्कृतिं विदध्यात्| खदिरसुरदारुसारक्वाथप्रस्थं क्षौद्रप्रस्थं मत्स्यण्डिकाप्रस्थं लोहचूर्णार्द्धप्रस्थं त्रिफलाचतुर्जातकमरिचानि च कार्षिकाणि प्रक्षिप्यायसे भाण्डे मासस्थितं तदुपयोजयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23
rasāyanaprayōgēṇa ca lōhatulāṁ tuvarakāsthīni bhallā takānyalambusāmavalgujaṁ guggulumarśōvihitavidhānēna vā citrakamiti||23||
रसायनप्रयोगेण च लोहतुलां तुवरकास्थीनि भल्ला तकान्यलम्बुसामवल्गुजं गुग्गुलुमर्शोविहितविधानेन वा चित्रकमिति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24
bhavati cātra- kilāsakuṣṭhagrahaṇīpramēhasthūlatvadurnāmabhagandarēṣu| pāṇḍutvaśūnatvakaphāmayēṣu manthādiyōgān vidadhīta dhīmān||24||
भवति चात्र- किलासकुष्ठग्रहणीप्रमेहस्थूलत्वदुर्नामभगन्दरेषु| पाण्डुत्वशूनत्वकफामयेषु मन्थादियोगान् विदधीत धीमान्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25
śālayō yavagōdhūmakōradūṣāḥ priyaṅgavaḥ| mudgā masūrāstuvarī tiktaśākāni jāṅgalam| triphalāruṣkarāriṣkarāriṣṭakṣaudrayōjitabhāvitam| dhātrīkhadiranimbāmburasaṁ mudgapaṭōlajam| madyānyauṣadhagarbhāṇi mathitaṁ cēndurājimat| annapānaṁ hitaṁ kuṣṭhē na tvamlalavaṇōṣaṇam| dadhidugdhaguḍānūpatilamāṣāṁsyajēttarām||25||
शालयो यवगोधूमकोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्| त्रिफलारुष्करारिष्करारिष्टक्षौद्रयोजितभावितम्| धात्रीखदिरनिम्बाम्बुरसं मुद्गपटोलजम्| मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्| अन्नपानं हितं कुष्ठे न त्वम्ललवणोषणम्| दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्यजेत्तराम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26
tulārdhaṁ nimbapañcāṅgyāstathā khadirasārataḥ| harītakīdalatulāṁ bhallātakatulāṁ daśa| kr̥ṣṇāviḍaṅgakuḍavāvaikadhyaṁ vipacējjalē| kaṣāyaṁ taṁ parisrāvya nidadhyāttāmrabhājanē| ṣaṇmāsataḥ pibētkuṣṭhakr̥mimēhairvimucyatē| nimbāriṣṭa iti khyātō varuṇēnaiṣa nirmitaḥ||26||
तुलार्धं निम्बपञ्चाङ्ग्यास्तथा खदिरसारतः| हरीतकीदलतुलां भल्लातकतुलां दश| कृष्णाविडङ्गकुडवावैकध्यं विपचेज्जले| कषायं तं परिस्राव्य निदध्यात्ताम्रभाजने| षण्मासतः पिबेत्कुष्ठकृमिमेहैर्विमुच्यते| निम्बारिष्ट इति ख्यातो वरुणेनैष निर्मितः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27
viḍaṅgasārāmalakābhayānāṁ palaṁ palaṁ trīṇi palāni kumbhāt| guḍasya ca dvādaśamāsamēṣa jitātmanā hantyupayujyamānaḥ| kuṣṭhaśvitraśvāsakāsōdarārśō mēhaplīhagranthirugjantugulmān| siddhaṁ yōgaṁ prāha yakṣō mumukṣō rbhikṣōḥ prāṇān māṇibhadraḥ kilēmam||27||
विडङ्गसारामलकाभयानां पलं पलं त्रीणि पलानि कुम्भात्| गुडस्य च द्वादशमासमेष जितात्मना हन्त्युपयुज्यमानः| कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्| सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18
kaṭukāpaṭōlamūlōttamā vacānimbarātrimañjiṣṭhānām| saṁśīlitaḥ kaṣāya stvagāmayān ślēṣmapittabahulān hanti||18||
कटुकापटोलमूलोत्तमा वचानिम्बरात्रिमञ्जिष्ठानाम्| संशीलितः कषाय स्त्वगामयान् श्लेष्मपित्तबहुलान् हन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29
vātōttarāṁstu sarpirvipācitaṁ kvathitakalkitaiśca kaṭukādyaiḥ| khadirāriṣṭaguḍūcīsurataru dārvīśca kalpayēt pr̥thagēvam||29||
वातोत्तरांस्तु सर्पिर्विपाचितं क्वथितकल्कितैश्च कटुकाद्यैः| खदिरारिष्टगुडूचीसुरतरु दार्वीश्च कल्पयेत् पृथगेवम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30
śītaḥ kaṣāyaḥ khadirasya pītaḥ sakṣaudratārkṣyō harati prasahya| tvakkaṇṭharōgāpacigulmamēhān balāhakān vāyuriva pracaṇḍaḥ||30||
शीतः कषायः खदिरस्य पीतः सक्षौद्रतार्क्ष्यो हरति प्रसह्य| त्वक्कण्ठरोगापचिगुल्ममेहान् बलाहकान् वायुरिव प्रचण्डः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31
sarpirmadhubhyāṁ triphalārasēna viḍaṅgakalkēna ca samprayuktaḥ| kuṣṭhaṁ kaṣāyaḥ khadirasya hanti tiṣṭhan kaṣāyaṁ manasīva dharmaḥ||31||
सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलारसेन विडङ्गकल्केन च सम्प्रयुक्तः| कुष्ठं कषायः खदिरस्य हन्ति तिष्ठन् कषायं मनसीव धर्मः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32
khadirasya lūnaśirasō mūlakhātasya madhyamaṁ mūlam| chitvādhō'yaḥ kumbhaṁ rasasaṁgrahaṇāya nidadhīta| liptātkr̥ṣṇamr̥dēndhanaiśca nicitādādīpitādvahninā| tasmādyacyavatē rasaḥ sa sahitaḥ kṣaudrājyadhātrīrasaiḥ| pītaḥ kuṣṭhabhagandarārurapacīmēhāsrapāṇḍūn jayēt| prasthastasya jarāñca bhōjyamiha tu tyājyañca bhallātavat||32||
खदिरस्य लूनशिरसो मूलखातस्य मध्यमं मूलम्| छित्वाधोऽयः कुम्भं रससंग्रहणाय निदधीत| लिप्तात्कृष्णमृदेन्धनैश्च निचितादादीपिताद्वह्निना| तस्माद्यच्यवते रसः स सहितः क्षौद्राज्यधात्रीरसैः| पीतः कुष्ठभगन्दरारुरपचीमेहास्रपाण्डून् जयेत्| प्रस्थस्तस्य जराञ्च भोज्यमिह तु त्याज्यञ्च भल्लातवत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33
yōjyaṁ khadiravinnimbaśiṁśapāragvadhāsanam| rōhītakaṁ surāhvaṁ ca khadirōdakapāyinaḥ| dārvīrasāñjanaṁ vā gōmūtrēṇa prabādhatē kuṣṭham| abhayā prayōjitā vā māsaṁ savyōṣaguḍatailā| dārvīkaliṅgakaṭukātiviṣāgnipāṭhā mūtrēṇa sūkṣmarajasō dharaṇapramāṇāḥ| pītā jayanti gudajōdaragulmakuṣṭha kōṣṭhānilāḍhyapavanagrahaṇīpramēhān||33||
योज्यं खदिरविन्निम्बशिंशपारग्वधासनम्| रोहीतकं सुराह्वं च खदिरोदकपायिनः| दार्वीरसाञ्जनं वा गोमूत्रेण प्रबाधते कुष्ठम्| अभया प्रयोजिता वा मासं सव्योषगुडतैला| दार्वीकलिङ्गकटुकातिविषाग्निपाठा मूत्रेण सूक्ष्मरजसो धरणप्रमाणाः| पीता जयन्ति गुदजोदरगुल्मकुष्ठ कोष्ठानिलाढ्यपवनग्रहणीप्रमेहान्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34
lākṣādantīmadhurasavarādvīpipāṭhāviḍaṅga pratyakpuṣpītrikaṭurajanīsaptaparṇāṭarūṣam| raktā nimbaṁ suratarukr̥taṁ pañcamūlyāṁ ca cūrṇaṁ pītvā māsaṁ jayati hitabhuggavyamūtrēṇa kuṣṭham||34||
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग प्रत्यक्पुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्| रक्ता निम्बं सुरतरुकृतं पञ्चमूल्यां च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35
daśapalamariṣṭapallavakusumajaṭātvakphalam yathākālam| pratyāharēt samastaṁ kr̥tamālatarōśca tattadvat| sañcūrṇyāsanakhadirakvāthēnāplāvya śōṣayēdanilēl| citrakaghanabhallātakagōkṣurakamahauṣadhatriphalāḥ| lōhaviḍaṅgāvalgujasitōpalāḥ palasamā rajīkr̥tya| saptāhamēkatastadrasēna bhr̥ṅgayāstatō bhāvyam| atha pītamakṣamātraṁ ghr̥tēna dugdhēna kōṣṇasalilairvā| acirātkarōti vahniṁ matiṁ smr̥tiṁ pāṭavaṁ mēdhām| kr̥mikuṣṭhagaṇḍapāṇḍupramēhavaktrāmayārucicchardīḥ| apacībhagandarasthaulyaduṣṭanāḍīvraṇavyaṅgān| kaphapittajānvikārānviśēṣataḥ suviṣamānnivartayati| varṣādviṣagarakr̥tyā nityābhyāsēna khalatipalitāni||35||
दशपलमरिष्टपल्लवकुसुमजटात्वक्फलम् यथाकालम्| प्रत्याहरेत् समस्तं कृतमालतरोश्च तत्तद्वत्| सञ्चूर्ण्यासनखदिरक्वाथेनाप्लाव्य शोषयेदनिलेल्| चित्रकघनभल्लातकगोक्षुरकमहौषधत्रिफलाः| लोहविडङ्गावल्गुजसितोपलाः पलसमा रजीकृत्य| सप्ताहमेकतस्तद्रसेन भृङ्गयास्ततो भाव्यम्| अथ पीतमक्षमात्रं घृतेन दुग्धेन कोष्णसलिलैर्वा| अचिरात्करोति वह्निं मतिं स्मृतिं पाटवं मेधाम्| कृमिकुष्ठगण्डपाण्डुप्रमेहवक्त्रामयारुचिच्छर्दीः| अपचीभगन्दरस्थौल्यदुष्टनाडीव्रणव्यङ्गान्| कफपित्तजान्विकारान्विशेषतः सुविषमान्निवर्तयति| वर्षाद्विषगरकृत्या नित्याभ्यासेन खलतिपलितानि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36
trikaṭūttamātilāruṣkarājyamākṣikāsitōpalā vihitā| gulikā rasāyanaṁ syātkuṣṭhajicca vr̥ṣyā ca saptasamā||36||
त्रिकटूत्तमातिलारुष्कराज्यमाक्षिकासितोपला विहिता| गुलिका रसायनं स्यात्कुष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37
candraśakalāgnirajanī viḍaṅgatuvarāsthyaruṣkaratriphalābhiḥ| vaṭakā guḍāṁśaklr̥ptāḥ samasta kuṣṭhāni nāśayantyabhyastāḥ||37||
चन्द्रशकलाग्निरजनी विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः| वटका गुडांशक्लृप्ताः समस्त कुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38
viḍaṅgabhallātakabākucīnāṁ sadvīpivārāhiharītakīnām| salāṅgalīkr̥ṣṇatilōpakulyā guḍēna piṇḍī vinihanti kuṣṭham||38||
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्| सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39
pathyākaliṅgakapalāśaphalēndurājī bhallātakāsthiracaturaṅgulacitrakārkaiḥ| sāvartakīkr̥miharaiḥ kramavardhitāṁśaiḥ mūtrēṇa tulyatuvarairvaṭakā gadaghnāḥ||39||
पथ्याकलिङ्गकपलाशफलेन्दुराजी भल्लातकास्थिरचतुरङ्गुलचित्रकार्कैः| सावर्तकीकृमिहरैः क्रमवर्धितांशैः मूत्रेण तुल्यतुवरैर्वटका गदघ्नाः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40
śaśāṅkalēkhā saviḍaṅgasārā sapippalīkā sahutāśamūlā| sāyōmalā sāmalakā satailā kuṣṭhāni kr̥cchrāṇi nihanti līḍhā||40||
शशाङ्कलेखा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला| सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41
bhūnimbanimbatriphalāpadmakātiviṣākaṇāḥ| mūrvāpaṭōlīdviniśāpāṭhātiktēndravāruṇīḥ| sakaliṅgavacāstulyā dviguṇāśca yathōttaram| lihyāddantītrivr̥d brāhmīścūrṇitā madhusarpiṣā| kuṣṭhamēhaprasuptīnāṁ paramaṁ syāttadauṣadham| varākaṇāviḍaṅgān vā lihyāttailājyamākṣikaiḥ||41||
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः| मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः| सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्| लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा| कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्| वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42
khadirakalacurṇaṁ kṣaudrasarpirvimiśraṁ sagirijatuviḍaṁ mātrayā sēvamānaḥ| laghumitahitabhōjī brahmacārī jitātmā śvayathukiṭibhakōṣṭhaśvitrakuṣṭhāni hanyāt||42||
खदिरकलचुर्णं क्षौद्रसर्पिर्विमिश्रं सगिरिजतुविडं मात्रया सेवमानः| लघुमितहितभोजी ब्रह्मचारी जितात्मा श्वयथुकिटिभकोष्ठश्वित्रकुष्ठानि हन्यात्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43
khadirāsanasārasya tulāṁ drōṇē'mbhasaḥ kṣipēt| aṣṭamē'hani tattōyaṁ pacēdādarvilēpanāt| triphalārdhatulācūrṇaṁ tatpādēna tu bākucīm| tadardhaṁ dvīpinō mūlaṁ tadvad brāhmīṁ samārkavam| lōhakrimighnadviprasthaṁ kṣiptvā tadvaṭakīkr̥tam| kuṣṭhamēhagrahaṇyarśōbhagandariṣu pūjitam| lāṅgalītriphalālōhacūrṇaṁ daśapalaṁ pr̥thak| gulikātriśataṁ ṣaṣṭiṁ kuryādbhr̥ṅgarasāplutam| chāyāśuṣkāñca tatrārdhagulikāṁ bhakṣayētpuraḥ| jīrṇē rasēna rūkṣēṇa pēyāpūrvaṁ ca bhōjayēt| yantritō brahmacaryādyaiḥ kramēṇa gulikāmapi| khādētparastānmāsasya bhavētkāmacaraḥ kramāt| ēvaṁ sarvāṇi kuṣṭhāni jayatyatibalānyapi| dhīmēdhāsmr̥tiyuktaśca nīrugjīvētsamāḥ śatam||43||
खदिरासनसारस्य तुलां द्रोणेऽम्भसः क्षिपेत्| अष्टमेऽहनि तत्तोयं पचेदादर्विलेपनात्| त्रिफलार्धतुलाचूर्णं तत्पादेन तु बाकुचीम्| तदर्धं द्वीपिनो मूलं तद्वद् ब्राह्मीं समार्कवम्| लोहक्रिमिघ्नद्विप्रस्थं क्षिप्त्वा तद्वटकीकृतम्| कुष्ठमेहग्रहण्यर्शोभगन्दरिषु पूजितम्| लाङ्गलीत्रिफलालोहचूर्णं दशपलं पृथक्| गुलिकात्रिशतं षष्टिं कुर्याद्भृङ्गरसाप्लुतम्| छायाशुष्काञ्च तत्रार्धगुलिकां भक्षयेत्पुरः| जीर्णे रसेन रूक्षेण पेयापूर्वं च भोजयेत्| यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुलिकामपि| खादेत्परस्तान्मासस्य भवेत्कामचरः क्रमात्| एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि| धीमेधास्मृतियुक्तश्च नीरुग्जीवेत्समाः शतम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44
vāsāmr̥tānimbavarāpaṭōlavyāghrīkarañjōdakakalkapakvam| sarpirvisarpajvarakāmilāsrakuṣṭhāpahaṁ vajrakamāmananti||44||
वासामृतानिम्बवरापटोलव्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्| सर्पिर्विसर्पज्वरकामिलास्रकुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45
triphalātrikaṭudvikaṇṭakārī kaṭukākumbhanikumbharājavr̥kṣaiḥ| savacātiviṣāgnikaiḥ sapāṭhaiḥ picubhagairnavavajradugdhamuṣṭyā| piṣṭaiḥ siddhaṁ sarpiṣaḥ prasthamēbhiḥ krūrē kōṣṭhē snēhanaṁ rēcanaṁ ca| kuṣṭhaśvitraplīhavardhmāśmagulmān hanyāt kr̥cchrāṁstanmahāvajravakhyam||45||
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः| सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभगैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या| पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च| कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्यात् कृच्छ्रांस्तन्महावज्रवख्यम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46
yatērlēlītakavasā kṣaudrajātīrasānvitā| kuṣṭhaghnī samasarpirvā sagāyatryasanōdakā||46||
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता| कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायत्र्यसनोदका||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47
mūtrē vinītā triphalārasē vā siddhā ghr̥tē vāmbha'si kēvalē vā| rasāyanaṁ pathyabhujō haridrā nihanti pāṇḍvāmayakuṣṭhamēhān||47||
मूत्रे विनीता त्रिफलारसे वा सिद्धा घृते वाम्भऽसि केवले वा| रसायनं पथ्यभुजो हरिद्रा निहन्ति पाण्ड्वामयकुष्ठमेहान्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48
pibēdamr̥tavalyā vā svarasaṁ yantrapīḍitam| mēdhyaṁ tatkuṣṭhamēhārśaśchardivātasranāśanam||48||
पिबेदमृतवल्या वा स्वरसं यन्त्रपीडितम्| मेध्यं तत्कुष्ठमेहार्शश्छर्दिवातस्रनाशनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49
sthirakaṭhinamaṇḍalānāṁ kuṣṭhānāṁ pōṭṭalairhitaḥ svēdaḥ| svinnōtsannaṁ vilikhēt kuṣṭhaṁ tīkṣṇēna śastrēṇa| rudhirāgamārthamathavā śr̥ṅgālābūbhirapaharēdraktam| pracchēdalpaṁ kuṣṭhaṁ virēcayēdvā jalaukōbhiḥ||49||
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोट्टलैर्हितः स्वेदः| स्विन्नोत्सन्नं विलिखेत् कुष्ठं तीक्ष्णेन शस्त्रेण| रुधिरागमार्थमथवा शृङ्गालाबूभिरपहरेद्रक्तम्| प्रच्छेदल्पं कुष्ठं विरेचयेद्वा जलौकोभिः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50
yē lēpāḥ kuṣṭhānāṁ yujyantē nirhr̥tāsradōṣāṇām| saṁśōdhitāśayānāṁ sadyaḥ siddharbhavati tēṣām||50||
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्| संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धर्भवति तेषाम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51
yēṣu na śastraṁ kramatē sparśēndriyanāśanēṣu kuṣṭhēṣu| tēṣu nipātyaḥ kṣārō raktaṁ dōṣaṁ ca visrāvya||51||
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु| तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52
lēpō'tikaṭhinaparuṣē suptē kuṣṭhē sthirē purāṇē ca| pītāgadasya kāryō viṣaiḥ samantrāgadaiścānu||52||
लेपोऽतिकठिनपरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च| पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रागदैश्चानु||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53
stabdhāni suptasuptānyasvēdanakaṇḍulāni kuṣṭhāni| kūrcairdantītrivr̥tākaravīrakarañjakuṭajānām| jātyarkanimbajairvā patraiḥ śastraiḥ samudraphēnēna| ghr̥ṣṭāni gōmayairvā tataḥ pradēhaiḥ pradēhyāni||53||
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि| कूर्चैर्दन्तीत्रिवृताकरवीरकरञ्जकुटजानाम्| जात्यर्कनिम्बजैर्वा पत्रैः शस्त्रैः समुद्रफेनेन| घृष्टानि गोमयैर्वा ततः प्रदेहैः प्रदेह्यानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54
āragvadhaḥ saiḍagajaḥ karañjō vāsā guḍūcī madanaṁ haridrē| śryāhvaḥ surāhvaḥ khadirō dhavaśca nimbō viḍaṅgaḥ karavīrakaśca| granthiśca bhūrjō laśunaḥ śirīṣaḥ salōmaśō guggulukr̥ṣṇagandhē| phaṇirjakō vatsakasaptaparṇapīlūni kuṣṭhaṁ sumanaḥ pravālāḥ| vacāharēṇustrivr̥tā nikumbhō bhallātakaṁ gairikamañjanaṁ ca| manaḥśilālē gr̥hadhūma ēlā kāsīsralōdhrārjunamustasarjāḥ| ityardharūpairvihitāḥ ṣaḍētē gōpitta pītāḥ punarēva piṣṭāḥ| siddhāḥ paraṁ sarṣapatailayuktāścūrṇāḥ pradēhā bahuśaḥ prayōjyāḥ| kuṣṭhāni kr̥cchrāṇi navaṁ kilāsaṁ surēndraluptaṁ kiṭibhaṁ sadadrum| bhagandarārśāṁsyapacīṁ sapāmāṁ hanyuḥ prayuktanacirānnarāṇām||54||
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे| श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गः करवीरकश्च| ग्रन्थिश्च भूर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे| फणिर्जको वत्सकसप्तपर्णपीलूनि कुष्ठं सुमनः प्रवालाः| वचाहरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च| मनःशिलाले गृहधूम एला कासीस्रलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः| इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्त पीताः पुनरेव पिष्टाः| सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णाः प्रदेहा बहुशः प्रयोज्याः| कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेन्द्रलुप्तं किटिभं सदद्रुम्| भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तनचिरान्नराणाम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55
nimbaṁ haridrē surasaṁ paṭōlaṁ kuṣṭhāśvagandhē suradāruśigru| sasarṣapaṁ tumburudhānyavanyaṁ caṇḍāñca cūrṇāni samāni kuryāt| taistakrapiṣṭaiḥ prathamaṁ śarīraṁ tailāktamudvartayituṁ yatēta| tathāsya kaṇḍūḥ piṭakāḥ sakōṭhāḥ kuṣṭhāni śōphāśca śamaṁ vrajanti||55||
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु| ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्यात्| तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत| तथास्य कण्डूः पिटकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56
mustāmr̥tāsaṅgakaṭaṅkaṭērī kāsīsakampillakakuṣṭhalōdhrāḥ| gandhōpalaḥ sarjarasaṁ viḍaṅgaṁ manaḥśilālē karavīrakatvak| tailāktagātrasya kr̥tāni cūrṇā nyētāni dadyādavacūrṇanārtham| dadruḥ sakaṇḍūḥ kiṭibhāni pāmā vicircikā cēti tathā na santi||56||
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी कासीसकम्पिल्लककुष्ठलोध्राः| गन्धोपलः सर्जरसं विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्| तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्| दद्रुः सकण्डूः किटिभानि पामा विचिर्चिका चेति तथा न सन्ति||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57
kāṇḍē mahāvr̥kṣabhavē nilīnaḥ svinnaḥ kukūlē puṭapākayuktyā| vicarcikāṁ sarṣapakalkapiṁṇḍō nihanti lajjāmiva rāgavēgaḥ||57||
काण्डे महावृक्षभवे निलीनः स्विन्नः कुकूले पुटपाकयुक्त्या| विचर्चिकां सर्षपकल्कपिंण्डो निहन्ति लज्जामिव रागवेगः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58
manaśśilājē maricāni tailamārkaṁ payaḥ kuṣṭhaharaḥ pradēhaḥ| tathā karañjaprapunnāṭabījaṁ kuṣṭhānvitaṁ gōsalilēna piṣṭam||58||
मनश्शिलाजे मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः| तथा करञ्जप्रपुन्नाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59
guggulumariciviḍaṅgaiḥ sarṣapakāsīsasarjarasamustaiḥ| śrīvēṣṭakālagandhairmanaśśilākuṣṭhakampillaiḥ| ubhayaharidrāsahitaiścākrikatailēna miśritairēbhiḥ| dinakarakarābhitaptaiḥ kuṣṭhaṁ ghr̥ṣṭaṁ ca naṣṭaṁ ca||59||
गुग्गुलुमरिचिविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः| श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनश्शिलाकुष्ठकम्पिल्लैः| उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः| दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60
maricaṁ tamālapatraṁ kuṣṭhaṁ samanaśśilaṁ sakāsīsam| tailēna yuktamuṣitaṁ saptāhaṁ bhājanē tāmrē| tēnāliptaṁ sidhma saptāhāt gharmasēvinō'paiti| māsānnavaṁ kilāsaṁ snānēna vinā viśuddhasya||60||
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनश्शिलं सकासीसम्| तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे| तेनालिप्तं सिध्म सप्ताहात् घर्मसेविनोऽपैति| मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61
mayūrakaṁ jarjaritaṁ samūlaṁ dagdhvā parisrāvya ca saptakr̥tvaḥ| tēnāmbhasā kaṅguṇikōtthatailaṁ siddhaṁ paraṁ sidhmanibarhaṇāya||61||
मयूरकं जर्जरितं समूलं दग्ध्वा परिस्राव्य च सप्तकृत्वः| तेनाम्भसा कङ्गुणिकोत्थतैलं सिद्धं परं सिध्मनिबर्हणाय||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62
jīvantī mañjiṣṭhā dārvī kāmpillakaṁ payastuttham| ēṣa ghr̥tatailapākaḥ siddhaḥ siddhē ca sarjarasaḥ| dēyaḥ samadhūcchiṣṭō vipādikā tēna naśyati hyaktā| carmaikakuṣṭhakiṭibhaṁ kuṣṭhaṁ śāmyatyalasakaṁ ca||62||
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी काम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्| एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः| देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता| चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63
saptaparṇakarañjārkamālatīkaravīrajam| mūlaṁ snuhīśirīṣābhyāṁ citrakāsphōtayōrapi| karañjabījadviniśāvyōṣailakajasarṣapāḥ| varāvēllaṁ ca taistailaṁ sagōmūtrairvipācitam| kuṣṭhaduṣṭavraṇagranthigaṇḍamālābhagandarān| viśēṣādvātakaphajān hantyabhyaṅgēna vajrakam||63||
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम्| मूलं स्नुहीशिरीषाभ्यां चित्रकास्फोतयोरपि| करञ्जबीजद्विनिशाव्योषैलकजसर्षपाः| वरावेल्लं च तैस्तैलं सगोमूत्रैर्विपाचितम्| कुष्ठदुष्टव्रणग्रन्थिगण्डमालाभगन्दरान्| विशेषाद्वातकफजान् हन्त्यभ्यङ्गेन वज्रकम्||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64
ēraṇḍatārkṣyaghananīpakadambabhārṅgī kampillavēllaphalinīsuravāruṇībhiḥ| nirguṇḍyaruṣkarasurāhvasuvarṇadugdhā śrīvēṣṭagugguluśilāharitālaviśvaiḥ| tulyasnugarkadugdhaṁ siddhaṁ tailaṁ smr̥taṁ mahāvajram| atiśayitavajrakaguṇaṁ śvitrārśōgranthimālāghnam||64||
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः| निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलाहरितालविश्वैः| तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्| अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65
kanakakṣīrīśailābhāṅgīdantyāḥ phalāni mūlaṁ ca| jātipravālasarṣapalaśunaviḍaṅgaṁ karañjatvak| saptacchadārkapallavamūlatvaṅnimbacitrakāsphōtam| guñjairaṇḍakabr̥hatīmūlatvaksurasārjakaphalāni| kuṣṭhaṁ pāṭhā mustā ṣaḍgranthātumburutvacō mūrvā| ēḍagajakuṭajaśigrutryūṣaṇabhallātakakṣavakāḥ| haritālamavākpuṣpī tutthaṁ kampillakō'mr̥tāsaṅgam| saurāṣṭrī kāsīsaṁ dārvītvak svarjikālavaṇam| ētaistailaṁ tailaṁ kaṭutailaṁ vā caturguṇē mūtrē| karavīramūlapallavatōyē ca vipācitaṁ jayati| kaṭukālābunyastaṁ nityābhyaṅgēna vātakaphakuṣṭham| maṇḍaladadrukōṭhakr̥mipāmāvicarcikāḥ sutarām||65||
कनकक्षीरीशैलाभाङ्गीदन्त्याः फलानि मूलं च| जातिप्रवालसर्षपलशुनविडङ्गं करञ्जत्वक्| सप्तच्छदार्कपल्लवमूलत्वङ्निम्बचित्रकास्फोतम्| गुञ्जैरण्डकबृहतीमूलत्वक्सुरसार्जकफलानि| कुष्ठं पाठा मुस्ता षड्ग्रन्थातुम्बुरुत्वचो मूर्वा| एडगजकुटजशिग्रुत्र्यूषणभल्लातकक्षवकाः| हरितालमवाक्पुष्पी तुत्थं कम्पिल्लकोऽमृतासङ्गम्| सौराष्ट्री कासीसं दार्वीत्वक् स्वर्जिकालवणम्| एतैस्तैलं तैलं कटुतैलं वा चतुर्गुणे मूत्रे| करवीरमूलपल्लवतोये च विपाचितं जयति| कटुकालाबुन्यस्तं नित्याभ्यङ्गेन वातकफकुष्ठम्| मण्डलदद्रुकोठकृमिपामाविचर्चिकाः सुतराम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66
sikthakatutthakaguggulusindūrarasāñjanaiḥ kaṭukatailam| pāmākiṭibhavicarciṣu sādhitamabhyañjanē śrēṣṭham||66||
सिक्थकतुत्थकगुग्गुलुसिन्दूररसाञ्जनैः कटुकतैलम्| पामाकिटिभविचर्चिषु साधितमभ्यञ्जने श्रेष्ठम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67
śailēyakampillakapaṭṭikāhvasurāṣṭrajāsarjarasōpalāni| śilā ca cūrṇō navanītayuktaḥ kuṣṭhē sravatyabhyadhikaṁ praśastaḥ||67||
शैलेयकम्पिल्लकपट्टिकाह्वसुराष्ट्रजासर्जरसोपलानि| शिला च चूर्णो नवनीतयुक्तः कुष्ठे स्रवत्यभ्यधिकं प्रशस्तः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68
ēḍagajakuṣṭhasaindhavasiddhārthaviḍaṅgakāñjikairliptam| kr̥mipāmāsidhmadadrumaṇḍalakuṣṭhaṁ śamaṁ yāti||68||
एडगजकुष्ठसैन्धवसिद्धार्थविडङ्गकाञ्जिकैर्लिप्तम्| कृमिपामासिध्मदद्रुमण्डलकुष्ठं शमं याति||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69
lākṣāvyōṣaṁ prapunnāṭañca bījaṁ śrīvēṣṭāḥ kuṣṭhasiddhārthakāśca| takrōnmiśraḥ syāddharidrā ca lēpōdadruṣūktō mūlakōtthañca bījam||69||
लाक्षाव्योषं प्रपुन्नाटञ्च बीजं श्रीवेष्टाः कुष्ठसिद्धार्थकाश्च| तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपोदद्रुषूक्तो मूलकोत्थञ्च बीजम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70
dūrvābhayāsaindhavacakramardakuṭhērakāḥ kāñjikatakrapiṣṭāḥ| tribhiḥ pralēpairapi baddhamūlāṁ dadruñca kaṇḍūñca vināśayanti||70||
दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः| त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रुञ्च कण्डूञ्च विनाशयन्ति||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71
manaśśilātvakkuṭajaṁ sakuṣṭhaṁ salōmaśaḥ saiḍagajaḥ karañjaḥ| granthiśca bhaurjaḥ karavīramūlaṁ cūrṇāni sādhyāni tuṣōdakēna| palāśanirdāharasēna vā'pi karṣōnmitānyāḍhakasammitēna| darvīpralēpaṁ pravadanti lēpamētat paraṁ kuṣṭhaniṣūdanāya||71||
मनश्शिलात्वक्कुटजं सकुष्ठं सलोमशः सैडगजः करञ्जः| ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन| पलाशनिर्दाहरसेन वाऽपि कर्षोन्मितान्याढकसम्मितेन| दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतत् परं कुष्ठनिषूदनाय||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72
ēlācitrakanimbavr̥ṣakaṁ kuruvindanāgarārkañca| cūrṇīkr̥tamaṣṭāhaṁ bhāvayitavyaṁ palāśasya| kṣārēṇa gavāṁ mūtrasrutēna tēnāsya maṇḍalānyāśu| bhidyantē dīryanti ca liptānyarkābhitaptāni| māṁsī maricaṁ lavaṇaṁ rajanī tagaraṁ sudhā gr̥hāddhūmaḥ| mūtraṁ pittaṁ kṣāraḥ pālāśaḥ kuṣṭhanullēpaḥ||72||
एलाचित्रकनिम्बवृषकं कुरुविन्दनागरार्कञ्च| चूर्णीकृतमष्टाहं भावयितव्यं पलाशस्य| क्षारेण गवां मूत्रस्रुतेन तेनास्य मण्डलान्याशु| भिद्यन्ते दीर्यन्ति च लिप्तान्यर्काभितप्तानि| मांसी मरिचं लवणं रजनी तगरं सुधा गृहाद्धूमः| मूत्रं पित्तं क्षारः पालाशः कुष्ठनुल्लेपः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73
mustaṁ triphalā madanaṁ karañja āragvadhaḥ kaliṅgayavāḥ| sasaptāhvakuṣṭhaphalinīdārvyaḥ siddhārthakaṁ snānam| ēṣa kaṣāyō vamanaṁ virēcanaṁ varṇadastathōddharṣaḥ| tvagdōṣakuṣṭhaśōphaprabādhanaḥ pāṇḍurōgaghnaḥ||73||
मुस्तं त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः| ससप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्| एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णदस्तथोद्धर्षः| त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74
karavīranimbakuṭajācchamyākāccitrakācca mūlānām| mūtrē darvīlēpaḥ kvāthō lēpēna kuṣṭhaghnaḥ| śvētakaravīramūlaṁ kuṭajakarañātphalaṁ tvacō dārvyāḥ| sumanaḥpravālayuktō lēpaḥ kuṣṭhāpahaḥ siddhaḥ| śairīṣī tvakpuṣpaṁ kārpāsyā rājavr̥kṣapatrāṇi| piṣṭā ca kākamācī caturvidhaḥ kuṣṭhahā lēpaḥ||74||
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्| मूत्रे दर्वीलेपः क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः| श्वेतकरवीरमूलं कुटजकरञात्फलं त्वचो दार्व्याः| सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः| शैरीषी त्वक्पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि| पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75
dārvīrasāñjanasya nimbapaṭōlasya khadirasārasya| āragvadhavr̥kṣakayōstriphalāyāḥ saptaparṇasya| iti ṣaṭkaṣāyayōgāḥ kuṣṭhaghnāḥ saptamaśca tiniśasya| snānē pānē ca hitāstathāṣṭamaścāśvamārasya| ālēpanaṁ pragharṣaṇamavacūrṇanamēta ēva ca kaṣāyāḥ| tailaghr̥tapākayōgaiścēṣyantē kuṣṭhaśāntyartham||75||
दार्वीरसाञ्जनस्य निम्बपटोलस्य खदिरसारस्य| आरग्वधवृक्षकयोस्त्रिफलायाः सप्तपर्णस्य| इति षट्कषाययोगाः कुष्ठघ्नाः सप्तमश्च तिनिशस्य| स्नाने पाने च हितास्तथाष्टमश्चाश्वमारस्य| आलेपनं प्रघर्षणमवचूर्णनमेत एव च कषायाः| तैलघृतपाकयोगैश्चेष्यन्ते कुष्ठशान्त्यर्थम्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77
sarṣapakarañjakōśātakāni tailanyathēṅgudīnāṁ ca| kuṣṭhēṣu hitānyāhustailaṁ śrēṣṭhaṁ ca khadirasārasya||77||
सर्षपकरञ्जकोशातकानि तैलन्यथेङ्गुदीनां च| कुष्ठेषु हितान्याहुस्तैलं श्रेष्ठं च खदिरसारस्य||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78
śītāḥ pradēhasēkāstiktaṁ sarpiḥ sirāvirēkaśca| viśaraṇadāhaklēdē visphōṭē carmadalanē ca| śīrṇanakharōmamāṁsaḥ kr̥mimānannāmbhasī tyajētkuṣṭhī| sadyō dugdhaṁ dugdhaṁ ṣaṇmāsān kārabhaṁ bhajētsamadhu||78||
शीताः प्रदेहसेकास्तिक्तं सर्पिः सिराविरेकश्च| विशरणदाहक्लेदे विस्फोटे चर्मदलने च| शीर्णनखरोममांसः कृमिमानन्नाम्भसी त्यजेत्कुष्ठी| सद्यो दुग्धं दुग्धं षण्मासान् कारभं भजेत्समधु||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79
ēḍagajaḥ saviḍaṅgō mūlānyāragvadhasya kuṣṭhānām| uddālanaśca dantā gō'śvarāhōṣṭradantāśca| rajanīdvayaṁ kr̥mighnaṁ prapunnāṭaṁ rājavr̥kṣamūlaṁ ca| kuṣṭhōtpāṭanamagryaṁ sapippalīpākalaṁ yōjyam| śvitrāṇāṁ saviśēṣaṁ yōktavyaṁ sarvatō viśuddhānām| utsannēṣu ca lēpāḥ savarṇakaraṇāstathābhyaṅgāḥ||79||
एडगजः सविडङ्गो मूलान्यारग्वधस्य कुष्ठानाम्| उद्दालनश्च दन्ता गोऽश्वराहोष्ट्रदन्ताश्च| रजनीद्वयं कृमिघ्नं प्रपुन्नाटं राजवृक्षमूलं च| कुष्ठोत्पाटनमग्र्यं सपिप्पलीपाकलं योज्यम्| श्वित्राणां सविशेषं योक्तव्यं सर्वतो विशुद्धानाम्| उत्सन्नेषु च लेपाः सवर्णकरणास्तथाभ्यङ्गाः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80
pakṣāt pakṣāt chardanānyabhyupēyān māsānmāsācchōdhanaṁ cāpyadhastāt| śuddhirmūrdhnaḥ syāttrirātrāt trirātrāt ṣaṣṭhē ṣaṣṭhē māsyasr̥ṅmōkṣaṇaṁ ca| yō durvāntō durviriktō'thavā syāt kuṣṭhī dōṣairuddhatairvyāpyatē'sau| nissandēhaṁ yātyasādhyatvamēvaṁ tasmāt kr̥tsnātrirharēdasya dōṣān||80||
पक्षात् पक्षात् छर्दनान्यभ्युपेयान् मासान्मासाच्छोधनं चाप्यधस्तात्| शुद्धिर्मूर्ध्नः स्यात्त्रिरात्रात् त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृङ्मोक्षणं च| यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ| निस्सन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नात्रिर्हरेदस्य दोषान्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19
vratadamayamasēvātyāgaśīlābhiyōgō dvijagurusurapūjā sarvasattvēṣu maitrī| jinajinasutatārābhāskarārādhanāni prakaṭitamalapāpaṁ kuṣṭhamunmūlayanti||81|| iti vaidyapatisiṁhaguptasya sūnōrvāgbhaṭasya kr̥tāvaṣṭāṅgasaṁgrahasaṁhitāyāṁ cikitsitasthānē kuṣṭhacikitsitannāmaikaviṁśō'dhyāyaḥ||19||
व्रतदमयमसेवात्यागशीलाभियोगो द्विजगुरुसुरपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री| जिनजिनसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||८१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितन्नामैकविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon