Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਮਨਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो वमनकल्पं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
1. vamanakalpaḥ
Adhikarana vamanadravyeShu madanaPalasya shreShThatA (2) · Śloka 2
ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਮਦਨਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਦ੍ਵਿਕੋਸ਼ਾਤਕੀਕੁਟਜ- ਫਲਾਨਿ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਨਿ ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਮਦਨਫਲਮ੍||੨||
View original
वमनद्रव्याणां मदनजीमूतकेक्ष्वाकुद्विकोशातकीकुटज- फलानि श्रेष्ठानि तेष्वपि मदनफलम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanadravyANAM shreShThatve hetuH (3) · Śloka 3
ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਚ੍ਚੈਸਾਮੇਤਤ੍ਕਲ੍ਪਨਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮ੍||੩||
View original
दोषदूष्यादिवशाच्चैषामेतत्कल्पनानाञ्च प्राधान्यम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalpasiddhisthAnasya prayojanam (4) · Śloka 4
ਦੋਸਾਦੀਨਾਮੇਵ ਚਾਤਿਬਹ੍ਵਵਸ੍ਥਾਭੇਦਾਦ੍ਵਮਨਾਦਿਸੁ ਕਲ੍ਪਨਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਸਾਧਨਾਨਾਂ ਚ ਯਦਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤ੍ਵਮਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਿਕ- ਲ੍ਪਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮੁਦਾਹਰਣਮਾਤ੍ਰਂ ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਮੁਪਦੇ ਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੪||
View original
दोषादीनामेव चाऽतिबह्ववस्थाभेदाद्वमनादिषु कल्पनानां व्यापदां साधनानां च यदसङ्ख्येयत्वमतो बुद्धिमतां विक- ल्पमार्गप्रदर्शनार्थमुदाहरणमात्रं कल्पसिद्धिस्थानमुपदे क्ष्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madanAdInAM kalpanAvidhiH (5) · Śloka 5
ਅਥ ਵਸਨ੍ਤਗ੍ਰੀਸ੍ਮਯੋਰਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਹਨਿ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਚ ਨਾਤਿ- ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡੂਨਿ ਮਦਨਫਲਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯ ਕੁਸ਼ਮੂਟਕੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਗੋਮਯੇਨਾਲਿਪ੍ਯ ਯਵਬੁਸਮਾਸਸ਼ਾਲਿਵ੍ਰੀਹਿਕੁਲਤ੍ਥ- ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ਯਤਮਰਾਸ਼ਾਵਸ੍ਟਰਾਤ੍ਰਮੁਸਿਤਾਨ੍ਯਦ੍ਧਤ੍ਯਾਤਪੇ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਪਿਪ੍ਲੀਰੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਦਧਿਘਤਮਧੁਪਲਲਮਦਿਤਾਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ੋਸਯਿਤ੍ਵਾ ਨਵਂ ਕਲਸ਼ਮਰਜਸ੍ਕਮਾਕਣ੍ਠਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍||੫||
View original
अथ वसन्तग्रीष्मयोरन्तरे प्रशस्तेऽहनि मुहूर्त्ते च नाऽति- हरितपाण्डूनि मदनफलान्यादाय तानि प्रमृज्य कुशमूटके बद्ध्वा गोमयेनालिप्य यवबुसमाषशालिव्रीहिकुलत्थ- मुद्गाऽन्यतमराशावष्टरात्रमुषितान्यद्धृत्याऽऽतपे शोषयेत्| सुशुष्काणां पिप्लीरुद्धृत्य दधिघृतमधुपललमृदिताः पुनः शोषयित्वा नवं कलशमरजस्कमाकण्ठं पूरयित्वा सुगुप्तं निधापयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajvarAdiShu vamanavidhiH (6) · Śloka 6
ਤਤਃ ਪ੍ਰਯੋਗਕਾਲੇ ਤਾਸਾਂ ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮਨ੍ਤਰ੍ਨਖਮੁਸ੍ਟਿਂ ਯਾਵਦ੍ਵਾ ਸਾਧੁ ਮਨ੍ਯੇਤ ਤਾਵਜ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕਸਾਯੇ ਕੋਵਿਦਾਰਕਚ੍ਛੁਦਾਰਨੀਪਵਿਦੁਲਬਿਮ੍ਬੀਸ਼ਣਪੁਸ੍ਪੀਸਦਾਪੁਸ੍ਪੀ- ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪ੍ਯਨ੍ਯਤਮਕਸਾਯੇ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਂ ਵਿਮਦਿਤਂ ਪੂਤਂ ਸੂਤ੍ਰੋ- ਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਦ੍ਰ- ਧਿਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪੁਨਃਪੁਨਰਾਪਿਤ੍ਤਾਗਮਨਾਤ੍| ਤੇਨ ਸਾਧੁ ਵਮਤਿ||੬||
View original
ततः प्रयोगकाले तासां फलपिप्पलीनामन्तर्नखमुष्टिं यावद्वा साधु मन्येत तावज्जर्जरीकृत्य यष्टीमधुककषाये कोविदारकच्छुदारनीपविदुलबिम्बीशणपुष्पीसदापुष्पी- प्रत्यक्पुष्प्यन्यतमकषाये वा रात्रिमुषितं विमृदितं पूतं सूत्रो- क्तविधिना पाययेत्| श्लेष्मज्वरगुल्मप्रतिश्यायान्तर्विद्र- धिषु विशेषेण पुनःपुनरापित्तागमनात्| तेन साधु वमति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balavatkaPAdiShu PalapippalIprayogaH (7) · Śloka 7
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸ੍ਵਕ੍ਵਾਥਭਾਵਿਤਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗ- ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਕੋਵਿਦਾਰਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਬਲਵਤ੍ਕਫਪ੍ਰਸੇਕਾ- ਪਚ੍ਯਰ੍ਬੁਦਗ੍ਰਨ੍ਥਿਜ੍ਵਰੋਦਰਾਰੋਚਕੇਸੁ ਪਿਬੇਤ੍||੭||
View original
फलपिप्पलीनां चूर्णं वा स्वक्वाथभावितं त्रिभाग- त्रिफलाचूर्णं कोविदारादिनिर्यूहेण बलवत्कफप्रसेका- ऽपच्यर्बुदग्रन्थिज्वरोदराऽरोचकेषु पिबेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pitte kaPasthAnAshrite vidhiH (8) · Śloka 8
ਫਲਮਜ੍ਜਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਜੀਮੂਤਾਦਿਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂਹੇਣ ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫਸ੍ਥਾਨ- ਗਤੇ||੮||
View original
फलमज्जचूर्णं वा जीमूतादिनिर्य्यूहेण पित्ते कफस्थान- गते||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhogAsrapittahRuddAhayoH kalpanA (9) · Śloka 9
ਫਲਮਜ੍ਜਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਯਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਵਾ ਯਵਾਗੂਮਧੋਭਾਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਦ੍ਦਾਹੇ ਚ||੯||
View original
फलमज्जसिद्धं वा पयस्तस्मिन्नेव वा यवागूमधोभागे रक्तपित्ते हृद्दाहे च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAminI santAnikA (10) · Śloka 10
ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਪਯਸਃ ਸ਼ੀਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਞ੍ਚਲਿਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੇ ਉਰਸਿ ਕਣ੍ਠੇ ਹਦਯੇ ਚ ਤਨੁਕਫੋਪਦਿਗ੍ਧੇ||੧੦||
View original
तस्य वा पयसः शीतस्य सन्तानिकाञ्चलिं पित्ते प्रकुपिते उरसि कण्ठे हृदये च तनुकफोपदिग्धे||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAmakaM dadhinavanIta~jca (11) · Śloka 11
ਤਜ੍ਜਂ ਵਾ ਦਧਿ ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਕਫਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਰਿਪ੍ਰਸੇਕਤਮਕੇਸੁ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾ ਪਯਸੋ ਨਵਨੀਤਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਫਲਾਦਿਸਟ੍ਕਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਕਫਾਭਿਭੂਤੇਗ੍ਨੌ ਸ਼ੁਸ੍ਯਚ੍ਛਰੀਰੇ ਚ||੧੧||
View original
तज्जं वा दधि दध्युत्तरं वा कफच्छर्द्रिप्रसेकतमकेषु| तस्माद्वा पयसो नवनीतमुत्पन्नं फलादिषट्कक्वाथसिद्धं कफाऽभिभूतेऽग्नौ शुष्यच्छरीरे च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAmako lehaH (12) · Śloka 12
ਫਲਮਜ੍ਜਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਵਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਘੋਣ੍ਟਾ- ਨਿਮ੍ਬਬਾਣਵਰ੍ਜਾਨਾਂ ਸਸੋਮਵਲ੍ਕਪਞ੍ਚਕੋਲਕਾਨਾਮਨ੍ਯਤ- ਮਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂਹੇਣ ਸਾਧਿਤਂ ਲੇਹਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ||੧੨||
View original
फलमज्जचूर्णमिश्रेण वाऽऽरग्वधादिद्रव्याणां घोण्टा- निम्बबाणवर्जानां ससोमवल्कपञ्चकोलकानामन्यत- मस्य निर्य्यूहेण साधितं लेहमुपयुञ्जीत||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAminyutkArikA modaka~jca (13) · Śloka 13
ਫਲਮਜ੍ਜਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਵਾ ਰੇਣੁਕੈਲਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਤਗਰ- ਕੁਸ੍ਠਤ੍ਵਕ੍ਚੋਰਕਮਰੁਬਕਾਗਰੁਗੁਗ੍ਗੁਲੁਵਾਲਕਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕ- ਪਰਿਪੇਲਵਮਾਂਸੀਸ਼ੈਲੇਯਸ੍ਥੌਣੇਯਕਸੁਰਸਾਰੇਵਤਪੂਤ੍ਯਸ਼ੋਕਰੋ- ਹਿਣੀਨਾਂ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤੇਰਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਸਾਧਿਤਾਮੁਤ੍ਕਾ- ਰਿਕਾਂ ਮੋਦਕਂ ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍||੧੩||
View original
फलमज्जचूर्णमिश्रेण वा रेणुकैलाशताह्वाकुस्तुम्बुरुतगर- कुष्ठत्वक्चोरकमरुबकाऽगरुगुग्गुलुवालकश्रीवेष्टक- परिपेलवमांसीशैलेयस्थौणेयकसुरसारेवतपूत्यशोकरो- हिणीनां द्वाविंशतेरन्यतमस्य कषायेण साधितामुत्का- रिकां मोदकं वा भक्षयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkulyAdikalpanAntarANi (14) · Śloka 14
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਸ੍ਵਰਸਕਸਾਯਪਰਿਪੀਤੈਰ੍ਵਾ ਤਿਲਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁ- ਲਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤਤ੍ ਕਸਾਯੋਪਸਸ੍ਟੈਃ ਸੁਰਸਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਯਤਮਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂ- ਹੋਪਸਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਰਪੂਪਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਵਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਸਾਧ- ਯਿਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍||੧੪||
View original
फलपिप्पलीस्वरसकषायपरिपीतैर्वा तिलशालितण्डु- लपिष्टैस्तत् कषायोपसृष्टैः सुरसादिद्रव्यान्यतमनिर्य्यू- होपसृष्टैर्वा शष्कुलीरपूपान् अन्यान् वा भक्ष्यान् साध- यित्वा भक्षयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annapAneShu vamanadravyaprayogaH (15) · Śloka 15
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਵਾ ਭਲ੍ਲਾਤਕਵਿਧਿਸ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਵਰਸਮਾ- ਦਰ੍ਵੀ-ਪ੍ਰਲੇਪਾਤ੍ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਵ ਤਂ ਲੇਹ- ਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਕਸਾਯੈਰੇਵ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੧੫||
View original
फलपिप्पलीनां वा भल्लातकविधिस्रुतं स्वरसमाऽऽ- दर्वी-प्रलेपात् पक्त्वा लेहयेत्| अन्नपानेषु व तं लेह- मवचारयेत्| तत्कषायैरेव चान्नपानानि कल्पयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAmakaH kvAthaH (16) · Śloka 16
ਫਲਮਜ੍ਜਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤਿਵਾਪਂ ਨਿਮ੍ਬਰੂਪਿਕਾ- ਨ੍ਯਤਰਕਸਾਯੋਪਸਰ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਸਰ੍ਵਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵ੍ਯਾਧਿਹਰਮ੍||੧੬||
View original
फलमज्जक्वाथं वा वत्सकादिप्रतिवापं निम्बरूपिका- ऽन्यतरकषायोपसर्जनं सन्तर्पणोत्थसर्वश्लेष्मव्याधिहरम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumArAdInAM vamanavidhAnam (17) · Śloka 17
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਵਾ ਫਲਾਦਿਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂਹੇਣੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਕਤ੍ਵਃ ਸੁਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਕੁਸੁਮਰਜਃਸਦਸ਼ੇਨ ਚੂਰ੍ਣੇਨਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸਰਸਿ ਸਰੋਰੁਹਂ ਬਹਤ੍ਸਾਯਾਹ੍ਨੇ ਤਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਪੁਨਰਵ- ਚੂਰ੍ਣਿਤਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਹਰਿਦ੍ਰਾਕਸਰਾਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸੈਨ੍ਧ- ਵਗੁਡਫਾਣਿਤੋਪੇਤਮਾਕਣ੍ਠਂ ਪੀਤਿਵਾਨੁਪਾਜਿਘ੍ਰੇਤ੍| ਸੁ- ਕੁਮਾਰਃ ਸਮੁਚਿਤਸੁਰਭਿਰ੍ਗਨ੍ਧਸਮ੍ਪਦੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਕਫਪਿਤ੍ਤੋ ਭੇਸ- ਜਦ੍ਵੇਸੀ ਚ| ਤਥਾਹਿ ਸੁਖੇਨ ਛਰ੍ਦਯਤਿ||੧੭||
View original
फलपिप्पलीनां वा फलादिनिर्य्यूहेणैकविंशतिकृत्वः सुभावितानां कुसुमरजःसदृशेन चूर्णेनाऽवचूर्णयेत्| सरसि सरोरुहं बृहत्सायाह्ने तद्रात्रिमुषितं प्रभाते पुनरव- चूर्णितमुद्धृत्य हरिद्राकृसराक्षीरयवागूनामन्यतमं सैन्ध- वगुडफाणितोपेतमाऽऽकण्ठं पीतिवानुपाजिघ्रेत्| सु- कुमारः समुचितसुरभिर्गन्धसम्पदुत्क्लिष्टकफपित्तो भेष- जद्वेषी च| तथाहि सुखेन छर्दयति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana phalAbhAve madanapuShpaaNaaM shalaaTUnAM ca kalpanA (18) · Śloka 18
ਏਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਾਲ੍ਯਗਨ੍ਧਪ੍ਰਾਵਰਣਪਟਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ| ਏਵਮੇਵ ਚ ਫਲਾਭਾਵੇ ਮਦਨਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਲਾਟੂਨਿ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਇਤਿ ਫਲਵਿਧਾਨਮੁਕ੍ਤਮ੍||੧੮||
View original
एतेन सर्वमाल्यगन्धप्रावरणपटा व्याख्याताः| एवमेव च फलाभावे मदनपुष्पाणि शलाटूनि च कल्पयेत्| इति फलविधानमुक्तम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atha jImUtakalpaH (19) · Śloka 19
ਏਵਞ੍ਚ ਜੀਮੂਤਾਦੀਨਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਜ੍ਵਰ- ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਦਿਸੁ ਜੀਮੂਤਕਮ੍||੧੯||
View original
एवञ्च जीमूतादीनपि कल्पयेत्| विशेषतस्तु ज्वर- श्वासहिध्मादिषु जीमूतकम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jImUtasyAvasthAntareNa kalpanAntarANi (20) · Śloka 20
ਤਤ੍ਰ ਪੁਸ੍ਪੇਸੁ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਫਲੇਸੁ ਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਮ੍| ਲੋਮਸ਼ੇਸੁ ਸਨ੍ਤਾ- ਨਿਕਾਮ੍| ਨਿਰ੍ਲੋਮਕੇਸੁ ਦਧਿ ਦਧ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਵਾ| ਹਰਿਤਪਾਣ੍ਡੁਸੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਂ ਵਾ| ਤਤ੍ਕਸਾਯਸਂਸਸ੍ਟਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾ ਕਫਾਰੋਚ- ਕਕਾਸਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਯਕ੍ਸ੍ਮਸੁ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਗਤਾਨਾਂ ਜੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਜੀਮੂਤਕਫਲਾਨਾਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਯਸਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪਿਬੇਤ੍||੨੦||
View original
तत्र पुष्पेषु क्षीरम्| फलेषु क्षीरपेयाम्| लोमशेषु सन्ता- निकाम्| निर्लोमकेषु दधि दध्युत्तरं वा| हरितपाण्डुषु क्षीरं दध्यम्लं वा| तत्कषायसंसृष्टां सुरां वा कफाऽरोच- ककासपाण्डुरोगयक्ष्मसु प्रयुञ्जीत| पर्य्यागतानां जीर्णानां जीमूतकफलानां शुष्काणां चूर्णं पयसा वातपित्ते पिबेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyAntaraiH saha kalpanAntarANi (21) · Śloka 21
ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵਾਪੋਥ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਾਦੀਨਾਂ ਨਵਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਪਟੋਲ੍ਯਾ ਵਾ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯੂਹੇਣਾਸੁਤਾਨਿ ਮਥਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇ ਜ੍ਵਰੇ| ਜੀਮੂਤ- ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਤ੍ਤਜੇ| ਤਦੇਵੋਸ੍ਣੇਨ ਵਾਤ- ਕਫਜੇ ਕਫਜੇ ਵਾ||੨੧||
View original
द्वित्राणि वापोथ्यारग्वधादीनां नवानामन्यतमस्य पटोल्या वा निर्य्यूहेणासुतानि मथित्वा पित्तश्लेष्मजे ज्वरे| जीमूत- चूर्णं कल्कं वा शीताम्बुना पित्तजे| तदेवोष्णेन वात- कफजे कफजे वा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarasaghRutakalpanAvidhiH (22) · Śloka 22
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੇਕ੍ਸੁਸ਼ਤਾਵਰੀਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਵਾਤ- ਪਿਤ੍ਤਜੇ| ਅਥਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮ੍||੨੨||
View original
जीवकर्षभकेक्षुशतावरीणामन्यतमस्य स्वरसेन वात- पित्तजे| अथवा पूर्ववत्| सिद्धं घृतम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShvAkukalpaH (23) · Śloka 23
ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਵਿਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮ- ਰੋਗੇਸੂਪਯੋਜ੍ਯਃ| ਤਸ੍ਯਾਪੁਸ੍ਪਫਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਾਲੈਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰ- ਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫਾਜ੍ਵਰੇ||੨੩||
View original
इक्ष्वाकुस्तु विशेषेण कासश्वासज्वरच्छर्दिविषश्लेष्म- रोगेषूपयोज्यः| तस्यापुष्पफलस्य प्रवालैः शृतं क्षीर- मुद्रिक्तपित्ते कफाज्वरे||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshedana jImUtavadvidhyantarANi (24) · Śloka 24
ਪੁਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਜੀਮੂਤਵਤ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਃ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਫਲ- ਸ੍ਵਰਸਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤਮੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤੇ ਕਫੇ ਪੀਨਸੇ ਸ੍ਵਰਸਾਦੇ ਵਾ ਵਮਨਾਰ੍ਥੀ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਧਤਬੀਜੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਂ ਦਧਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸੁ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਬੀਜਾਨਿ ਵਾ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਾਨਿ ਵਿਸਗੁਲ੍ਮੋਦਰ- ਗਰਗਣ੍ਡਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦੇਸੁ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਫਲਮਧ੍ਯਂ ਵਾ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਕੁਸ੍ਠਵਿਸਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੇਸੁ| ਤਦ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਤਕ੍ਰਂ ਸਮਧੁਸੈਨ੍ਧ- ਵਮ੍| ਤਦੇਵ ਵਾ ਮਧ੍ਯਂ ਸਗੁਡਪਲਲਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਫਲਤੈਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤ੍ਫਲਸ੍ਵਰਸਭਾਵਿਤੈਰ੍ਵਾ ਸਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਮਨ੍ਥਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਕਾਸ ਕਣ੍ਠਰੋਗਾਰੋਚਕੇਸੁ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾ- ਕੁਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਮਾਂਸਰਸੇਨ ਵਾਤਕਫਗੁਲ੍ਮਪ੍ਰਸਕ੍ਤਜ੍ਵਰੇਸੁ||੨੪||
View original
पुष्यादिषु च सुतरां जीमूतवत्प्रयोगाः| इक्ष्वाकुफल- स्वरसं वा त्रिगुणक्षीरसाधितमुरः स्थिते कफे पीनसे स्वरसादे वा वमनार्थी पिबेत्| जीर्णे वा समुद्धृतबीजे क्षीरं प्रक्षिपेत्| तत्र जातं दधि श्लेष्मकासश्वासच्छर्दिषु| इक्ष्वाकुबीजानि वा छागक्षीरभावितानि विषगुल्मोदर- गरगण्डग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदेषु| इक्ष्वाकुफलमध्यं वा मस्तुना कुष्ठविषपाण्ड्वामयेषु| तद्विपक्वं वा तक्रं समधुसैन्ध- वम्| तदेव वा मध्यं सगुडपललं भक्षयेत्| इक्ष्वाकुफलतैलं वा पिबेत्| तत्फलस्वरसभावितैर्वा सक्तुभिर्मन्थं श्लेष्मज्वरकास कण्ठरोगाऽरोचकेषु| इक्ष्वा- कुकल्कं वा मांसरसेन वातकफगुल्मप्रसक्तज्वरेषु||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShvAkorlehakalpanA (25) · Śloka 25
ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਤੁਮ੍ਬੀਬੀਜਾਨਿ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨ ਘਤਮ੍| ਘਤਸਮਾਨਿ ਚ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਬੀਬੀਜਾਨਿ| ਤਦਰ੍ਧਾਸ਼ਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਜੀਮੂਤਮਹਾਜਾ- ਲਿਨੀਵਤ੍ਸਕਕਤਵੇਧਨਾਨਿ| ਕ੍ਵਾਥਤੁਲ੍ਯਮਾਵਪੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਕਟੁ- ਕਮ੍| ਪੁਨਰਧਿਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਲੇਹਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਮਵਲਿਹ੍ਯ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯਾਮਨੁ- ਪਿਬੇਤ੍||੨੫||
View original
बिल्वमूलद्विप्रस्थक्वाथेन वा तुम्बीबीजानि क्वाथयेत्| ततस्तस्मिन् त्रिभागेन घृतम्| घृतसमानि च पिष्ट्वा तुम्बीबीजानि| तदर्धाशानि च प्रत्येकं जीमूतमहाजा- लिनीवत्सककृतवेधनानि| क्वाथतुल्यमावपेत् त्रिकटु- कम्| पुनरधिश्रित्य लेहं साधयेत्तमवलिह्य प्रमथ्यामनु- पिबेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena kAshmaryyAdiShu vidhAnam (26) · Śloka 26
ਅਯਮੇਵ ਚ ਕਲ੍ਪਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਸੁ ਚਤੁਰ੍ਸੁ ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਾਙ੍ਗੇਸੁ ਪਥਕ੍ਪਥਗੁਕ੍ਤੋ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਃ||੨੬||
View original
अयमेव च कल्पः काश्मर्यादिषु चतुर्षु महापञ्चमूलाङ्गेषु पृथक्पृथगुक्तो वेदितव्यः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAmArgavakalpavidhiH (27) · Śloka 27
ਧਾਮਾਰ੍ਗਵੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਗਰਗੁਲ੍ਮੋਦਰਕਾਸਕਫਸਞ੍ਚਯੋਤ੍ਥਰੋਗੇਸੁ ਸ੍ਥਿਰੇਸੁ ਗੁਰੁਸੁ ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਚ ਕਣ੍ਠਾ- ਸ਼੍ਰਯੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਃ| ਜੀਵਨੀਯਾਨ੍ਯਤਮਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕ- ਰਾਂਸ੍ਤਤ੍ਕਸਾਯੈਰ੍ਲੇਹਾਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਪਸਰ੍ਜਨੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੨੭||
View original
धामार्गवो विशेषेण गरगुल्मोदरकासकफसञ्चयोत्थरोगेषु स्थिरेषु गुरुषु च श्लेष्माशयस्थे वातश्लेष्मणि च कण्ठा- श्रये प्रकल्प्यः| जीवनीयान्यतमचूर्णसंयुक्तान् समधुशर्क- रांस्तत्कषायैर्लेहान् पित्तापसर्जने श्लेष्मणि विदध्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAmArgavavidhyantaram (28) · Śloka 28
ਸੁਮਨਃ ਸੌਮਨਸ੍ਯਾਯਨੀਹਰਿਦ੍ਰਾਚੋਰਕਹੈਮਵਤੀਮਹਾਸਹਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰ- ਸਹਾਵਸ਼੍ਚੀਵਬਿਮ੍ਬੀਪੁਨਰ੍ਨਵਾਕਾਸਮਰ੍ਦਾਨ੍ਯਤਮਕਸਾਯੇਣ ਵਾ ਧਾਮਾਰ੍ਗਵਫਲਮੇਕਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਮਨੋਵਿਕਾਰੇਸੁ||੨੮||
View original
सुमनः सौमनस्यायनीहरिद्राचोरकहैमवतीमहासहाक्षुद्र- सहावृश्चीवबिम्बीपुनर्नवाकासमर्दाऽन्यतमकषायेण वा धामार्गवफलमेकं द्वे वा मनोविकारेषु||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRutavedhanakalpavidhiH (29) · Śloka 29
ਕਤਵੇਧਨਮਤ੍ਯਰ੍ਥਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਂ ਸੁਤਰਾਂ ਗਰੋਦਰਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹ- ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਸ਼੍ਵਯਥੁਸੁ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|੨੯|
View original
कृतवेधनमत्यर्थकटुतीक्ष्णोष्णं सुतरां गरोदरगुल्मप्लीह- पाण्डुरोगश्वयथुषु कल्पयेत्|२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTajavedhanakalpavidhiH, kuTajakalpaH (29) · Śloka 29
ਕਤਵੇਧਨਮਤ੍ਯਰ੍ਥਕਟ੍ਵਾਦਿਗੁਣਤ੍ਵਾਤ੍ ਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਦਿਸੁ ਸੁਤਰਾਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਕਤਵੇਧਨਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਕਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾ ਜਾਲਿਨੀ ਕਤਵੇਧਨੀ| ਕ੍ਸ੍ਵੇਡਾ ਸੁਤਿਕ੍ਤਾ ਘਣ੍ਟੋਲਮਦਙ੍ਗਫਲਿਕਾ ਮਤਾ||੨੯|| ਵਾ ਸਰ੍ਸਪਮਧੂਕਲਵਣਾਨ੍ਯਤਮਾਮ੍ਭਸਾ ਵਾ ਕੁਟਜਫਲਚੂਰ੍ਣਂ ਕਸਰਯਾ ਵਾ ਵਮਨਾਯ ਕਲ੍ਪਯੇਦਿਤਿ| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ||੨੯||
View original
कृतवेधनमत्यर्थकट्वादिगुणत्वात् गुल्मोदरादिषु सुतरां कल्पयेत्| कृतवेधनं द्वितीया कोशातकी| कोशातकी कृतच्छिद्रा जालिनी कृतवेधनी| क्ष्वेडा सुतिक्ता घण्टोलमृदङ्गफलिका मता||२९|| वा सर्षपमधूकलवणान्यतमाम्भसा वा कुटजफलचूर्णं कृसरया वा वमनाय कल्पयेदिति| भवति चात्र||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upasaMhAraH (30-31) · Śloka 31
ਵਮਨਾਨਾਂ ਦਿਗਿਤ੍ਯੇਸਾ ਸੁਤਰਾਮੁਪਯੋਗਿਨਾਮ੍| ਬੀਜੇਨਾਨੇਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ਯਾਨਪਿ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਇਤਿ||੩੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹ- ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਵਮਨਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੧||
View original
वमनानां दिगित्येषा सुतरामुपयोगिनाम्| बीजेनानेन मतिमान्यानपि च कल्पयेत्| इति||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रह- संहितायां कल्पस्थाने वमनकल्पो नाम प्रथमोऽध्यायः||३१||
🔊 Audio coming soon