Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ কুষ্ঠচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2
পুর্বরূপেষ্বেব কুষ্ঠিনং স্নেহপানেনোপক্রমেত||২||
पुर्वरूपेष्वेव कुष्ठिनं स्नेहपानेनोपक्रमेत||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3
তত্র বামোত্তরে মেষশৃঙ্গীশার্ঙ্গেষ্ঠৈরণ্ডগুডূচীদ্বিপঞ্চমূলসিদ্ধং তৈলং ঘৃতং বা পানাভ্যঙ্গযোর্বিদধ্যাত্||৩||
तत्र वामोत्तरे मेषशृङ्गीशार्ङ्गेष्ठैरण्डगुडूचीद्विपञ्चमूलसिद्धं तैलं घृतं वा पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4
পিত্তোত্তরে ধবাশ্বকর্ণককুভবচাপুনর্নবপলাশপিচুমন্দ মধুকলোধ্রসমঙ্গাসিদ্ধং সর্পিঃ||৪||
पित्तोत्तरे धवाश्वकर्णककुभवचापुनर्नवपलाशपिचुमन्द मधुकलोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5
অথবা পটোলপিচুমন্দদার্বীদুরালভাতিক্তরোহিণীপা ঠাপর্পটকত্রাযমাণানাং পালিকান্ ভাগান্ জলাঢকদ্বযে ঽষ্টভাগশেষং ক্বাথযেত্| তেন কার্ষিকৈশ্চন্দনোপকুল্যামু স্তাত্রাযন্তীন্দ্রযববূনিম্বৈঃ কল্কিতৈঃ সর্পিষো দ্বাদশপলং সাধযেত্| এততিক্তকং সর্পিঃ কুষ্ঠবিসর্পবিস্ফোটগণ্ড মালাশ্বযথুপিটিকারক্তপিত্তদুর্নামবাতশোণিতকামিলা পাণ্ড্বামযোন্মাদদাহতৃড্ভ্রমকণ্ডূকুষ্ঠনাডীগুল্মমদতি মিরশ্বিত্রাপস্মারভগন্দরোদরপ্রদরজ্বগরবিদ্রধিগ্রহণীহৃদ্রোগা নপহরতি||৫||
अथवा पटोलपिचुमन्ददार्वीदुरालभातिक्तरोहिणीपा ठापर्पटकत्रायमाणानां पालिकान् भागान् जलाढकद्वये ऽष्टभागशेषं क्वाथयेत्| तेन कार्षिकैश्चन्दनोपकुल्यामु स्तात्रायन्तीन्द्रयवबूनिम्बैः कल्कितैः सर्पिषो द्वादशपलं साधयेत्| एततिक्तकं सर्पिः कुष्ठविसर्पविस्फोटगण्ड मालाश्वयथुपिटिकारक्तपित्तदुर्नामवातशोणितकामिला पाण्ड्वामयोन्माददाहतृड्भ्रमकण्डूकुष्ठनाडीगुल्ममदति मिरश्वित्रापस्मारभगन्दरोदरप्रदरज्वगरविद्रधिग्रहणीहृद्रोगा नपहरति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6
সপ্তচ্ছদকটুকাতিবিষাশম্যাকপাঠামুস্তত্রিফলোশীরপ টোলপর্পটকপিপ্পলীদ্বযদ্বিরজনীদ্বিসারিবাচন্দনদুরালভাপদ্ম কবচাশতাবরীবিশালাকুটজবীজবৃষমূর্বাগুডূচীভূনি ম্বত্রাযমাণামধুকগর্ভং দ্বিগুণামলকরসমষ্স্টগুণাম্বু সর্পির্বিপক্বং মহাতিক্তকাখ্যং ঘৃতমধিকগুণং পূর্বস্মাত্| গুগ্গুলুপঞ্চতিক্তং বা পিবেত্||৬||
सप्तच्छदकटुकातिविषाशम्याकपाठामुस्तत्रिफलोशीरप टोलपर्पटकपिप्पलीद्वयद्विरजनीद्विसारिवाचन्दनदुरालभापद्म कवचाशतावरीविशालाकुटजबीजवृषमूर्वागुडूचीभूनि म्बत्रायमाणामधुकगर्भं द्विगुणामलकरसमष्स्टगुणाम्बु सर्पिर्विपक्वं महातिक्तकाख्यं घृतमधिकगुणं पूर्वस्मात्| गुग्गुलुपञ्चतिक्तं वा पिबेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2
কফোত্তরে সালপ্রিযালশম্যাকারিষ্টসপ্তপর্ণচিত্রক মরিচবচাকুষ্ঠৈঃ সাধিতম্| অথবা বৃহতীদ্বযকাক মাচীশুকনাসাক্বাথে মরিচবিডঙ্গশিগ্রুজাতীদেবদারু ক্ষবকহরিদ্রাভযাকল্কেন বাজিমূত্রেণ চ সিদ্ধং সর্পিঃ||২||
कफोत्तरे सालप्रियालशम्याकारिष्टसप्तपर्णचित्रक मरिचवचाकुष्ठैः साधितम्| अथवा बृहतीद्वयकाक माचीशुकनासाक्वाथे मरिचविडङ्गशिग्रुजातीदेवदारु क्षवकहरिद्राभयाकल्केन वाजिमूत्रेण च सिद्धं सर्पिः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8
সর্বেষু চ ভল্লাতকতুবরকসিদ্ধার্থকান্যতমতৈলম্| ভল্লাতকপথ্যাকৃমিঘ্নসিদ্ধং বা হবিঃ||৮||
सर्वेषु च भल्लातकतुवरकसिद्धार्थकान्यतमतैलम्| भल्लातकपथ्याकृमिघ्नसिद्धं वा हविः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9
ততঃ স্নিগ্ধস্য যথাদোষং যথাসন্নং চ সংশোধনানি প্রযু ঞ্জীত| সিরাং চ বলাপেক্ষী বিধ্যেদেকাং দ্বে তিস্রশ্চতস্রঃ পঞ্চ বা| অন্তরান্তরা চ পুনঃ পুনঃ স্নেহং পিবেত্| দুর্বলং হি শূন্যকোষ্ঠং কুষ্ঠিনং বাযুরভিভবতি| বমনে ত্বস্য মধুককুটজবীজনিম্বপটোলপল্লবানি বিদধ্যাত্| কুম্ভনিকুম্ভন্নিফলাবিরেচনে মণিভদ্রবটকাশ্চ||৯||
ततः स्निग्धस्य यथादोषं यथासन्नं च संशोधनानि प्रयु ञ्जीत| सिरां च बलापेक्षी विध्येदेकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा| अन्तरान्तरा च पुनः पुनः स्नेहं पिबेत्| दुर्बलं हि शून्यकोष्ठं कुष्ठिनं वायुरभिभवति| वमने त्वस्य मधुककुटजबीजनिम्बपटोलपल्लवानि विदध्यात्| कुम्भनिकुम्भन्निफलाविरेचने मणिभद्रवटकाश्च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10
পটোলবিশালযোর্মূলং ত্রিফলা চ পৃথক্ ত্রিভাগোন ত্রিশাণাঃ কটুকাত্রাযমাণে শাণাংশে শুণ্ঠ্যাস্ত্রিভাগোনঃ শাণঃ তদেততত্ পলমৈকধ্যং সলিলে বিপাচ্য পাযযেত্| ঊর্ধ্বাধো বিরিক্তশ্চ জীর্ণে জাঙ্গলরসেনাশ্নীযাত্| এবমে তত্ ষড্রাত্রপ্রযোগাত্পরং পিত্তকফশোফকুষ্ঠদুষ্টনাডীব্রণা র্শোভগন্দরগ্রহণীপাণ্ডুহলীমককামিলাবিষমজ্বরহৃদ্ব স্তিবেদনাঘ্নম্||১০||
पटोलविशालयोर्मूलं त्रिफला च पृथक् त्रिभागोन त्रिशाणाः कटुकात्रायमाणे शाणांशे शुण्ठ्यास्त्रिभागोनः शाणः तदेततत् पलमैकध्यं सलिले विपाच्य पाययेत्| ऊर्ध्वाधो विरिक्तश्च जीर्णे जाङ्गलरसेनाश्नीयात्| एवमे तत् षड्रात्रप्रयोगात्परं पित्तकफशोफकुष्ठदुष्टनाडीव्रणा र्शोभगन्दरग्रहणीपाण्डुहलीमककामिलाविषमज्वरहृद्ब स्तिवेदनाघ्नम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11
উভযতোনুলোমনং বা ব্রাহ্মীস্বরসসাধিতং সর্পিঃ পিবেত্| আবর্তকীতুলাং সলিলার্মণেঽষ্টাংশশিষ্টাং বিপাচ্য তেন নির্যূহেণ তন্মূলৈশ্চ ঘৃতপ্রস্থং সাধযেত্| ততো মাত্রামেকাহা ন্তরং পিবেত্| ঊর্ধ্বাধো বিরিচ্যমানস্তৃষিতঃ| শীতলব্রণমারনালং জীর্ণস্নেহশ্চ তেনৈব কোদ্রবৌদনমশ্নীযাত্| অনেন কুষ্ঠশ্বিত্রাপচীভগন্দরনাডীব্রণাখুবিষাণি সিধ্যন্তি| মেধ্যং চৈতত্ পুংসবনং চ||১১||
उभयतोनुलोमनं वा ब्राह्मीस्वरससाधितं सर्पिः पिबेत्| आवर्तकीतुलां सलिलार्मणेऽष्टांशशिष्टां विपाच्य तेन निर्यूहेण तन्मूलैश्च घृतप्रस्थं साधयेत्| ततो मात्रामेकाहा न्तरं पिबेत्| ऊर्ध्वाधो विरिच्यमानस्तृषितः| शीतलव्रणमारनालं जीर्णस्नेहश्च तेनैव कोद्रवौदनमश्नीयात्| अनेन कुष्ठश्वित्रापचीभगन्दरनाडीव्रणाखुविषाणि सिध्यन्ति| मेध्यं चैतत् पुंसवनं च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12
দাড়্বীপটোলবৃহতীসেব্যমদননিম্বকৃতমালঘনেন্দ্রযবৈঃসস্নে হৈরাস্থাপনম্| এভিরেব চ বিপক্বঃ স্নেহোঽনুবাসনার্হ স্যানুবাসনম্| দন্তীমরিচফণির্জকার্দককরঞ্জবীজ পিপ্পলীবিডঙ্গসৈন্ধবৈরূর্ধ্বজত্রুগতে কুষ্ঠে কৃমিষু চ শিরো বিরেকঃ| সূত্রস্থানোক্তো বৈরেচনিকধূমশ্চ||১২||
दाऱ्वीपटोलबृहतीसेव्यमदननिम्बकृतमालघनेन्द्रयवैःसस्ने हैरास्थापनम्| एभिरेव च विपक्वः स्नेहोऽनुवासनार्ह स्यानुवासनम्| दन्तीमरिचफणिर्जकार्दककरञ्जबीज पिप्पलीविडङ्गसैन्धवैरूर्ध्वजत्रुगते कुष्ठे कृमिषु च शिरो विरेकः| सूत्रस्थानोक्तो वैरेचनिकधूमश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13
ততঃ সর্বতো বিশুদ্ধস্যান্তর্বহিঃশমনানি প্রযুঞ্জীত||১৩||
ततः सर्वतो विशुद्धस्यान्तर्बहिःशमनानि प्रयुञ्जीत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14
খদিরকদরতিনিশাসনশিরীষশিংশপাশাকসর্জার্জুনজম্বূ করবীরধবামলকীমুষ্ককাক্ষিকবদরীবঞ্জুলনিম্বপটো লাঙ্কোলবলাবিল্বকুটজকটভীপারিভদ্রসহচরগৃধ্রনখী বরণবর্ধমানার্কশোভঞ্জনাটরূষকশতাবরীশ্বদংষ্ট্রাহিমা রাশ্বকর্ণশ্রীপর্ণীস্বযঙ্গুপ্তাগ্নিমন্থেন্দ্রবারুণীকাকোদুম্ব রিকামেষশৃঙ্গীটুণ্টুকগুডূচীবর্ষাভূবাযসীবৃহতীদ্বযরোহি ণিমূর্বাশার্ঙ্গীষ্ঠামুলানি চ শকলযিত্বা পৃথক্ ত্রিংশত্প লিকানি সংক্ষুদ্য মহতি কটাহেঽষ্টগুণেনাম্ভসা ক্বাথযেত্| অষ্টভাগশেষং নির্যূহমবতার্য পরিস্রাব্য চ তস্মিন্ সর্পিষঃ পলশতত্রযং বিপচেদীষদবশেষকষাযে চ বিদলীকৃতা রুষ্করসহস্রত্রযমত্রাবাপ্য পুনঃ পাচযেদ্বিগতস্বরসান্য রুষ্করাণ্যপাস্য তস্মিন্ স্নেহে সুচূর্ণিতানি প্রক্ষিপেত্| ব্যাধিঘাতব্যোষনাকুলীমার্কবার্ককাকাদনীতগরকটু কাকুষ্ঠবিল্বহিঙ্গচিত্রকাতিবিষামুস্তেন্দ্রযবেন্দ্র বারুণীরুপ্যমললোহরজোলোহকান্তরসাঞ্জনাভ্রশুকনা সাদেবদালীত্রিফলালাঙ্গলিকীবিশালাকুম্ভনিকুম্ভব চাবারাহীমহাদ্রুমকোশাতকীপ্রপুন্নাটসোমপর্ণীনলিকা দ্বযপটোলীজাতীপল্লবতাপ্যকারবেল্লকূলিকাকন্দক সপ্তচ্ছদশার্ঙ্গাষ্টোত্পলসারিবাগুগ্গুলুশিলাজতুমূর্বাকুস্তু ম্বরীজীবকদ্বযপাঠেন্দুরেখাবজ্রকন্দহরিদ্রাদ্বযলবণপঞ্চ কানি প্রত্যেকং ত্রিপলিকানি শৃঙ্গীবিষপলং চৈকং ততো দর্ব্যা সমান্তাদাঘট্য সুগুপ্তং ভূমৌ ধান্যে বা মাসং নিখনেত্| অথ কৃতসংশুদ্ধিস্বস্ত্যযনঃ কুষ্ঠী প্রাতস্ততো মাত্রা মুপযুঞ্জীত| জীর্ণে চ যথেষ্টমাহারং তেনাস্য পূর্বমঙ্গানি তুদ্যন্তে ভিদ্যন্তে শূযন্তে স্ফুরন্তি স্ফুটন্তি চ| ততঃ সপ্ত রাত্রাত্পুনঃ স্বস্থীভবতি| অপি চ- যোগরামজবলিহ্য সমস্তং সংজ্ঞযৈব কথিতোত্তমশক্তিম্| হন্তি কুষ্ঠমতিপাতিতগাত্রং স্নাযুজালপরিশেষমশেষম্| শ্বাসাগ্নিসাদারুচিকাসযক্ষ্মগুল্মাঢ্যবাতগ্রহণীপ্রমেহান্| শোফং কৃমীন্ পাণ্ডুগদং জ্বরাংশ্চ নিবর্তযত্যেষ রসাযনাগ্র্যঃ||১৪||
खदिरकदरतिनिशासनशिरीषशिंशपाशाकसर्जार्जुनजम्बू करवीरधवामलकीमुष्ककाक्षिकबदरीवञ्जुलनिम्बपटो लाङ्कोलबलाबिल्वकुटजकटभीपारिभद्रसहचरगृध्रनखी वरणवर्धमानार्कशोभञ्जनाटरूषकशतावरीश्वदंष्ट्राहिमा राश्वकर्णश्रीपर्णीस्वयङ्गुप्ताग्निमन्थेन्द्रवारुणीकाकोदुम्ब रिकामेषशृङ्गीटुण्टुकगुडूचीवर्षाभूवायसीबृहतीद्वयरोहि णिमूर्वाशार्ङ्गीष्ठामुलानि च शकलयित्वा पृथक् त्रिंशत्प लिकानि संक्षुद्य महति कटाहेऽष्टगुणेनाम्भसा क्वाथयेत्| अष्टभागशेषं निर्यूहमवतार्य परिस्राव्य च तस्मिन् सर्पिषः पलशतत्रयं विपचेदीषदवशेषकषाये च विदलीकृता रुष्करसहस्रत्रयमत्रावाप्य पुनः पाचयेद्विगतस्वरसान्य रुष्कराण्यपास्य तस्मिन् स्नेहे सुचूर्णितानि प्रक्षिपेत्| व्याधिघातव्योषनाकुलीमार्कवार्ककाकादनीतगरकटु काकुष्ठबिल्वहिङ्गचित्रकातिविषामुस्तेन्द्रयवेन्द्र वारुणीरुप्यमललोहरजोलोहकान्तरसाञ्जनाभ्रशुकना सादेवदालीत्रिफलालाङ्गलिकीविशालाकुम्भनिकुम्भव चावाराहीमहाद्रुमकोशातकीप्रपुन्नाटसोमपर्णीनलिका द्वयपटोलीजातीपल्लवताप्यकारवेल्लकूलिकाकन्दक सप्तच्छदशार्ङ्गाष्टोत्पलसारिवागुग्गुलुशिलाजतुमूर्वाकुस्तु म्बरीजीवकद्वयपाठेन्दुरेखावज्रकन्दहरिद्राद्वयलवणपञ्च कानि प्रत्येकं त्रिपलिकानि शृङ्गीविषपलं चैकं ततो दर्व्या समान्तादाघट्य सुगुप्तं भूमौ धान्ये वा मासं निखनेत्| अथ कृतसंशुद्धिस्वस्त्ययनः कुष्ठी प्रातस्ततो मात्रा मुपयुञ्जीत| जीर्णे च यथेष्टमाहारं तेनास्य पूर्वमङ्गानि तुद्यन्ते भिद्यन्ते शूयन्ते स्फुरन्ति स्फुटन्ति च| ततः सप्त रात्रात्पुनः स्वस्थीभवति| अपि च- योगरामजवलिह्य समस्तं संज्ञयैव कथितोत्तमशक्तिम्| हन्ति कुष्ठमतिपातितगात्रं स्नायुजालपरिशेषमशेषम्| श्वासाग्निसादारुचिकासयक्ष्मगुल्माढ्यवातग्रहणीप्रमेहान्| शोफं कृमीन् पाण्डुगदं ज्वरांश्च निवर्तयत्येष रसायनाग्र्यः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15
ত্রিফলাদশমূলমূর্বামুস্তসপ্তচ্ছদদারুনিম্বত্বগ্গবাক্ষীচিত্র কমঞ্জিষ্ঠাব্যোষচূর্ণং নবগুণৈঃ সক্তুভির্যুক্তং সক্ষৌদ্রং শীলযেত্||১৫||
त्रिफलादशमूलमूर्वामुस्तसप्तच्छददारुनिम्बत्वग्गवाक्षीचित्र कमञ्जिष्ठाव्योषचूर्णं नवगुणैः सक्तुभिर्युक्तं सक्षौद्रं शीलयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16
অথবা ক্ষুণ্ণান্ যবন্ নিস্তুষান্ রাত্রৌ গোমূত্রপর্যুষিতা নহ্নি কিলিঞ্জে শোষযেদেবং সপ্তাহং ভাবযেচ্ছোষযেচ্চ| ততস্তান্ সক্তূন্ কৃত্বা ভল্লাতকপ্রপুপন্নাটাবল্গুজ চিত্রকবিডঙ্গমুস্তচূর্ণং চতুর্ভাগযুক্তানসনাদিকষাযেণ পাযযেত্||১৬||
अथवा क्षुण्णान् यवन् निस्तुषान् रात्रौ गोमूत्रपर्युषिता नह्नि किलिञ्जे शोषयेदेवं सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| ततस्तान् सक्तून् कृत्वा भल्लातकप्रपुपन्नाटावल्गुज चित्रकविडङ्गमुस्तचूर्णं चतुर्भागयुक्तानसनादिकषायेण पाययेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17
এবমসনাদিক্বাথপীতানামারগ্বধাদিকষাযপীতানাং বা গোজীর্ণকানাং বা যবানাং সক্তূনরুষ্করাগ্নিমন্থচূর্ণমি শ্রান্ খদিরাসনসাররোহিতকগুডূচীনামন্যতমস্য কষা যেণ দাডিমাম্লবেতসাম্লেন সৈন্ধবলবণেন সিতামধু মধুরেণালোড্য পাযযেত্| এষ সর্বমন্থকল্পঃ| যাবকাংশ্চ ভক্ষ্যানপূপপূর্ণকোশশষ্কুলীপ্রভৃতীন্ কুর্যাত্| যববচ্চ গোধূমৈঃ||১৭||
एवमसनादिक्वाथपीतानामारग्वधादिकषायपीतानां वा गोजीर्णकानां वा यवानां सक्तूनरुष्कराग्निमन्थचूर्णमि श्रान् खदिरासनसाररोहितकगुडूचीनामन्यतमस्य कषा येण दाडिमाम्लवेतसाम्लेन सैन्धवलवणेन सितामधु मधुरेणालोड्य पाययेत्| एष सर्वमन्थकल्पः| यावकांश्च भक्ष्यानपूपपूर्णकोशशष्कुलीप्रभृतीन् कुर्यात्| यववच्च गोधूमैः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18
সুরাং কল্পযেত্ পলাশক্ষারভাবিতশালিতণ্ডুলপিষ্টেন ক্ষারোদকেনৈব স্বেদিতেন প্রিযঙ্গুজপিপ্পলীচিত্রককেষুকৈ লবালুকপরিপেলবলোধ্রমরিচবিডঙ্গচূর্ণমিশ্রেণ নবে চৈনাং ভাজনে জতুসৃতে ক্ষৌদ্রপিপ্পলীলিপ্তে স্থাপযেত্| ততো গন্ধ রসোপপন্নাং কুষ্ঠিনে পাতুং দদ্যাত্||১৮||
सुरां कल्पयेत् पलाशक्षारभावितशालितण्डुलपिष्टेन क्षारोदकेनैव स्वेदितेन प्रियङ्गुजपिप्पलीचित्रककेषुकै लवालुकपरिपेलवलोध्रमरिचविडङ्गचूर्णमिश्रेण नवे चैनां भाजने जतुसृते क्षौद्रपिप्पलीलिप्ते स्थापयेत्| ततो गन्ध रसोपपन्नां कुष्ठिने पातुं दद्यात्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19
খদিরশিংশপাসারমুত্তমকারণীং ব্রাহ্মীং কোশবতীং চ কষাযকল্পেন বিপচেত্| তেন ক্বাথেন তণ্ডুলান্ ভাব যেত্| অভিষুণুযাচ্চ পূর্ববত্||১৯||
खदिरशिंशपासारमुत्तमकारणीं ब्राह्मीं कोशवतीं च कषायकल्पेन विपचेत्| तेन क्वाथेन तण्डुलान् भाव येत्| अभिषुणुयाच्च पूर्ववत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20
ত্রিবৃচ্ছ্যামাগ্নিমন্থসপ্তলাকেবুকশঙ্খিনীতিল্বকত্রি ফলাপলাশশিংশপানাং রসমাদায পলাশদ্রোণ্যামভ্য সিচ্য খদিরাঙ্গারতপ্তমযঃপিণ্ডমেকবিংশতিবারান্নির্বাপ্য ততস্তং রসমাসিচ্য স্থাল্যাং গোমযাগ্নিনা সাধযেত্| সিধ্যতি চাবপেত্| পিপ্পলীচূর্ণস্য ভাগং দ্বৌ মধুনস্তা বদুদ্ধৃতস্য ততশ্চতুর্ভাগাবশিষ্টেঽবতীর্ণে ভূযোঽগ্নিতপ্ত মযঃপিণ্ডং তস্মিন্ প্রক্ষিপেত্| প্রশান্তং চ লোহপাত্রে সুগুপ্তং নিদধ্যাত্| স্থূলং কর্শযতি| শোফমুপহন্তি| সন্নমগ্নি মুদ্ধরতি| বিশেষেণ রাজযক্ষ্মিণামুপদিশ্যতে| বর্ষশতা যুশ্চৈনামুপযুজ্য পুরুষো ভবতি||২০||
त्रिवृच्छ्यामाग्निमन्थसप्तलाकेबुकशङ्खिनीतिल्वकत्रि फलापलाशशिंशपानां रसमादाय पलाशद्रोण्यामभ्य सिच्य खदिराङ्गारतप्तमयःपिण्डमेकविंशतिवारान्निर्वाप्य ततस्तं रसमासिच्य स्थाल्यां गोमयाग्निना साधयेत्| सिध्यति चावपेत्| पिप्पलीचूर्णस्य भागं द्वौ मधुनस्ता वदुद्धृतस्य ततश्चतुर्भागावशिष्टेऽवतीर्णे भूयोऽग्नितप्त मयःपिण्डं तस्मिन् प्रक्षिपेत्| प्रशान्तं च लोहपात्रे सुगुप्तं निदध्यात्| स्थूलं कर्शयति| शोफमुपहन्ति| सन्नमग्नि मुद्धरति| विशेषेण राजयक्ष्मिणामुपदिश्यते| वर्षशता युश्चैनामुपयुज्य पुरुषो भवति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21
অসনাদিক্বাথমাসিচ্য পলাশদ্রাণ্যামযোঘনৈস্তপ্তৈঃ সংযোজ্য নির্বাপ্য চ কৃতসংস্কারে কলশে প্রক্ষিপ্য বত্সকাদিং প্রতিবাপ্য ক্ষৌদ্রং চ সুগুপ্তং মাসং নিধাযোপযুঞ্জীত||২১||
असनादिक्वाथमासिच्य पलाशद्राण्यामयोघनैस्तप्तैः संयोज्य निर्वाप्य च कृतसंस्कारे कलशे प्रक्षिप्य वत्सकादिं प्रतिवाप्य क्षौद्रं च सुगुप्तं मासं निधायोपयुञ्जीत||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22
এবং ন্যগ্রোধাদিষ্বারগ্বধাদিষু চাযস্কৃতিং বিদধ্যাত্| খদিরসুরদারুসারক্বাথপ্রস্থং ক্ষৌদ্রপ্রস্থং মত্স্যণ্ডিকাপ্রস্থং লোহচূর্ণার্দ্ধপ্রস্থং ত্রিফলাচতুর্জাতকমরিচানি চ কার্ষিকাণি প্রক্ষিপ্যাযসে ভাণ্ডে মাসস্থিতং তদুপযোজযেত্||২২||
एवं न्यग्रोधादिष्वारग्वधादिषु चायस्कृतिं विदध्यात्| खदिरसुरदारुसारक्वाथप्रस्थं क्षौद्रप्रस्थं मत्स्यण्डिकाप्रस्थं लोहचूर्णार्द्धप्रस्थं त्रिफलाचतुर्जातकमरिचानि च कार्षिकाणि प्रक्षिप्यायसे भाण्डे मासस्थितं तदुपयोजयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23
রসাযনপ্রযোগেণ চ লোহতুলাং তুবরকাস্থীনি ভল্লা তকান্যলম্বুসামবল্গুজং গুগ্গুলুমর্শোবিহিতবিধানেন বা চিত্রকমিতি||২৩||
रसायनप्रयोगेण च लोहतुलां तुवरकास्थीनि भल्ला तकान्यलम्बुसामवल्गुजं गुग्गुलुमर्शोविहितविधानेन वा चित्रकमिति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24
ভবতি চাত্র- কিলাসকুষ্ঠগ্রহণীপ্রমেহস্থূলত্বদুর্নামভগন্দরেষু| পাণ্ডুত্বশূনত্বকফামযেষু মন্থাদিযোগান্ বিদধীত ধীমান্||২৪||
भवति चात्र- किलासकुष्ठग्रहणीप्रमेहस्थूलत्वदुर्नामभगन्दरेषु| पाण्डुत्वशूनत्वकफामयेषु मन्थादियोगान् विदधीत धीमान्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25
শালযো যবগোধূমকোরদূষাঃ প্রিযঙ্গবঃ| মুদ্গা মসূরাস্তুবরী তিক্তশাকানি জাঙ্গলম্| ত্রিফলারুষ্করারিষ্করারিষ্টক্ষৌদ্রযোজিতভাবিতম্| ধাত্রীখদিরনিম্বাম্বুরসং মুদ্গপটোলজম্| মদ্যান্যৌষধগর্ভাণি মথিতং চেন্দুরাজিমত্| অন্নপানং হিতং কুষ্ঠে ন ত্বম্ললবণোষণম্| দধিদুগ্ধগুডানূপতিলমাষাংস্যজেত্তরাম্||২৫||
शालयो यवगोधूमकोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्| त्रिफलारुष्करारिष्करारिष्टक्षौद्रयोजितभावितम्| धात्रीखदिरनिम्बाम्बुरसं मुद्गपटोलजम्| मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्| अन्नपानं हितं कुष्ठे न त्वम्ललवणोषणम्| दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्यजेत्तराम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26
তুলার্ধং নিম্বপঞ্চাঙ্গ্যাস্তথা খদিরসারতঃ| হরীতকীদলতুলাং ভল্লাতকতুলাং দশ| কৃষ্ণাবিডঙ্গকুডবাবৈকধ্যং বিপচেজ্জলে| কষাযং তং পরিস্রাব্য নিদধ্যাত্তাম্রভাজনে| ষণ্মাসতঃ পিবেত্কুষ্ঠকৃমিমেহৈর্বিমুচ্যতে| নিম্বারিষ্ট ইতি খ্যাতো বরুণেনৈষ নির্মিতঃ||২৬||
तुलार्धं निम्बपञ्चाङ्ग्यास्तथा खदिरसारतः| हरीतकीदलतुलां भल्लातकतुलां दश| कृष्णाविडङ्गकुडवावैकध्यं विपचेज्जले| कषायं तं परिस्राव्य निदध्यात्ताम्रभाजने| षण्मासतः पिबेत्कुष्ठकृमिमेहैर्विमुच्यते| निम्बारिष्ट इति ख्यातो वरुणेनैष निर्मितः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27
বিডঙ্গসারামলকাভযানাং পলং পলং ত্রীণি পলানি কুম্ভাত্| গুডস্য চ দ্বাদশমাসমেষ জিতাত্মনা হন্ত্যুপযুজ্যমানঃ| কুষ্ঠশ্বিত্রশ্বাসকাসোদরার্শো মেহপ্লীহগ্রন্থিরুগ্জন্তুগুল্মান্| সিদ্ধং যোগং প্রাহ যক্ষো মুমুক্ষো র্ভিক্ষোঃ প্রাণান্ মাণিভদ্রঃ কিলেমম্||২৭||
विडङ्गसारामलकाभयानां पलं पलं त्रीणि पलानि कुम्भात्| गुडस्य च द्वादशमासमेष जितात्मना हन्त्युपयुज्यमानः| कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्| सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18
কটুকাপটোলমূলোত্তমা বচানিম্বরাত্রিমঞ্জিষ্ঠানাম্| সংশীলিতঃ কষায স্ত্বগামযান্ শ্লেষ্মপিত্তবহুলান্ হন্তি||১৮||
कटुकापटोलमूलोत्तमा वचानिम्बरात्रिमञ्जिष्ठानाम्| संशीलितः कषाय स्त्वगामयान् श्लेष्मपित्तबहुलान् हन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29
বাতোত্তরাংস্তু সর্পির্বিপাচিতং ক্বথিতকল্কিতৈশ্চ কটুকাদ্যৈঃ| খদিরারিষ্টগুডূচীসুরতরু দার্বীশ্চ কল্পযেত্ পৃথগেবম্||২৯||
वातोत्तरांस्तु सर्पिर्विपाचितं क्वथितकल्कितैश्च कटुकाद्यैः| खदिरारिष्टगुडूचीसुरतरु दार्वीश्च कल्पयेत् पृथगेवम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30
শীতঃ কষাযঃ খদিরস্য পীতঃ সক্ষৌদ্রতার্ক্ষ্যো হরতি প্রসহ্য| ত্বক্কণ্ঠরোগাপচিগুল্মমেহান্ বলাহকান্ বাযুরিব প্রচণ্ডঃ||৩০||
शीतः कषायः खदिरस्य पीतः सक्षौद्रतार्क्ष्यो हरति प्रसह्य| त्वक्कण्ठरोगापचिगुल्ममेहान् बलाहकान् वायुरिव प्रचण्डः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31
সর্পির্মধুভ্যাং ত্রিফলারসেন বিডঙ্গকল্কেন চ সম্প্রযুক্তঃ| কুষ্ঠং কষাযঃ খদিরস্য হন্তি তিষ্ঠন্ কষাযং মনসীব ধর্মঃ||৩১||
सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलारसेन विडङ्गकल्केन च सम्प्रयुक्तः| कुष्ठं कषायः खदिरस्य हन्ति तिष्ठन् कषायं मनसीव धर्मः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32
খদিরস্য লূনশিরসো মূলখাতস্য মধ্যমং মূলম্| ছিত্বাধোঽযঃ কুম্ভং রসসংগ্রহণায নিদধীত| লিপ্তাত্কৃষ্ণমৃদেন্ধনৈশ্চ নিচিতাদাদীপিতাদ্বহ্নিনা| তস্মাদ্যচ্যবতে রসঃ স সহিতঃ ক্ষৌদ্রাজ্যধাত্রীরসৈঃ| পীতঃ কুষ্ঠভগন্দরারুরপচীমেহাস্রপাণ্ডূন্ জযেত্| প্রস্থস্তস্য জরাঞ্চ ভোজ্যমিহ তু ত্যাজ্যঞ্চ ভল্লাতবত্||৩২||
खदिरस्य लूनशिरसो मूलखातस्य मध्यमं मूलम्| छित्वाधोऽयः कुम्भं रससंग्रहणाय निदधीत| लिप्तात्कृष्णमृदेन्धनैश्च निचितादादीपिताद्वह्निना| तस्माद्यच्यवते रसः स सहितः क्षौद्राज्यधात्रीरसैः| पीतः कुष्ठभगन्दरारुरपचीमेहास्रपाण्डून् जयेत्| प्रस्थस्तस्य जराञ्च भोज्यमिह तु त्याज्यञ्च भल्लातवत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33
যোজ্যং খদিরবিন্নিম্বশিংশপারগ্বধাসনম্| রোহীতকং সুরাহ্বং চ খদিরোদকপাযিনঃ| দার্বীরসাঞ্জনং বা গোমূত্রেণ প্রবাধতে কুষ্ঠম্| অভযা প্রযোজিতা বা মাসং সব্যোষগুডতৈলা| দার্বীকলিঙ্গকটুকাতিবিষাগ্নিপাঠা মূত্রেণ সূক্ষ্মরজসো ধরণপ্রমাণাঃ| পীতা জযন্তি গুদজোদরগুল্মকুষ্ঠ কোষ্ঠানিলাঢ্যপবনগ্রহণীপ্রমেহান্||৩৩||
योज्यं खदिरविन्निम्बशिंशपारग्वधासनम्| रोहीतकं सुराह्वं च खदिरोदकपायिनः| दार्वीरसाञ्जनं वा गोमूत्रेण प्रबाधते कुष्ठम्| अभया प्रयोजिता वा मासं सव्योषगुडतैला| दार्वीकलिङ्गकटुकातिविषाग्निपाठा मूत्रेण सूक्ष्मरजसो धरणप्रमाणाः| पीता जयन्ति गुदजोदरगुल्मकुष्ठ कोष्ठानिलाढ्यपवनग्रहणीप्रमेहान्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34
লাক্ষাদন্তীমধুরসবরাদ্বীপিপাঠাবিডঙ্গ প্রত্যক্পুষ্পীত্রিকটুরজনীসপ্তপর্ণাটরূষম্| রক্তা নিম্বং সুরতরুকৃতং পঞ্চমূল্যাং চ চূর্ণং পীত্বা মাসং জযতি হিতভুগ্গব্যমূত্রেণ কুষ্ঠম্||৩৪||
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग प्रत्यक्पुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्| रक्ता निम्बं सुरतरुकृतं पञ्चमूल्यां च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35
দশপলমরিষ্টপল্লবকুসুমজটাত্বক্ফলম্ যথাকালম্| প্রত্যাহরেত্ সমস্তং কৃতমালতরোশ্চ তত্তদ্বত্| সঞ্চূর্ণ্যাসনখদিরক্বাথেনাপ্লাব্য শোষযেদনিলেল্| চিত্রকঘনভল্লাতকগোক্ষুরকমহৌষধত্রিফলাঃ| লোহবিডঙ্গাবল্গুজসিতোপলাঃ পলসমা রজীকৃত্য| সপ্তাহমেকতস্তদ্রসেন ভৃঙ্গযাস্ততো ভাব্যম্| অথ পীতমক্ষমাত্রং ঘৃতেন দুগ্ধেন কোষ্ণসলিলৈর্বা| অচিরাত্করোতি বহ্নিং মতিং স্মৃতিং পাটবং মেধাম্| কৃমিকুষ্ঠগণ্ডপাণ্ডুপ্রমেহবক্ত্রামযারুচিচ্ছর্দীঃ| অপচীভগন্দরস্থৌল্যদুষ্টনাডীব্রণব্যঙ্গান্| কফপিত্তজান্বিকারান্বিশেষতঃ সুবিষমান্নিবর্তযতি| বর্ষাদ্বিষগরকৃত্যা নিত্যাভ্যাসেন খলতিপলিতানি||৩৫||
दशपलमरिष्टपल्लवकुसुमजटात्वक्फलम् यथाकालम्| प्रत्याहरेत् समस्तं कृतमालतरोश्च तत्तद्वत्| सञ्चूर्ण्यासनखदिरक्वाथेनाप्लाव्य शोषयेदनिलेल्| चित्रकघनभल्लातकगोक्षुरकमहौषधत्रिफलाः| लोहविडङ्गावल्गुजसितोपलाः पलसमा रजीकृत्य| सप्ताहमेकतस्तद्रसेन भृङ्गयास्ततो भाव्यम्| अथ पीतमक्षमात्रं घृतेन दुग्धेन कोष्णसलिलैर्वा| अचिरात्करोति वह्निं मतिं स्मृतिं पाटवं मेधाम्| कृमिकुष्ठगण्डपाण्डुप्रमेहवक्त्रामयारुचिच्छर्दीः| अपचीभगन्दरस्थौल्यदुष्टनाडीव्रणव्यङ्गान्| कफपित्तजान्विकारान्विशेषतः सुविषमान्निवर्तयति| वर्षाद्विषगरकृत्या नित्याभ्यासेन खलतिपलितानि||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36
ত্রিকটূত্তমাতিলারুষ্করাজ্যমাক্ষিকাসিতোপলা বিহিতা| গুলিকা রসাযনং স্যাত্কুষ্ঠজিচ্চ বৃষ্যা চ সপ্তসমা||৩৬||
त्रिकटूत्तमातिलारुष्कराज्यमाक्षिकासितोपला विहिता| गुलिका रसायनं स्यात्कुष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37
চন্দ্রশকলাগ্নিরজনী বিডঙ্গতুবরাস্থ্যরুষ্করত্রিফলাভিঃ| বটকা গুডাংশক্লৃপ্তাঃ সমস্ত কুষ্ঠানি নাশযন্ত্যভ্যস্তাঃ||৩৭||
चन्द्रशकलाग्निरजनी विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः| वटका गुडांशक्लृप्ताः समस्त कुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38
বিডঙ্গভল্লাতকবাকুচীনাং সদ্বীপিবারাহিহরীতকীনাম্| সলাঙ্গলীকৃষ্ণতিলোপকুল্যা গুডেন পিণ্ডী বিনিহন্তি কুষ্ঠম্||৩৮||
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्| सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39
পথ্যাকলিঙ্গকপলাশফলেন্দুরাজী ভল্লাতকাস্থিরচতুরঙ্গুলচিত্রকার্কৈঃ| সাবর্তকীকৃমিহরৈঃ ক্রমবর্ধিতাংশৈঃ মূত্রেণ তুল্যতুবরৈর্বটকা গদঘ্নাঃ||৩৯||
पथ्याकलिङ्गकपलाशफलेन्दुराजी भल्लातकास्थिरचतुरङ्गुलचित्रकार्कैः| सावर्तकीकृमिहरैः क्रमवर्धितांशैः मूत्रेण तुल्यतुवरैर्वटका गदघ्नाः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40
শশাঙ্কলেখা সবিডঙ্গসারা সপিপ্পলীকা সহুতাশমূলা| সাযোমলা সামলকা সতৈলা কুষ্ঠানি কৃচ্ছ্রাণি নিহন্তি লীঢা||৪০||
शशाङ्कलेखा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला| सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41
ভূনিম্বনিম্বত্রিফলাপদ্মকাতিবিষাকণাঃ| মূর্বাপটোলীদ্বিনিশাপাঠাতিক্তেন্দ্রবারুণীঃ| সকলিঙ্গবচাস্তুল্যা দ্বিগুণাশ্চ যথোত্তরম্| লিহ্যাদ্দন্তীত্রিবৃদ্ ব্রাহ্মীশ্চূর্ণিতা মধুসর্পিষা| কুষ্ঠমেহপ্রসুপ্তীনাং পরমং স্যাত্তদৌষধম্| বরাকণাবিডঙ্গান্ বা লিহ্যাত্তৈলাজ্যমাক্ষিকৈঃ||৪১||
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः| मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः| सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्| लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा| कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्| वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42
খদিরকলচুর্ণং ক্ষৌদ্রসর্পির্বিমিশ্রং সগিরিজতুবিডং মাত্রযা সেবমানঃ| লঘুমিতহিতভোজী ব্রহ্মচারী জিতাত্মা শ্বযথুকিটিভকোষ্ঠশ্বিত্রকুষ্ঠানি হন্যাত্||৪২||
खदिरकलचुर्णं क्षौद्रसर्पिर्विमिश्रं सगिरिजतुविडं मात्रया सेवमानः| लघुमितहितभोजी ब्रह्मचारी जितात्मा श्वयथुकिटिभकोष्ठश्वित्रकुष्ठानि हन्यात्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43
খদিরাসনসারস্য তুলাং দ্রোণেঽম্ভসঃ ক্ষিপেত্| অষ্টমেঽহনি তত্তোযং পচেদাদর্বিলেপনাত্| ত্রিফলার্ধতুলাচূর্ণং তত্পাদেন তু বাকুচীম্| তদর্ধং দ্বীপিনো মূলং তদ্বদ্ ব্রাহ্মীং সমার্কবম্| লোহক্রিমিঘ্নদ্বিপ্রস্থং ক্ষিপ্ত্বা তদ্বটকীকৃতম্| কুষ্ঠমেহগ্রহণ্যর্শোভগন্দরিষু পূজিতম্| লাঙ্গলীত্রিফলালোহচূর্ণং দশপলং পৃথক্| গুলিকাত্রিশতং ষষ্টিং কুর্যাদ্ভৃঙ্গরসাপ্লুতম্| ছাযাশুষ্কাঞ্চ তত্রার্ধগুলিকাং ভক্ষযেত্পুরঃ| জীর্ণে রসেন রূক্ষেণ পেযাপূর্বং চ ভোজযেত্| যন্ত্রিতো ব্রহ্মচর্যাদ্যৈঃ ক্রমেণ গুলিকামপি| খাদেত্পরস্তান্মাসস্য ভবেত্কামচরঃ ক্রমাত্| এবং সর্বাণি কুষ্ঠানি জযত্যতিবলান্যপি| ধীমেধাস্মৃতিযুক্তশ্চ নীরুগ্জীবেত্সমাঃ শতম্||৪৩||
खदिरासनसारस्य तुलां द्रोणेऽम्भसः क्षिपेत्| अष्टमेऽहनि तत्तोयं पचेदादर्विलेपनात्| त्रिफलार्धतुलाचूर्णं तत्पादेन तु बाकुचीम्| तदर्धं द्वीपिनो मूलं तद्वद् ब्राह्मीं समार्कवम्| लोहक्रिमिघ्नद्विप्रस्थं क्षिप्त्वा तद्वटकीकृतम्| कुष्ठमेहग्रहण्यर्शोभगन्दरिषु पूजितम्| लाङ्गलीत्रिफलालोहचूर्णं दशपलं पृथक्| गुलिकात्रिशतं षष्टिं कुर्याद्भृङ्गरसाप्लुतम्| छायाशुष्काञ्च तत्रार्धगुलिकां भक्षयेत्पुरः| जीर्णे रसेन रूक्षेण पेयापूर्वं च भोजयेत्| यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुलिकामपि| खादेत्परस्तान्मासस्य भवेत्कामचरः क्रमात्| एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि| धीमेधास्मृतियुक्तश्च नीरुग्जीवेत्समाः शतम्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44
বাসামৃতানিম্ববরাপটোলব্যাঘ্রীকরঞ্জোদককল্কপক্বম্| সর্পির্বিসর্পজ্বরকামিলাস্রকুষ্ঠাপহং বজ্রকমামনন্তি||৪৪||
वासामृतानिम्बवरापटोलव्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्| सर्पिर्विसर्पज्वरकामिलास्रकुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45
ত্রিফলাত্রিকটুদ্বিকণ্টকারী কটুকাকুম্ভনিকুম্ভরাজবৃক্ষৈঃ| সবচাতিবিষাগ্নিকৈঃ সপাঠৈঃ পিচুভগৈর্নববজ্রদুগ্ধমুষ্ট্যা| পিষ্টৈঃ সিদ্ধং সর্পিষঃ প্রস্থমেভিঃ ক্রূরে কোষ্ঠে স্নেহনং রেচনং চ| কুষ্ঠশ্বিত্রপ্লীহবর্ধ্মাশ্মগুল্মান্ হন্যাত্ কৃচ্ছ্রাংস্তন্মহাবজ্রবখ্যম্||৪৫||
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः| सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभगैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या| पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च| कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्यात् कृच्छ्रांस्तन्महावज्रवख्यम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46
যতের্লেলীতকবসা ক্ষৌদ্রজাতীরসান্বিতা| কুষ্ঠঘ্নী সমসর্পির্বা সগাযত্র্যসনোদকা||৪৬||
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता| कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायत्र्यसनोदका||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47
মূত্রে বিনীতা ত্রিফলারসে বা সিদ্ধা ঘৃতে বাম্ভঽসি কেবলে বা| রসাযনং পথ্যভুজো হরিদ্রা নিহন্তি পাণ্ড্বামযকুষ্ঠমেহান্||৪৭||
मूत्रे विनीता त्रिफलारसे वा सिद्धा घृते वाम्भऽसि केवले वा| रसायनं पथ्यभुजो हरिद्रा निहन्ति पाण्ड्वामयकुष्ठमेहान्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48
পিবেদমৃতবল্যা বা স্বরসং যন্ত্রপীডিতম্| মেধ্যং তত্কুষ্ঠমেহার্শশ্ছর্দিবাতস্রনাশনম্||৪৮||
पिबेदमृतवल्या वा स्वरसं यन्त्रपीडितम्| मेध्यं तत्कुष्ठमेहार्शश्छर्दिवातस्रनाशनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49
স্থিরকঠিনমণ্ডলানাং কুষ্ঠানাং পোট্টলৈর্হিতঃ স্বেদঃ| স্বিন্নোত্সন্নং বিলিখেত্ কুষ্ঠং তীক্ষ্ণেন শস্ত্রেণ| রুধিরাগমার্থমথবা শৃঙ্গালাবূভিরপহরেদ্রক্তম্| প্রচ্ছেদল্পং কুষ্ঠং বিরেচযেদ্বা জলৌকোভিঃ||৪৯||
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोट्टलैर्हितः स्वेदः| स्विन्नोत्सन्नं विलिखेत् कुष्ठं तीक्ष्णेन शस्त्रेण| रुधिरागमार्थमथवा शृङ्गालाबूभिरपहरेद्रक्तम्| प्रच्छेदल्पं कुष्ठं विरेचयेद्वा जलौकोभिः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50
যে লেপাঃ কুষ্ঠানাং যুজ্যন্তে নির্হৃতাস্রদোষাণাম্| সংশোধিতাশযানাং সদ্যঃ সিদ্ধর্ভবতি তেষাম্||৫০||
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्| संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धर्भवति तेषाम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51
যেষু ন শস্ত্রং ক্রমতে স্পর্শেন্দ্রিযনাশনেষু কুষ্ঠেষু| তেষু নিপাত্যঃ ক্ষারো রক্তং দোষং চ বিস্রাব্য||৫১||
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु| तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52
লেপোঽতিকঠিনপরুষে সুপ্তে কুষ্ঠে স্থিরে পুরাণে চ| পীতাগদস্য কার্যো বিষৈঃ সমন্ত্রাগদৈশ্চানু||৫২||
लेपोऽतिकठिनपरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च| पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रागदैश्चानु||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53
স্তব্ধানি সুপ্তসুপ্তান্যস্বেদনকণ্ডুলানি কুষ্ঠানি| কূর্চৈর্দন্তীত্রিবৃতাকরবীরকরঞ্জকুটজানাম্| জাত্যর্কনিম্বজৈর্বা পত্রৈঃ শস্ত্রৈঃ সমুদ্রফেনেন| ঘৃষ্টানি গোমযৈর্বা ততঃ প্রদেহৈঃ প্রদেহ্যানি||৫৩||
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि| कूर्चैर्दन्तीत्रिवृताकरवीरकरञ्जकुटजानाम्| जात्यर्कनिम्बजैर्वा पत्रैः शस्त्रैः समुद्रफेनेन| घृष्टानि गोमयैर्वा ततः प्रदेहैः प्रदेह्यानि||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54
আরগ্বধঃ সৈডগজঃ করঞ্জো বাসা গুডূচী মদনং হরিদ্রে| শ্র্যাহ্বঃ সুরাহ্বঃ খদিরো ধবশ্চ নিম্বো বিডঙ্গঃ করবীরকশ্চ| গ্রন্থিশ্চ ভূর্জো লশুনঃ শিরীষঃ সলোমশো গুগ্গুলুকৃষ্ণগন্ধে| ফণির্জকো বত্সকসপ্তপর্ণপীলূনি কুষ্ঠং সুমনঃ প্রবালাঃ| বচাহরেণুস্ত্রিবৃতা নিকুম্ভো ভল্লাতকং গৈরিকমঞ্জনং চ| মনঃশিলালে গৃহধূম এলা কাসীস্রলোধ্রার্জুনমুস্তসর্জাঃ| ইত্যর্ধরূপৈর্বিহিতাঃ ষডেতে গোপিত্ত পীতাঃ পুনরেব পিষ্টাঃ| সিদ্ধাঃ পরং সর্ষপতৈলযুক্তাশ্চূর্ণাঃ প্রদেহা বহুশঃ প্রযোজ্যাঃ| কুষ্ঠানি কৃচ্ছ্রাণি নবং কিলাসং সুরেন্দ্রলুপ্তং কিটিভং সদদ্রুম্| ভগন্দরার্শাংস্যপচীং সপামাং হন্যুঃ প্রযুক্তনচিরান্নরাণাম্||৫৪||
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे| श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गः करवीरकश्च| ग्रन्थिश्च भूर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे| फणिर्जको वत्सकसप्तपर्णपीलूनि कुष्ठं सुमनः प्रवालाः| वचाहरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च| मनःशिलाले गृहधूम एला कासीस्रलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः| इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्त पीताः पुनरेव पिष्टाः| सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णाः प्रदेहा बहुशः प्रयोज्याः| कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेन्द्रलुप्तं किटिभं सदद्रुम्| भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तनचिरान्नराणाम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55
নিম্বং হরিদ্রে সুরসং পটোলং কুষ্ঠাশ্বগন্ধে সুরদারুশিগ্রু| সসর্ষপং তুম্বুরুধান্যবন্যং চণ্ডাঞ্চ চূর্ণানি সমানি কুর্যাত্| তৈস্তক্রপিষ্টৈঃ প্রথমং শরীরং তৈলাক্তমুদ্বর্তযিতুং যতেত| তথাস্য কণ্ডূঃ পিটকাঃ সকোঠাঃ কুষ্ঠানি শোফাশ্চ শমং ব্রজন্তি||৫৫||
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु| ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्यात्| तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत| तथास्य कण्डूः पिटकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56
মুস্তামৃতাসঙ্গকটঙ্কটেরী কাসীসকম্পিল্লককুষ্ঠলোধ্রাঃ| গন্ধোপলঃ সর্জরসং বিডঙ্গং মনঃশিলালে করবীরকত্বক্| তৈলাক্তগাত্রস্য কৃতানি চূর্ণা ন্যেতানি দদ্যাদবচূর্ণনার্থম্| দদ্রুঃ সকণ্ডূঃ কিটিভানি পামা বিচির্চিকা চেতি তথা ন সন্তি||৫৬||
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी कासीसकम्पिल्लककुष्ठलोध्राः| गन्धोपलः सर्जरसं विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्| तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्| दद्रुः सकण्डूः किटिभानि पामा विचिर्चिका चेति तथा न सन्ति||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57
কাণ্ডে মহাবৃক্ষভবে নিলীনঃ স্বিন্নঃ কুকূলে পুটপাকযুক্ত্যা| বিচর্চিকাং সর্ষপকল্কপিংণ্ডো নিহন্তি লজ্জামিব রাগবেগঃ||৫৭||
काण्डे महावृक्षभवे निलीनः स्विन्नः कुकूले पुटपाकयुक्त्या| विचर्चिकां सर्षपकल्कपिंण्डो निहन्ति लज्जामिव रागवेगः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58
মনশ্শিলাজে মরিচানি তৈলমার্কং পযঃ কুষ্ঠহরঃ প্রদেহঃ| তথা করঞ্জপ্রপুন্নাটবীজং কুষ্ঠান্বিতং গোসলিলেন পিষ্টম্||৫৮||
मनश्शिलाजे मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः| तथा करञ्जप्रपुन्नाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59
গুগ্গুলুমরিচিবিডঙ্গৈঃ সর্ষপকাসীসসর্জরসমুস্তৈঃ| শ্রীবেষ্টকালগন্ধৈর্মনশ্শিলাকুষ্ঠকম্পিল্লৈঃ| উভযহরিদ্রাসহিতৈশ্চাক্রিকতৈলেন মিশ্রিতৈরেভিঃ| দিনকরকরাভিতপ্তৈঃ কুষ্ঠং ঘৃষ্টং চ নষ্টং চ||৫৯||
गुग्गुलुमरिचिविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः| श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनश्शिलाकुष्ठकम्पिल्लैः| उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः| दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60
মরিচং তমালপত্রং কুষ্ঠং সমনশ্শিলং সকাসীসম্| তৈলেন যুক্তমুষিতং সপ্তাহং ভাজনে তাম্রে| তেনালিপ্তং সিধ্ম সপ্তাহাত্ ঘর্মসেবিনোঽপৈতি| মাসান্নবং কিলাসং স্নানেন বিনা বিশুদ্ধস্য||৬০||
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनश्शिलं सकासीसम्| तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे| तेनालिप्तं सिध्म सप्ताहात् घर्मसेविनोऽपैति| मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61
মযূরকং জর্জরিতং সমূলং দগ্ধ্বা পরিস্রাব্য চ সপ্তকৃত্বঃ| তেনাম্ভসা কঙ্গুণিকোত্থতৈলং সিদ্ধং পরং সিধ্মনিবর্হণায||৬১||
मयूरकं जर्जरितं समूलं दग्ध्वा परिस्राव्य च सप्तकृत्वः| तेनाम्भसा कङ्गुणिकोत्थतैलं सिद्धं परं सिध्मनिबर्हणाय||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62
জীবন্তী মঞ্জিষ্ঠা দার্বী কাম্পিল্লকং পযস্তুত্থম্| এষ ঘৃততৈলপাকঃ সিদ্ধঃ সিদ্ধে চ সর্জরসঃ| দেযঃ সমধূচ্ছিষ্টো বিপাদিকা তেন নশ্যতি হ্যক্তা| চর্মৈককুষ্ঠকিটিভং কুষ্ঠং শাম্যত্যলসকং চ||৬২||
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी काम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्| एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः| देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता| चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63
সপ্তপর্ণকরঞ্জার্কমালতীকরবীরজম্| মূলং স্নুহীশিরীষাভ্যাং চিত্রকাস্ফোতযোরপি| করঞ্জবীজদ্বিনিশাব্যোষৈলকজসর্ষপাঃ| বরাবেল্লং চ তৈস্তৈলং সগোমূত্রৈর্বিপাচিতম্| কুষ্ঠদুষ্টব্রণগ্রন্থিগণ্ডমালাভগন্দরান্| বিশেষাদ্বাতকফজান্ হন্ত্যভ্যঙ্গেন বজ্রকম্||৬৩||
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम्| मूलं स्नुहीशिरीषाभ्यां चित्रकास्फोतयोरपि| करञ्जबीजद्विनिशाव्योषैलकजसर्षपाः| वरावेल्लं च तैस्तैलं सगोमूत्रैर्विपाचितम्| कुष्ठदुष्टव्रणग्रन्थिगण्डमालाभगन्दरान्| विशेषाद्वातकफजान् हन्त्यभ्यङ्गेन वज्रकम्||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64
এরণ্ডতার্ক্ষ্যঘননীপকদম্বভার্ঙ্গী কম্পিল্লবেল্লফলিনীসুরবারুণীভিঃ| নির্গুণ্ড্যরুষ্করসুরাহ্বসুবর্ণদুগ্ধা শ্রীবেষ্টগুগ্গুলুশিলাহরিতালবিশ্বৈঃ| তুল্যস্নুগর্কদুগ্ধং সিদ্ধং তৈলং স্মৃতং মহাবজ্রম্| অতিশযিতবজ্রকগুণং শ্বিত্রার্শোগ্রন্থিমালাঘ্নম্||৬৪||
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः| निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलाहरितालविश्वैः| तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्| अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65
কনকক্ষীরীশৈলাভাঙ্গীদন্ত্যাঃ ফলানি মূলং চ| জাতিপ্রবালসর্ষপলশুনবিডঙ্গং করঞ্জত্বক্| সপ্তচ্ছদার্কপল্লবমূলত্বঙ্নিম্বচিত্রকাস্ফোতম্| গুঞ্জৈরণ্ডকবৃহতীমূলত্বক্সুরসার্জকফলানি| কুষ্ঠং পাঠা মুস্তা ষড্গ্রন্থাতুম্বুরুত্বচো মূর্বা| এডগজকুটজশিগ্রুত্র্যূষণভল্লাতকক্ষবকাঃ| হরিতালমবাক্পুষ্পী তুত্থং কম্পিল্লকোঽমৃতাসঙ্গম্| সৌরাষ্ট্রী কাসীসং দার্বীত্বক্ স্বর্জিকালবণম্| এতৈস্তৈলং তৈলং কটুতৈলং বা চতুর্গুণে মূত্রে| করবীরমূলপল্লবতোযে চ বিপাচিতং জযতি| কটুকালাবুন্যস্তং নিত্যাভ্যঙ্গেন বাতকফকুষ্ঠম্| মণ্ডলদদ্রুকোঠকৃমিপামাবিচর্চিকাঃ সুতরাম্||৬৫||
कनकक्षीरीशैलाभाङ्गीदन्त्याः फलानि मूलं च| जातिप्रवालसर्षपलशुनविडङ्गं करञ्जत्वक्| सप्तच्छदार्कपल्लवमूलत्वङ्निम्बचित्रकास्फोतम्| गुञ्जैरण्डकबृहतीमूलत्वक्सुरसार्जकफलानि| कुष्ठं पाठा मुस्ता षड्ग्रन्थातुम्बुरुत्वचो मूर्वा| एडगजकुटजशिग्रुत्र्यूषणभल्लातकक्षवकाः| हरितालमवाक्पुष्पी तुत्थं कम्पिल्लकोऽमृतासङ्गम्| सौराष्ट्री कासीसं दार्वीत्वक् स्वर्जिकालवणम्| एतैस्तैलं तैलं कटुतैलं वा चतुर्गुणे मूत्रे| करवीरमूलपल्लवतोये च विपाचितं जयति| कटुकालाबुन्यस्तं नित्याभ्यङ्गेन वातकफकुष्ठम्| मण्डलदद्रुकोठकृमिपामाविचर्चिकाः सुतराम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66
সিক্থকতুত্থকগুগ্গুলুসিন্দূররসাঞ্জনৈঃ কটুকতৈলম্| পামাকিটিভবিচর্চিষু সাধিতমভ্যঞ্জনে শ্রেষ্ঠম্||৬৬||
सिक्थकतुत्थकगुग्गुलुसिन्दूररसाञ्जनैः कटुकतैलम्| पामाकिटिभविचर्चिषु साधितमभ्यञ्जने श्रेष्ठम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67
শৈলেযকম্পিল্লকপট্টিকাহ্বসুরাষ্ট্রজাসর্জরসোপলানি| শিলা চ চূর্ণো নবনীতযুক্তঃ কুষ্ঠে স্রবত্যভ্যধিকং প্রশস্তঃ||৬৭||
शैलेयकम्पिल्लकपट्टिकाह्वसुराष्ट्रजासर्जरसोपलानि| शिला च चूर्णो नवनीतयुक्तः कुष्ठे स्रवत्यभ्यधिकं प्रशस्तः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68
এডগজকুষ্ঠসৈন্ধবসিদ্ধার্থবিডঙ্গকাঞ্জিকৈর্লিপ্তম্| কৃমিপামাসিধ্মদদ্রুমণ্ডলকুষ্ঠং শমং যাতি||৬৮||
एडगजकुष्ठसैन्धवसिद्धार्थविडङ्गकाञ्जिकैर्लिप्तम्| कृमिपामासिध्मदद्रुमण्डलकुष्ठं शमं याति||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69
লাক্ষাব্যোষং প্রপুন্নাটঞ্চ বীজং শ্রীবেষ্টাঃ কুষ্ঠসিদ্ধার্থকাশ্চ| তক্রোন্মিশ্রঃ স্যাদ্ধরিদ্রা চ লেপোদদ্রুষূক্তো মূলকোত্থঞ্চ বীজম্||৬৯||
लाक्षाव्योषं प्रपुन्नाटञ्च बीजं श्रीवेष्टाः कुष्ठसिद्धार्थकाश्च| तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपोदद्रुषूक्तो मूलकोत्थञ्च बीजम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70
দূর্বাভযাসৈন্ধবচক্রমর্দকুঠেরকাঃ কাঞ্জিকতক্রপিষ্টাঃ| ত্রিভিঃ প্রলেপৈরপি বদ্ধমূলাং দদ্রুঞ্চ কণ্ডূঞ্চ বিনাশযন্তি||৭০||
दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः| त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रुञ्च कण्डूञ्च विनाशयन्ति||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71
মনশ্শিলাত্বক্কুটজং সকুষ্ঠং সলোমশঃ সৈডগজঃ করঞ্জঃ| গ্রন্থিশ্চ ভৌর্জঃ করবীরমূলং চূর্ণানি সাধ্যানি তুষোদকেন| পলাশনির্দাহরসেন বাঽপি কর্ষোন্মিতান্যাঢকসম্মিতেন| দর্বীপ্রলেপং প্রবদন্তি লেপমেতত্ পরং কুষ্ঠনিষূদনায||৭১||
मनश्शिलात्वक्कुटजं सकुष्ठं सलोमशः सैडगजः करञ्जः| ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन| पलाशनिर्दाहरसेन वाऽपि कर्षोन्मितान्याढकसम्मितेन| दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतत् परं कुष्ठनिषूदनाय||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72
এলাচিত্রকনিম্ববৃষকং কুরুবিন্দনাগরার্কঞ্চ| চূর্ণীকৃতমষ্টাহং ভাবযিতব্যং পলাশস্য| ক্ষারেণ গবাং মূত্রস্রুতেন তেনাস্য মণ্ডলান্যাশু| ভিদ্যন্তে দীর্যন্তি চ লিপ্তান্যর্কাভিতপ্তানি| মাংসী মরিচং লবণং রজনী তগরং সুধা গৃহাদ্ধূমঃ| মূত্রং পিত্তং ক্ষারঃ পালাশঃ কুষ্ঠনুল্লেপঃ||৭২||
एलाचित्रकनिम्बवृषकं कुरुविन्दनागरार्कञ्च| चूर्णीकृतमष्टाहं भावयितव्यं पलाशस्य| क्षारेण गवां मूत्रस्रुतेन तेनास्य मण्डलान्याशु| भिद्यन्ते दीर्यन्ति च लिप्तान्यर्काभितप्तानि| मांसी मरिचं लवणं रजनी तगरं सुधा गृहाद्धूमः| मूत्रं पित्तं क्षारः पालाशः कुष्ठनुल्लेपः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73
মুস্তং ত্রিফলা মদনং করঞ্জ আরগ্বধঃ কলিঙ্গযবাঃ| সসপ্তাহ্বকুষ্ঠফলিনীদার্ব্যঃ সিদ্ধার্থকং স্নানম্| এষ কষাযো বমনং বিরেচনং বর্ণদস্তথোদ্ধর্ষঃ| ত্বগ্দোষকুষ্ঠশোফপ্রবাধনঃ পাণ্ডুরোগঘ্নঃ||৭৩||
मुस्तं त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः| ससप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्| एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णदस्तथोद्धर्षः| त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74
করবীরনিম্বকুটজাচ্ছম্যাকাচ্চিত্রকাচ্চ মূলানাম্| মূত্রে দর্বীলেপঃ ক্বাথো লেপেন কুষ্ঠঘ্নঃ| শ্বেতকরবীরমূলং কুটজকরঞাত্ফলং ত্বচো দার্ব্যাঃ| সুমনঃপ্রবালযুক্তো লেপঃ কুষ্ঠাপহঃ সিদ্ধঃ| শৈরীষী ত্বক্পুষ্পং কার্পাস্যা রাজবৃক্ষপত্রাণি| পিষ্টা চ কাকমাচী চতুর্বিধঃ কুষ্ঠহা লেপঃ||৭৪||
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्| मूत्रे दर्वीलेपः क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः| श्वेतकरवीरमूलं कुटजकरञात्फलं त्वचो दार्व्याः| सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः| शैरीषी त्वक्पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि| पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75
দার্বীরসাঞ্জনস্য নিম্বপটোলস্য খদিরসারস্য| আরগ্বধবৃক্ষকযোস্ত্রিফলাযাঃ সপ্তপর্ণস্য| ইতি ষট্কষাযযোগাঃ কুষ্ঠঘ্নাঃ সপ্তমশ্চ তিনিশস্য| স্নানে পানে চ হিতাস্তথাষ্টমশ্চাশ্বমারস্য| আলেপনং প্রঘর্ষণমবচূর্ণনমেত এব চ কষাযাঃ| তৈলঘৃতপাকযোগৈশ্চেষ্যন্তে কুষ্ঠশান্ত্যর্থম্||৭৫||
दार्वीरसाञ्जनस्य निम्बपटोलस्य खदिरसारस्य| आरग्वधवृक्षकयोस्त्रिफलायाः सप्तपर्णस्य| इति षट्कषाययोगाः कुष्ठघ्नाः सप्तमश्च तिनिशस्य| स्नाने पाने च हितास्तथाष्टमश्चाश्वमारस्य| आलेपनं प्रघर्षणमवचूर्णनमेत एव च कषायाः| तैलघृतपाकयोगैश्चेष्यन्ते कुष्ठशान्त्यर्थम्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77
সর্ষপকরঞ্জকোশাতকানি তৈলন্যথেঙ্গুদীনাং চ| কুষ্ঠেষু হিতান্যাহুস্তৈলং শ্রেষ্ঠং চ খদিরসারস্য||৭৭||
सर्षपकरञ्जकोशातकानि तैलन्यथेङ्गुदीनां च| कुष्ठेषु हितान्याहुस्तैलं श्रेष्ठं च खदिरसारस्य||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78
শীতাঃ প্রদেহসেকাস্তিক্তং সর্পিঃ সিরাবিরেকশ্চ| বিশরণদাহক্লেদে বিস্ফোটে চর্মদলনে চ| শীর্ণনখরোমমাংসঃ কৃমিমানন্নাম্ভসী ত্যজেত্কুষ্ঠী| সদ্যো দুগ্ধং দুগ্ধং ষণ্মাসান্ কারভং ভজেত্সমধু||৭৮||
शीताः प्रदेहसेकास्तिक्तं सर्पिः सिराविरेकश्च| विशरणदाहक्लेदे विस्फोटे चर्मदलने च| शीर्णनखरोममांसः कृमिमानन्नाम्भसी त्यजेत्कुष्ठी| सद्यो दुग्धं दुग्धं षण्मासान् कारभं भजेत्समधु||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79
এডগজঃ সবিডঙ্গো মূলান্যারগ্বধস্য কুষ্ঠানাম্| উদ্দালনশ্চ দন্তা গোঽশ্বরাহোষ্ট্রদন্তাশ্চ| রজনীদ্বযং কৃমিঘ্নং প্রপুন্নাটং রাজবৃক্ষমূলং চ| কুষ্ঠোত্পাটনমগ্র্যং সপিপ্পলীপাকলং যোজ্যম্| শ্বিত্রাণাং সবিশেষং যোক্তব্যং সর্বতো বিশুদ্ধানাম্| উত্সন্নেষু চ লেপাঃ সবর্ণকরণাস্তথাভ্যঙ্গাঃ||৭৯||
एडगजः सविडङ्गो मूलान्यारग्वधस्य कुष्ठानाम्| उद्दालनश्च दन्ता गोऽश्वराहोष्ट्रदन्ताश्च| रजनीद्वयं कृमिघ्नं प्रपुन्नाटं राजवृक्षमूलं च| कुष्ठोत्पाटनमग्र्यं सपिप्पलीपाकलं योज्यम्| श्वित्राणां सविशेषं योक्तव्यं सर्वतो विशुद्धानाम्| उत्सन्नेषु च लेपाः सवर्णकरणास्तथाभ्यङ्गाः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80
পক্ষাত্ পক্ষাত্ ছর্দনান্যভ্যুপেযান্ মাসান্মাসাচ্ছোধনং চাপ্যধস্তাত্| শুদ্ধির্মূর্ধ্নঃ স্যাত্ত্রিরাত্রাত্ ত্রিরাত্রাত্ ষষ্ঠে ষষ্ঠে মাস্যসৃঙ্মোক্ষণং চ| যো দুর্বান্তো দুর্বিরিক্তোঽথবা স্যাত্ কুষ্ঠী দোষৈরুদ্ধতৈর্ব্যাপ্যতেঽসৌ| নিস্সন্দেহং যাত্যসাধ্যত্বমেবং তস্মাত্ কৃত্স্নাত্রির্হরেদস্য দোষান্||৮০||
पक्षात् पक्षात् छर्दनान्यभ्युपेयान् मासान्मासाच्छोधनं चाप्यधस्तात्| शुद्धिर्मूर्ध्नः स्यात्त्रिरात्रात् त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृङ्मोक्षणं च| यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ| निस्सन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नात्रिर्हरेदस्य दोषान्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19
ব্রতদমযমসেবাত্যাগশীলাভিযোগো দ্বিজগুরুসুরপূজা সর্বসত্ত্বেষু মৈত্রী| জিনজিনসুততারাভাস্করারাধনানি প্রকটিতমলপাপং কুষ্ঠমুন্মূলযন্তি||৮১|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং চিকিত্সিতস্থানে কুষ্ঠচিকিত্সিতন্নামৈকবিংশোঽধ্যাযঃ||১৯||
व्रतदमयमसेवात्यागशीलाभियोगो द्विजगुरुसुरपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री| जिनजिनसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||८१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितन्नामैकविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon