Adhikarana atha pramehanidAnaM nAma dashamo~adhyAyaH |pratij~jA (1) · Śloka 1
অথ প্রমেহনিদানং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथ प्रमेहनिदानं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehaprabhedAH (2) · Śloka 2
বিংশতিঃ প্রমেহা ভবন্তি| তদ্যাথা-কফাদুদকেক্ষুসান্দ্র- সুরাপিষ্টশুক্রাসিকতাশীতশনৈর্লালাপ্রমেহা দশ| পিত্তা- ত্ক্ষারকালনীলহারিদ্রমাঞ্চিষ্ঠশোণিতমেহাঃ ষট্| বাতা- দ্বসামজ্জহস্তিমধুমেহাশ্চত্বারঃ ইতি||২||
विंशतिः प्रमेहा भवन्ति| तद्याथा-कफ़ादुदकेक्षुसान्द्र- सुरापिष्टशुक्रासिकताशीतशनैर्लालाप्रमेहा दश| पित्ता- त्क्षारकालनीलहारिद्रमाञ्चिष्ठशोणितमेहाः षट्| वाता- द्वसामज्जहस्तिमधुमेहाश्चत्वारः इति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehanidAnam (3) · Śloka 3
তেষাং যত্কিঞ্চিদাহারবিহারজাতং শ্লেষ্মমেদোমূত্রজননং স হেতুঃ||৩||
तेषां यत्किञ्चिदाहारविहारजातं श्लेष्ममेदोमूत्रजननं स हेतुः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehasamprAptiH (4) · Śloka 4
তত্র বাতপিত্তমেদঃ ক্লেদমাংসশুক্রসৈরন্বিতো বস্তিগতঃ শ্লেষ্মা প্রমেহাঞ্জনযতি| তৈঃ কফশোণিতাভ্যাং চ যুক্তং পিত্তম্| তৈর্বসালসীকামঞ্জৌজোভিশ্চ বাযুঃ||৪||
तत्र वातपित्तमेदः क्लेदमांसशुक्रसैरन्वितो बस्तिगतः श्लेष्मा प्रमेहाञ्जनयति| तैः कफशोणिताभ्यां च युक्तं पित्तम्| तैर्वसालसीकामञ्जौजोभिश्च वायुः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prameheShu doShakopadUShyaduShTikramaH (5) · Śloka 5
ত্রযাণামপি দোষাণাং শ্লেষ্মপ্রমেহেষু প্রাক্প্রকোপমাপদ্যতে| শ্লেষ্মাধিষ্ঠানত্বান্মূত্রস্য| তদ্ বৃদ্ধের্মেদ এব চ তেন প্রথমং দূষ্যতেঽত্যন্তসভাগত্বাত্| তদনন্তরং দেহক্লেদাদযঃ| ততঃ শ্লেষ্মাদিক্ষযে পিত্তং প্রবলীভবচ্ছোণিতমপি দূষযতি| তত্ ক্ষযেঽপি বাযুর্বসাদীন্ ধাতূন্ শরীরস্য পরমসারভূতান্ বস্তিমাকৃষ্য মূত্রেণ সহ বিসৃজতি||৫||
त्रयाणामपि दोषाणां श्लेष्मप्रमेहेषु प्राक्प्रकोपमापद्यते| श्लेष्माधिष्ठानत्वान्मूत्रस्य| तद् वृद्धेर्मेद एव च तेन प्रथमं दूष्यतेऽत्यन्तसभागत्वात्| तदनन्तरं देहक्लेदादयः| ततः श्लेष्मादिक्षये पित्तं प्रबलीभवच्छोणितमपि दूषयति| तत् क्षयेऽपि वायुर्वसादीन् धातून् शरीरस्य परमसारभूतान् बस्तिमाकृष्य मूत्रेण सह विसृजति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM sAdhyatvAdi tatra hetushca (6) · Śloka 6
তস্মাত্ কফপিত্তবাতজাঃ ক্রমেণ সাধ্যযাপ্যাসাধ্যাঃ| তথা পিত্তজাঃ সংসৃষ্টদোষমেদঃ স্থানত্বাদ্ বিরুদ্ধোপক্রম- ত্বাচ্চ| বাতজঃ পুনঃ ক্ষীণেষু ধাতুষু মহাত্যযতযা বিরুদ্ধোপক্রমত্বাচ্চ| মেদসি তু নাতিদুষ্টে পিত্তজা অপি সাধ্যতাং গচ্ছেযুঃ||৬||
तस्मात् कफ़पित्तवातजाः क्रमेण साध्ययाप्यासाध्याः| तथा पित्तजाः संसृष्टदोषमेदः स्थानत्वाद् विरुद्धोपक्रम- त्वाच्च| वातजः पुनः क्षीणेषु धातुषु महात्ययतया विरुद्धोपक्रमत्वाच्च| मेदसि तु नातिदुष्टे पित्तजा अपि साध्यतां गच्छेयुः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaprameheShu sAdhAraNaM li~ggam (7) · Śloka 7
ধাতুসম্পর্কাত্পুনঃ সর্বমেহেষু মূত্রমাবিলং ভূরি চ ভবতি||৭||
धातुसम्पर्कात्पुनः सर्वमेहेषु मूत्रमाविलं भूरि च भवति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShadUShyasaMyogavisheShAdinA pramehANAM bhedAH (8) · Śloka 8
দোষাণাং দূষ্যাণাং চোত্কৃষ্টাপকৃষ্টসংযোগেন মূত্রবর্ণরস- স্পর্শগন্ধবিশেষাদ্বর্ণানামিব শুক্লকৃষ্ণাদীনাং শবল- কল্মাষাদযঃ প্রমেহাণাং প্রভেদা ভবন্তি||৮||
दोषाणां दूष्याणां चोत्कृष्टापकृष्टसंयोगेन मूत्रवर्णरस- स्पर्शगन्धविशेषाद्वर्णानामिव शुक्लकृष्णादीनां शबल- कल्माषादयः प्रमेहाणां प्रभेदा भवन्ति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehANAM pUrvarUpANi (9) · Śloka 9
তেষাং পূর্বরূপাণ্যতিবৃদ্ধির্নখদীনাম্| জটিলীভাবশ্চ কেশা- নাম্| মাধুর্য্যমাস্যস্য| তালুকণ্ঠশোষঃ পিপাসা মলা- ধিক্যং বহিঃ কাযে কাযচ্ছিদ্রেষু| পাণিপাদদাহোঽতি- মাধুর্য্যাত্ পিপীলিকোপসর্পণম্| বিস্ত্রগন্ধতা চ মূত্র- শরীরযোঃ| শুক্লতা চ মূত্রে| শ্বাসনিদ্রাতন্দ্রালস্যপ্রকর্ষশ্চ||৯||
तेषां पूर्वरूपाण्यतिवृद्धिर्नखदीनाम्| जटिलीभावश्च केशा- नाम्| माधुर्य्यमास्यस्य| तालुकण्ठशोषः पिपासा मला- धिक्यं बहिः काये कायच्छिद्रेषु| पाणिपाददाहोऽति- माधुर्य्यात् पिपीलिकोपसर्पणम्| विस्त्रगन्धता च मूत्र- शरीरयोः| शुक्लता च मूत्रे| श्वासनिद्रातन्द्रालस्यप्रकर्षश्च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajamehAH, tatra udakamehalakShaNam (1) · Śloka 1
তত্র শীতং শ্বতেমগন্ধমচ্ছমুদকমিবোদকমেহী মেহতি|১|
तत्र शीतं श्वतेमगन्धमच्छमुदकमिवोदकमेही मेहति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ikShumehalakShaNam (1) · Śloka 1
ইক্ষুরসমিবাঽতিমধুরং শীতমীষপিচ্ছিলাবিলামিক্ষুমেহী||১||
इक्षुरसमिवाऽतिमधुरं शीतमीषपिच्छिलाविलामिक्षुमेही||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAndramehalakShaNam (10) · Śloka 10
পর্য্যুষিতং সান্দ্রিভবত্ সান্দ্রমেহি||১০||
पर्य्युषितं सान्द्रिभवत् सान्द्रमेहि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAmehalakShaNam (11) · Śloka 11
সুরাতুল্যামুপরি প্রসন্নমধঃ সান্দ্রং সুরামেহী|১১|
सुरातुल्यामुपरि प्रसन्नमधः सान्द्रं सुरामेही|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piShTamehalakShaNam (11) · Śloka 11
শুক্রাভং শুক্রমিশ্রং বা শুক্রমেহী|১১|
शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा शुक्रमेही|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sikatAmehalakShaNam (11) · Śloka 11
সরুজং সসিকতং সিকতামেহী| প্রাযো মধুরমতিশীতং শীতমেহী| মন্দং মন্দং শনৈঃ শনৈর্মেহী| পিচ্ছিলং তন্তুবদ্ধমিব লালামেহী||১১||
सरुजं ससिकतं सिकतामेही| प्रायो मधुरमतिशीतं शीतमेही| मन्दं मन्दं शनैः शनैर्मेही| पिच्छिलं तन्तुबद्धमिव लालामेही||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajamehAH, kShAramehalakShaNam (12) · Śloka 12
বর্ণগন্ধরসস্পর্শৈঃ স্ত্রুতক্ষারোপমং ক্ষারমেহী||১২||
वर्णगन्धरसस्पर्शैः स्त्रुतक्षारोपमं क्षारमेही||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlamehalakShaNam (13) · Śloka 13
ঊষ্ণং মষীকালং কালমেহী|১৩|
ऊष्णं मषीकालं कालमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlamehalakShaNam (13) · Śloka 13
সফেনমচ্ছমম্লং চাষপত্রনীলং নীলমেহী|১৩|
सफेनमच्छमम्लं चाषपत्रनीलं नीलमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hAridramehalakShaNam (13) · Śloka 13
কটুকং সদাহং হরিদ্রাযুক্তমিব হারিদ্রমেহী|১৩|
कटुकं सदाहं हरिद्रायुक्तमिव हारिद्रमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mA~jjiShThamehalakShaNam (13) · Śloka 13
বিস্ত্রং মঞ্জিষ্ঠোদকবর্ণমিব মঞ্জিষ্ঠামেহী|১৩|
विस्त्रं मञ्जिष्ठोदकवर्णमिव मञ्जिष्ठामेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitamehalakShaNam (13) · Śloka 13
বিস্ত্রমুষ্ণং সলবণং শোণিতসঙ্কাশং শোণিতমেহী|১৩|
विस्त्रमुष्णं सलवणं शोणितसङ्काशं शोणितमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajamehAH, vAsAmehalakShaNam (13) · Śloka 13
বসামিশ্রং বসাং বা বসামেহী|১৩|
वसामिश्रं वसां वा वसामेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjamehalakShaNam (13) · Śloka 13
মজ্জমিশ্রং মজ্জানং বা মজ্জমেহী|১৩|
मज्जमिश्रं मज्जानं वा मज्जमेही|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hastimehalakShaNam (13) · Śloka 13
সলসীকং মধুরবেগং লসীকযৈব চ বিবদ্ধমনুবদ্ধ- মজস্ত্রং মত্ত ইব হস্তী স্ত্রবতি হস্তিমেহী||১৩||
सलसीकं मधुरवेगं लसीकयैव च विबद्धमनुबद्ध- मजस्त्रं मत्त इव हस्ती स्त्रवति हस्तिमेही||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhumehalakShaNam (14) · Śloka 14
ওজঃ স্নিগ্ধমধুরং তদ্রৌক্ষ্যাদ্বাযুঃ কষাযত্বেনোপসৃজতি| তেন কষাযমধুরানুযতং মধ্বিবমেহতি মধুমেহী||১৪||
ओजः स्निग्धमधुरं तद्रौक्ष्याद्वायुः कषायत्वेनोपसृजति| तेन कषायमधुरानुयतं मध्विवमेहति मधुमेही||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keShA~jcinmatena madhumehasya dvaividhyam (15) · Śloka 15
স তু দ্বিধা কৈশ্চিদিষ্যতে| ধাতুক্ষযেণাঽনিলকোপাদ্ দোষাবরেণ বা||১৫||
स तु द्विधा कैश्चिदिष्यते| धातुक्षयेणाऽनिलकोपाद् दोषावरेण वा||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAvRutavAtajamadhumehasya kRucchrasAdhyatvam (16) · Śloka 16
তদাবৃতো হি বাযুরাহারপ্রসদমাদায মুহুর্মুহুরনিমিত্তং দোষলিঙ্গানি বৃদ্ধিক্ষযৌ চাবির্ভাবযন্ কৃচ্ছ্রসাধ্যং মধুমেহং প্রবর্ত্তযতি||১৬||
तदावृतो हि वायुराहारप्रसदमादाय मुहुर्मुहुरनिमित्तं दोषलिङ्गानि वृद्धिक्षयौ चाविर्भावयन् कृच्छ्रसाध्यं मधुमेहं प्रवर्त्तयति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvahAnAmupekShayA madhumehatvaprAptyAdi (17) · Śloka 17
সর্ব এব চোপেক্ষ্যমাণা মধুমেহত্বমাযান্তি| তস্মাত্ সর্বেঽপি মধুমেহশব্দেনোচ্যতে| যতঃ সর্বেষ্বপি প্রাঙ্মধ্বিব মধুররসশ্চাস্য দেহো ভবতীতি|১৭|
सर्व एव चोपेक्ष्यमाणा मधुमेहत्वमायान्ति| तस्मात् सर्वेऽपि मधुमेहशब्देनोच्यते| यतः सर्वेष्वपि प्राङ्मध्विव मधुररसश्चास्य देहो भवतीति|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajapramehopadravAH (17) · Śloka 17
তত্র প্রতিশ্যাযঃ শরীরশৈথিল্যমরোচকাবিপাকৌ প্রসেকশ্ছর্দির্নিদ্রাকাসশ্চ শ্লেষ্মজাণামুপদ্রবা ভবন্তি||১৭||
तत्र प्रतिश्यायः शरीरशैथिल्यमरोचकाविपाकौ प्रसेकश्छर्दिर्निद्राकासश्च श्लेष्मजाणामुपद्रवा भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajapramehopadravAH (18) · Śloka 18
বৃষণাবদরণং বস্তিমেঢ্রতোদোঽম্লকঃ পিপাসাজ্বরো দাহো মূর্চ্ছাতীসারঃ পাণ্ডুরোগশ্চ পিত্তজানাম্||১৮||
वृषणावदरणं बस्तिमेढ्रतोदोऽम्लकः पिपासाज्वरो दाहो मूर्च्छातीसारः पाण्डुरोगश्च पित्तजानाम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapramehopadravAH (19) · Śloka 19
হৃদ্গ্রহো লৌল্যমনিদ্রতাকম্পঃ শূলং বদ্ধপুরীষত্বং শোষঃ কাসঃ শ্বাসশ্চ বাতজানাম্||১৯||
हृद्ग्रहो लौल्यमनिद्रताकम्पः शूलं बद्धपुरीषत्वं शोषः कासः श्वासश्च वातजानाम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehiNAM piTakAsambhavaH (20) · Śloka 20
অথৈবমস্য মেদঃক্লেদাদিভিরভিষ্যণ্ণদেহস্য দোষৈরনুগতধাতোঃ প্রমেহাভিবৃদ্ধৌ মাংসলেষ্ববকাশেষু সন্ধিমর্মসু চ প্রদেশবিশেষাশ্রযত্বাত্প্রাণাপহারিণ্যো ভূযঃ কষ্টত্মোপদ্রবাঃ দশপিটকা জাযন্তে সুতরাং চাঽধঃকাযে| তদভিমুখা হি প্রমেহিণাং দোষাঃ| তদ্যথা-শ্রাবিকা-কচ্ছপিকা-জালিনী-পুত্রিণী-বিদারিকা-সর্ষপিকা-মসূরিকা-ঽলজী-বিনতা-বিদ্রধিশ্চ||২০||
अथैवमस्य मेदःक्लेदादिभिरभिष्यण्णदेहस्य दोषैरनुगतधातोः प्रमेहाभिवृद्धौ मांसलेष्ववकाशेषु सन्धिमर्मसु च प्रदेशविशेषाश्रयत्वात्प्राणापहारिण्यो भूयः कष्टत्मोपद्रवाः दशपिटका जायन्ते सुतरां चाऽधःकाये| तदभिमुखा हि प्रमेहिणां दोषाः| तद्यथा-श्राविका-कच्छपिका-जालिनी-पुत्रिणी-विदारिका-सर्षपिका-मसूरिका-ऽलजी-विनता-विद्रधिश्च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharAvikAlakShaNam (21) · Śloka 21
তত্র শ্যাবা ক্লেদবেদনাযুক্তা নিম্নমধ্যোন্নতৌষ্ঠা শরাবসংস্থানপ্রমাণা শরাবিকা||২১||
तत्र श्यावा क्लेदवेदनायुक्ता निम्नमध्योन्नतौष्ठा शरावसंस्थानप्रमाणा शराविका||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapikAlakShaNam (22) · Śloka 22
মহামূলাঽবগাঢাঽর্ত্তিতোদা শ্লক্ষ্ণা কচ্ছপপৃষ্ঠনিভা কচ্ছপিকা||২২||
महामूलाऽवगाढाऽर्त्तितोदा श्लक्ष्णा कच्छपपृष्ठनिभा कच्छपिका||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAlinIlakShaNam (23) · Śloka 23
মহাশযাঽর্ত্তিতোদ স্তব্ধা স্নিগ্ধস্রাবিণী সূক্ষ্মচ্ছিদ্রা মাসসিরাজালাবৃতা জালিনী|২৩|
महाशयाऽर्त्तितोद स्तब्धा स्निग्धस्राविणी सूक्ष्मच्छिद्रा माससिराजालावृता जालिनी|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putriNIlakShaNam (23) · Śloka 23
মহতী পিটকাভিরল্পাভিরাচিতা পুত্রিণী|২৩|
महती पिटकाभिरल्पाभिराचिता पुत्रिणी|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAlakShaNam (23) · Śloka 23
কঠিণা বিদারিকন্দবদ্বৃত্তা বিদারিকাঃ||২৩||
कठिणा विदारिकन्दवद्वृत्ता विदारिकाः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapikAlakShaNam (24) · Śloka 24
শীঘ্রা পাকা মহাবেদনা সর্ষপাকৃতিপ্রমাণা তদ্বিধাভিশ্চ পিটকাভিশ্চিতা সর্ষপিকা|২৪|
शीघ्रा पाका महावेदना सर्षपाकृतिप्रमाणा तद्विधाभिश्च पिटकाभिश्चिता सर्षपिका|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana masUrikAlakShaNam (24) · Śloka 24
মসূরিকারপ্রমাণা মসূরিকা|২৪|
मसूरिकारप्रमाणा मसूरिका|२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajIlakShaNam (24) · Śloka 24
ত্বচমুত্থান এব দহন্তী স্ফোটৈরাবৃতা বিসর্পন্তী রক্তাকৃষ্ণাঽতিতৃণ্মোহজ্বরকরী দাহভূযিষ্ঠাঽতিকষ্টা চালজী||২৪||
त्वचमुत्थान एव दहन्ती स्फोटैरावृता विसर्पन्ती रक्ताकृष्णाऽतितृण्मोहज्वरकरी दाहभूयिष्ठाऽतिकष्टा चालजी||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vinatAlakShaNam (25) · Śloka 25
মহতী নীলাঽবগাঢরুজাক্লেদা-পৃষ্ঠোদরাঽন্যতরাধিষ্ঠানাবিনতা বিনতা||২৫||
महती नीलाऽवगाढरुजाक्लेदा-पृष्ठोदराऽन्यतराधिष्ठानाविनता विनता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidradhilakShaNam (26) · Śloka 26
বিদ্রধিস্তু বক্ষ্যতে ( অ. সং. নি. - ৩৯৯-৪১৮) পৃথগেব||২৬||
विद्रधिस्तु वक्ष्यते ( अ. सं. नि. - ३९९-४१८) पृथगेव||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAntAnAM dussahatvam (27) · Śloka 27
তাসামাদ্যাঃ পঞ্চাতিবলশ্লেষ্মমেদঃ সম্ভবেন| মূলব্যাধ্যেকরূপত্বাত্ তদ্বদ্ধিকারিতযা দুঃসহাঃ||২৭||
तासामाद्याः पञ्चातिबलश्लेष्ममेदः सम्भवेन| मूलव्याध्येकरूपत्वात् तद्वद्धिकारितया दुःसहाः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarShapikAdInAM sahatvam (28) · Śloka 28
ন ত্বিতরাঃ| পিত্তোল্বণতযাঽল্পফমেদোভাবাত্||২৮||
न त्वितराः| पित्तोल्बणतयाऽल्पफमेदोभावात्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehAnuguNaM piTakAsu doShodrekaH (29) · Śloka 29
প্রমেহবশাচ্চ পিটকাসু যথাস্বং দোষোদ্রেকো ভবতীতি||২৯||
प्रमेहवशाच्च पिटकासु यथास्वं दोषोद्रेको भवतीति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kevalamedaduShTyApi piTakotpatyAdi (30) · Śloka 30
ভবতি চাত্র শ্লোকঃ-- প্রমেহেণ বিনাপ্যেতা জাযন্তে দুষ্টমেদসঃ||৩০||
भवति चात्र श्लोकः-- प्रमेहेण विनाप्येता जायन्ते दुष्टमेदसः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAnAM vastuparigraheNa lakShyatvam (31) · Śloka 31
তাবচ্চ নোপলক্ষ্যন্তে যাবদ্বস্তুপরিগ্রহঃ||৩১||
तावच्च नोपलक्ष्यन्ते यावद्वस्तुपरिग्रहः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapitte pramehabhrAntinirAsaH (32) · Śloka 32
হরিদ্রাবর্ণং রক্তং বা মেহপ্রাগ্রূপবর্জিতম্| যোমূত্রযেন্ন তং মেহং রক্তপিত্তং তু তং বিদুঃ||৩২||
हरिद्रावर्णं रक्तं वा मेहप्राग्रूपवर्जितम्| योमूत्रयेन्न तं मेहं रक्तपित्तं तु तं विदुः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhumehasya kaphasambhavatvaM, vAtasambhavatva~jca (33) · Śloka 33
দৃষ্ট্বা প্রমেহ মধুরং সপিচ্ছং মধূপমং স্যাদ্বিবিধো বিচারঃ| সম্পূণাচ্ছ্লেষ্মসমুদ্ভবঃ স্যাত্ ক্ষীণেষু দোষেষ্বনিলাত্মকো বা||৩৩||
दृष्ट्वा प्रमेह मधुरं सपिच्छं मधूपमं स्याद्विविधो विचारः| सम्पूणाच्छ्लेष्मसमुद्भवः स्यात् क्षीणेषु दोषेष्वनिलात्मको वा||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prameheShu doShabhedena sadhyAsAdhye yApyatva~jca (34-10) · Śloka 10
অপূর্বরূপাঃ কফপিত্তমেহাঃ ক্রমেণ যে বাতকৃতাশ্চ মেহাঃ| সাধ্যা ন তে পিত্তকৃতাস্তু যাপ্যাঃ সধ্যাস্তু মেদো যদি নাঽতিদুষ্টম্||৩৪|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং নিদানস্থানে প্রমেহনিদানং নাম দশমোঽধ্যাযঃ||১০||
अपूर्वरूपाः कफपित्तमेहाः क्रमेण ये वातकृताश्च मेहाः| साध्या न ते पित्तकृतास्तु याप्याः सध्यास्तु मेदो यदि नाऽतिदुष्टम्||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon